भगवानसँगको मिलनको चाहना – रविदास जीको धनासरी रागमा शब्द
यो भजनले आत्माको ईश्वरसँगको वियोग र पुनर्मिलनको व्यथा व्यक्त गर्दछ। भक्त रविदासले भगवानको प्रेममा मन भिजाउँदै आशाको सहारामा जीवन बिताउने आकांक्षा प्रकट गरेका छन्।
श्लोक
हे माधव! कैयौं जन्मदेखि म तपाईंबाट विछुट्टिएको थिएँ; तर यो दास त तपाईंकै लेखामा परेको छ। कपडा, प्राण र जीवन दिने खजाना तपाईं नै हुनुहुन्छ; रामरसको एक रेखाले मेरो मन मौलाएर प्रफुल्ल भएको छ।
श्लोक 1
तपाईं चतुर, सुजान र अनुपम स्वरूप हुनुहुन्थ्यो, तर देहको मोहमा परेर मैले तपाईंलाई बिर्सिएँ। भ्रमले बहकिएर मन बावरो भयो; तैपनि चातक पक्षीको प्रेमझैं तपाईंको प्रेम मलाई अत्यन्त प्यारो लागिरह्यो।
श्लोक 2
जसरी तपाईंले अनेक लीला र विलास रच्नुहुन्थ्यो, त्यसरी नै हाम्रो मिलन भयो। मैले अनेक तरिकाले ध्यान र जप गरें, तर प्रेमभावले मलाई कहिल्यै छोडेन।
श्लोक 3
तपाईंले अनेक रूप धारण गरी थुप्रै रंगका लीला गर्नुहुन्छ; नवनिधिले पनि त्यसको हिसाब गर्न सक्दैन। तर भक्तिसँग विछुट्टिएपछि ती सबै केही काम लागेनन्; दासलाई त तपाईंसँगको मिलन नै स्वाभाविक रूपले सुहाउँदो लाग्यो।
श्लोक 4
तपाईंसँगको मिलनमा मिल्दै जाँदा जीव अनन्त भएको छ; अब उसले फेरि जन्म लिनु पर्दैन। रविदास भन्छन् — जसको मिलनले परमगति प्राप्त हुन्छ, म त्यसैको आशा बाँधेर बाँचिरहेको छु।
श्लोक 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो पवित्र शब्द सिख धर्मको केन्द्रीय ग्रन्थ गुरु ग्रन्थ साहिबमा सङ्ग्रहित छ। यसलाई भक्ति-योगका महान् सन्त रविदास (लगभग १५औं शताब्दी)द्वारा रचित मानिन्छ। धनासरी रागमा गाइने यो भजन प्रायः प्रातःकालीन कीर्तनमा गाइन्छ, जहाँ भक्तहरू ईश्वरको प्रेम र दिव्य मिलनको लागि व्याकुलता व्यक्त गर्छन्।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Bhagat Ravidas · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th–16th century, Varanasi
A poet-saint and leather worker by trade from Varanasi, whose hymns envisioned Begampura — a utopian realm free of sorrow, fear, and caste-based inequality. His compositions are included in the Guru Granth Sahib and form the devotional core of the modern Ravidassia tradition.
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
लेखक
यो भजन भक्त रविदास (रैदास) द्वारा रचित हो, जो १५औँ–१६औँ शताब्दीका एक भक्ति-कवि तथा सन्त थिए। उनी चमार जातिमा जन्मेका थिए र उनका पदहरू गुरु ग्रन्थ साहिबमा सङ्कलित छन्।
राग र संरचना
यो पद धनासरी रागमा गाइन्छ, जुन गुरु ग्रन्थ साहिबको एक प्रमुख राग हो। यसमा चार पदी (चार अन्तरा) र एक रहाउ (टेक) छ, जसले भक्तिको भावलाई दोहोर्याएर जोड दिन्छ।
मुख्य प्रतीक
भजनमा 'चात्रिक' (चातक) चराको प्रतीक प्रयोग गरिएको छ, जो हिन्दू परम्परामा प्रेम र विरहको प्रतीक मानिन्छ। भक्त मनलाई चातकसँग तुलना गरिएको छ जो सधैं प्रियको पर्खाइमा रहन्छ।
नवनिधि र भक्ति
तेस्रो पदमा 'नव निधि' अर्थात नौ प्रकारका खजानाहरूको उल्लेख छ। कवि भन्छन् कि यी खजानाहरू पनि भक्ति र प्रभुको प्रेमको तुलनामा केही होइनन्। साँचो धन त प्रभुसँगको मिलन र भक्ति नै हो।
विछोड र मिलन
भजनको मूल भाव विछोड (पृथकता) र मिलन (पुनर्मिलन) हो। रविदासले धेरै जन्मको विछोडपछि प्रभुको प्राप्तिलाई आनन्दको रूपमा वर्णन गरेका छन्, र अन्तिम पदमा आशा राखेर बाँच्ने कुरा गरेका छन् ताकि परम गति (मुक्ति) पाउन सकियोस्।
Guru Ravidas Ji
रविदासिया धर्म बाट थप
सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
