બહુત જનમ બિછુરે થે માધો (ભગત રવિદાસ)
ભગત રવિદાસનું ધનાસરી રાગનું ભજન (અંગ 694), જેમાં પ્રભુથી વિખૂટા પડવાની પીડા અને મિલનની ઝંખના વ્યક્ત થાય છે; શબ્દરચના અંગેની વાચન-નોંધ જુઓ.
શ્લોકો
હે માધવ! અનેક જન્મોથી અમે તમારાથી વિખૂટા હતા, આ જીવ તમારા હિસાબમાં છે. કાપડ, પ્રાણ અને જીવનનો ખજાનો — મારું મન રામના રસના સ્પર્શે મહેકી ઊઠ્યું છે.
શ્લોક 1
તે સુઘડ, સુજાણ અને અનૂપ રૂપવાન છે, પણ હું જીવોના પ્રેમમાં તેમને ભૂલી ગયો. ભ્રમમાં ભૂલેલું મારું મન બાવરું થઈ ગયું છે, જેમ ચાતક પક્ષી પ્રેમમાં પિયાસું થાય છે — એ જ રીતે હું પણ તરસ્યો રહું છું.
શ્લોક 2
જે રીતે તેણે અનેક ક્રીડાઓ કરી હતી, તે જ રીતે મિલન થયું. મેં અનેક પ્રયત્ન કરી ધ્યાન ધર્યું, તોપણ પ્રેમ મને છોડતો નથી.
શ્લોક 3
તે અનેક રૂપો અને રંગો રચે છે, નવ નિધિનો લેખાજોખા નથી. ભક્તિથી વિખૂટા થઈને કંઈ કામનું નથી; ભગવાનનું મિલન તો જનને સ્વાભાવિક રીતે થાય છે.
શ્લોક 4
મળતાં મળતાં જીવ અનંત થઈ જાય છે અને ફરીથી જન્મતો નથી. રવિદાસ કહે છે, હું આશા લઈને જીવું છું કે જેને મળીને પરમ ગતિ પ્રાપ્ત થાય.
શ્લોક 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા
ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય
- માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
પૃષ્ઠભૂમિ
‘બહુત જનમ બિછુરે થે માધૌ’ પંક્તિ ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ પર, ધનાસરી રાગમાં, અંગ 694 ના ભગત રવિદાસના શબદનો ભાગ છે. ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ શીખ ધર્મનો કેન્દ્રીય ગ્રંથ છે. રવિદાસ 15મી સદીના ઉત્તર ભારતીય ભક્તિ આંદોલનના સંત-કવિ હતા, અને આ પ્રકારના શબદ શીખ તથા રવિદાસિયા સભાઓમાં કીર્તન તરીકે ગાવામાં આવે છે. પ્રામાણિક વાચન-નોંધ: અંગ 694 ના શબદમાં બે પદ અને એક ટેક છે, જે ‘ઇહ જનમ તુમ્હારે લેખે’ થી શરૂ થાય છે અને ‘કહિ રવિદાસ આસ લાગ જીવઉ ચિર ભયો દરસન દેખે ||૨||૧||’ થી સમાપ્ત થાય છે. આ પૃષ્ઠ પરની પાઠ-રચના ‘બહુત જનમ બિછુરે થે માધૌ’ પંક્તિ સુધી મળે છે, પણ પછી ચાર પદોમાં આગળ વધે છે, જે ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં નથી. તેથી તેને ભક્તિપૂર્ણ પેરાફ્રેઝ તરીકે વાંચવો જોઈએ, અને શબ્દશઃ પાઠ અંગ 694 પરથી વાંચવો.
આ પાઠ વિશે
રચયિતા: Bhagat Ravidas · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th–16th century, Varanasi
A poet-saint and leather worker by trade from Varanasi, whose hymns envisioned Begampura — a utopian realm free of sorrow, fear, and caste-based inequality. His compositions are included in the Guru Granth Sahib and form the devotional core of the modern Ravidassia tradition.
શું તમે જાણો છો?
રચયિતા અને સ્થાન
આ શબદ ભક્તિ આંદોલનના સંત-કવિ ભગત રવિદાસ (લગભગ 15મી થી 16મી સદી) નો છે, જેમના લગભગ ચાલીસ ભજનો ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં સમાવિષ્ટ છે. આ શબદ અંગ 694 પર ધનાસરી રાગમાં છે.
રાગ ધનાસરી
ધનાસરી ગુરુ ગ્રંથ સાહિબનો દસમો રાગ છે.
પંક્તિ પોતે
‘બહુત જનમ બિછુરે થે માધૌ’ નો અર્થ છે ‘અનેક જન્મોથી હું તમારાથી વિખૂટો હતો, હે માધવ’. માધવ પ્રભુનું એક નામ છે, અને અંગ 694 નો પાઠ ‘ઇહ જનમ તુમ્હારે લેખે’ એમ આગળ ચાલે છે, એટલે કે આ જીવન તમારા હિસાબમાં મૂકેલું છે.
અંગ 694 શું કહે છે
ટેક છે ‘હઉ બલ બલ જાઉ રામૈયા કારને’, એટલે કે રામૈયા, પ્રભુ, પર બલિહારી. શબદ એમ કહીને સમાપ્ત થાય છે કે રવિદાસ તમારા દર્શનની આશામાં જીવે છે, કારણ કે તમને જોયા વિના ઘણો સમય વીતી ગયો છે.
શબ્દરચના અંગે વાચન-નોંધ
આ પૃષ્ઠ પરનો પાઠ તે પંક્તિ પછી ચાર પદોમાં ચાલે છે (ચાતક પક્ષી, નવ નિધિ, આત્માનું પ્રભુમાં લય થવું), જે અંગ 694 કે ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં અન્યત્ર અમને મળ્યા નથી. તેને ભક્તિપૂર્ણ પેરાફ્રેઝ તરીકે વાંચો, અને શબ્દશઃ શબદ અંગ 694 પરથી લો.
Guru Ravidas Ji
રવિદાસિયા માંથી વધુ
સંબંધિત ઉપદેશો
એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો