भगत रविदास

यो भजनले सर्वप्रथम एक आदर्श भक्तको अङ्गलाई वर्णन गर्दछ – आँखा जसले श्यामको दर्शन गर्छ, शीश जसले प्रभुको चरणमा वन्दना गर्छ, मुख जसले हरिनामको सुमिरन गर्छ, र हात जसले भगवानको पूजन गर्छ। त्यसपछि यसले भक्त मीराको कथा सुनाउँछ – कसरी उनी प्रभु श्यामको प्रेममा यति मग्न भइन् कि उनले महल छोडेर गल्ली-गल्लीमा हरिका गुण गाउन थालिन्, विषलाई अमृत झैं पिइन्, र दुःख सहेर पनि 'गोविन्द' नाम जपिरहिन्।

यो गुरु ग्रन्थ साहिब (सिख धर्मको पवित्र ग्रन्थ) मा समावेश सन्त रविदासको भजन हो। यसमा परमेश्वरलाई "गरीब निवाजु" अर्थात् गरीब र दुःखीको रक्षक भनेर वर्णन गरिएको छ, जसले नीचलाई माथि उठाउँछन् र सबै भक्तहरूलाई पार गराउँछन्।

यो भजनले आत्माको ईश्वरसँगको वियोग र पुनर्मिलनको व्यथा व्यक्त गर्दछ। भक्त रविदासले भगवानको प्रेममा मन भिजाउँदै आशाको सहारामा जीवन बिताउने आकांक्षा प्रकट गरेका छन्।

यो एउटा पवित्र भजन हो जसले बेगमपुरा नामक एक सहरको वर्णन गर्दछ, जहाँ कुनै दुःख, चिन्ता, कर, डर वा दण्ड छैन। यो वचन सिख परम्पराको दशम ग्रन्थबाट लिइएको हो।

यो गुरु रविदासको एक भजन हो जसमा जीवात्मा र परमात्माको अभिन्न एकतालाई पानी र छाल, सुन र गहना, तथा सूर्यको किरण र मृगतृष्णा जस्ता दृष्टान्तहरूद्वारा वर्णन गरिएको छ। यसले अहंकारको मिथ्यापन र ईश्वरमा पूर्ण समर्पणको महत्त्व बताउँछ।

यो गुरु ग्रन्थ साहिबमा समाविष्ट भगत रविदासको भजन हो, जसले मानव शरीर माटीबाट बनेको र मायाको मोहले भ्रमित भएर नाचिरहेको कुरा बताउँछ। यसले संसारको अस्थिरता र आत्माको वास्तविक स्वरूपबारे चिन्तन गराउँछ।