भक्तिरेव जातिमतिशेते
अत्र भगवतः रविदासस्य वचनम् अस्ति यत् जातिः न, अपि तु भगवतः नामस्मरणम् एव मनुष्यं पवित्रं करोति। बाह्यस्नानादिभ्यः अन्तःशुद्धिः श्रेष्ठा इति अत्र प्रतिपाद्यते।
पद्यानि
नगरे हे लोकाः मम जातिः चमारिणीति विख्याता। हरेः नाम्नि निमज्जितः सन् रामरसमास्वादयामि॥
श्लोकः 1
जनाः गङ्गामेव गङ्गेति बहु प्रशंसन्ति। चतुरक्षरं नाम जपन् कौलः पवित्रतां प्राप्नोति॥
श्लोकः 2
यदा मनः हरेः चरणयोः मग्नं भवति तदा सत्सङ्गतिं प्राप्य भवसागरं तरति॥
श्लोकः 3
यस्य हृदये गोविन्दो वसति तस्य गतिः का वर्णनीया। महता भाग्येन स जगति जायते तत्कुलं पवित्रं भवति॥
श्लोकः 4
रविदासश्चर्मकारस्तस्य पत्नी च त्रीन्लोकान्तरतः। नाम गृहीत्वा स पवित्रोऽभवद्धरेर्गृहे भक्तः॥
श्लोकः 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
एतत् पद्यं श्रीगुरुग्रन्थसाहिबस्य मलाररागे समाविष्टम् अस्ति, यत् भगवतः रविदासस्य कृतिः इति प्रसिद्धम्। रविदासः पञ्चदश-षोडशशताब्द्याः भक्तिआन्दोलनस्य महान् सन्तः आसीत्, यः चर्मकारकुले जन्म लेखापि भक्त्या प्रसिद्धः अभवत्। एतत् स्तोत्रं प्रायः सिक्खकीर्तने तथा रविदाससम्प्रदाये गीयते।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Bhagat Ravidas · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th–16th century, Varanasi
A poet-saint and leather worker by trade from Varanasi, whose hymns envisioned Begampura — a utopian realm free of sorrow, fear, and caste-based inequality. His compositions are included in the Guru Granth Sahib and form the devotional core of the modern Ravidassia tradition.
ज्ञातव्य-विशेषः
लेखकः
भगवान् रविदासः पञ्चदशशताब्द्याः प्रसिद्धसन्तः। ते चर्मकारजातौ जाताः परं हरिभक्तौ अतिप्रसिद्धाः। गुरुग्रन्थसाहिबे तेषां चत्वारिंशताधिकपद्यानि सन्ति।
चार्यक्षरनाम
'चारि अखर' इति पद्ये उक्तं नाम चतुरक्षरविशिष्टम्। 'हरि' इति नाम चतुरक्षरम् (ह-रि-?) वस्तुतः गुरुमुखीवर्णक्रमे 'हरि' चतुर्वर्णभवति। एतन्नामस्मरणात् सर्वे जनाः पवित्रा भवन्ति।
जातिः
रविदासः स्वयम् 'चमारन' (चर्मकारस्त्री) इति घोषयन्ति। भगवतः नाम्ना ते सर्वलोकान् तारयन्ति। एतेन भक्तिसिद्धान्ते जातिव्यवस्था निरर्थिका इति प्रदर्श्यते।
सत्सङ्गतिः
द्वितीयपद्ये मनः हरिचरणेषु मग्नं कर्तुं सत्सङ्गतिं प्रशंसति। सत्सङ्गतिं प्राप्य भवसागरं तरेत्। एषः मार्गः साधारणजनानामपि सुलभः।
पवित्रीकरणम्
तृतीयपद्ये उक्तं यद् यस्य हृदये गोविन्दः विराजते, तस्य कुलं पवित्रं भवति। अतः भक्तस्य जन्म कुलशुद्धिकरम्। रविदासस्य स्वयंवचनमपि तथैव।
Guru Ravidas Ji
रविदासियाधर्मःतः अधिकम्
सम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता