बेगमपुराख्यं नगरम्
एतत् स्तोत्रं गुरुग्रन्थसाहिबे विद्यमानं बेगमपुराख्यं नगरं वर्णयति यत्र दुःखं भयं च नास्ति।
पद्यानि
बेगमपुरम् — 'शोकरहितं नगरम्' इति तस्य नाम। तत्र दुःखं चिन्ता वा नास्ति।
श्लोकः 1
करेषु, सम्पत्तिषु, भयेषु, दोषेषु, ह्रासेषु वा चिन्ता न विद्यते।
श्लोकः 2
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
इदं स्तोत्रं श्रीगुरुअर्जनदेवेन विरचितम्। गुरुग्रन्थसाहिबे गौरीरागे संलग्नम्। सिखसम्प्रदाये प्रातःकाले वा सभायां पठ्यते।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Bhagat Ravidas · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th–16th century, Varanasi
A poet-saint and leather worker by trade from Varanasi, whose hymns envisioned Begampura — a utopian realm free of sorrow, fear, and caste-based inequality. His compositions are included in the Guru Granth Sahib and form the devotional core of the modern Ravidassia tradition.
ज्ञातव्य-विशेषः
ग्रन्थकर्ता
एतत् पद्यं गुरुग्रन्थसाहिबे रागसारङ्गे गुरु अर्जुनदेवेन रचितम्। अत्र "बेगमपुरा" इति नगरं वर्ण्यते यत्र दुःखं भयं करः नास्ति।
नामनिर्वचनम्
"बेगमपुरा" इति शब्दः फारसीभाषायाः "बे-गम" (शोकरहित) इति पदादागतः। अस्य नगरस्य अर्थः "शोकरहितं नगरम्"।
प्रतीकात्मकता
बेगमपुरा न कश्चन भौगोलिकः स्थलः, किन्तु आध्यात्मिकमुक्तेः न्याय्यसमाजस्य च प्रतीकम्। गुरु नानकेन प्रतिपादितः आदर्शराज्यस्य एषः चित्रणम्।
वैशिष्ट्यम्
अत्र "खराजु" (करः), "तस्वीस" (चिन्ता), "मालु" (धनम्) इत्यादीनाम् अभावः उक्तः। एते सर्वे सांसारिकदुःखस्य कारणानि, तेषाम् अभावः एव मोक्षलक्षणम्।
Guru Ravidas Ji
रविदासियाधर्मःतः अधिकम्
सम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता