राग मारू मधील संत रविदासजींचे भजन
भगत रविदास यांचा राग मारूमधील शबद, अंग ११०६: गरिबांचे रक्षण करणारा, दीनांना उंचावणारा आणि नामदेव, कबीर, त्रिलोचन, साधना व सैण यांना तारणारा प्रभू यांचे वर्णन.
श्लोक
हे मारू रागातील श्री रविदास जी यांची वाणी आहे. एक ओंकार, सद्गुरूप्रसादाने.
श्लोक 1
हे प्रिय देवा, तुझ्याशिवाय असे कोण करू शकेल? तू गरिबांचे पालनकर्ता आहेस, माझ्या प्रभू, तू माझ्या मस्तकावर छत्र धारण करतोस. (१) रहाउ.
श्लोक 2
ज्याला जगतात हीन मानले जाते, त्याच्यावरही तूच आधार देतोस. माझा गोविंद हीनाला उच्च करतो, तो कोणालाही भीत नाही. (१)
श्लोक 3
नामदेव, कबीर, तिलोचन, सधना, सैन – हे सर्व तरले. रविदास म्हणतात: हे संतांनो, ऐका, प्रभू देव सर्वांचा उद्धार करतो. (२) (१)
श्लोक 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हे पद भगत रविदास (ज्यांना रैदास असेही म्हणतात) यांचे असून ते भक्ती चळवळीतील १५ व्या शतकातील संत-कवी होते. शिखांचा मध्यवर्ती ग्रंथ गुरु ग्रंथ साहिब याच्या अंग ११०६ वर 'राग मारू बाणी रविदास जीओ की' या शीर्षकाखाली ते आहे. रविदासांच्या मारू विभागातील हा शबद क्रमांक ||२||१|| आहे. शीख सभांमध्ये आणि रविदासिया परंपरेत त्याचे कीर्तन केले जाते.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Bhagat Ravidas · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th–16th century, Varanasi
A poet-saint and leather worker by trade from Varanasi, whose hymns envisioned Begampura — a utopian realm free of sorrow, fear, and caste-based inequality. His compositions are included in the Guru Granth Sahib and form the devotional core of the modern Ravidassia tradition.
तुम्हाला माहीत आहे का?
रचयिता व स्थान
हा शबद भगत रविदास यांचा असून, ते उत्तर भारतातील भक्ती चळवळीतील प्रमुख संत-कवींपैकी होते. राग मारूमध्ये गुरु ग्रंथ साहिबच्या अंग ११०६ वर तो आहे. ते जातीने चर्मकार होते, जे त्या काळात 'अस्पृश्य' मानले जात.
'गरीब निवाज' — देवाचे एक नाव
ध्रुवपदात देवाला 'गरीब निवाज' म्हटले आहे, ज्याचा अर्थ 'गरिबांचा आधार' किंवा 'दीनांचा पालक' असा होतो. हा शब्दप्रयोग दाखवतो की समाज ज्यांना नाकारतो किंवा दुर्लक्षित करतो, त्यांच्यावर दैवी कृपा सर्वाधिक असते.
छत्राची छाया
'माथै छत्रु धरै' ('माझ्या मस्तकावर छत्र धरतो') ही ओळ देवाचा आश्रय आणि सन्मान व्यक्त करण्यासाठी राजचिन्ह वापरते. छत्र हे सार्वभौमत्व व प्रतिष्ठेचे चिन्ह होते; येथे ते सूचित करते की दीनांना दैवी कृपेचा मुकुट मिळतो.
तारलेल्या संतांची परंपरा
रविदास इतर संतांची नावे देतात: नामदेव, कबीर, त्रिलोचन, साधना आणि सैण, जे भवसागर तरून गेले. त्यांपैकी बहुतेक साधे व्यवसाय करत होते (नामदेव छीपी व शिंपी, कबीर विणकर, सैण न्हावी), यावरून भक्ती सामाजिक श्रेणींच्या पलीकडे जाते हे दिसते.
भक्ती-काव्यातील सामाजिक उलथापालथ
'नीचहु ऊच करै मेरा गोबिंद' ('माझा गोविंद नीचांना उच्च करतो') हा मूळ दावा जातिव्यवस्थेला थेट आव्हान देतो. या शबदात दैवी सामर्थ्य लौकिक दर्जा उलटवू शकते आणि भक्ताला कोणाचेही भय नसावे, असे प्रतिपादन आहे. हा क्रांतिकारी संदेश भक्ती चळवळीच्या केंद्रस्थानी होता.
Sant Namdev
रविदासिया धर्म से और
संबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत