परमात्म्याशी एकरूपतेचा शब्द

भगत रविदास, जे भक्ती चळवळीतील १५ व्या शतकातील संत-कवी होते आणि चर्मकाराचे काम करत, यांनी हे भजन राग सोरठमध्ये रचले. ते गुरु ग्रंथ साहिबच्या अंग ६५७ वर आहे, आणि सोरठ हा संगीत-प्रकार पारंपरिकरीत्या विरह व भक्तीशी जोडलेला आहे.

या शबदातील पहिली प्रतिमा लाट आणि समुद्र यांची आहे: लाट दिसते तेव्हा पाणी वेगळे भासते, पण खरे पाहता केवळ पाणीच अस्तित्वात आहे. यातून अद्वैत तत्त्व स्पष्ट होते, की वैयक्तिक आत्मा (लाट) दिव्यापासून (पाण्यापासून) वेगळे स्वतंत्र अस्तित्व धारण करत नाही.

पुढे शबद परमेश्वर व सृष्टी यांच्या नात्याची तुलना सोने आणि त्यापासून बनलेला अलंकार, किंवा मडक्यातील पाणी आणि त्याभोवतीचे पाणी, यांच्याशी करतो. अलंकार व मडके रूपाने भिन्न असले तरी तत्त्वाने एकच आहेत. यातून आठवण होते की जग एकाच दिव्य वास्तवाची तात्पुरती अभिव्यक्ती आहे.

नंतर शबद सूर्यप्रकाशाने फसवलेल्या हरिणाची प्रतिमा उभी करतो, जे पाण्याच्या मृगजळामागे धावते. यातून दिसते की मानवाची दिशाभूल भौतिक जगाच्या माया-भ्रमाने होते; तात्पुरत्याला खरे समजून ते आपल्या अंतरातील दिव्यत्व ओळखत नाहीत.

आणखी एक प्रतिमा मंजिष्ठा (माजीठ) या नैसर्गिक रंगाने कापड रंगवण्याविषयी आहे, जो पक्का व कायमचा रंग देतो. त्याचप्रमाणे, जेव्हा मन परमेश्वराच्या खऱ्या रंगात रंगते, तेव्हा ते मायेच्या क्षणिक आकर्षणांच्या उलट स्थिर होते.

शेवटच्या ओळींत रविदास आपले शरीर व मन धागा, पतंग आणि लाट अशा प्रतिमांद्वारे दिव्यामध्ये विलीन होत असल्याचे सांगतात. हेच भक्तीचे ध्येय आहे: परमेश्वराशी पूर्ण एकरूपता.