രവിദാസ് ജിയുടെ ബാണി — മാരു രാഗ്

ഇതൊരു ഭക്തിഗീതമാണ്, ആരതി എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഹിന്ദുമതത്തിലെ പ്രിയ ദേവനായ ശ്രീരാമന്റെ സ്തുതിയിൽ ആലപിക്കുന്നു. രാമന്റെ ശക്തി, ഭക്തരുടെ സംരക്ഷണം, അവന്റെ ദിവ്യമഹത്വം എന്നിവ ആഘോഷിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗതമായി പൂജാസമയത്ത് അവന്റെ വിഗ്രഹത്തിന് മുമ്പിൽ ദീപം കാണിക്കുമ്പോൾ ആലപിക്കുന്നു.

ഈ ഭക്തിഗീതങ്ങളുടെ സമാഹാരത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെയും അവതാരങ്ങളെയും സ്തുതിക്കുന്ന പ്രാർത്ഥനകളും, കർമ്മങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുന്ന ശ്ലോകവും, ഹരേ കൃഷ്ണ മന്ത്രവും, ഗണപതിക്കുള്ള പ്രാർത്ഥനയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

സന്ത് നാമദേവ് രചിച്ച 'യുഗേ അട്ടാവീസ' പണ്ഡർപൂരിലെ വിഠല ഭഗവാന്റെ സർവ്വപ്രധാനമായ മഹാ ആരതിയാണ്. ഇരുപത്തെട്ടു യുഗങ്ങളായി ഭക്തനായ പുണ്ഡലീകനായി ഇഷ്ടികയിൽ കാത്തുനിൽക്കുന്ന കാരുണ്യമൂർത്തിയായ വിഠലന്റെ പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിക്കുന്ന പ്രാർത്ഥനയാണിത്.

സന്ത് നാമദേവിന്റെ ഈ ഗാനം ഹരിനാമത്തിന്റെ ദിവ്യ മാധുര്യത്തെയും സാധകന്റെ മനസ്സിന്റെ ദൗർബല്യങ്ങളെയും വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഭഗവദ്നാമം അമൃതിനേക്കാൾ മധുരമാണെങ്കിലും ചഞ്ചലമായ മനസ്സ് ലൗകിക സുഖങ്ങളിൽ മുഴുകി അതിനെ നിരസിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? കീർത്തനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ ഉറക്കം പിടികൂടുന്നു. നാമദേവർ വിഠോബയോട് തന്റെ മനസ്സിന്റെ സങ്കടം പറഞ്ഞ് അനുഗ്രഹത്തിനായി യാചിക്കുന്നു.

ഗുരു ഗ്രന്ഥ സാഹിബിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ശബ്ദ് (ആത്മീയ ഗാനം) ആണിത്. ദുഃഖവും ആശങ്കയും നികുതിയും ഭയവും ഇല്ലാത്ത ഒരു ആദർശ നഗരമായ 'ബേഗം പുര'യെ വർണ്ണിക്കുന്നു.

ഈ ഭക്തിഗീതം, ആത്മാവും ദൈവവും തമ്മിലുള്ള ദീർഘമായ വേർപിരിയലിനുശേഷമുള്ള പുനഃസംഗമത്തിന്റെ ആനന്ദം വിവരിക്കുന്നു. ഭഗവാനോടുള്ള സ്നേഹവും ഭക്തിയും മാത്രമാണ് ആത്മാവിനെ പരമമായ ഗതിയിലെത്തിക്കുക എന്ന് രവിദാസ് ഉദ്ബോധിപ്പിക്കുന്നു.

ഗുരു രവിദാസ് രചിച്ച ഈ ഭക്തിഗീതം, ജീവാത്മാവ് പരമാത്മാവിൽ ലയിക്കുന്ന അനുഭവത്തെ വിവരിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിലെ തിരമാല, സ്വർണ്ണത്തിലെ ആഭരണം തുടങ്ങിയ ഉപമകളിലൂടെ ദൈവവുമായുള്ള ഐക്യത്തെ വർണ്ണിക്കുന്ന ഈ കീർത്തനം, ഭക്തിയുടെ പാരമ്യത്തെ എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാക്കിത്തരുന്നു.

മണ്ണിൽ നിന്നുണ്ടായ മനുഷ്യശരീരം എങ്ങനെ അഹങ്കാരത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്നുവെന്നും, ലാഭനഷ്ടങ്ങളിൽ കുടുങ്ങി ഒടുവിൽ എല്ലാം വിസ്മരിക്കുന്നുവെന്നും വിവരിക്കുന്ന ഒരു ആത്മീയ ഗാനം.

ഈ ശബദ് ഗുരു ഗ്രന്ഥ സാഹിബിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. ഭഗവാന്റെ നാമം ജപിക്കുന്നതിലൂടെ എല്ലാ ജാതികളും പവിത്രമാകുമെന്നും യഥാർത്ഥ ശുദ്ധി ഭക്തിയിലാണെന്നും രവിദാസ് ജി പഠിപ്പിക്കുന്നു.