ରବିଦାସଙ୍କ ମାରୁ ରାଗ ବାଣୀ
ଭକ୍ତ ରବିଦାସଙ୍କ ମାରୁ ରାଗର ଶବଦ (ଅଙ୍ଗ 1106), ଯେଉଁଥିରେ ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟଦାତା ପ୍ରଭୁ ନୀଚଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ କରନ୍ତି ଏବଂ ନାମଦେବ, କବୀର, ତ୍ରିଲୋଚନ, ସାଧନା ଓ ସୈନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ଏହି ରାଗ ମାରୁ, ରବିଦାସ ଜୀଉଙ୍କ ବାଣୀ, ଏକ ଓଁକାର, ସତିଗୁରୁ ପ୍ରସାଦି।
ଶ୍ଲୋକ 1
ହେ ପ୍ରିୟ ପ୍ରଭୁ! ତୁମ ବିନା ଏପରି କିଏ କରିପାରେ? ମୋର ଗରୀବ ପାଳକ ପ୍ରଭୁ ମୋ ମସ୍ତକରେ ଛତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି। (୧) ରହାଉ।
ଶ୍ଲୋକ 2
ଯାହାର ସ୍ପର୍ଶ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଲାଗେ, ତାହାଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ ଢଳୁଛ। ମୋର ଗୋବିନ୍ଦ ନୀଚକୁ ଉଚ୍ଚ କରନ୍ତି, ସେ କାହାଠାରୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। (୧)
ଶ୍ଲୋକ 3
ନାମଦେବ, କବୀର, ତିଲୋଚନ, ସଧନା ଓ ସୈନ ତରିଗଲେ। ରବିଦାସ କହନ୍ତି, ହେ ସନ୍ଥମାନେ! ଶୁଣ, ହରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ତରିଯାଆନ୍ତି। (୨)(୧)
ଶ୍ଲୋକ 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ଶବଦ ଭକ୍ତ ରବିଦାସ (ରୈଦାସ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା) ଙ୍କ ରଚନା, ଯିଏ ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନର ପନ୍ଦରଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ ସନ୍ତ-କବି। ଏହା ଶିଖ ଧର୍ମର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବର ଅଙ୍ଗ 1106ରେ ‘ରାଗ ମାରୁ ବାଣୀ ରବିଦାସ ଜୀଓ କୀ’ ଶୀର୍ଷକରେ ରହିଛି। ଏହା ତାଙ୍କ ମାରୁ ବିଭାଗର ||2||1|| ସଂଖ୍ୟାର ଶବଦ। ଏହା ଶିଖ ସମାବେଶ ଓ ରବିଦାସୀୟ ପରମ୍ପରାରେ କୀର୍ତ୍ତନ ଭାବେ ଗାଯାଏ।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Bhagat Ravidas · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th–16th century, Varanasi
A poet-saint and leather worker by trade from Varanasi, whose hymns envisioned Begampura — a utopian realm free of sorrow, fear, and caste-based inequality. His compositions are included in the Guru Granth Sahib and form the devotional core of the modern Ravidassia tradition.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ସ୍ଥାନ ଓ ରଚୟିତା
ଏହି ଶବଦ ଭକ୍ତ ରବିଦାସଙ୍କ ରଚନା, ଉତ୍ତର ଭାରତର ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କବି-ସନ୍ତ, ଏବଂ ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବର ଅଙ୍ଗ 1106ରେ ମାରୁ ରାଗରେ ରହିଛି। ସେ ଚର୍ମକାର ଜାତିର ଥିଲେ, ଯିଏ ସେ ସମୟରେ ‘ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ’ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହେଉଥିଲେ।
‘ଗରିବ ନିବାଜ’ — ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଏକ ନାମ
ଧ୍ରୁବପଦ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ‘ଗରିବ ନିବାଜ’ ବୋଲି ଡାକେ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ‘ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ପାଳକ’ ବା ‘ନମ୍ରଙ୍କ ପୋଷକ’। ଏହି ବାକ୍ୟାଂଶ ଏହା ଉପରେ ଜୋର ଦିଏ ଯେ ଦିବ୍ୟ ସତ୍ତା ସମାଜ ଯାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ବା ଉପେକ୍ଷା କରେ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ବାଧିକ ଯତ୍ନଶୀଳ।
ଛତ୍ରର ଆଚ୍ଛାଦନ
ପଂକ୍ତି ‘ମାଥୈ ଛତ୍ରୁ ଧରୈ’ (‘ମୋ ମସ୍ତକ ଉପରେ ଛତ୍ର ଧରେ’) ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସମ୍ମାନ ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ଏକ ରାଜକୀୟ ପ୍ରତୀକ ବ୍ୟବହାର କରେ। ଛତ୍ର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଚିହ୍ନ ଥିଲା; ଏଠାରେ ଏହା ସୂଚାଏ ଯେ ନମ୍ରମାନେ ଦିବ୍ୟ କୃପାରେ ମୁକୁଟିତ ହୁଅନ୍ତି।
ରକ୍ଷା ପାଇଥିବା ସନ୍ଥଙ୍କ ପରମ୍ପରା
ରବିଦାସ ସାଥୀ ସନ୍ଥ ନାମଦେବ, କବୀର, ତ୍ରିଲୋଚନ, ସାଧନା ଓ ସୈନଙ୍କୁ ସଂସାରର ସାଗର ପାର (ତରୈ) ହୋଇଥିବା ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି। ଅଧିକାଂଶ ନମ୍ର ବୃତ୍ତି ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ (ନାମଦେବ ଛିଟ ଛାପିବା ଓ ଦରଜି, କବୀର ବୁଣାକାର, ସୈନ ନାପିତ), ଯାହା ଦେଖାଏ ଯେ ଭକ୍ତି ସାମାଜିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ଭକ୍ତି କାବ୍ୟରେ ସାମାଜିକ ବିପରୀତତା
ମୂଳ ଦାବି ‘ନୀଚହୁ ଊଚ କରଇ ମେରା ଗୋବିନ୍ଦ’ (‘ମୋ ଗୋବିନ୍ଦ ନୀଚକୁ ଉଚ୍ଚ କରନ୍ତି’) ଜାତି ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗକୁ ସିଧାସଳଖ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ଏହି ଶବଦ ଦାବି କରେ ଯେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ପାର୍ଥିବ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଓଲଟାଇ ପାରେ, ଏବଂ ଭକ୍ତ କାହାକୁ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ବିଦ୍ରୋହୀ ବାର୍ତ୍ତା ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିଲା।
Sant Namdev
ରବିଦାସିଆ ରୁ ଅଧିକ
ସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ