ਤੁਕਾਂ
306. ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ'। ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਨੀਚ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਮਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਦੁਰਗਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
307. ਗੈਰੂਆ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਤੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਸੰਯਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜੁਲਮ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
308. ਅਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਿਖਸ਼ਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਾਂਗ ਗਰਮ ਹੋਇਆ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗੋਲੀ ਨਿਗਲ ਲਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
309. ਪਰ-ਨਾਰੀ ਦਾ ਸੇਵਕ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਮਨੁੱਖ ਚਾਰ ਗ਼ਮ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਪਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਅਸ਼ਾਂਤ ਨੀਂਦ, ਤੀਸਰਾ-ਲੋਕ ਦੀ ਬਰਾਈ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ-ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਨਮ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
310. ਪਾਪ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਰਗਤਿ ਹੀ ਲਾਭ ਹੈ; ਭਾਵਨਾ-ਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਭਾਵਨਾ-ਪੂਰਨ ਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਸੁਖ ਯੁਗਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਭਾਰੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰ-ਨਾਰੀ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
311. ਜਿਵੇਂ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਜਾਣ ਤੇ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼੍ਰਾਮਣ-ਧਰਮ (ਸੰਨਿਯਾਸ) ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
312. ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਮ ਸ਼ੈਥਿਲਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਮੈਲਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਸ਼ੰਕਾ ਅਤੇ ਨੁਕਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ - ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਫਲ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
313. ਜੇ ਕੋਈ ਕਰਤਵ ਕਰਨਾ ਹਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਹਨਤ ਨਾਲ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੈਥਿਲ ਸੰਨਿਆਸ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੈਲ ਉਡਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
314. ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕੋਈ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
315. ਜਿਵੇਂ ਸਰਹੱਦ ਵਾਲਾ ਨਗਰ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਚੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਆਪਣੀ ਰਖਿਆ ਕਰੋ! ਇਹ ਸੋਣਾ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਜਾਣ ਨਾ ਦੇਵੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਡਾਲੇ ਜਾ ਕੇ ਸੋਚ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
316. ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਲਾਮਸ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮ ਲਾਉ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮ ਲਾਮਸ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮ ਨਾ ਲਾਉ; ਅਜਿਹੀ ਗਲਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੇਠ ਜੀਵ ਦੁਰਗਤਿ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
317. ਜਿੱਥੇ ਭੈ ਨਹੀਂ ਤੇ ਭੈ ਦੇਖੋ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਾਚਾ ਭੈ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਰਹੋ; ਅਜਿਹੀ ਗਲਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੇਠ ਜੀਵ ਦੁਰਗਤਿ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 12
318. ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਆਮ ਫਾਲੀ ਸੰਕਲਪ ਕਰਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਆਵਦੀ ਹੈ; ਤੁਲਤੀ ਗਲਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਰਗਤਿ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
319. ਪਰ ਜੋ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਸਮਿੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਜੀਵ ਸੁਗਤਿ (ਮੁਕਤਿ ਅਤੇ ਸਖ਼ੀ)ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 14
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਪਾਲੀ ਧੰਮਪਦ (ਖੁੱਦਕ ਨਿਕਾਇਆ, ਪਾਲੀ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ) ਦਾ ਨਿਰਯ ਵੱਗ ਹੈ, ਗਾਥਾ 306–319। ਸਾਵੱਤਥੀ ਦੇ ਜੇਤਵਨ ਅਤੇ ਰਾਜਗਹ ਦੇ ਵੇਲੂਵਨ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਹ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਮਤਾਂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਾਧਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਗੰਭੀਰ ਨੈਤਿਕ ਕਲੰਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਗਾਥਾ 306 ਜੇਤਵਨ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਕਹੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਿਕਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਮਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੋਸ਼ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੇ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਉੱਤੇ ਮੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਆਸ ਨਾਲ ਕਿ ਸੰਘ ਦਾ ਚੰਗਾ ਨਾਮ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇ; ਜਦੋਂ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁਨਾਹ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਗਾਥਾ 308 ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਖੰਡੀ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਸੀ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਗਾਥਾ 316–319 ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਟਕਦੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜੋ ਨਗਨ ਰਹਿ ਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਜਾਂ ਕਠੋਰ ਦੇਹ-ਦੰਡ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਸ਼ੁੱਧੀ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਉਲਟੀ ਸੀ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸਮਾਨ ਦੁਰਗਤਿ (ਗਾਥਾ 306)
ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ'। ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਨੀਚ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਸਮਾਨ ਦੁਰਗਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗੋਲੀ (ਗਾਥਾ 308)
ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਅਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਿਖਸ਼ਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਾਂਗ ਗਰਮ ਹੋਇਆ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗੋਲੀ ਨਿਗਲ ਜਾਵੇ।
ਵਿਭਿਚਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਦੁਰਵ (ਗਾਥਾਵਾਂ 309-310)
ਪਰ-ਨਾਰੀ ਦਾ ਸੇਵਕ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਮਨੁੱਖ ਚਾਰ ਆਫ਼ਤਾਂ ਭੁਗਤਦਾ ਹੈ: ਪਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਅਸ਼ਾਂਤ ਨੀਂਦ, ਲੋਕ ਦੀ ਬਰਾਈ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ-ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਜੰਮ।
ਕਾਂਸੇ ਦਾ ਗਲਤ ਫਲੂ (ਗਾਥਾ 311)
ਜਿਵੇਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹੀ ਹੱਥ ਕੱਟ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਪਨਾਇਆ ਗਿਆ ਤਪਸ੍ਵੀ-ਜੀਵਨ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਵਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ (ਗਾਥਾਵਾਂ 316-319)
ਜੋ ਸ਼ਰਮਜੋਗ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਰਮਜੋਗ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾ ਕਰੋ; ਜਿੱਥੇ ਭੈ ਨਹੀਂ ਤੇ ਭੈ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਭੈ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਰਹੋ; ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਦੇਖੋ - ਐਸੀ ਗਲਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦੁਰਗਤਿ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਮਿੱਚੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਜੀਵ ਸੁਗਤਿ (ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤਿ)ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ ਕਰੋ
Buddha
ਬੋਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ