ਤੁਕਾਂ
ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਕਰ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰੋਕ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਪੁੱਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਰਮਣਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਜੇ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਾ ਬਣਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਪ ਦਾ ਸੰਚਨਾ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਜੇ ਬੰਦਾ ਪੁੱਨ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕਰੇ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਗਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਨ ਦਾ ਸੰਚਨਾ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਜਦ ਤੱਕ ਪਾਪ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਆਂਦਾ ਉਦ ਤੱਕ ਪਾਪੀ ਬੰਦਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਦ ਉਹ ਬੰਦਾ ਸਿਰਫ ਦੁਖ ਅਤੇ ਗਹਰਾ ਅਨਿਸ਼ਟ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਆਂਦਾ ਉਦ ਤੱਕ ਸੱਚਾ ਬੰਦਾ ਵੀ ਔਖਾ ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਬੁਰੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਦ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਬੰਦਾ ਸਿਰਫ ਸੁਖ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਸੀ ਰਿਹੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਪਾਪ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇਗਾ ਐਸ ਸੋਚ ਕੇ ਅਣਗੋਲਿਆ ਨਾ ਕਰ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਡਾ ਘੜਾ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਰ ਲਿਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਪੁੱਨ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੇਨੂੰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ ਐਸ ਵਿਚਾਰਿਆ ਨਾ ਕਰ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਤਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਲੋਕ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਨ ਨਾਲ ਭਰ ਲਿਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਜਿਵੇਂ ਘੱਟ ਨੌਕਰਾਂ ਵਾਲਾ ਅਮੀਰ ਬਣਿਆ ਖਤਰਨਾਕ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਸਭ ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਖ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜ਼ਹਿਰ ਸਿਰਫ ਜਖ਼ਮ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹੀ ਅਂਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਬੰਦਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਦਾ ਕਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਜੋ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਬੇਕਸੂਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਨਿਤਾਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਉਹੀ ਮੂਰਖ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਵਾਪਸ ਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਬਰੀਕ ਧੂੜ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਕੁਝ ਲੋਕ ਪੁੱਨ-ਪਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਾਣਸ ਦੀ ਕੱਖ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਾਪਕਾਰੀ ਲੋਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਰਤੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੱਜਣ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਤਮਾਮ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ ਉਹ ਨਿਰਵਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
ਨਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ—ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜ਼ਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 12
ਨਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ—ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜ਼ਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਬੰਦਾ ਮੌਤ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਪਾਲੀ ਧੰਮਪਦ (ਖੁੱਦਕ ਨਿਕਾਇਆ, ਪਾਲੀ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ) ਦਾ ਪਾਪ ਵੱਗ ਹੈ, ਗਾਥਾ 116–128। ਧੰਮਪਦ-ਅੱਠਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਇਹ ਗਾਥਾਵਾਂ ਸਾਵੱਤਥੀ, ਰਾਜਗਹ ਅਤੇ ਕਪਿਲਵੱਤਥੂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਅਨਾਥਪਿੰਡਿਕ (ਗਾਥਾ 119–120), ਵਪਾਰੀ ਮਹਾਧਨ (ਗਾਥਾ 123), ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੋਕ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੁੱਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ (ਗਾਥਾ 125), ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ ਮਰੇ ਕਾਂ, ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਸੁੱਟੀ ਗਈ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਸੱਤ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਥਾਂ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ (ਗਾਥਾ 127), ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਯ ਸੁੱਪਬੁੱਧ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ (ਗਾਥਾ 128), ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਕਲਿਆਣ ਵਿੱਚ ਸਪੱਟਤਾ (ਗਾਥਾ 116)
ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਪੁੱਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖਮਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਰਮਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਠੀ ਅਤੇ ਬੂੰਦ-ਬੂੰਦ ਦੀ ਉਪਮਾ (ਗਾਥਾ 121-122)
ਛੋਟੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਅਣਗੋਲਿਆ ਨਾ ਕਰ ਏਂ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇਗਾ—ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਡਾ ਘੜਾ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਲੋਕ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਪੁੱਨ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਖ਼ਮ ਰਹਿਤ ਹੱਥ (ਗਾਥਾ 124)
ਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਖ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਚੁੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜ਼ਹਿਰ ਸਿਰਫ ਜਖ਼ਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਂਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਬੰਦਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵਦਾ।
ਹਵਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਫੇਂਕਿਆ ਗਿਆ ਧੂੜ (ਗਾਥਾ 125)
ਜੋ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਨਿਰ਼ਦੋਸ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਬੇਕਸੂਰ ਸਾਧੂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਉਹੀ ਮੂਰਖ ਆਪ ਵਾਂਗ ਵਾਪਸ ਆਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਫੇਂਕਿਆ ਗਿਆ ਬਰੀਕ ਧੂੜ ਫੇਕਣ ਵਾਲੇ ਖੁਦ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕਣ ਦੀ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ (ਗਾਥਾ 127-128)
ਨਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ—ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਲੁਕ ਕੇ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਜਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ।
ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ ਕਰੋ
Buddha
ਬੋਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ