पद्यानि
श्रीमाता — शुभमङ्गलमयी जननी; श्रीमहाराज्ञी — त्रिलोकस्य साम्राज्ञी; श्रीमत्सिंहासनेश्वरी — श्रेष्ठसिंहासनस्य अधीश्वरी; चिदग्निकुण्डसम्भूता — चैतन्याग्निकुण्डात् समुत्पन्ना; देवकार्यसमुद्यता — देवकार्यसाधने सदोद्यता।
श्लोकः 1
उद्यद्भानुसहस्राभा — उदयमानसहस्रसूर्यसदृशतेजोमयी; चतुर्बाहुसमन्विता — चतुर्भुजा; रागस्वरूपपाशाढ्या — अनुरागरूपं पाशं धारयन्ती; क्रोधाकाराङ्कुशोज्ज्वला — क्रोधरूपम् अङ्कुशं धारयन्ती दीप्यमाना।
श्लोकः 2
मनोरूपेक्षुकोदण्डा — मनःस्वरूपं शर्करामयं चापं करे धारयन्ती; पञ्चतन्मात्रसायका — पञ्चतन्मात्रात्मकान् बाणान् धारयन्ती; निजारुणप्रभापूरमज्जद्ब्रह्माण्डमण्डला — स्वकीयारुणप्रभाप्रवाहे ब्रह्माण्डमण्डलं निमज्जयन्ती।
श्लोकः 3
चम्पकाशोकपुन्नागसौगन्धिकलसत्कचा — चम्पक-अशोक-पुन्नाग-सौगन्धिकपुष्पैः अलङ्कृतकेशपाशा; कुरुविन्दमणिश्रेणीकनत्कोटीरमण्डिता — कुरुविन्दमणिपङ्क्तिभिः दीप्यमानेन किरीटेन शोभिता।
श्लोकः 4
अष्टमीचन्द्रविभ्राजदलिकस्थलशोभिता — अष्टम्यां चन्द्रवत् दीप्यमानेन ललाटेन शोभिता; मुखचन्द्रकलङ्काभमृगनाभिविशेषका — मुखचन्द्रे चन्द्रकलङ्कवत् कस्तूरीतिलकं धारयन्ती।
श्लोकः 5
वदनस्मरमाङ्गल्यगृहतोरणचिल्लिका — मुखरूपस्य कामदेवस्य मङ्गलगृहस्य तोरणस्वरूपौ भ्रुवौ यस्याः; वक्त्रलक्ष्मीपरीवाहचलन्मीनाभलोचना — मुखश्रीप्रवाहे चलन्तौ मीनाविव नेत्रे यस्याः।
श्लोकः 6
नवचम्पकपुष्पाभनासादण्डविराजिता — नवचम्पकपुष्पवत् दीप्यमानेन नासादण्डेन शोभिता; ताराकान्तितिरस्कारिनासाभरणभासुरा — ताराकान्तिम् अतिशेते नासाभरणेन दीप्यमाना।
श्लोकः 7
कदम्बमञ्जरीक्लृप्तकर्णपूरमनोहरा — कदम्बमञ्जरीभिः कृतकर्णाभरणेन मनोहरा; ताटङ्कयुगलीभूततपनोडुपमण्डला — सूर्यचन्द्रौ ताटङ्कयुगलरूपेण धारयन्ती।
श्लोकः 8
पद्मरागशिलादर्शपरिभाविकपोलभूः — पद्मरागमणिमयदर्पणाभ्यधिकशोभिगण्डा; नवविद्रुमबिम्बश्रीन्यक्कारिरदनच्छदा — नवप्रवालबिम्बफलशोभाम् अपि तिरस्कुर्वत्यधरा।
श्लोकः 9
शुद्धविद्याङ्कुराकारद्विजपङ्क्तिद्वयोज्ज्वला — शुद्धविद्याङ्कुरसदृशदन्तपङ्क्तिद्वयेन उज्ज्वला; कर्पूरवीटिकामोदसमाकर्षिदिगन्तरा — कर्पूरमिश्रताम्बूलसुगन्धेन दिशः आकर्षयन्ती।
श्लोकः 10
निजसल्लापमाधुर्यविनिर्भर्त्सितकच्छपी — स्वकीयसंलापमाधुर्येण सरस्वत्याः वीणामपि तिरस्कुर्वती; मन्दस्मितप्रभापूरमज्जत्कामेशमानसा — मन्दस्मितप्रभाप्रवाहे कामेश्वरस्य मनः निमज्जयन्ती।
श्लोकः 11
अनाकलितसादृश्यचिबुकश्रीविराजिता — अनुपमसौन्दर्येण असादृश्यचिबुकशोभिता; कामेशबद्धमाङ्गल्यसूत्रशोभितकन्धरा — कामेश्वरेण बद्धेन मङ्गलसूत्रेण शोभितकण्ठा।
श्लोकः 12
कनकाङ्गदकेयूरकमनीयभुजान्विता — सुवर्णाङ्गदकेयूराभ्यां रमणीयबाहुयुक्ता; रत्नग्रैवेयचिन्ताकलोलमुक्ताफलान्विता — रत्नग्रैवेयके चिन्ताकसहिते चलन्मुक्ताफलैः युक्ता।
श्लोकः 13
कामेश्वरप्रेमरत्नमणिप्रतिपणस्तनी — कामेश्वरप्रदत्तप्रेमरत्नमणेः प्रतिदानरूपेण स्तनद्वयं समर्पयन्ती; नाभ्यालवालरोमालिलताफलकुचद्वयी — नाभिरूपाद् आलवालात् उद्भूतायाः रोमावलिलताया फलरूपौ स्तनौ यस्याः।
श्लोकः 14
लक्ष्यरोमलताधारतासमुन्नेयमध्यमा — रोमलतायाः आधाररूपेण अनुमीयमानमध्यभागा; स्तनभारदलन्मध्यपट्टबन्धवलित्रया — स्तनभारेण भज्यमानं मध्यं वलित्रयरूपेण पट्टबन्धेन धारयन्ती।
श्लोकः 15
अरुणारुणकौसुम्भवस्त्रभास्वत्कटीतटी — कुसुम्भपुष्परञ्जितेन अरुणवस्त्रेण दीप्यमानकटिप्रदेशा; रत्नकिङ्किणिकारम्यरशनादामभूषिता — रत्नकिङ्किणीयुक्तया मेखलया अलङ्कृता।
श्लोकः 16
कामेशज्ञातसौभाग्यमार्दवोरुद्वयान्विता — कामेश्वरेणैव ज्ञातसौभाग्यमार्दवयुक्तोरुद्वया; माणिक्यमकुटाकारजानुद्वयविराजिता — माणिक्यमुकुटाकारजानुद्वयेन शोभिता।
श्लोकः 17
इन्द्रगोपपरिक्षिप्तस्मरतूणाभजङ्घिका — इन्द्रगोपमणिभिः परिवृतकामतूणीरसदृशजङ्घा; गूढगुल्फा — गूढौ गुल्फौ यस्याः; कूर्मपृष्ठजयिष्णुप्रपदान्विता — कूर्मपृष्ठमपि जयन्तीं प्रपदयुक्ता।
श्लोकः 18
नखदीधितिसंछन्ननमज्जनतमोगुणा — नखकान्तिभिः प्रणतानां भक्तानाम् अज्ञानतमः निवारयन्ती; पदद्वयप्रभाजालपराकृतसरोरुहा — पादद्वयस्य प्रभाजालेन सरोरुहं पराजयन्ती।
श्लोकः 19
शिञ्जानमणिमञ्जिरमण्डितश्रीपदाम्बुजा — शिञ्जानैः मणिमञ्जीरैः अलङ्कृतश्रीचरणकमला; मरालीमन्दगमना — मरालीव मन्दगमना; महालावण्यशेवधिः — महासौन्दर्यनिधिः।
श्लोकः 20
सर्वारुणा — सर्वतः रक्तवर्णा; अनवद्याङ्गी — निर्दोषाङ्गी पूजनीया; सर्वाभरणभूषिता — सर्वालङ्कारैः भूषिता; शिवकामेश्वराङ्कस्था — कामविजयिनः शिवस्य अङ्के स्थिता; शिवा — कल्याणस्वरूपिणी; स्वाधीनवल्लभा — पतिं स्वाधीनं कुर्वती।
श्लोकः 21
सुमेरुमध्यशृङ्गस्था — सुमेरोः मध्यशिखरे स्थिता; श्रीमन्नगरनायिका — श्रीमतः नगरस्य नायिका; चिन्तामणिगृहान्तस्था — चिन्तामणिनिर्मितगृहस्य अन्तः स्थिता; पञ्चब्रह्मासनस्थिता — पञ्चब्रह्मरूपे आसने स्थिता।
श्लोकः 22
महापद्माटवीसंस्था — महापद्माटव्यां संस्थिता; कदम्बवनवासिनी — कदम्बवने निवसन्ती; सुधासागरमध्यस्था — अमृतसागरस्य मध्ये स्थिता; कामाक्षी — कामदृष्टिः सुन्दरनेत्रा; कामदायिनी — कामान् प्रयच्छन्ती।
श्लोकः 23
देवर्षिगणसङ्घातस्तूयमानात्मवैभवा — देवर्षिगणैः स्तूयमानवैभवा; भण्डासुरवधोद्युक्तशक्तिसेनासमन्विता — भण्डासुरवधाय उद्यतया शक्तिसेनया युक्ता।
श्लोकः 24
सम्पत्करीसमारूढसिन्धुरव्रजसेविता — सम्पत्करीदेव्या सञ्चालितैः गजव्रजैः सेविता; अश्वारूढाधिष्ठिताश्वकोटिकोटिभिरावृता — अश्वारूढया अधिष्ठितैः अश्वकोटिभिः परिवृता।
श्लोकः 25
चक्रराजरथारूढसर्वायुधपरिष्कृता — चक्रराजरथे आरूढा सर्वायुधैः अलङ्कृता; गेयचक्ररथारूढमन्त्रिणीपरिसेविता — गेयचक्ररथारूढया मन्त्रिण्या सेविता।
श्लोकः 26
किरिचक्ररथारूढदण्डनाथापुरस्कृता — किरिचक्ररथारूढया दण्डनाथया पुरस्कृता; ज्वालामालिनिकाक्षिप्तवह्निप्राकारमध्यगा — ज्वालामालिनीदेव्या निर्मितस्य अग्निप्राकारस्य मध्ये स्थिता।
श्लोकः 27
भण्डसैन्यवधोद्युक्तशक्तिविक्रमहर्षिता — भण्डसैन्यवधाय उद्यतानां शक्तीनां विक्रमेण हर्षिता; नित्यापराक्रमाटोपनिरीक्षणसमुत्सुका — नित्यादेवीनां पराक्रमगौरवं निरीक्षितुम् उत्सुका।
श्लोकः 28
भण्डपुत्रवधोद्युक्तबालाविक्रमनन्दिता — भण्डपुत्रवधाय उद्यतायाः बालादेव्याः विक्रमेण आनन्दिता; मन्त्रिण्यम्बाविरचितविषङ्गवधतोषिता — मन्त्रिण्यम्बया विहिते विषङ्गासुरवधे तुष्टा।
श्लोकः 29
विशुक्रप्राणहरणवाराहीवीर्यनन्दिता — विशुक्रासुरस्य प्राणहरणे वाराह्याः वीर्येण आनन्दिता; कामेश्वरमुखालोककल्पितश्रीगणेश्वरा — कामेश्वरस्य मुखावलोकनेन सृष्टः श्रीगणेश्वरः यस्याः।
श्लोकः 30
महागणेशनिर्भिन्नविघ्नयन्त्रप्रहर्षिता — महागणेशेन भिन्नेषु विघ्नयन्त्रेषु हर्षिता; भण्डासुरेन्द्रनिर्मुक्तशस्त्रप्रत्यस्त्रवर्षिणी — भण्डासुरेण मुक्तानि शस्त्राणि प्रतिशस्त्रैः निवारयन्ती।
श्लोकः 31
कराङ्गुलिनखोत्पन्ननारायणदशाकृतिः — करांगुलिनखेभ्यः उत्पन्नानां नारायणस्य दशावताराणां रूपा; महापाशुपतास्त्राग्निनिर्दग्धासुरसैनिका — महापाशुपतास्त्रस्य अग्निना दग्धा असुरसेना।
श्लोकः 32
कामेश्वरास्त्रनिर्दग्धसभण्डासुरशून्यका — कामेश्वरास्त्रेण भण्डासुरेण सह शून्यकनगरं दग्धम्; ब्रह्मोपेन्द्रमहेन्द्रादिदेवसंस्तुतवैभवा — ब्रह्मविष्णुमहेन्द्रादिदेवैः स्तुतवैभवा।
श्लोकः 33
हरनेत्राग्निसन्दग्धकामसञ्जीवनौषधिः — हरनेत्राग्निना दग्धस्य कामस्य सञ्जीवनौषधिः; श्रीमद्वाग्भवकूटैकस्वरूपमुखपङ्कजा — श्रीवाग्भवकूटस्वरूपं मुखपङ्कजं यस्याः।
श्लोकः 34
कण्ठाधःकटिपर्यन्तमध्यकूटस्वरूपिणी — कण्ठात् कटिपर्यन्तं मध्यकूटरूपा; शक्तिकूटैकतापन्नकट्यधोभागधारिणी — कटेः अधोभागे शक्तिकूटरूपं धारयन्ती।
श्लोकः 35
मूलमन्त्रात्मिका — मूलमन्त्रस्वरूपा; मूलकूटत्रयकलेवरा — मूलकूटत्रयात्मकशरीरा; कुलामृतैकरसिका — कुलामृतप्रीतिमती; कुलसङ्केतपालिनी — कुलसङ्केतं रक्षन्ती।
श्लोकः 36
कुलाङ्गना — कुलीना नारी; कुलान्तस्था — कुलविद्यायां स्थिता; कौलिनी — कुलसम्बन्धिनी; कुलयोगिनी — कुलयोगेश्वरी; अकुला — कुलातीता; समयान्तस्था — समयमार्गे स्थिता; समयाचारतत्परा — समयाचारनिष्ठा।
श्लोकः 37
मूलाधारैकनिलया — मूलाधारचक्रनिवासिनी; ब्रह्मग्रन्थिविभेदिनी — ब्रह्मग्रन्थिभेत्री; मणिपूरान्तरुदिता — मणिपूरचक्रमध्ये उदिता; विष्णुग्रन्थिविभेदिनी — विष्णुग्रन्थिभेत्री।
श्लोकः 38
आज्ञाचक्रान्तरालस्था — आज्ञाचक्रस्य अन्तराले स्थिता; रुद्रग्रन्थिविभेदिनी — रुद्रग्रन्थिभेत्री; सहस्राराम्बुजारूढा — सहस्रारपद्मम् आरूढा; सुधासाराभिवर्षिणी — अमृतधाराः वर्षन्ती।
श्लोकः 39
तडिल्लतासमरुचिः — विद्युल्लतासदृशदीप्तिः; षट्चक्रोपरिसंस्थिता — षट्चक्राणाम् उपरि स्थिता; महासक्तिः — शिवशक्तिमिलनप्रिया महती शक्तिः; कुण्डलिनी — कुण्डलाकृतिः; बिसतन्तुतनीयसी — बिसतन्तुवत् सूक्ष्मतरा।
श्लोकः 40
भवानी — शिवपत्नी; भावनागम्या — भावनया अगम्या; भवारण्यकुठारिका — संसारारण्यच्छेदिनी कुठारिका; भद्रप्रिया — कल्याणप्रिया; भद्रमूर्तिः — कल्याणमूर्तिः; भक्तसौभाग्यदायिनी — भक्तानां सौभाग्यप्रदा।
श्लोकः 41
भक्तिप्रिया — भक्तिप्रीता; भक्तिगम्या — भक्त्या प्राप्या; भक्तिवश्या — भक्त्या वशीभूता; भयापहा — भयनाशिनी; शाम्भवी — शम्भुपत्नी; शारदाराध्या — शारदया आराध्या; शर्वाणी — शर्वपत्नी; शर्मदायिनी — सुखप्रदा।
श्लोकः 42
शाङ्करी — सुखकारिणी; श्रीकरी — श्रीप्रदा; साध्वी — पतिव्रता; शरच्चन्द्रनिभानना — शरत्कालीनचन्द्रसदृशमुखा; शातोदरी — कृशोदरी; शान्तिमती — शान्तिमयी; निराधारा — आधाररहिता; निरञ्जना — निर्लिप्ता।
श्लोकः 43
निर्लेपा — कर्मलेपरहिता; निर्मला — निर्मला; नित्या — नित्या; निराकारा — आकाररहिता; निराकुला — आकुलतारहिता; निर्गुणा — त्रिगुणातीता; निष्कला — अवयवरहिता; शान्ता — शान्ता; निष्कामा — कामरहिता; निरुपप्लवा — उपद्रवरहिता।
श्लोकः 44
नित्यमुक्ता — नित्यमुक्ता; निर्विकारा — विकाररहिता; निष्प्रपञ्चा — प्रपञ्चातीता; निराश्रया — आश्रयरहिता; नित्यशुद्धा — नित्यशुद्धा; नित्यबुद्धा — नित्यबुद्धा; निरवद्या — निर्दोषा प्रशंसनीया; निरन्तरा — सर्वव्यापिनी।
श्लोकः 45
निष्कारणा — कारणरहिता; निष्कलङ्का — निर्दोषा; निरुपाधिः — उपाधिरहिता; निरीश्वरा — ईश्वरान्तररहिता; नीरागा — रागरहिता; रागमथनी — रागनाशिनी; निर्मदा — मदरहिता; मदनाशिनी — मदनाशिनी।
श्लोकः 46
निश्चिन्ता — चिन्तारहिता; निरहङ्कारा — अहङ्कारशून्या, अहं-मम-भावरहिता; निर्मोहा — मोहरहिता; मोहनाशिनी — भक्तानां मोहनाशिनी; निर्ममा — ममभावरहिता; ममताहन्त्री — ममतायाः नाशिनी; निष्पापा — पापरहिता; पापनाशिनी — भक्तानां सर्वपापनाशिनी।
श्लोकः 47
निष्क्रोधा — क्रोधरहिता; क्रोधशमनी — भक्तानां क्रोधं शमयन्ती; निर्लोभा — लोभरहिता; लोभनाशिनी — भक्तानां लोभनाशिनी; निःसंशया — संशयरहिता; संशयघ्नी — सर्वसंशयानां हन्त्री; निर्भवा — जन्मरहिता; भवनाशिनी — संसारदुःखनाशिनी।
श्लोकः 48
निर्विकल्पा — कल्पनारहिता; निराबाधा — बाधारहिता; निर्भेदा — भेदातीता; भेदनाशिनी — वासनाजन्यभेदबुद्धिं भक्तेभ्यः अपनयन्ती; निर्नाशा — अविनाशिनी; मृत्युमथनी — मृत्युं मथयन्ती; निष्क्रिया — क्रियारहिता; निष्परिग्रहा — परिग्रहरहिता।
श्लोकः 49
निस्तुला — अतुला; नीलचिकुरा — नीलकेशी; निरपाया — अविनाशिनी; निरत्यया — अनतिक्रमणीया; दुर्लभा — अतिकष्टेन लभ्या; दुर्गमा — अतिप्रयत्नेन गम्या; दुर्गा — दुर्गादेवी; दुःखहन्त्री — दुःखनाशिनी; सुखप्रदा — सुखप्रदायिनी।
श्लोकः 50
दुष्टदूरा — दुर्जनैः अप्राप्या; दुराचारशमनी — दुराचारं शमयन्ती; दोषवर्जिता — सर्वदोषरहिता; सर्वज्ञा — सर्वज्ञा; सान्द्रकरुणा — गाढकरुणामयी; समानाधिकवर्जिता — समाधिकरहिता।
श्लोकः 51
सर्वशक्तिमयी — सर्वदिव्यशक्तिमयी; सर्वमङ्गला — सर्वमङ्गलानां निधानम्; सद्गतिप्रदा — सन्मार्गं प्रापयन्ती; सर्वेश्वरी — चराचरस्य सर्वस्य अधीश्वरी; सर्वमयी — सर्वव्यापिनी; सर्वमन्त्रस्वरूपिणी — सर्वमन्त्राणां सारभूता।
श्लोकः 52
सर्वयन्त्रात्मिका — सर्वयन्त्राणाम् आत्मा; सर्वतन्त्ररूपा — सर्वतन्त्राणां स्वरूपा; मनोन्मनी — शिवशक्तिः; माहेश्वरी — महेश्वरपत्नी; महादेवी — अपरिमितस्वरूपा; महालक्ष्मी — महालक्ष्मीः; मृडप्रिया — मृडस्य (शिवस्य) प्रिया।
श्लोकः 53
महारूपा — महारूपा; महापूज्या — परमपूजनीया; महापातकनाशिनी — महापातकानाम् अपि नाशिनी; महामाया — महती माया; महासत्त्वा — महासत्त्वगुणमयी; महाशक्तिः — महाशक्तिः; महारतिः — अपरिमितानन्दा।
श्लोकः 54
महाभोगा — महाभोगवती; महैश्वर्या — परमैश्वर्यवती; महावीर्या — महापराक्रमा; महाबला — महाबला; महाबुद्धिः — महाबुद्धिः; महासिद्धिः — परमसिद्धिसम्पन्ना; महायोगेश्वरेश्वरी — महायोगीश्वराणाम् अपि ईश्वरी।
श्लोकः 55
महातन्त्रा — कुलार्णव-ज्ञानार्णवादिमहातन्त्रैः आराध्या; महामन्त्रा — महामन्त्रस्वरूपा; महायन्त्रा — महायन्त्ररूपा; महासना — महासनारूढा; महायागक्रमाराध्या — महायागक्रमेण आराध्या; महाभैरवपूजिता — महाभैरवेणापि पूजिता।
श्लोकः 56
महेश्वरमहाकल्पमहाताण्डवसाक्षिणी — महाकल्पान्ते महेश्वरस्य महाताण्डवस्य साक्षिणी; महाकामेशमहिषी — महाकामेश्वरस्य महिषी; महात्रिपुरसुन्दरी — महती त्रिपुरसुन्दरी।
श्लोकः 57
चतुष्षष्ट्युपचाराढ्या — चतुःषष्टिपूजोपचारैः सम्पन्ना; चतुष्षष्टिकलामयी — चतुःषष्टिकलास्वरूपा; महाचतुष्षष्टिकोटियोगिनीगणसेविता — चतुःषष्टिकोटियोगिनीगणैः सेविता।
श्लोकः 58
मनुविद्या — मनुविद्यास्वरूपा; चन्द्रविद्या — चन्द्रविद्यास्वरूपा; चन्द्रमण्डलमध्यगा — चन्द्रमण्डलस्य मध्ये स्थिता; चारुरूपा — वर्धनक्षयरहितसौन्दर्या; चारुहासा — सुन्दरहासिनी; चारुचन्द्रकलाधरा — वर्धनक्षयरहितां सुन्दरचन्द्रकलां धारयन्ती।
श्लोकः 59
चराचरजगन्नाथा — चराचरजगतः नाथा; चक्रराजनिकेतना — श्रीचक्रे निवसन्ती; पार्वती — हिमवत्पुत्री; पद्मनयना — पद्मदलसदृशदीर्घनेत्रा; पद्मरागसमप्रभा — पद्मरागमणिवत् रक्तप्रभा।
श्लोकः 60
पञ्चप्रेतासनासीना — पञ्चप्रेतात्मकासने आसीना; पञ्चब्रह्मस्वरुपिणी — पञ्चब्रह्मस्वरूपा; चिन्मयी — चैतन्यस्वरूपा; परमानन्दा — परमानन्दा; विज्ञानघनरूपिणी — सर्वव्यापिविज्ञानघनस्वरूपा।
श्लोकः 61
ध्यानध्यातृध्येयरूपा — ध्यानध्यातृध्येयरूपेण प्रकाशमाना; धर्माधर्मविवर्जिता — धर्माधर्मातीता; विश्वरुपा — विश्वरूपा; जागरिणी — जाग्रदवस्थस्य जीवरूपेण स्थिता; स्वपन्ती — स्वप्नावस्थस्य जीवरूपेण स्थिता; तैजसात्मिका — तैजसस्य आत्मा।
श्लोकः 62
सुप्ता — सुषुप्तावस्थस्य जीवरूपेण स्थिता; प्राज्ञात्मिका — प्राज्ञात्मिका; तुर्या — तुरीयावस्था, यस्यां परमात्मसाक्षात्कारो भवति; सर्वावस्थाविवर्जिता — सर्वावस्थातीता; सृष्टिकर्त्री — सृष्टिकर्त्री; ब्रह्मरूपा — ब्रह्मस्वरूपा; गोप्त्री — रक्षयित्री; गोविन्दरूपिणी — जगत्पालनार्थं विष्णुरूपा।
श्लोकः 63
संहारिणी — जगत्संहारिणी; रुद्ररूपा — जगत्प्रलयार्थं रुद्ररूपा; तिरोधानकरी — सर्वस्य तिरोधानकारिणी; ईश्वरी — सर्वस्य पालयित्री शासयित्री च; सदाशिवा — सदा कल्याणकारिणी सदाशिवा; अनुग्रहदा — अनुग्रहप्रदा; पञ्चकृत्यपरायणा — सृष्टि-स्थिति-संहार-तिरोभाव-अनुग्रहरूपेषु पञ्चकृत्येषु परायणा।
श्लोकः 64
भानुमण्डलमध्यस्था — सूर्यमण्डलस्य मध्ये स्थिता; भैरवी — भैरवपत्नी; भगमालिनी — षड्भगरूपां मालां धारयन्ती (ऐश्वर्य-धर्म-यश-श्री-वैराग्य-ज्ञानरूपाः); पद्मासना — पद्मासनस्था; भगवती — भक्तरक्षिका भगवती; पद्मनाभसहोदरी — पद्मनाभस्य (विष्णोः) भगिनी।
श्लोकः 65
उन्मेषनिमिषोत्पन्नविपन्नभुवनावली — नेत्रोन्मेषनिमेषाभ्यां भुवनश्रेणीम् उत्पादयन्ती विनाशयन्ती च; सहस्रशीर्षवदना — सहस्रशिरोवदना; सहस्राक्षी — सहस्रनेत्रा; सहस्रपात् — सहस्रचरणा।
श्लोकः 66
आब्रह्मकीटजननी — ब्रह्मणः आरभ्य कीटपर्यन्तस्य जननी; वर्णाश्रमविधायिनी — वर्णाश्रमधर्मस्य विधात्री; निजाज्ञारूपनिगमा — यस्याः आज्ञा वेदरूपा; पुण्यापुण्यफलप्रदा — पुण्यापुण्यकर्मणां फलप्रदायिनी।
श्लोकः 67
श्रुतिसीमन्तसिन्दूरीकृतपादाब्जधूलिका — श्रुतिदेवतानां सीमन्ते सिन्दूरीकृता पादपद्मधूलिः यस्याः; सकलागमसन्दोहशुक्तिसम्पुटमौक्तिका — सर्वागमसमूहरूपशुक्तिसम्पुटस्थं मौक्तिकम्।
श्लोकः 68
पुरुषार्थप्रदा — चतुर्विधपुरुषार्थप्रदायिनी; पूर्णा — सदा पूर्णा, वृद्धिक्षयरहिता; भोगिनी — भोक्त्री; भुवनेश्वरी — भुवनस्य ईश्वरी; अम्बिका — जगन्माता; अनादिनिधना — आदिनिधनरहिता; हरिब्रह्मेन्द्रसेविता — हरिब्रह्मेन्द्रैः सेविता।
श्लोकः 69
नारायणी — नारायणस्य स्त्रीरूपा; नादरूपा — नादस्वरूपा; नामरूपविवर्जिता — नामरूपातीता; ह्रीङ्कारी — ह्रीङ्काररूपा; ह्रीमती — लज्जावती; हृद्या — हृदये निवसन्ती; हेयोपादेयवर्जिता — हेयोपादेयरहिता।
श्लोकः 70
राजराजार्चिता — राजराजेन पूजिता; राज्ञी — सर्वराजानाम् ईश्वरस्य शिवस्य राज्ञी; रम्या — रमणीया; राजीवलोचना — राजीवसदृशनेत्रा; रञ्जनी — मनोरञ्जनकारिणी; रमणी — आनन्दप्रदा; रस्या — रसास्वाद्या, रसमयी; रणत्किङ्किणिमेखला — रणन्तः किङ्किणयः यस्याः मेखलायाम्।
श्लोकः 71
रमा — लक्ष्मीसरस्वतीरूपा; राकेन्दुवदना — पूर्णचन्द्रसदृशवदना; रतिरूपा — कामपत्न्याः रतेः रूपा; रतिप्रिया — रत्याः प्रिया; रक्षाकरी — रक्षयित्री; राक्षसघ्नी — समस्तराक्षसवंशस्य हन्त्री; रामा — आनन्ददायिनी; रमणलम्पटा — हृदयेश्वरे शिवे अनुरक्ता।
श्लोकः 72
काम्या — कामनीया; कामकलारूपा — कामकलास्वरूपा; कदम्बकुसुमप्रिया — कदम्बपुष्पप्रिया; कल्याणी — कल्याणकारिणी; जगतीकन्दा — समस्तजगतः मूलम्; करुणारससागरा — करुणारससागरा।
श्लोकः 73
कलावती — सर्वकलामयी; कलालापा — मधुरं मञ्जु वदन्ती; कान्ता — सुन्दरी; कादम्बरीप्रिया — मद्यप्रिया; वरदा — वरप्रदा; वामनयना — सुन्दरनेत्रा; वारुणीमदविव्हला — वारुणीमद्येन विह्वला।
श्लोकः 74
विश्वाधिका — विश्वातीता; वेदवेद्या — वेदैः ज्ञेया; विन्ध्याचलनिवासिनी — विन्ध्याचले निवसन्ती; विधात्री — जगत् सृजन्ती धारयन्ती च; वेदजननी — वेदानां जननी; विष्णुमाया — विष्णोः मायाशक्तिः; विलासिनी — विलासवती।
श्लोकः 75
क्षेत्रस्वरूपा — क्षेत्ररूपा (शरीरस्वरूपा); क्षेत्रेशी — क्षेत्रेशस्य (शिवस्य) पत्नी; क्षेत्रक्षेत्रज्ञपालिनी — क्षेत्रस्य क्षेत्रज्ञस्य च पालयित्री; क्षयवृद्धिविनिर्मुक्ता — क्षयवृद्धिरहिता; क्षेत्रपालसमर्चिता — बालरूपिणा क्षेत्रपालेन (शिवेन) पूजिता।
श्लोकः 76
विजया — सदा विजयिनी; विमला — निर्मला; वन्द्या — वन्दनीया; वन्दारुजनवत्सला — वन्दकजनेषु वात्सल्यमयी; वाग्वादिनी — वादिनी, वाचं प्रवर्तयन्ती; वामकेशी — सुन्दरकेशिनी; वह्निमण्डलवासिनी — वह्निमण्डले निवसन्ती।
श्लोकः 77
भक्तिमत्कल्पलतिका — भक्तेभ्यः कल्पलतिका; पशुपाशविमोचिनी — अज्ञानिनां पाशबन्धं मोचयन्ती; संहृताशेषपाषण्डा — सर्वपाषण्डानां संहर्त्री; सदाचारप्रवर्तिका — सदाचारे प्रवर्तयन्ती।
श्लोकः 78
तापत्रयाग्निसन्तप्तसमाह्लादनचन्द्रिका — त्रिविधतापाग्निसन्तप्तानाम् आह्लादिनी चन्द्रिका; तरुणी — नित्यतरुणी; तापसाराध्या — तपस्विभिः आराध्या; तनुमध्या — कृशमध्यमा; तमोऽपहा — तामसाज्ञानं नाशयन्ती।
श्लोकः 79
चित् (चितिः) — शुद्धचैतन्यस्वरूपा; तत्पदलक्ष्यार्था — तत्पदेन लक्ष्यमाणा सत्यस्वरूपा; चिदेकरसरूपिणी — चैतन्यैकरसस्वरूपा; स्वात्मानन्दलवीभूतब्रह्माद्यानन्दसन्ततिः — स्वकीयानन्दलवेन ब्रह्मादीनाम् आनन्दसन्ततिम् अपि तुच्छीकुर्वती।
श्लोकः 80
परा — परमा, सर्वातीता; प्रत्यक्चितीरूपा — अव्यक्तचैतन्यस्वरूपा; पश्यन्ती — स्वाधिष्ठानचक्रे स्थिता परावाचानन्तरा द्वितीया वाक्; परदेवता — परमा देवी, परशक्तिः; मध्यमा — मध्ये स्थिता; वैखरीरूपा — व्यक्तश्रवणगोचरा वैखरी वाक्; भक्तमानसहंसिका — भक्तानां मनःसरोवरे हंसिका।
श्लोकः 81
कामेश्वरप्राणनाडी — पत्युः कामेश्वरस्य प्राणनाडी; कृतज्ञा — भक्तानां कर्माणि जानती; कामपूजिता — कामदेवेन पूजिता; शृङ्गाररससम्पूर्णा — शृङ्गाररसेन परिपूर्णा; जया — सर्वत्र सर्वदा विजयिनी; जालन्धरस्थिता — जालन्धरपीठे (कण्ठप्रदेशे) स्थिता।
श्लोकः 82
ओड्याणपीठनिलया — ओड्याणपीठे (आज्ञाचक्रे) निवसन्ती; बिन्दुमण्डलवासिनी — श्रीचक्रस्थे बिन्दुमण्डले निवसन्ती; रहोयागक्रमाराध्या — गुप्तयागक्रमेण आराध्या; रहस्तर्पणतर्पिता — गुप्ततर्पणेन तृप्ता।
श्लोकः 83
सद्यःप्रसादिनी — तत्कालं प्रसीदन्ती; विश्वसाक्षिणी — विश्वस्य साक्षिणी; साक्षिवर्जिता — अन्यसाक्षिरहिता; षडङ्गदेवतायुक्ता — षडङ्गदेवताभिः (हृदय-शिरः-शिखा-नेत्र-कवच-अस्त्र) युक्ता; षाड्गुण्यपरिपूरिता — षड्गुणैः (ऐश्वर्य-वीर्य-वैराग्य-यश-श्री-ज्ञान) परिपूर्णा।
श्लोकः 84
नित्यक्लिन्ना — नित्यकरुणामयी; निरुपमा — अनुपमा; निर्वाणसुखदायिनी — मोक्षसुखप्रदायिनी; नित्यषोडशिकारूपा — नित्यषोडशिकास्वरूपा (कामेश्वरी, भगमालिनी, नित्यक्लिन्ना, भेरुण्डा, वह्निवासिनी, महावज्रेश्वरी, शिवदूती, त्वरिता, कुलसुन्दरी, नित्या, नीलपताका, विजया, सर्वमङ्गला, ज्वालामालिनी, चित्रा, त्रिपुरसुन्दरी); श्रीकण्ठार्धशरीरिणी — श्रीकण्ठस्य (शिवस्य) अर्धशरीरधारिणी, अर्धनारीश्वररूपा।
श्लोकः 85
प्रभावती — दीप्तिमती; प्रभारूपा — प्रभास्वरूपा; प्रसिद्धा — प्रख्याता; परमेश्वरी — परमा ईश्वरी; मूलप्रकृतिः — जगत्कारणभूता मूलप्रकृतिः; अव्यक्ता — अव्यक्ता; व्यक्ताव्यक्तस्वरूपिणी — व्यक्ताव्यक्तस्वरूपा।
श्लोकः 86
व्यापिनी — सर्वव्यापिनी; विविधाकारा — विविधरूपा; विद्याऽविद्यास्वरूपिणी — विद्याऽविद्यास्वरूपा; महाकामेशनयनकुमुदाह्लादकौमुदी — महाकामेश्वरस्य नेत्रकुमुदानि आह्लादयन्ती चन्द्रिका।
श्लोकः 87
भक्तहार्दतमोभेदभानुमद्भानुसन्ततिः — भक्तानां हृदयतमोभेदिनी सूर्यकिरणश्रेणी; शिवदूती — शिवस्य दूती; शिवाराध्या — शिवेन आराध्या; शिवमूर्तिः — शिवस्वरूपा; शिवङ्करी — कल्याणकारिणी, भक्तान् शिवरूपान् करोति।
श्लोकः 88
शिवप्रिया — शिवप्रिया; शिवपरा — शिवनिष्ठा; शिष्टेष्टा — शिष्टानाम् इष्टदेवता; शिष्टपूजिता — सदा शिष्टैः पूजिता; अप्रमेया — इन्द्रियैः अपरिमेया; स्वप्रकाशा — स्वयंप्रकाशा; मनोवाचामगोचरा — मनोवाचाम् अगोचरा।
श्लोकः 89
चिच्छक्तिः — चैतन्यशक्तिः; चेतनारूपा — शुद्धचैतन्यस्वरूपा; जडशक्तिः — सृष्टिशक्तिरूपेण परिणता मायाशक्तिः; जडात्मिका — जडजगत्स्वरूपा; गायत्री — गायत्रीमन्त्रस्वरूपा; व्याहृतिः — व्याहृतिरूपा, वाक्शक्त्यधिष्ठात्री; सन्ध्या — सन्ध्यारूपा; द्विजवृन्दनिषेविता — द्विजवृन्दैः सेविता।
श्लोकः 90
तत्त्वासना — तत्त्वरूपासनस्था; तत् — 'तत्' इति ब्रह्मरूपेण अभिहिता; त्वम् — 'त्वम्' इति युष्मदर्थरूपेण अभिहिता; अयी — हे जननि; पञ्चकोशान्तरस्थिता — पञ्चकोशानाम् अन्तः स्थिता; निःसीममहिमा — अपरिमितमहिमा; नित्ययौवना — नित्ययौवनवती; मदशालिनी — मदेन शोभमाना।
श्लोकः 91
मदघूर्णितरक्ताक्षी — मदेन घूर्णमानेन रक्ताक्षी; मदपाटलगण्डभूः — मदेन पाटलवर्णकपोला; चन्दनद्रवदिग्धाङ्गी — चन्दनरसलिप्ताङ्गी; चाम्पेयकुसुमप्रिया — चम्पककुसुमप्रिया।
श्लोकः 92
कुशला — कुशला; कोमलाकारा — मृदुरूपा; कुरुकुल्ला — कुरुकुल्लाशक्तिः (कुरुविन्दमणौ निवसन्ती); कुलेश्वरी — कुलस्य ज्ञातृज्ञेयज्ञानत्रयस्य ईश्वरी; कुलकुण्डालया — मूलाधारचक्रस्य पद्मकेसरे कुलकुण्डे निवसन्ती; कौलमार्गतत्परसेविता — कौलमार्गनिष्ठैः सेविता।
श्लोकः 93
कुमारगणनाथाम्बा — कुमारस्य (स्कन्दस्य) गणनाथस्य (गणपतेः) च माता; तुष्टिः — सदा तुष्टिस्वरूपा; पुष्टिः — पोषणशक्तिः; मतिः — बुद्धिरूपेण प्रकाशमाना; धृतिः — धैर्यम्; शान्तिः — शान्तिस्वरूपा; स्वस्तिमती — परमसत्यरूपा; कान्तिः — दीप्तिः; नन्दिनी — आनन्दप्रदा; विघ्ननाशिनी — सर्वविघ्ननाशिनी।
श्लोकः 94
तेजोवती — तेजोमयी; त्रिनयना — सूर्य-चन्द्र-वह्निरूपाणि त्रीणि नेत्राणि यस्याः; लोलाक्षी — चञ्चलनेत्रा; कामरूपिणी — स्त्रीषु कामरूपा; मालिनी — मालाधारिणी; हंसिनी — परमयोगिहंसस्वरूपा; माता — जगन्माता; मलयाचलवासिनी — मलयपर्वते निवसन्ती।
श्लोकः 95
सुमुखी — सुन्दरमुखी; नलिनी — पद्मदलवत् मृदुदेहा; सुभ्रूः — सुन्दरभ्रुवा; शोभना — सदा शोभमाना; सुरनायिका — देवानां नेत्री; कालकण्ठी — शिवपत्नी; कान्तिमती — दीप्तिमती; क्षोभिणी — मनसि क्षोभं जनयन्ती; सूक्ष्मरूपिणी — इन्द्रियग्राह्यतीतसूक्ष्मरूपा।
श्लोकः 96
वज्रेश्वरी — षष्ठी नित्यदेवी वज्रेश्वरी; वामदेवी — वामदेवपत्नी; वयोऽवस्थाविवर्जिता — कालकृतवयोऽवस्थातीता; सिद्धेश्वरी — सिद्धैः आराध्या देवी; सिद्धविद्या — पञ्चदशाक्षरमन्त्रस्वरूपा सिद्धविद्या; सिद्धमाता — सिद्धानां माता; यशस्विनी — अतुलकीर्तिमती।
श्लोकः 97
विशुद्धिचक्रनिलया — विशुद्धिचक्रे निवसन्ती; आरक्तवर्णा — ईषद्रक्तवर्णा; त्रिलोचना — त्रिनेत्रा; खट्वाङ्गादिप्रहरणा — खट्वाङ्गादिशस्त्रधारिणी; वदनैकसमन्विता — एकवदना।
श्लोकः 98
पायसान्नप्रिया — पायसान्नप्रिया; त्वक्स्था — त्वचि स्थिता, स्पर्शेन्द्रियाधिष्ठात्री; पशुलोकभयङ्करी — संसारबद्धान् मर्त्यान् भयं जनयन्ती; अमृतादिमहाशक्तिसंवृता — अमृतादिमहाशक्तिभिः परिवृता; डाकिनीश्वरी — डाकिनीदेवी।
श्लोकः 99
अनाहताब्जनिलया — हृदये अनाहतपद्मे निवसन्ती; श्यामाभा — श्यामवर्णा; वदनद्वया — द्विवदना; दंष्ट्रोज्ज्वला — दंष्ट्राभिः उज्ज्वला; अक्षमालादिधरा — रुद्राक्षमालादीन् धारयन्ती; रुधिरसंस्थिता — प्राणिनां रुधिरे अधिष्ठिता।
श्लोकः 100
कालरात्र्यादिशक्त्यौघवृता — कालरात्र्यादिशक्तिसमूहैः परिवृता; स्निग्धौदनप्रिया — घृततैलादिस्निग्धपदार्थयुक्तान्नप्रिया; महावीरेन्द्रवरदा — महावीरेभ्यः वरप्रदा; राकिण्यम्बास्वरूपिणी — राकिणीदेवीस्वरूपा।
श्लोकः 101
मणिपूराब्जनिलया — मणिपूरचक्रस्य दशदलकमले निवसन्ती; वदनत्रयसंयुता — त्रिवदना; वज्रादिकायुधोपेता — वज्रादिायुधयुक्ता; डामर्यादिभिरावृता — डामर्यादिभिः परिवृता।
श्लोकः 102
रक्तवर्णा — रक्तवर्णा; मांसनिष्ठा — प्राणिषु मांसे अधिष्ठिता; गुडान्नप्रीतमानसा — गुडान्नप्रीतचित्ता; समस्तभक्तसुखदा — सर्वभक्तानां सुखप्रदा; लाकिन्यम्बास्वरूपिणी — लाकिनीयोगिनीस्वरूपा।
श्लोकः 103
स्वाधिष्ठानाम्बुजगता — स्वाधिष्ठानचक्रस्य षड्दलकमले निवसन्ती, काकिनीयोगिनी; चतुर्वक्त्रमनोहरा — चतुर्मुखैः मनोहरा; शूलाद्यायुधसम्पन्ना — शूलादिशस्त्रयुक्ता (पाशकपालाभयादिधारिणी); पीतवर्णा — पीतवर्णा; अतिगर्विता — अत्यन्तगर्विता।
श्लोकः 104
मेदोनिष्ठा — प्राणिषु मेदसि अधिष्ठिता; मधुप्रीता — मधुप्रिया, मधुमयनैवेद्यप्रिया; बन्धिन्यादिसमन्विता — बन्धिन्यादिशक्तिभिः युक्ता; दध्यन्नासक्तहृदया — दध्यन्ने आसक्तचित्ता; काकिनीरूपधारिणी — काकिनीयोगिनीरूपा।
श्लोकः 105
मूलाधाराम्बुजारूढा — मूलाधारपद्मे आरूढा; पञ्चवक्त्रा — पञ्चवदना; अस्थिसंस्थिता — अस्थिषु स्थिता; अङ्कुशादिप्रहरणा — अङ्कुशादिशस्त्रधारिणी; वरदादिनिषेविता — वरदादिशक्तिभिः सेविता।
श्लोकः 106
मुद्गौदनासक्तचित्ता — मुद्गान्नासक्तचित्ता; साकिन्यम्बास्वरूपिणी — साकिनीयोगिनीस्वरूपा; आज्ञाचक्राब्जनिलया — आज्ञाचक्रस्य द्विदलकमले निवसन्ती; शुक्लवर्णा — शुक्लवर्णा; षडानना — षण्मुखी।
श्लोकः 107
मज्जासंस्था — मज्जायाम् अधिष्ठात्री; हंसवतीमुख्यशक्तिसमन्विता — हंसवती-क्षमावत्यादिमुख्यशक्तिभिः (पद्मदलेषु) युक्ता; हरिद्रान्नैकरसिका — हरिद्रान्नरसप्रिया; हाकिनीरूपधारिणी — हाकिनीदेवीरूपा।
श्लोकः 108
सहस्रदलपद्मस्था — सहस्रदलकमले स्थिता; सर्ववर्णोपशोभिता — सर्ववर्णैः शोभमाना; सर्वायुधधरा — सर्वायुधधारिणी; शुक्लसंस्थिता — शुक्रे (रेतसि) अधिष्ठिता; सर्वतोमुखी — सर्वतोमुखी।
श्लोकः 109
सर्वौदनप्रीतचित्ता — सर्वान्नप्रीतचित्ता; याकिन्यम्बास्वरूपिणी — याकिनीयोगिनीस्वरूपा; स्वाहा — यज्ञाग्नौ हविःप्रदानकाले उच्चरिता 'स्वाहा'; स्वधा — पितृतर्पणे उच्चरिता 'स्वधा'; अमतिः — अज्ञानरूपा; मेधा — प्रज्ञारूपा; श्रुतिः — वेदरूपा; स्मृतिः — वेदार्थानुसारिणी स्मृतिः; अनुत्तमा — अनुत्तमा, सर्वोत्तमा।
श्लोकः 110
पुण्यकीर्तिः — पवित्रकीर्तिः; पुण्यलभ्या — पुण्यात्मभिः एव लभ्या; पुण्यश्रवणकीर्तना — यस्याः श्रवणकीर्तनेन पुण्यं लभ्यते; पुलोमजार्चिता — पुलोमजया (इन्द्राण्या) पूजिता; बन्धमोचनी — बन्धनमोचयित्री; बर्बरालका — कुटिलकुन्तला।
श्लोकः 111
विमर्शरूपिणी — विमर्शरूपा (चिन्तनरूपा); विद्या — विद्यास्वरूपा; वियदादि जगत्प्रसूः — आकाशादिपञ्चभूतात्मकजगतः जननी; सर्वव्याधिप्रशमनी — सर्वव्याधिशमनी; सर्वमृत्युनिवारिणी — सर्वमृत्युनिवारिणी।
श्लोकः 112
अग्रगण्या — अग्रगण्या; अचिन्त्यरूपा — चिन्तातीतरूपा; कलिकल्मषनाशिनी — कलियुगकल्मषनाशिनी; कात्यायनी — कतमुनिपुत्री कात्यायनी; कालहन्त्री — कालहन्त्री; कमलाक्षनिषेविता — कमलाक्षेण (विष्णुना) सेविता।
श्लोकः 113
ताम्बूलपूरितमुखी — ताम्बूलचर्वणेन पूरितमुखी; दाडिमीकुसुमप्रभा — दाडिमपुष्पवत् प्रभावती; मृगाक्षी — मृगनयना; मोहिनी — मोहिनी; मुख्या — प्रथमा; मृडानी — मृडपत्नी; मित्ररूपिणी — जगत्सर्वमित्रस्वरूपा।
श्लोकः 114
नित्यतृप्ता — नित्यतृप्ता; भक्तनिधिः — भक्तानां निधिः; नियन्त्री — सर्वभूतानां नियामिका; निखिलेश्वरी — अखिलेश्वरी; मैत्र्यादिवासनालभ्या — मैत्र्यादिवासनया लभ्या; महाप्रलयसाक्षिणी — महाप्रलयस्य साक्षिणी।
श्लोकः 115
पराशक्तिः — आदिमा परमा शक्तिः; परानिष्ठा — परमा निष्ठा; प्रज्ञानघनरूपिणी — शुद्धप्रज्ञानघनस्वरूपा; माध्वीपानालसा — माध्वीपानेन आलस्यवती (निरपेक्षा); मत्ता — मदोन्मत्ता; मातृकावर्णरूपिणी — मातृकावर्णस्वरूपा।
श्लोकः 116
महाकैलासनिलया — महती कैलासनिलया; मृणालमृदुदोर्लता — मृणालवत् मृदुबाहुलता; महनीया — पूजनीया; दयामूर्तिः — दयामूर्तिः; महासाम्राज्यशालिनी — त्रैलोक्यमहासाम्राज्यस्वामिनी।
श्लोकः 117
आत्मविद्या — आत्मविद्या; महाविद्या — श्रेष्ठविद्या; श्रीविद्या — श्रीविद्या (पञ्चदशाक्षरीमन्त्रः); कामसेविता — कामदेवेन सेविता; श्रीषोडशाक्षरीविद्या — षोडशाक्षरीमन्त्रस्वरूपा; त्रिकूटा — पञ्चदशीमन्त्रस्य त्रिभागरूपा; कामकोटिका — कामकोटिस्वरूपा।
श्लोकः 118
कटाक्षकिङ्करीभूतकमलाकोटिसेविता — कटाक्षमात्रेण वशीभूतैः लक्ष्मीकोटिभिः सेविता; शिरःस्थिता — शिरसि स्थिता; चन्द्रनिभा — चन्द्रसदृशदीप्तिः; भालस्था — ललाटे (भ्रूमध्ये) स्थिता; इन्द्रधनुःप्रभा — इन्द्रधनुषः प्रभावती।
श्लोकः 119
हृदयस्था — हृदये स्थिता; रविप्रख्या — सूर्यसदृशदीप्तिः; त्रिकोणान्तरदीपिका — त्रिकोणमध्ये दीपिका इव प्रकाशमाना; दाक्षायणी — दक्षप्रजापतेः पुत्री सती; दैत्यहन्त्री — दैत्यहन्त्री; दक्षयज्ञविनाशिनी — दक्षयज्ञविनाशिनी।
श्लोकः 120
दरान्दोलितदीर्घाक्षी — ईषच्चलदीर्घनेत्रा; दरहासोज्ज्वलन्मुखी — ईषद्धासेन उज्ज्वलमुखी; गुरुमूर्तिः — गुरुरूपा; गुणनिधिः — सर्वगुणानां निधिः; गोमाता — कामधेनुरूपा सुरभी; गुहजन्मभूः — गुहस्य (स्कन्दस्य) जननी।
श्लोकः 121
देवेशी — देवानां पालयित्री; दण्डनीतिस्था — दण्डनीतौ निष्ठिता, न्यायं लेशमात्रम् अपि अविचलितं पालयन्ती; दहराकाशरूपिणी — हृदयाकाशरूपा सूक्ष्मात्मा; प्रतिपन्मुख्यराकान्ततिथिमण्डलपूजिता — प्रतिपदादारभ्य पूर्णिमापर्यन्तं तिथिमण्डलेन नित्यं पूजिता।
श्लोकः 122
कलात्मिका — कलास्वरूपा; कलानाथा — सर्वकलानाम् अधीश्वरी; काव्यालापविनोदिनी — काव्यालापश्रवणेन विनोदिनी; सचामररमावाणीसव्यदक्षिणसेविता — वामदक्षिणपार्श्वयोः लक्ष्मीसरस्वतीभ्यां चामरव्यजनेन सेविता।
श्लोकः 123
आदिशक्तिः — आदिशक्तिः, जगत्कारणभूता पराशक्तिः; अमेया — अपरिमेया; आत्मा — सर्वेषाम् आत्मा; परमा — परमा; पावनाकृतिः — पवित्राकृतिः; अनेककोटिब्रह्माण्डजननी — अनेककोटिब्रह्माण्डानां सर्जयित्री; दिव्यविग्रहा — दिव्यदेहा।
श्लोकः 124
क्लींकारी — क्लींबीजस्य सृष्टिकर्त्री; केवला — परिपूर्णा, स्वतन्त्रा, निर्गुणा; गुह्या — गुह्यतया ज्ञेया; कैवल्यपददायिनी — मोक्षपदप्रदायिनी; त्रिपुरा — ब्रह्मविष्णुशिवेभ्यः पूर्वा; त्रिजगद्वन्द्या — त्रिलोकवासिभिः वन्दनीया; त्रिमूर्तिः — ब्रह्मविष्णुशिवानां समष्टिरूपा; त्रिदशेश्वरी — देवानाम् ईश्वरी।
श्लोकः 125
त्र्यक्षरी — त्र्यक्षररूपा (ओं-कारस्वरूपा अ-उ-म्); दिव्यगन्धाढ्या — दिव्यगन्धसम्पन्ना; सिन्दूरतिलकाञ्चिता — सिन्दूरतिलकेन शोभिता; उमा — पार्वती; शैलेन्द्रतनया — हिमवतः पुत्री; गौरी — गौरवर्णा; गन्धर्वसेविता — गन्धर्वैः (विश्वावसुप्रभृतिभिः) सेविता।
श्लोकः 126
विश्वगर्भा — समस्तं विश्वं गर्भे धारयन्ती; स्वर्णगर्भा — जगतः कारणभूता; अवरदा — अपवित्रनाशिनी; वागधीश्वरी — वाचः अधीश्वरी; ध्यानगम्या — ध्यानेन गम्या; अपरिच्छेद्या — अपरिच्छिन्ना, अमर्यादा; ज्ञानदा — आत्मज्ञानप्रदा; ज्ञानविग्रहा — ज्ञानस्वरूपा।
श्लोकः 127
सर्ववेदान्तसंवेद्या — सर्ववेदान्तैः ज्ञेया; सत्यानन्दस्वरूपिणी — सत्यानन्दस्वरूपा; लोपामुद्रार्चिता — लोपामुद्रया (अगस्त्यपत्न्या) पूजिता; लीलाकॢप्तब्रह्माण्डमण्डला — केवलं लीलार्थम् ब्रह्माण्डमण्डलं रचयन्ती।
श्लोकः 128
अदृश्या — इन्द्रियैः अदृश्या; दृश्यरहिता — दृश्यरहिता; विज्ञात्री — जगत्सत्यस्य विज्ञात्री; वेद्यवर्जिता — ज्ञातव्यरहिता; योगिनी — परशिवेन सदा युक्ता, योगशक्तिमयी; योगदा — योगप्रदा; योग्या — सर्वयोगयोग्या; योगानन्दा — योगानन्दस्वरूपा; युगन्धरा — युगानां धारयित्री।
श्लोकः 129
इच्छाशक्तिज्ञानशक्तिक्रियाशक्तिस्वरूपिणी — इच्छा-ज्ञान-क्रियाशक्तिरूपा; सर्वाधारा — सर्वाधारा; सुप्रतीष्ठा — सुदृढप्रतिष्ठिता; सदसद्रूपधारिणी — सदसद्रूपं धारयन्ती।
श्लोकः 130
अष्टमूर्तिः — अष्टमूर्तिस्वरूपा; अजाजेत्री — अज्ञानविजयिनी; लोकयात्राविधायिनी — लोकयात्राम् निर्दिशन्ती; एकाकिनी — एकाकिनी; भूमरूपा — सर्वभूतसमष्टिरूपा; निर्द्वैता — द्वैतरहिता; द्वैतवर्जिता — द्वैतातीता।
श्लोकः 131
अन्नदा — सर्वभूतेभ्यः अन्नप्रदा; वसुदा — धनप्रदा; वृद्धा — पुराणी; ब्रह्मात्मैक्यस्वरूपिणी — ब्रह्मात्मैक्यस्वरूपा; बृहती — महती; ब्राह्मणी — सात्त्विकप्रधाना; ब्राह्मी — वाचोऽधिष्ठात्री; ब्रह्मानन्दा — ब्रह्मानन्दमग्ना; बलिप्रिया — यज्ञबलिप्रिया।
श्लोकः 132
भाषारूपा — भाषास्वरूपा; बृहत्सेना — महासेनायुक्ता; भावाभावविवर्जिता — भावाभावातीता; सुखाराध्या — सुखेन आराध्या; शुभकरी — शुभकारिणी; शोभनासुलभागतिः — सुलभमार्गेण प्राप्या शोभना।
श्लोकः 133
राजराजेश्वरी — राजाधिराजानाम् ईश्वरी; राज्यदायिनी — राज्यप्रदा; राज्यवल्लभा — राज्यरक्षिका; राजत्कृपा — सर्वान् मोहयन्ती कृपा यस्याः; राजपीठनिवेशितनिजाश्रिता — स्वाश्रितान् राजपीठेषु निवेशयन्ती।
श्लोकः 134
राज्यलक्ष्मीः — जगत्समृद्धिस्वरूपा; कोशनाथा — कोषाधिपतिः; चतुरङ्गबलेश्वरी — चतुरङ्गबलानाम् ईश्वरी; साम्राज्यदायिनी — साम्राज्यप्रदा; सत्यसन्धा — सत्यप्रतिज्ञा; सागरमेखला — सागरमेखला।
श्लोकः 135
दीक्षिता — व्रतदीक्षिता; दैत्यशमनी — दैत्यदुष्टशक्तीनां शमयित्री; सर्वलोकवशङ्करी — सर्वलोकान् वशे कुर्वती; सर्वार्थदात्री — सर्वार्थप्रदात्री; सावित्री — सृष्टौ सर्जनशक्तिः; सच्चिदानन्दरूपिणी — सत्-चित्-आनन्दस्वरूपा।
श्लोकः 136
देशकालापरिच्छिन्ना — देशकालैः अपरिच्छिन्ना; सर्वगा — सर्वत्र व्याप्ता; सर्वमोहिनी — सर्वान् मोहयन्ती; सरस्वती — ज्ञानरूपिणी सरस्वती; शास्त्रमयी — शास्त्रस्वरूपा; गुहाम्बा — गुहस्य (स्कन्दस्य) माता, हृदयगुहानिवासिनी; गुह्यरूपिणी — गुह्यस्वरूपा।
श्लोकः 137
सर्वोपाधिविनिर्मुक्ता — सर्वोपाधिविमुक्ता; सदाशिवपतिव्रता — सदाशिवस्य पतिव्रता पत्नी; सम्प्रदायेश्वरी — सम्प्रदायानां पालयित्री; साधुः — समचित्तः; ई — 'ई' इति बीजाक्षररूपा; गुरूमण्डलरूपिणी — गुरुमण्डलस्वरूपा।
श्लोकः 138
कुलोत्तीर्णा — इन्द्रियातीता; भगाराध्या — सूर्यमण्डले आराध्या; माया — मायास्वरूपा; मधुमती — मधुवत् मधुरस्वभावा; मही — पृथिवीदेवी; गणाम्बा — शिवगणानां माता; गुह्यकाराध्या — गुह्यकैः आराध्या; कोमलाङ्गी — कोमलाङ्गी; गुरुप्रिया — गुरूणां प्रिया।
श्लोकः 139
स्वतन्त्रा — सर्वबन्धनरहिता; सर्वतन्त्रेशी — सर्वतन्त्राणाम् ईश्वरी; दक्षिणामूर्तिरूपिणी — दक्षिणामूर्तिस्वरूपा; सनकादिसमाराध्या — सनकादिमुनिभिः आराध्या; शिवज्ञानप्रदायिनी — शिवज्ञानप्रदायिनी।
श्लोकः 140
चित्कला — ब्रह्मणि चैतन्यकला; आनन्दकलिका — आनन्दस्य कलिका; प्रेमरूपा — शुद्धप्रेमस्वरूपा; प्रियङ्करी — भक्तानां प्रियं कुर्वती; नामपारायणप्रीता — नामपारायणेन प्रीता; नन्दिविद्या — नन्दिमन्त्रेण आराध्या देवी; नटेश्वरी — नटेशस्य (शिवस्य) पत्नी।
श्लोकः 141
मिथ्याजगदधिष्ठाना — मिथ्याजगतः अधिष्ठानभूता; मुक्तिदा — मुक्तिप्रदा; मुक्तिरूपिणी — मुक्तिस्वरूपा; लास्यप्रिया — लास्यनृत्यप्रिया; लयकरी — लयकारिणी; लज्जा — प्राणिषु लज्जारूपेण स्थिता; रम्भादिवन्दिता — रम्भादिदेवाङ्गनाभिः वन्दिता।
श्लोकः 142
भवदावसुधावृष्टिः — संसारदावानले अमृतवृष्टिः; पापारण्यदवानला — पापारण्ये दावानलरूपा; दौर्भाग्यतूलवातूला — दौर्भाग्यतूलराशिं उड्डापयन्ती वायुः; जराध्वान्तरविप्रभा — जरान्धकारं नाशयन्ती सूर्यप्रभा।
श्लोकः 143
भाग्याब्धिचन्द्रिका — भाग्यसमुद्रस्य पूर्णचन्द्रिका; भक्तचित्तकेकिघनाघना — भक्तानां चित्तरूपान् मयूरान् हर्षयन्ती मेघमाला; रोगपर्वतदम्भोलिः — रोगपर्वतं भिनत्ती वज्रम्; मृत्युदारुकुठारिका — मृत्युवृक्षं छिन्दती कुठारिका।
श्लोकः 144
महेश्वरी — परमेश्वरी; महाकाली — महाकाली; महाग्रासा — महान्तं सर्वं ग्रसन्ती; महाशना — महत् सर्वं भक्षयन्ती; अपर्णा — ऋणरहिता; चण्डिका — दुष्टेषु कुपिता चण्डिका; चण्डमुण्डासुरनिषूदिनी — चण्डमुण्डासुरान् हतवती।
श्लोकः 145
क्षराक्षरात्मिका — क्षरं च अक्षरं च आत्मा यस्याः; सर्वलोकेशी — सर्वलोकानाम् ईश्वरी; विश्वधारिणी — विश्वं धारयन्ती; त्रिवर्गदात्री — धर्मार्थकामरूपं त्रिवर्गं प्रयच्छन्ती; सुभगा — सौभाग्यनिधिः; त्र्यम्बका — त्रिनेत्रा; त्रिगुणात्मिका — त्रिगुणस्वरूपा।
श्लोकः 146
स्वर्गापवर्गदा — स्वर्गं मोक्षं च प्रयच्छन्ती; शुद्धा — परमशुद्धा; जपापुष्पनिभाकृतिः — जपापुष्पसदृशदेहा; ओजोवती — ओजस्विनी; द्युतिधरा — तेजोधारिणी; यज्ञरूपा — यज्ञस्वरूपा; प्रियव्रता — व्रतप्रिया।
श्लोकः 147
दुराराध्या — दुःखेन आराध्या; दुराधर्षा — दुर्निवार्या; पाटलीकुसुमप्रिया — पाटलीपुष्पप्रिया; महती — महती (नारदवीणारूपा महती); मेरुनिलया — मेरुपर्वते निवसन्ती; मन्दारकुसुमप्रिया — मन्दारपुष्पप्रिया।
श्लोकः 148
वीराराध्या — वीरैः आराध्या; विराड्रूपा — विराट्स्वरूपा; विरजा — रजोगुणरहिता; विश्वतोमुखी — सर्वदिक्षु मुखयुक्ता; प्रत्यग्रूपा — अन्तर्यामिस्वरूपा; पराकाशा — परमाकाशरूपा, जगत्शरीराणां कारणभूता; प्राणदा — प्राणदात्री; प्राणरूपिणी — प्राणस्वरूपा।
श्लोकः 149
मार्ताण्डभैरवाराध्या — मार्ताण्डभैरवेन आराध्या; मन्त्रिणीन्यस्तराज्यधूः — मन्त्रिण्यां राज्यभारं न्यस्तवती; त्रिपुरेशी — त्रिपुरस्य ईश्वरी; जयत्सेना — जयशीलसेनायुक्ता; निस्त्रैगुण्या — त्रिगुणरहिता; परापरा — परा च अपरा च।
श्लोकः 150
सत्यज्ञानानन्दरूपा — सत्यज्ञानानन्दस्वरूपा; सामरस्यपरायणा — सामरस्ये स्थिरबुद्धौ परायणा; कपर्दिनी — जटाधारिणः (शिवस्य) पत्नी; कलामाला — चतुःषष्टिकलामालाधारिणी; कामधुक् — सर्वकामप्रदा; कामरूपिणी — मनोहररूपा।
श्लोकः 151
कलानिधिः — सर्वकलानां निधिः; काव्यकला — काव्यकला; रसज्ञा — सर्वरसज्ञा; रसशेवधिः — रसनिधिः; पुष्टा — सदा पुष्टा; पुरातना — पुराणी; पूज्या — सर्वैः पूज्या; पुष्करा — पूर्णा, सर्वपोषिणी; पुष्करेक्षणा — पुष्करदलसदृशनेत्रा।
श्लोकः 152
परञ्ज्योतिः — परमं ज्योतिः; परन्धाम — परमं धाम; परमाणुः — सूक्ष्मतमः अणुः; परात्परा — परेभ्यः अपि परा; पाशहस्ता — करे पाशं धारयन्ती; पाशहन्त्री — बन्धनानि हन्ती; परमन्त्रविभेदिनी — शत्रूणां दुर्मन्त्रं भिन्दती।
श्लोकः 153
मूर्ता — सरूपा; अमूर्ता — निराकारा; अनित्यतृप्ता — नश्वरैः नैवेद्यैः अपि तृप्ता; मुनिमानसहंसिका — मुनीनां मानसरोवरे हंसिका; सत्यव्रता — सत्यव्रता; सत्यरूपा — सत्यस्वरूपा; सर्वान्तर्यामिनी — सर्वान्तः निवसन्ती; सती — सत्स्वरूपा, नित्या सत्ता।
श्लोकः 154
ब्रह्माणी — ब्रह्मस्वरूपा, सर्वाधारभूता; ब्रह्म — ब्रह्म; जननी — जननी; बहुरूपा — बहुरूपा; बुधार्चिता — बुधैः पूजिता; प्रसवित्री — जगतः प्रसवित्री; प्रचण्डा — भयङ्करक्रोधा; आज्ञा — दिव्याज्ञास्वरूपा; प्रतिष्ठा — आधारः; प्रकटाकृतिः — जगद्रूपेण प्रकटिता।
श्लोकः 155
प्राणेश्वरी — पञ्चप्राणानाम् इन्द्रियाणां च ईश्वरी; प्राणदात्री — प्राणदात्री; पञ्चाशत्पीठरूपिणी — पञ्चाशत् पीठस्वरूपा; विशृङ्खला — बन्धनरहिता, सर्वथा स्वतन्त्रा; विविक्तस्था — एकान्ते स्थिता; वीरमाता — वीराणां माता; वियत्प्रसूः — आकाशस्य जननी।
श्लोकः 156
मुकुन्दा — मोक्षप्रदा; मुक्तिनिलया — मुक्तेः आश्रयः; मूलविग्रहरूपिणी — सर्वस्य मूलविग्रहस्वरूपा; भावज्ञा — सर्वभावज्ञा; भवरोगघ्नी — संसाररोगनाशिनी; भवचक्रप्रवर्तिनी — संसारचक्रं प्रवर्तयन्ती।
श्लोकः 157
छन्दःसारा — सर्ववेदानां सारः; शास्त्रसारा — सर्वशास्त्राणां सारः; मन्त्रसारा — सर्वमन्त्राणां सारः; तलोदरी — कृशोदरी; उदारकीर्तिः — उदारकीर्तिः; उद्दामवैभवा — अपरिमितवैभवा; वर्णरूपिणी — वर्णस्वरूपा।
श्लोकः 158
जन्ममृत्युजरातप्तजनविश्रान्तिदायिनी — जननमरणजराभिः तप्तजनेभ्यः विश्रान्तिं प्रयच्छन्ती; सर्वोपनिषदुद्घुष्टा — सर्वोपनिषद्भिः घोषिता; शान्त्यतीतकलात्मिका — शान्तेः अतीता कलास्वरूपा।
श्लोकः 159
गम्भीरा — अगाधा; गगनान्तस्था — गगनमध्ये स्थिता; गर्विता — गर्विता; गानलोलुपा — गानप्रिया; कल्पनारहिता — कल्पनारहिता; काष्ठा — परमावस्था, यतः परं नास्ति; अकान्ता — सर्वपापदुःखनाशिनी; कान्तार्धविग्रहा — पत्युः अर्धशरीररूपा।
श्लोकः 160
कार्यकारणनिर्मुक्ता — कार्यकारणबन्धनरहिता; कामकेलितरङ्गिता — कामेश्वरेण सह सङ्गमानन्दतरङ्गिता; कनत्कनकताटङ्का — दीप्यमानसुवर्णताटङ्का; लीलाविग्रहधारिणी — लीलार्थं विविधविग्रहधारिणी।
श्लोकः 161
अजा — जन्मरहिता; क्षयविनिर्मुक्ता — क्षयरहिता; मुग्धा — सौन्दर्येण मोहिनी; क्षिप्रप्रसादिनी — शीघ्रं प्रसीदन्ती; अन्तर्मुखसमाराध्या — अन्तर्मुखैः (मनसा) आराध्या; बहिर्मुखसुदुर्लभा — बहिर्मुखैः दुर्लभा।
श्लोकः 162
त्रयी — त्रिवेदस्वरूपा; त्रिवर्गनिलया — त्रिवर्गस्य आश्रयः; त्रिस्था — त्रिलोकेषु स्थिता; त्रिपुरमालिनी — श्रीचक्रस्य अन्तर्दशारचक्रस्य अधिष्ठात्री त्रिपुरमालिनी; निरामया — रोगरहिता; निरालम्बा — निरालम्बा; स्वात्मारामा — स्वात्मनि रममाणा; सुधास्रुतिः — अमृतस्रोतः।
श्लोकः 163
संसारपङ्कनिर्मग्नसमुद्धरणपण्डिता — संसारपङ्के निमग्नान् उद्धर्तुं निपुणा; यज्ञप्रिया — यज्ञप्रिया; यज्ञकर्त्री — यज्ञकर्त्री; यजमानस्वरूपिणी — यजमानरूपिणी।
श्लोकः 164
धर्माधारा — धर्मस्य आधारभूता; धनाध्यक्षा — धनस्याध्यक्षा; धनधान्यविवर्धिनी — धनधान्यवर्धिनी; विप्रप्रिया — विप्राणां प्रिया; विप्ररूपा — ब्रह्मविद्रूपा; विश्वभ्रमणकारिणी — मायया विश्वं भ्रमयन्ती।
श्लोकः 165
विश्वग्रासा — विश्वं ग्रसन्ती; विद्रुमाभा — प्रवालसदृशदीप्तिः; वैष्णवी — विष्णुशक्तिरूपा; विष्णुरूपिणी — विष्णुरूपेण व्याप्ता; अयोनिः — कारणरहिता; योनिनिलया — योनीनां निलया; कूटस्था — कूटवत् अचला; कुलरूपिणी — कौलमार्गस्य देवता।
श्लोकः 166
वीरगोष्ठीप्रिया — वीरसभाप्रिया; वीरा — वीरा; नैष्कर्म्या — कर्मरहिता; नादरूपिणी — आदिनादस्वरूपा; विज्ञानकलना — ब्रह्मविज्ञानं सम्पादयन्ती; कल्या — सृष्टिसमर्था; विदग्धा — सर्वनिपुणा; बैन्दवासना — बैन्दवचक्रे (भ्रूमध्ये) स्थिता।
श्लोकः 167
तत्त्वाधिका — सर्वतत्त्वातीता; तत्त्वमयी — तत्त्वस्वरूपा; तत्त्वमर्थस्वरूपिणी — 'तत्' 'त्वम्' इत्युभयोः अर्थस्वरूपा; सामगानप्रिया — सामगानप्रिया; सौम्या — शीतलसौम्यस्वभावा; सदाशिवकुटुम्बिनी — सदाशिवस्य पत्नी।
श्लोकः 168
सव्यापसव्यमार्गस्था — सव्यापसव्यमार्गयोः स्थिता; सर्वापद्विनिवारिणी — सर्वापदां निवारयित्री; स्वस्था — स्वस्वरूपे स्थिता, सर्वक्लेशरहिता; स्वभावमधुरा — स्वभावतः मधुरा; धीरा — धीरा; धीरसमर्चिता — धीरैः पूजिता।
श्लोकः 169
चैतन्यार्घ्यसमाराध्या — चैतन्यरूपार्घ्येण आराध्या; चैतन्यकुसुमप्रिया — चैतन्यपुष्पप्रिया; सदोदिता — सदोदिता; सदातुष्टा — सदा तुष्टा; तरुणादित्यपाटला — प्रभातसूर्यवत् पाटलवर्णा।
श्लोकः 170
दक्षिणादक्षिणाराध्या — दक्षिणमार्गिभिः वाममार्गिभिश्च आराध्या; दरस्मेरमुखाम्बुजा — ईषद्धास्यमुखपद्मा; कौलिनी केवला — कौलमार्गे आराधकैः केवलज्ञानरूपेण पूजिता; अनर्घ्यकैवल्यपददायिनी — अमूल्यं कैवल्यपदं प्रयच्छन्ती।
श्लोकः 171
स्तोत्रप्रिया — स्तोत्रप्रिया; स्तुतिमती — सर्वस्तुतीनां सारभूता; श्रुतिसंस्तुतवैभवा — श्रुतिभिः संस्तुतवैभवा; मनस्विनी — मनस्विनी; मानवती — मानवती; महेशी — महेश्वरपत्नी; मङ्गलाकृतिः — मङ्गलमूर्तिः।
श्लोकः 172
विश्वमाता — विश्वस्य माता; जगद्धात्री — जगतः पालयित्री माता; विशालाक्षी — विशालनेत्रा; विरागिणी — वैराग्यवती; प्रगल्भा — निपुणा दृढा च; परमोदारा — परमोदारा; परामोदा — परमानन्दा; मनोमयी — मनोरूपा।
श्लोकः 173
व्योमकेशी — आकाशकेशी; विमानस्था — विमानस्था, देवैः सह दिव्यविमाने विहरन्ती; वज्रिणी — वज्रधारिणी; वामकेश्वरी — वामकेश्वरतन्त्रस्य अधिष्ठात्री; पञ्चयज्ञप्रिया — अग्निहोत्र-दर्शपूर्णमास-चातुर्मास्य-गोयज्ञ-सोमयज्ञरूपपञ्चयज्ञप्रिया; पञ्चप्रेतमञ्चाधिशायिनी — पञ्चप्रेतात्मके मञ्चे शयाना।
श्लोकः 174
पञ्चमी — पञ्चमी (ब्रह्म-विष्णु-रुद्र-ईश्वरानन्तरं); पञ्चभूतेशी — पञ्चभूतानाम् ईश्वरी; पञ्चसङ्ख्योपचारिणी — गन्ध-पुष्प-धूप-दीप-नैवेद्यरूपैः पञ्चोपचारैः पूजिता; शाश्वती — शाश्वती; शाश्वतैश्वर्या — शाश्वतैश्वर्यवती; शर्मदा — सुखप्रदा; शम्भुमोहिनी — शम्भुमपि मोहयन्ती।
श्लोकः 175
धरा — पृथिवी; धरसुता — धरस्य (हिमवतः) सुता; धन्या — धन्या; धर्मिणी — धर्मवती; धर्मवर्धिनी — धर्मवर्धिनी; लोकातीता — लोकातीता; गुणातीता — गुणातीता; सर्वातीता — सर्वातीता; शमात्मिका — शमस्वरूपा।
श्लोकः 176
बन्धूककुसुमप्रख्या — बन्धूकपुष्पसदृशशोभा; बाला — बालिका-स्वभावा; लीलाविनोदिनी — लीलया विनोदिनी; सुमङ्गली — नित्यसौभाग्यवती; सुखकरी — सुखकारिणी; सुवेषाढ्या — सुन्दरवस्त्राभरणाढ्या; सुवासिनी — नित्यसुमङ्गली।
श्लोकः 177
सुवासिन्यर्चनप्रीता — सौभाग्यवतीभिः पूजया प्रीता; आशोभना — सदा शोभमाना; शुद्धमानसा — शुद्धचित्ता, भक्तानां मनःशोधयित्री; बिन्दुतर्पणसन्तुष्टा — श्रीचक्रस्य बिन्दुतर्पणेन सन्तुष्टा; पूर्वजा — आदिजा; त्रिपुराम्बिका — त्रिपुराणां माता।
श्लोकः 178
दशमुद्रासमाराध्या — दशमुद्राभिः आराध्या; त्रिपुराश्रीवशङ्करी — त्रिपुराश्रियः वशकारिणी; ज्ञानमुद्रा — ज्ञानमुद्रास्वरूपा; ज्ञानगम्या — ज्ञानयोगेन गम्या; ज्ञानज्ञेयस्वरूपिणी — ज्ञानं ज्ञेयं च स्वरूपं यस्याः।
श्लोकः 179
योनिमुद्रा — योनिमुद्रास्वरूपा; त्रिखण्डेशी — दशमी मुद्रा त्रिखण्डायाः ईश्वरी; त्रिगुणा — सत्त्वरजस्तमोयुक्ता; अम्बा — सर्वभूतानां माता; त्रिकोणगा — त्रिकोणे स्थिता; अनघा — निष्पापा; अद्भुतचारित्रा — अद्भुतचरित्रा; वाञ्छितार्थप्रदायिनी — वाञ्छितार्थप्रदायिनी।
श्लोकः 180
अभ्यासातिशयज्ञाता — अत्यन्तसाधनाभ्यासेन ज्ञेया; षडध्वातीतरूपिणी — षड्मार्गातीतस्वरूपा; अव्याजकरुणामूर्तिः — निष्कपटकरुणामूर्तिः; अज्ञानध्वान्तदीपिका — अज्ञानान्धकारनाशिनी दीपिका।
श्लोकः 181
आबालगोपविदिता — बालगोपालैः अपि विदिता; सर्वानुल्लङ्घ्यशासना — सर्वैः अनुल्लङ्घ्यशासना; श्रीचक्रराजनिलया — चक्रराजे श्रीचक्रे निवसन्ती; श्रीमत्त्रिपुरसुन्दरी — श्रीमती त्रिपुरसुन्दरी देवी; श्रीशिवा — मङ्गलमयी श्रीशिवा; शिवशक्तैक्यरूपिणी — शिवशक्त्योः ऐक्यरूपा; ललिताम्बिका — ललिता अम्बिका।
श्लोकः 182
पूजाविधिः फलश्रुतिश्च (पाठलाभाः)
फलश्रुतिःप्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
प्रकटनस्य पृष्ठभूमिः: ललितासहस्रनाम ब्रह्माण्डपुराणस्य (उत्तरखण्डे) हयग्रीवागस्त्यसंवादे स्थितम्, तस्य समापनपुष्पिका च तद् श्रीललितासहस्रनामस्तोत्रकथनम् इति आह। विष्णोः अश्वग्रीवः प्रज्ञारूपः भगवान् हयग्रीवः काञ्च्यां महर्षये अगस्त्याय इदम् उपदिशति। सः वदति यत् स्वयं ललिता वशिनी, कामेश्वरी, मोदिनी, विमला, अरुणा, जयिनी, सर्वेश्वरी, कौलिनी इत्येताः अष्टौ वाग्देवताः स्वसहस्रनामस्तोत्ररचनाय आज्ञापितवती। अत्र मूलस्तोत्रं श्लोकेषु 1-182 पर्यन्तं विद्यते, नामानि च 1 तः 1000 पर्यन्तं गण्यन्ते। टीकाकाराः इदं बहुषु स्तरेषु पठन्ति, यथा कुण्डलिनीयोगे (मूलाधारात् सहस्रारपर्यन्तम्), अद्वैतवेदान्ते, श्रीयन्त्रोपासनायां च। संस्कृतडॉक्यूमेन्ट्स्-संस्करणस्य सावधानता: इदं सहस्रनाम तेन दृष्टे मुद्रिते ब्रह्माण्डपुराणखण्डे सुलभतया न प्राप्यते, पुराणस्य परवर्तिषु परिशिष्टेषु (खिलेषु) अपि गणनीयं स्यात्।
ज्ञातव्य-विशेषः
अष्ट दिव्य वाग्देवताः
सामान्यमानवकविभिः विरचितेभ्यः स्तोत्रेभ्यो विपरीतं ललितासहस्रनाम स्वयं भगवत्याः ललितायाः प्रत्यक्षाज्ञया अष्ट वाग्देवताभिः (वशिनी, कामेश्वरी, मोदिनी, विमला, अरुणा, जयिनी, सर्वेश्वरी, कौलिनी) विरचितम्।
सहस्रनाम्नि पुनरुक्तिर्नास्ति
परम्परा वदति यत् एषु सहस्र-पवित्रनामसु कमपि नाम न पुनरावर्तते। प्रत्येकं नाम मातुः ब्रह्माण्डीयाभिव्यक्तेः, दार्शनिकसत्यस्य, सूक्ष्मयौगिकशक्तेः वा विशिष्टं पक्षं प्रकाशयति।
कुण्डलिनीजागरणस्य पूर्णः मार्गः
स्तोत्रं कुण्डलिनीशक्तेः षट्चक्रेषु आरोहणं क्रमबद्धतया निरूपयति — मूलाधार-चक्रारूढा इत्यारभ्य सहस्राराम्बुजारूढा पर्यन्तम्।
भास्कररायस्य सौभाग्यभास्कर-भाष्यम्
अष्टादशे शतके महान् विद्वान् दीक्षितः भास्करराय-मखी 'सौभाग्यभास्कर' इति प्रामाणिकं भाष्यं विरचितवान्, यत् प्रत्येकश्लोकस्य व्याकरणिकं, गूढं, वेदान्तिकं च गाम्भीर्यं प्रकाशितवत्।
शिवशक्त्योः अद्वैतैक्यम्
स्तोत्रस्य परमोत्कर्षः शिव-शक्त्यैक्य-रूपिणी (नाम ९९९) इत्यत्र प्रकटति, यत् शुद्धस्य अपरिवर्तनीयस्य चैतन्यस्य (शिवस्य) आदिमब्रह्माण्डशक्तेः (शक्तेः) च अविभाज्यम् अद्वैतैक्यं प्रतिपादयति।
विषयानुसारं अन्वेषयतु
