శ్లోకాలు
360. నేత్ర సంయమము మంచిది; శ్రోత్ర సంయమము మంచిది. ఘ్రాణ సంయమము మంచిది; జిహ్వా సంయమము మంచిది.
శ్లోకం 1
361. శరీర సంయమము మంచిది; వాక్ సంయమము మంచిది. మనో సంయమము మంచిది; సర్వత్ర సంయమము మంచిది. సర్వవిధముల సంయమితుడైన భిక్షువు సకల దుఃఖముల నుండి విముక్తుడగును.
శ్లోకం 2
362. హస్త సంయమము కలవాడు, పాద సంయమము కలవాడు, వాక్ సంయమము కలవాడు, సంయములలో ఉత్తముడు, అంతర్ముఖ ధ్యాననిరతుడు, సమాహిత చిత్తుడు, ఏకాంతప్రియుడు, సంతుష్టుడునైన వానిని భిక్షువందురు.
శ్లోకం 3
363. నోటిని అదుపులో ఉంచుకొనువాడు, ఆలోచించి మితముగా మాట్లాడువాడు, అహంకారరహితుడు, ధర్మమును దాని అర్థమును విశదీకరించు భిక్షువు యొక్క సంభాషణ మధురముగా ఉండును.
శ్లోకం 4
364. ధర్మమునందే విహరించువాడు, ధర్మమునందే రమించువాడు, ధర్మమును నిరంతరము చింతించువాడు, ధర్మమును సదా స్మరించు భిక్షువు సద్ధర్మము నుండి ఎన్నడూ జారడు.
శ్లోకం 5
365. తనకు లభించినదానిని తక్కువగా చూడరాదు, ఇతరులకు లభించినదానిపై ఈర్ష్య చెందరాదు. ఇతరుల పట్ల అసూయపడు భిక్షువు ఎన్నటికీ సమాధిని పొందలేడు.
శ్లోకం 6
366. భిక్షువునకు కొద్దిపాటి లాభము లభించినను దానిని తృణీకరించనిచో, పరిశుద్ధ జీవనము గల ఆ అప్రమత్తుడైన సాధకుని దేవతలు సైతం ప్రశంసింతురు.
శ్లోకం 7
367. నామరూపములలో ఎచ్చటను 'ఇది నాది' అను అహంకార మమకారములు లేనివాడు, నశించినదానిని గూర్చి శోకింపనివాడే నిజమైన 'భిక్షువు' అనబడును.
శ్లోకం 8
368. సకల ప్రాణుల పట్ల మైత్రీభావముతో విహరించుచు, బుద్ధుని ధర్మశాసనమునందు ప్రసన్నుడైన భిక్షువు సంస్కారముల ఉపశమనమైన పరమశాంత సుఖపదవిని పొందును.
శ్లోకం 9
369. ఓ భిక్షువా! ఈ శరీరమను నావలోని నీటిని తోడిపోయుము! నీరు లేని నావ వేగముగా సాగిపోవును. రాగద్వేషములను ఛేదించి నీవు నేరుగా నిర్వాణమును పొందెదవు.
శ్లోకం 10
370. ఐదు క్రింది బంధనములను త్రుంచుము, ఐదు పై బంధనములను విడువుము, ఐదు ఇంద్రియములను (శ్రద్ధాదులను) పెంపొందించుము. పంచ సంగములను దాటిన భిక్షువే 'భవప్రవాహమును దాటినవాడు' అనబడును.
శ్లోకం 11
371. ఓ భిక్షువా, ధ్యానించుము! అప్రమత్తుడవు కాకుము! నీ చిత్తమును కామభోగములలో తిరుగనివ్వకుము! అజాగ్రత్తతో కాలిన ఇనుప గుండును మ్రింగి, నరకాగ్నిలో కాలుచూ 'ఇది ఎంతటి దుఃఖము!' అని రోదింపకుము.
శ్లోకం 12
372. ప్రజ్ఞ లేనివానికి ధ్యానము లేదు; ధ్యానము చేయనివానికి ప్రజ్ఞ కలగదు. ఎవరిలోనైతే ధ్యానము ప్రజ్ఞ రెండునూ కలవో, అతడు నిశ్చయముగా నిర్వాణమునకు సమీపమున ఉన్నాడు.
శ్లోకం 13
373. ఏకాంత మందిరమును చేరి, ప్రశాంత చిత్తుడై, ధర్మమును సమ్యక్ దృష్టితో దర్శించు భిక్షువునకు మానవాతీతమైన దివ్యానందము కలుగును.
శ్లోకం 14
374. ఎప్పుడెప్పుడైతే అతడు పంచస్కంధముల ఉత్పత్తి నాశనములను స్పష్టముగా దర్శించునో, అప్పుడతడు పరమ సంతోషమును పొందును; వివేకులకు అదియే అమృతత్వము.
శ్లోకం 15
375. ప్రజ్ఞావంతుడైన భిక్షువునకు సాధనలో ప్రారంభమిదియే: ఇంద్రియ రక్షణ, సంతుష్టి, మరియు పాతిమోక్ష నియమముల యందు సంపూర్ణ సంయమము.
శ్లోకం 16
376. పరిశుద్ధ జీవనము గల, అలుపెరుగని ప్రయత్నము చేయు కల్యాణమిత్రులను ఆశ్రయింపుము. మర్యాదపూర్వకమైన ప్రవర్తనతో సదాచార సంపన్నుడవు కమ్ము; దానితో పరమానందమును పొంది దుఃఖమును అంతమొందింపగలవు.
శ్లోకం 17
377. మల్లెతీగ వాడిపోయిన పూలను రాల్చివేయునట్లు, ఓ భిక్షువులారా! మీ మనస్సులలోని రాగద్వేషములను రాల్చివేయుడు!
శ్లోకం 18
378. ప్రశాంత దేహము, ప్రశాంత వాక్కు, ప్రశాంత చిత్తము కలిగి సంపూర్ణ సమాధిస్థుడై, లౌకిక ఆశలను విసర్జించిన భిక్షువు 'ఉపశాంతుడు' అనబడును.
శ్లోకం 19
379. నీకు నీవే ప్రేరణ కల్పించుకొనుము! నిన్ను నీవే నిశితముగా పరిశీలించుకొనుము! అట్లు ఆత్మరక్షితుడవై నిరంతర ఎరుకతో ఓ భిక్షువా, నీవు సుఖముగా జీవింపగలవు.
శ్లోకం 20
380. తనకు తానే నాథుడు; ఇతరుడు ఎట్లు నాథుడు కాగలడు? తనకు తానే గతి; కావున వ్యాపారి మేలుజాతి గుర్రమును లొంగదీసుకొనునట్లు నిన్ను నీవు నియంత్రించుకొనుము.
శ్లోకం 21
381. పరమోత్సాహముతో నిండినవాడై, బుద్ధ శాసనమునందు ప్రసన్నుడైన భిక్షువు సమస్త సంస్కారముల శాంతియైన ఆ పరమపదమును పొందును.
శ్లోకం 22
382. యవ్వనంలో ఉన్నప్పటికీ బుద్ధధర్మమునందు నిష్ఠతో సాధన చేయు భిక్షువు, మబ్బుల మాటునుండి వెలువడిన పూర్ణచంద్రుని వలె ఈ లోకమును ప్రకాశింపజేయును.
శ్లోకం 23
నేపథ్యం
ఈ అధ్యాయం పాలి ధమ్మపదానికి (ఖుద్దక నికాయ, పాలి త్రిపిటకం) చెందిన భిక్షు వగ్గ, 360–382 గాథలు. శ్రావస్తిలోని జేతవనంలో ఉపదేశించబడిన ఈ గాథలు, బుద్ధ భగవానులు భిక్షువుల ప్రవర్తనలోని లోపాలను సరిదిద్దిన, సద్గుణ సాధకులను ప్రశంసించిన, ధ్యాన నియమాలను వివరించిన అనేక సందర్భాలలో ఉద్భవించాయి. 360–361 గాథలను, ఒక్కొక్కరూ కేవలం ఒక్కో ఇంద్రియ ద్వారాన్ని కాపాడుకోవడంలోనే నిపుణులైన ఐదుగురు భిక్షువులకు, బుద్ధ భగవానులు సర్వతోముఖ సంయమనాన్ని బోధించే వరకు ఉపదేశించారు. 368వ గాథ నిరంతరం మైత్రి (మెత్త)లో నివసించిన ఒక భిక్షువును గురించి చెప్పబడింది. 372వ గాథ జేతవనంలో ధ్యానం చేస్తున్న ఐదు వందల మంది భిక్షువులను ఉద్దేశించి చెప్పబడింది. 382వ గాథ, చీకటి మేఘాల వెనుక నుండి వెలువడిన పూర్ణచంద్రుడు ఆరామాన్ని ప్రకాశింపజేసినట్లు, ఏడేళ్ల సామణేరుడైన సుమనుని తేజోమయమైన అర్హత్వాన్ని కీర్తించింది.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
మీకు తెలుసా?
ఆరుబాట కంఠ ఇంద్రియ సంయమము (గాథలు 360-361)
నేత్ర సంయమము మంచిది; శ్రోత్ర సంయమము మంచిది; ఘ్రాణ సంయమము మంచిది; జిహ్వా సంయమము మంచిది; శరీర, వాక్, మరియు చిత్త సంయమము మంచిది. సర్వత్ర సంయమితుడైన సన్యాసి సకల దుఃఖముల నుండి పూర్ణంగా విముక్తుడుగుతాడు.
దళిత నుండి నీరు కందులు (గాథ 369)
ఓ సన్యాసీ! ఈ దళితను కందులు! నీరు కందించిన తర్వాత అది లక్ష్యమకు వేగంగా ప్రయాణించుకుంటుంది. రాగమును మరియు ద్వేషమును విచ్ఛిన్నం చేసిన తర్వాత, నీవు నిర్వాణమను పొందుకుంటవు.
ధ్యానము మరియు జ్ఞానము (గాథ 372)
జ్ఞానం లేనివారికి ధ్యానం లేదు, ధ్యానం చేయనివారికి జ్ఞానం లేదు. ధ్యానమును మరియు జ్ఞానమును రెండూ కలిగిఉన్నవారు నిర్వాణ ద్వారముపై ఉన్నారు.
సుస్వయమే సుస్వయం యొక్క రక్షకుడు (గాథ 380)
నిశ్చయమైన, సుస్వయమే సుస్వయం యొక్క భర్త మరియు రక్షకుడు; ఇతరుడు ఎవరు రక్షకుడు కాకపోతే? సుస్వయమే సుస్వయం యొక్క శరణం; కాబట్టి వ్యాపారి ఉత్తమ వాహనమును శిక్షిస్తున్నట్లు సుస్వయమును శిక్షించుకోండి.
యువ సన్యాసి యొక్క ప్రకాశం (గాథ 382)
నిశ్చయమైన, భగవంతుడు యొక్క చేతనకు సమర్పణ చేసిన యువ సన్యాసి ఈ సంపూర్ణ సంసారమును ప్రకాశితం చేస్తాడు, చీకటి మేఘాల నుండు విముక్తమైన పూర్ణచంద్ర వలె.
అంశం వారీగా బ్రౌజ్ చేయండి
Buddha
బౌద్ధ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది