ในสหัสสวรรค บท 100-115 ของธัมมพดา มีคำสอนอันทรงพลัง 16 บท ที่สอนว่า คำพูดความจริงเพียงประโยคเดียว วันหนึ่งที่มีคุณธรรม หรือชั่วขณะของปัญญา มีค่าเหนือกว่าคำพูดที่ว่างเปล่านับพันครั้ง พระพุทธเจ้าตรัสว่า ชัยชนะต่อศัตรูนับล้านนั้นด้อยกว่าชัยชนะต่อตนเองของปัญญาชน และการใช้ชีวิตวันเดียวด้วยสติ บุญคุณ และสมาธิ ยิ่งใหญ่กว่าการใช้ชีวิตร้อยปีอย่างประมาท ไม่มีศีล และไม่มีปัญญา
Verses
หากวาจาแม้ตั้งพันคำ แต่ประกอบด้วยบทอันไม่มีประโยชน์ไซร้ บทอันมีประโยชน์บทเดียว ที่บุคคลฟังแล้วสงบระงับได้ ยังประเสริฐกว่า
บทที่ 1
หากคาถาแม้ตั้งพันบท แต่ประกอบด้วยบทอันไม่มีประโยชน์ไซร้ คาถาบทเดียวที่บุคคลฟังแล้วสงบระงับได้ ยังประเสริฐกว่า
บทที่ 2
ผู้ใดพึงกล่าวคาถาตั้งร้อยบท อันประกอบด้วยบทอันไม่มีประโยชน์ บทธรรมบทเดียวที่บุคคลฟังแล้วสงบระงับได้ ยังประเสริฐกว่า
บทที่ 3
ผู้ใดพึงชนะหมู่มนุษย์ตั้งพันคูณด้วยพัน (หนึ่งล้านคน) ในสงคราม การที่ผู้นั้นชนะตนคนเดียวได้ ย่อมเป็นยอดแห่งผู้ชนะในสงคราม
บทที่ 4
ชนะตนนั่นแลประเสริฐกว่า ส่วนการชนะหมู่สัตว์นอกนี้หาประเสริฐไม่ ชัยชนะของบุรุษผู้ฝึกตนแล้ว ประพฤติสำรวมเป็นนิตย์
บทที่ 5
เทวดา คนธรรพ์ มาร พร้อมทั้งพรหม ก็ไม่พึงทำชัยชนะของบุรุษผู้มีรูปเช่นนั้น ให้กลับแพ้ได้
บทที่ 6
ผู้ใดพึงบูชา (ด้วยทรัพย์) ตั้งพันทุกๆ เดือน ตลอดร้อยปี การบูชาของผู้นั้นสู้การบูชาท่านผู้มีตนอันอบรมแล้วคนเดียว แม้เพียงครู่เดียวไม่ได้เลย การบูชาท่านผู้มีตนอันอบรมแล้วนั้นแล ประเสริฐกว่าการบูชาตลอดร้อยปีนั้น
บทที่ 7
ผู้ใดพึงบำเรอไฟในป่าตลอดร้อยปี การบำเรอไฟของผู้นั้น สู้การบูชาท่านผู้มีตนอันอบรมแล้วคนเดียว แม้เพียงครู่เดียวไม่ได้เลย การบูชานั้นแล ประเสริฐกว่าการบูชาไฟตลอดร้อยปีนั้น
บทที่ 8
ผู้มุ่งบุญพึงบูชายัญ หรือเซ่นสรวงอย่างใดอย่างหนึ่งในโลกตลอดปี ทานทั้งหมดนั้น ย่อมไม่ถึงแม้เพียงเสี้ยวที่สี่แห่งการกราบไหว้ท่านผู้ดำเนินไปตรงแล้ว การไหว้ท่านผู้ดำเนินไปตรงแล้วนั่นแล ประเสริฐกว่า
บทที่ 9
สำหรับผู้มีปรกติกราบไหว้ มีปรกติอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่เป็นนิตย์ ธรรม ๔ ประการ คือ อายุ วรรณะ สุขะ พละ ย่อมเจริญแก่เขา
บทที่ 10
ผู้ใดมีศีลเลว มีใจไม่ตั้งมั่น พึงเป็นอยู่ตั้งร้อยปี ความเป็นอยู่วันเดียวของผู้มีศีล ผู้เพ่งพินิจ (เจริญฌาน) ยังประเสริฐกว่า
บทที่ 11
ผู้ใดมีปัญญาทราม มีใจไม่ตั้งมั่น พึงเป็นอยู่ตั้งร้อยปี ความเป็นอยู่วันเดียวของผู้มีปัญญา ผู้เพ่งพินิจ ยังประเสริฐกว่า
บทที่ 12
ผู้ใดเกียจคร้าน มีความเพียรเลว พึงเป็นอยู่ตั้งร้อยปี ความเป็นอยู่วันเดียวของผู้ปรารภความเพียรมั่นคง ยังประเสริฐกว่า
บทที่ 13
ผู้ใดไม่เห็นความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป พึงเป็นอยู่ตั้งร้อยปี ความเป็นอยู่วันเดียวของผู้เห็นความเกิดขึ้นและความเสื่อมไป ยังประเสริฐกว่า
บทที่ 14
ผู้ใดไม่เห็นบทอันไม่จุติ (พระนิพพาน) พึงเป็นอยู่ตั้งร้อยปี ความเป็นอยู่วันเดียวของผู้เห็นบทอันไม่จุติ ยังประเสริฐกว่า
บทที่ 15
ผู้ใดไม่เห็นธรรมอันสูงสุด พึงเป็นอยู่ตั้งร้อยปี ความเป็นอยู่วันเดียวของผู้เห็นธรรมอันสูงสุด ยังประเสริฐกว่า
บทที่ 16
Background
บทนี้อยู่ในธรรมบทภาษาบาลี (ขุททกนิกาย พระไตรปิฎกบาลี) สหัสสวรรค คาถาที่ 100–115 พระผู้มีพระภาคตรัสที่เมืองสาวัตถีและกรุงราชคฤห์ วรรคนี้มีถ้อยแถลงด้านจริยธรรมอันลือชื่อที่สุดบางประการในวรรณกรรมทางจิตวิญญาณของโลก อรรถกถาโยงคาถาเหล่านี้กับเหตุการณ์ในอดีตอันน่าประทับใจ ได้แก่ เพชฌฆาตตัมพทาฐิกะผู้ได้พบความสงบทันทีเมื่อฟังธรรมจากพระสารีบุตร (คาถาที่ 100) พาหิยะทารุจีริยะผู้บรรลุความตรัสรู้สมบูรณ์จากคาถาสั้น ๆ เพียงบทเดียว (คาถาที่ 101) พระเถรีกุณฑลเกสี และพระภิกษุผู้เฒ่าผู้ทรงคุณที่อุทิศตนต่อสติอันบริสุทธิ์
เกี่ยวกับบทนี้
ผู้ประพันธ์: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
รู้หรือไม่?
คุณภาพเหนือปริมาณ บท 100-102
กว่ากระบวนคำพูดว่างเปล่านับพัน คำพูดความจริงเพียงประโยคเดียว ซึ่งเมื่อได้ยินแล้วจิตสงบสุขนั้น ยิ่งใหญ่กว่า
ชัยชนะสูงสุดคือชัยต่อตนเอง บท 103
แม้ว่าผู้ใดจะชัยชนะศัตรูนับล้านในสงคราม แต่ผู้ที่ชัยชนะตนเองเพียงผู้เดียวนั้นแท้จริงแล้ว เป็นผู้ชนะที่ยิ่งใหญ่ที่สุด
ชัยชนะที่ไม่พ่ายแพ้ บท 104-105
ชัยชนะที่ได้จากการควบคุมจิตของตนเอง ไม่มีเทพ ไม่มีกัณฑ์ ไม่มีมาร หรือแม้แต่พรหมฯ ที่จะสามารถคืนให้เป็นความพ่ายแพ้ได้
สี่พร้อมกันเจริญขึ้น บท 109
สำหรับผู้ที่มีจิตเคารพและเคารพเฒ่าแก่คนผู้มีปัญญาเสมอ จิตสี่ประการจะเจริญขึ้น คือ อายุ วรรณะ สุข และพละ
วันเดียวแห่งสติที่ตื่นตัว บท 110-115
การใช้ชีวิตร้อยปีขาดศีล จิต และปัญญา นั้นด้อยกว่าการใช้ชีวิตวันเดียวอย่างมีปัญญา บุญคุณ และสมาธิ ซึ่งเห็นการเกิดและการฝังเป็นหลัก และรู้จักถึงปัญญา
เรียกดูตามหัวข้อ
Buddha
More from बौद्ध धर्म
See allคำสอนที่เชื่อมโยงกัน
คำสอนเดียวกัน สะท้อนก้องข้ามหลายประเพณี
