ಶ್ಲೋಕಗಳು
360. ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು; ಕಿವಿಯ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು. ಮೂಗಿನ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು; ನಾಲಗೆಯ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು.
ಶ್ಲೋಕ 1
361. ಕಾಯದ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು; ಮಾತಿನ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು. ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು; ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು. ಎಲ್ಲ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಸುಸಂಯಮಿಯಾದ ಭಿಕ್ಷುವು ಸರ್ವ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 2
362. ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯಮವುಳ್ಳವನು, ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯಮವುಳ್ಳವನು, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯಮವುಳ್ಳವನು, ಸಂಯಮಿಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಅಂತರ್ಮುಖ ಧ್ಯಾನಾಸಕ್ತನು, ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತನು, ಏಕಾಂತಪ್ರಿಯನೂ ತೃಪ್ತನೂ ಆದವನನ್ನೇ ಜನರು ನಿಜವಾದ ಭಿಕ್ಷುವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 3
363. ಬಾಯಿಯನ್ನು ಸಂಯಮದಲ್ಲಿಡುವವನು, ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಮಿತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವನು, ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ವಿಶದೀಕರಿಸುವ ಭಿಕ್ಷುವಿನ ಮಾತು ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 4
364. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ರಮಿಸಿ, ಧರ್ಮವನ್ನೇ ನಿರಂತರ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುವ ಭಿಕ್ಷುವು ಎಂದಿಗೂ ಸದ್ಧರ್ಮದಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಶ್ಲೋಕ 5
365. ತನಗೆ ದೊರೆತ ಲಾಭವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬಾರದು, ಇತರರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು ಪಡಬಾರದು. ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಈರ್ಷ್ಯೆ ಪಡುವ ಭಿಕ್ಷುವು ಎಂದಿಗೂ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು.
ಶ್ಲೋಕ 6
366. ಭಿಕ್ಷುವಿಗೆ ಅಲ್ಪ ಲಾಭವೇ ದೊರೆತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಅದನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸದಿದ್ದರೆ, ಪರಿಶುದ್ಧ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಆ ಜಾಗರೂಕ ಸಾಧಕನನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 7
367. ನಾಮ-ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ 'ಇದು ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಮಮಕಾರವಿಲ್ಲದವನು, ಕಳೆದುಹೋದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಶೋಕಿಸದವನು—ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ 'ಭಿಕ್ಷು' ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 8
368. ಮೈತ್ರೀಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ಬುದ್ಧರ ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತನಾದ ಭಿಕ್ಷುವು ಸಕಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳೂ ಶಮನವಾಗುವ ಆ ಪರಮಶಾಂತ ಸುಖಸ್ಥಾನವನ್ನು (ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು) ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 9
369. ಎಲೈ ಭಿಕ್ಷುವೇ! ಈ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೀರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಚೆಲ್ಲು! ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದಾಗ ದೋಣಿಯು ಹಗುರವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಗ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿ ನೀನು ನೇರವಾಗಿ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಸೇರುವಿ.
ಶ್ಲೋಕ 10
370. ಕೆಳಗಿನ ಐದು ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸು, ಮೇಲಿನ ಐದು ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಬಿಡು, ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು (ಶ್ರದ್ಧಾ-ವೀರ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು) ಬೆಳೆಸು. ಐದು ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಭಿಕ್ಷುವೇ 'ಭವಪ್ರವಾಹವನ್ನು ದಾಟಿದವನು' ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 11
371. ಧ್ವಾನಿಸು ಭಿಕ್ಷುವೇ, ಅಪ್ರಮಾದಿಯಾಗಿರಬೇಡ! ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕಾಮಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊ! ಮೈಮರೆತು ಕಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗುಂಡನ್ನು ನುಂಗಿ, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯುವಾಗ 'ಅಯ್ಯೋ ಇದು ದುಃಖ!' ಎಂದು ಗೋಳಾಡಬೇಡ.
ಶ್ಲೋಕ 12
372. ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಧ್ಯಾನವಿಲ್ಲ; ಧ್ಯಾನಿಸದವನಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲ. ಯಾರಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆಗಳೆರಡೂ ಒಗ್ಗೂಡಿವೆಯೋ, ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ನಿರ್ವಾಣದ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 13
373. ಏಕಾಂತ ಕುಟೀರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಶಾಂತಚಿತ್ತನಾಗಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ದರ್ಶಿಸುವ ಭಿಕ್ಷುವಿಗೆ ಲೌಕಿಕ ಸುಖವನ್ನು ಮೀರಿದ ದಿವ್ಯಾನಂದವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ಲೋಕ 14
374. ಯಾವಾಗ ಅವನು ಪಂಚಸ್ಕಂಧಗಳ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಆಗವನು ಅಪಾರ ಆನಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೋದವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅದುವೇ ಅಮೃತಪದ.
ಶ್ಲೋಕ 15
375. ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಭಿಕ್ಷುವಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಆರಂಭವೇ ಇದು: ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಸಂತುಷ್ಟಿ, ಮತ್ತು ಪಾತಿಮೋಕ್ಖ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸಂಯಮ.
ಶ್ಲೋಕ 16
376. ಪರಿಶುದ್ಧ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವ, ಸೋಮಾರಿತನವಿಲ್ಲದೆ ಶ್ರಮಿಸುವ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ರರನ್ನು ಸಂಗಡಿಸು. ಸತ್ಕಾರಶೀಲನೂ ಸದಾಚಾರನಿಪುಣನೂ ಆಗಿರು; ಅದರಿಂದ ಅಪಾರ ಪ್ರಮೋದವನ್ನು ಹೊಂದಿ ದುಃಖವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವಿ.
ಶ್ಲೋಕ 17
377. ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಬಳ್ಳಿಯು ಬಾಡಿದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ತಾನಾಗಿಯೇ ಉದುರಿಸಿಬಿಡುವಂತೆ, ಎಲೈ ಭಿಕ್ಷುಗಳೇ! ನಿಮ್ಮ ರಾಗ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉದುರಿಸಿಬಿಡಿರಿ!
ಶ್ಲೋಕ 18
378. ಕಾಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತನಾದ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತನಾದ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತನೂ ಸುಸಮಾಹಿತನೂ ಆಗಿ, ಲೌಕಿಕ ಆಮಿಷಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಭಿಕ್ಷುವೇ 'ಉಪಶಾಂತ'ನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 19
379. ನಿನಗೆ ನೀನೇ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡು! ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊ! ಹೀಗೆ ಆತ್ಮರಕ್ಷಕನಾಗಿಯೂ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಭಿಕ್ಷುವೇ ಸುಖವಾಗಿ ಬಾಳುವನು.
ಶ್ಲೋಕ 20
380. ತನಗೆ ತಾನೇ ಒಡೆಯನು; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಹೇಗೆ ಒಡೆಯನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ? ತನಗೆ ತಾನೇ ಆಶ್ರಯನು; ಆದುದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಶ್ವವನ್ನು ಪಳಗಿಸುವಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ಸುಸಂಯಮದಲ್ಲಿಡು.
ಶ್ಲೋಕ 21
381. ಪರಮಾನಂದಭರಿತನಾಗಿ, ಬುದ್ಧಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತನಾಗಿರುವ ಭಿಕ್ಷುವು ಸಕಲ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಶಮನರೂಪಿಯಾದ ಆ ಪರಮಶಾಂತ ಸುಖಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 22
382. ಯುವಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಬುದ್ಧಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶ್ರಮಿಸುವ ಭಿಕ್ಷುವು, ಮೋಡಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 23
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ವರ್ಗವು ಪಾಲಿ ಧಮ್ಮಪದದ (ಖುದ್ದಕ ನಿಕಾಯ, ಪಾಲಿ ತ್ರಿಪಿಟಕ) ಭಿಕ್ಖು ವಗ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಗಾಥೆಗಳು 360–382. ಸಾವತ್ಥಿಯ ಜೇತವನದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸಲಾದ ಈ ಗಾಥೆಗಳು, ಬುದ್ಧ ಭಗವಾನರು ಭಿಕ್ಷುಗಳ ನಡತೆಯ ಲೋಪಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ, ಸದ್ಗುಣಿ ಸಾಧಕರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ಧ್ಯಾನದ ನಿತ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದವು. ಗಾಥೆ 360–361ನ್ನು, ಒಂದೊಂದು ಇಂದ್ರಿಯ-ದ್ವಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಾಯುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದ ಐದು ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ, ಬುದ್ಧರು ಅವರಿಗೆ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಸಂಯಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವವರೆಗೆ, ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಗಾಥೆ 368 ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೈತ್ರಿಯಲ್ಲಿ (ಮೆತ್ತಾ) ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಭಿಕ್ಷುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಗಾಥೆ 372ನ್ನು ಜೇತವನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಐದುನೂರು ಭಿಕ್ಷುಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಗಾಥೆ 382, ಕಾರ್ಮೋಡಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ವಿಹಾರವನ್ನು ಬೆಳಗಿದ ಏಳು ವರ್ಷದ ಸಾಮಣೇರ ಸುಮನನ ತೇಜಸ್ವಿ ಅರಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿತು.
ಈ ಪಠ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ
ರಚಿಸಿದವರು: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಾ?
ಸಪ್ತಧಾ ಇಂದ್ರಿಯ ಸಂಯಮ (ಗಾಥೆಗಳು 360–361)
ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು; ಕಿವಿಯ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು; ಮೂಗಿನ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು; ನಾಲಗೆಯ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು; ಶರೀರ, ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಯಮವು ಲೇಸು. ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಸಂಯಮ ಮಾಡುವ ಭಿಕ್ಷುವು ಎಲ್ಲಾ ಯಾತನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ದೋಣಿಯನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿರಿ (ಗಾಥೆ 369)
ಓ ಭಿಕ್ಷೂವೇ! ಈ ದೋಣಿಯನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿರಿ! ನೀರನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅದು ಗುರಿಯ ಕಡೆ ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾಗ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವನ್ನು ತುಂಡಿಸಿದ ನಂತರ ನೀವು ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ.
ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ (ಗಾಥೆ 372)
ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಧ್ಯಾನವಿಲ್ಲ, ಧ್ಯಾನ ಮಾಡದವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ. ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಎರಡೂ ಹೊಂದಿರುವವನು ನಿರ್ವಾಣದ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ತನ್ನೇ ತನ್ನ ರಕ್ಷಕ (ಗಾಥೆ 380)
ನಿಜವಾಗಿ, ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮೀ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ; ಬೇರೆ ಯಾರು ರಕ್ಷಕನಾಗಬಹುದು? ತನ್ನೇ ತನ್ನ ಶರಣ; ಆದ್ದರಿಂದ ವ್ಯವಹಾರಿ ಅಶ್ವವನ್ನು ತರಬೇತಿ ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀವು ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಯುವ ಪರಿಶ್ರಮದ ಪ್ರಕಾಶ (ಗಾಥೆ 382)
ಸುದ್ಧಾ, ಬುದ್ಧರ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿತ ಮಾಡುವ ಯುವ ಭಿಕ್ಷುವು, ಕಾರಿ ಮೇಘಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊರಬರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರನಂತೆ.
ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರೌಸ್ ಮಾಡಿ
Buddha
ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ನಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿಸಂಬಂಧಿತ ಬೋಧನೆಗಳು
ಅದೇ ಬೋಧನೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ