तृष्णा वग्ग

३३४. असावधान भएर जीवन गुजारे गर्नु मानिसको तृष्णा दम्भकारी बेल जस्तो बढिन्छ। जंगलमा फल खोज्दै काखीले शाखाबाट शाखामा उफ्रिन्छ त्यैगरी, तो जन्मदर जन्ममा उफ्रिन्छ।

३३५। यो संसारमा नीच, विषैली र चिपटने वाली तृष्णा जसले पनि पक्रिन्छ, तिनको दुःख मेहको पानीले भिजेको बिरण घाससरह बढिन्छन्।

३३६। तर यो संसारमा जो यो नीच र पार गर्न गरिब तृष्णामा जित पाए, तिनबाट दुःख कमलको पात्रबाट पानीको थोपा सरह खस्कन्छ।

३३७। जो मानिस तृष्णामा जित पाएको छ, त्यसको लागि दुःख उदासीन हुन्छ जस्तो; जो मानिसले तृष्णा काटिदिएको छ, उसको लागि दुःख छैन।

३३८। जस्तो काटिएको गाछ पनि यदि जरा सुरक्षित र क्षतिग्रस्त नभएको छ भने फेरि पलिन्छ, त्यैगरी जब सम्म तृष्णाको अनुशय समूल नष्ट भएको छैन, यो दुःख बारम्बार उत्पन्न हुन्छ।

३३९। जो तृष्णाको पचास जरा सबै ओर छरिएको छ, यदि तो मनले प्रिय छैन भने, मुक्ति प्राप्त हुन सक्छ।

३४०। जो पुरुषहरु पाँचवटा अवरोधबाट मुक्त छन्, त्यो तृष्णा नदी पार गरेका छन्।

३४१। यदि मानिसले ध्यान गर्छ र विचार गर्छ, तृष्णा दबिन्छ र मन शान्त हुन्छ।

३४२। तृष्णामा विमुख भएर, जो मानिस तिनको इच्छा वश गर्छ, त्यसलाई बुद्धिमान भनिन्छ।

३४३। जो मानिस भण्डार संग्रह गर्छन् र तृष्णामा फँसिन्छन्, त्यो कहिले शान्ति पाउदैनन्।

३४४। एक भिक्षु वनमा बसेको थियो तर पछी परिवारको जीवनमा फर्किएको थियो। जस्तै जेलबाट भाग्दै फेरि सेलमा आए सरह, त्यो अफ्सोसको विषय हो।

३४५। ज्ञानी भिक्षु तृष्णा काटे र निर्वाणको पथमा गए। उसको मन शान्त भयो र आनन्दमा पूर्ण भयो।

३४६। तृष्णा नहिँ, राग नहिँ, द्वेष नहिँ - ज्ञानी मानिसको यो अवस्था धन्य छ।

३४७। चाहना छोडेर, मोह छोडेर, जो मानिस शान्त हुन्छ, त्यो महीचलेको भन्दा नै आनन्दी हुन्छ।

३४८। भूतकालको छोडु, भविष्यको छोडु, वर्तमानको छोडु। अस्तित्वको अर सिमान्तमा पार गर। सर्वतः मुक्त मनले तिमी फेरि जन्म र वृद्धापनमा आउने छैनौ।

३४९। जो मानिस कामको चाहना छोडे, त्यसको कुनै बन्धन छैन। सो अनन्त शान्तिमा पहुँचिन्छ।

३५०। जो मानिस सञ्चय गर्न छोडे र अहङ्कार त्यागे, सो परमान्तको साथी हुन्छ।

३५१। तृष्णामुक्त मानिसको मन निर्मल चन्द्रमा जस्तो दीप्तिमान हुन्छ।

३५२। जो मानिस इच्छा त्यागे, काहीको अङ्कुर खोजेको छैन। सो निर्वाणमा पहुँचिन्छ।

३५३। जो मानिस आत्मबोध पायो, सो बुद्ध हो। आफैमा विजय पायो सो सबै जित्छ।

३५४। धम्मको दान सबै दानभन्दा श्रेष्ठ; धम्मको रस सबै रसभन्दा श्रेष्ठ; धम्ममा आनन्द सबै आनन्दभन्दा श्रेष्ठ; र तृष्णाको क्षय सबै दुःखलाई जित्छ।

३५५। सम्पत्ति र परिवार पीडा दिन्छ; तृष्णा नहिँ भने आनन्द भरपूर हुन्छ।

३५६। दाबी घाँस खेतको दोष; काम, द्वेष, मोह मानिसहरुको दोष।

३५७। त्यसकारण काम, द्वेष, मोह र इच्छाबाट मुक्त मानिसहरुलाई दिइएको दान अपरिमेय फल दिन्छ।

३५८। वीतराग मानिसहरु परमान्त धर्मको पहिचान गर्छन्।

३५९। जो मानिस तृष्णा पूरी गर्दै पछिन्छ, सो दुःखमा बढ्छ; तृष्णा छोडेर शान्तिमा पहुँचिन्छ।