Bharat Devotion
Embroidered artwork for धम्मपदको चित्तवग्ग: Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

धम्मपदको चित्तवग्ग

धम्मपदको चित्तवग्ग

धम्मपदका पदहरू 33–43: अस्थिर मन रक्षा गर्न गाह्रो छ, तर वश मा राखिएको र सही दिशामा निर्देशित मन सत्य सुख र भयबाट मुक्ति ल्याउँछ।

श्लोक

३३। फन्दनं चपलं चित्तं, दूरक्खं दुन्निवारयं; उजुं करोति मेधावी, उसुकारोव तेजनं।
33. Phandanam chapalam chittam, Doorakkham dunnivaarayam; Ujum karoti medhaavee, Usukaarova tejanam.

श्लोक 1

३४। वारिजोव थले खित्तो, ओकमोकतौब्भतो; परिफन्दतिदं चित्तं, मारधेय्यं पहातवे।
34. Vaarijova thale khitto, Okamokataubbhato; Pariphandatidam chittam, Maaradheyyam pahaatave.

श्लोक 2

३५। दुन्निग्गहस्स लहुनो, यत्थकामनिपातिनो; चित्तस्स दमथो साधु, चित्तं दन्तं सुखावहं।
35. Dunniggahassa lahuno, Yatthakaamanipaatino; Chittassa damatho saadhu, Chittam dantam sukhaavaham.

श्लोक 3

३६। सुदुद्दसं सुनिपुणं, यत्थकामनिपातिनं; चित्तं रक्खेथ मेधावी, चित्तं गुत्तं सुखावहं।
36. Sududdasam sunipunam, Yatthakaamanipaatinam; Chittam rakkhetha medhaavee, Chittam guttam sukhaavaham.

श्लोक 4

३७। दूरङ्गमं एकचरं, असरीरं गुहासयं; ये चित्तं संयमिस्सन्ति, मोक्खन्ति मारबन्धना।
37. Doorangamam ekacharam, Asareeram guhaasayam; Ye chittam samyamissanti, Mokkhanti maarabandhanaa.

श्लोक 5

३८। अनवट्ठितचित्तस्स, सद्धम्मं अविजानतो; परिप्लवपसादस्स, पञ्ञा न परिपूरति।
38. Anavatthitachittassa, Saddhammam avijaanato; Pariplavapasaadassa, Pannaa na paripoorati.

श्लोक 6

३९। अनवस्सुतचित्तस्स, अनन्वाहतचेतसो; पुञ्ञपापपहीनस्स, नत्थि जागरतो भयं।
39. Anavassutachittassa, Ananvaahatachetaso; Punyapaapapaheenassa, Natthi jaagarato bhayam.

श्लोक 7

४०। कुम्भूपमं कायमिमं विदित्वा, नगरूपमं चित्तमिदं ठपेत्वा; योधेथ मारं पञ्ञावुधेन, जितञ्च रक्खे अनिवेसनो सिया।
40. Kumbhoopamam kaayamimam viditvaa, Nagaroopamam chittamidam thapetvaa; Yodhetha maaram pannaavudhena, Jitancha rakkhe anivesano siyaa.

श्लोक 8

४१। अचिरं वतयं कायो, पथविं अधिसेस्सति; छुद्धो अपेतविञ्ञाणो, निरत्थंव कलिङ्गरं।
41. Achiram vatayam kaayo, Pathavim adhisessati; Chuddho apetavinnaano, Niratthamva kalingaram.

श्लोक 9

४२। दिसो दिसं यं तं कयिरा, वेरी वा पन वेरिनं; मिच्छापणिहितं चित्तं, पापियो नं ततो करे।
42. Diso disam yam tam kayiraa, Veree vaa pana verinam; Michchhaapanihitam chittam, Paapiyo nam tato kare.

श्लोक 10

४३। न तं माता पिता कयिरा, अञ्ञे वापि च ञातका; सम्मापणिहितं चित्तं, सेय्यसो नं ततो करे। चित्तवग्गो ततियो।
43. Na tam maataa pitaa kayiraa, Annye vaapi cha nyaatakaa; Sammaapanihitam chittam, Seyyaso nam tato kare. Chittavaggo tatiyo.

श्लोक 11

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)

Best Time (Muhurta)

Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)

Sacred Offerings

Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home

पृष्ठभूमि

यी पदहरू धम्मपदको चित्तवग्ग बाट लिइएका हुन्। धम्मपद पाली भाषामा रचित प्राचीन बौद्ध ग्रन्थ हो, जसमा बुद्धका उपदेशहरू सुव्यवस्थित रूपमा संकलित छन्। यसलाई परम्परागत रूपमा ध्यान, नैतिक शिक्षा र मनको प्रशिक्षणको लागि पाठ गरिन्छ। चित्तवग्ग विशेष गरी मनको चञ्चलता, यसलाई वशमा राख्ने महत्त्व, र यसबाट प्राप्त हुने शान्ति र स्वतन्त्रतालाई वर्णन गर्दछ।

यस पाठको बारेमा

रचयिता: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal

Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.

के तपाईं जान्नुहुन्छ?

स्रोत

यी श्लोकहरू बुद्ध वचन संग्रह 'धम्मपद'को 'चित्तवग्ग' (मनसम्बन्धी अध्याय) बाट लिइएका हुन्। धम्मपद पाली भाषामा रचित प्राचीन बौद्ध ग्रन्थ हो, जसमा बुद्धका उपदेशहरू सुव्यवस्थित रूपमा संकलित छन्।

मुख्य विषय

यस अध्यायको केन्द्रबिन्दु मन (चित्त) हो — यसको चञ्चलता, अदम्यता, र यसलाई संयम गर्नाले प्राप्त हुने सुख। यहाँ मनलाई साँचो र तीरको समान बताइएको छ, जसलाई बुद्धिमान व्यक्तिले सीधा र नियन्त्रित पार्न सक्छ।

उपमाहरूको विविधता

यी श्लोकहरूमा मनको प्रकृति बुझाउन विभिन्न दृष्टान्तहरू प्रयोग गरिएको छ — बाण सीधा पार्ने बाँक (verse ०), जमिनमा फालिएको माछा (verse १), भाँडो र सहर (verse ७), र मृत शरीर जस्तै बेकार काठ (verse ८)। यी उपमाले मनको अनियन्त्रित र क्षणिक स्वभावलाई स्पष्ट पार्दछ।

मनकै श्रेष्ठता

अन्तिम श्लोक (verse १०) मा भनिएको छ कि आमा, बुबा वा आफन्तले पनि त्यति हित गर्न सक्दैनन् जति सही दिशामा लागेको मनले गर्छ। त्यसैगरी, verse ९ मा चेतावनी दिइएको छ — दुष्ट मनले शत्रुभन्दा पनि ठूलो हानि गर्न सक्छ।

प्रायोगिक सन्देश

यी श्लोकहरू पढिसकेपछि मनको संयम नै आध्यात्मिक प्रगतिको मुख्य आधार हो भन्ने बुझिन्छ। यसले पाठकलाई मनलाई सजगतापूर्वक हेर्न र यसको वशमा नहुन प्रेरित गर्दछ, किनकि संयमित मनले नै साँचो सुख र स्वतन्त्रता (मारबन्धनबाट मुक्ति) दिन्छ।

Buddha का सम्पूर्ण स्तुति र पाठ

Buddha

Buddha का सबै पाठ हेर्नुहोस् →

बौद्ध धर्म बाट थप

सबै हेर्नुहोस्