अप्रमाद
सजगताको उपदेश
यी पदहरू बुद्ध धर्मको प्रिय ग्रन्थ धम्मपदबाट लिइएका हुन्, जसले सजगता (अप्रमाद) को महत्त्व सिकाउँछन् — आफ्नो मन, वचन र कर्ममा जागरूक र लगनशील हुनु, जुन मार्गले मुक्ति (निब्बान) तर्फ लैजान्छ।
श्लोक
सावधानी अमरत्वको मार्ग हो, प्रमाद मृत्युको मार्ग हो। सावधान व्यक्तिहरू मर्दैनन्, प्रमादीहरू मृतक सरह हुन्छन्।
श्लोक 1
यो विशेष रूपले जानेर, पण्डितहरू सावधानीमा रमाउँछन्, आर्यहरूको विषयमा अनुरक्त रहन्छन्।
श्लोक 2
ती धीर व्यक्तिहरू, सदा तत्परता र दृढ पराक्रमले युक्त भई, योगक्षेम अर्थात् अनुत्तर निर्वाणलाई प्राप्त गर्दछन्।
श्लोक 3
उद्योगमा सम्पन्न, स्मृतिशील, शरीरकर्ममा संयमी, धर्ममा संयत, सावधान र यशश्वी व्यक्तिको यश बढ्दछ, र स्मृतिशील सुखी हुन्छ।
श्लोक 4
उद्योग, सावधानी, संयम र दमले बुद्धिमान् मानिसले यस्तो दीप बनाओस् जसलाई सांसारिक बाढीले नाश गर्न नसकोस्।
श्लोक 5
प्रमादपूर्ण धर्म मूर्ख पृथग्जनहरूको हुन्छ, तर बुद्धिमान् मानिसले सावधानीलाई श्रेष्ठ धनजस्तै रक्षा गर्दछ।
श्लोक 6
प्रमादको सेवन नगर्नुहोस्, कामरतिको संगत नगर्नुहोस्। किनभने प्रमादरहित भएर ध्यान गर्ने व्यक्तिले विपुल सुख प्राप्त गर्दछ।
श्लोक 7
जब विद्वान् व्यक्तिले प्रमादलाई अप्रमादद्वारा हटाउँदछ, तब प्रज्ञाको उच्च महलमा चढेर, शोकरहित भई शोकग्रस्त जनतालाई हेर्दछ, जसरी पर्वतमा उभिएको व्यक्तिले भूमिमा उभिएकालाई हेर्दछ।
श्लोक 8
प्रमादीहरूमा अप्रमादी, सुतेकाहरूमा अत्यन्त जागरुक, बुद्धिमान् व्यक्ति दुर्बल घोडालाई छोडेर द्रुत घोडा जस्तै अगाडि बढ्दछ।
श्लोक 9
अप्रमादद्वारा मघवा (इन्द्र) देवताहरूमा श्रेष्ठतम पद प्राप्त गरे। अप्रमादको प्रशंसा गरिन्छ, प्रमादको सधैं निन्दा गरिन्छ।
श्लोक 10
जो भिक्षु अप्रमाद (सजगता) मा आनन्दित हुन्छ र प्रमादमा भय देख्दछ, त्यो आगोले झैं साना र ठूला सबै बन्धनहरूलाई भस्म गर्दै अघि बढ्दछ।
श्लोक 11
अप्रमादमा रमाउने भिक्षु, प्रमादमा भय देख्ने, ह्रास हुन असमर्थ हुन्छ; ऊ निर्वाणको नजिकै हुन्छ।
श्लोक 12
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यी पदहरू धम्मपदको दोस्रो अध्याय "अप्रमाद वग्ग" (सजगताको अध्याय) बाट लिइएका हुन्। धम्मपद थेरवाद (बुद्ध धर्मको प्राचीनतम जीवित परम्परा) को पालि त्रिपिटकमा पर्ने एक प्रामाणिक ग्रन्थ हो, जसलाई परम्परागत रूपमा बुद्ध स्वयंले उपदेश दिनुभएको मानिन्छ। यी पदहरू विशेष गरी श्रीलङ्का, म्यानमार, थाइल्याण्ड लगायतका थेरवादी देशहरूमा दैनिक पाठ र ध्यान अभ्यासको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
स्रोत
यी श्लोकहरू धम्मपदको 'अप्पमादवग्ग' (सावधानीको अध्याय) बाट लिइएका हुन्। धम्मपद बुद्धका ४२३ वचनहरूको सङ्ग्रह हो, जुन पाली भाषामा रचिएको बौद्ध धर्मको सबैभन्दा प्रसिद्ध ग्रन्थ हो।
अप्पमादको अर्थ
'अप्पमाद' भन्नाले सावधानी, जागरूकता, र प्रमाद (लापरवाही) को विपरीत अवस्था हो। बुद्धले यसलाई अमृत (अमतपद) को मार्ग बताएका छन्, भने प्रमादलाई मृत्युको मार्ग।
मगवा (शक्र) को उदाहरण
श्लोक ९ मा 'मगवा' भनेर देवता इन्द्र (शक्र) लाई सङ्केत गरिएको छ। बुद्धले इन्द्रले पनि सावधानीकै बलमा देवताहरूमा श्रेष्ठता प्राप्त गरेको बताएका छन्। यसले संसारिक सफलता र आध्यात्मिक उन्नति दुवैमा सावधानीको महत्त्व देखाउँछ।
प्रमादी र सावधानीको तुलना
श्लोक ७ र ८ मा बुद्धले सावधानीवान व्यक्तिलाई प्रमादीहरूमाथि उच्च स्थानमा रहेको बुद्धिमान (पण्डित) र द्रुत घोडा (सीघ्राश्व) जस्तो बताएका छन्। यसले आध्यात्मिक विकासमा मानसिक सजगताको श्रेष्ठता स्पष्ट गर्छ।
प्रमाद र पुनर्जन्मको सम्बन्ध
श्लोक १ मा भनिएको छ कि सावधानीवान व्यक्तिहरू मर्दैनन् (अर्थात् पुनर्जन्मको चक्रबाट मुक्त हुन्छन्), जबकि प्रमादीहरू मृत जस्तै हुन्। यो 'न मीयन्ति' भन्ने शब्दले निर्वाण प्राप्ति र संसारबाट मुक्तिलाई जनाउँछ।
Buddha
बौद्ध धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित