ਤੁਕਾਂ
ਸਭ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਕੰਬਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਖ ਕੇ, ਨਾ ਤਾਂ ਮਾਰੋ ਨਾ ਹੀ ਮਾਰਵਾਓ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਸਭ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਕੰਬਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਲਈ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਖ ਕੇ, ਨਾ ਤਾਂ ਮਾਰੋ ਨਾ ਹੀ ਮਾਰਵਾਓ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਸਤਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸਤਾਂਦਾ, ਪਰ ਆਪ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਵੇਗਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਕਥਾ ਨਾ ਕਹੋ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਕਥਾ ਕਹੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜਵਾਬ ਦੇਣਗੇ। ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੀਆਂ ਕਥਾਂ ਦੁਖਦਾਈ ਹਨ; ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੂਹੇਗੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖੋ, ਟੁੱਟੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਾਂਗ ਜੋ ਕੋਈ ਅਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਰਵਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਂ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਜਿਵੇਂ ਗੋਪਾਲ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਨੀ ਵੱਲ ਹਾਂਕਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਅਵਧੀ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਵੇਲੇ ਮੂਰਖ ਸਮਝਦਾ ਨਹੀਂ; ਅਜ੍ਞਾਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਝੁਲਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇ-ਰਾਹ ਅਤੇ ਬੇਕਸੂਰਾਂ ਉਤੇ ਸਜ਼ਾ ਲਾਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੀਧਾ ਹੀ ਦਸ ਭਿਆਨਕ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ:
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਉਹ ਪਰਤਕ ਸਰੀਰਕ ਦਰਦ, ਮਹਾ ਅਪੰਗਤਾ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਕਟਣਾ, ਗੰਭੀਰ ਰੋਗ, ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ;
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਾੜਨਾ, ਜਾਂ ਭਯਾਨਕ ਝੂਠਾ ਮੁਂਹਤੋੜ ਦੋਸ਼, ਜਾਂ ਸਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼;
ਸ਼ਲੋਕ 11
ਜਾਂ ਫਿਰ ਭਡਕ ਦੀ ਅੱਗ ਉਸ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾ ਦੇਵੇ; ਅਤੇ ਮਰਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੂਰਖ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 12
ਲੱਤਾ ਘੁੰਮਨਾ, ਜਟਾ ਰੱਖਣੀ, ਮਿੱਟੀ ਲਗਾਨੀ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿਣਾ, ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਸੌਣਾ, ਧੂੜ ਅਤੇ ਰਾਖ ਸਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਾਂ ਉਕੜੂ ਬੈਠਾ ਰਹਿਣਾ—ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਮਰਤ-ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ੁਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
ਭਾਵੇਂ ਵਿਛਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤ, ਸ਼ਹੰਸ਼ ਨਿਏ, ਤਾਕਤਵਰ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਬਗੈਰ ਪੁੱਛੇ ਰਾਖਦਾ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੰਨਿਆਸੀ, ਭਿਖੂ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 14
ਇਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਾ ਇਨਸਾਨ, ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਨੂੰ ਆਗੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਹਣੇ ਅਸ ਨੂੰ ਕੋਰੜਾ ਝੱਟ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 15
ਜਿਵੇਂ ਸੋਹਣੇ ਅਸ ਨੂੰ ਕੋਰੜੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰਮਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਆਗ਼ਾਹ ਬਣੋ। ਸ਼ਰੱਦਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਵੀਰਤਾ, ਧਿਆਨ, ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਂਚ-ਵਿਚ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਣ, ਸਦਾ ਸਮਝਦਾਰ ਰਹ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸੀਮਾ ਰਹਿਤ ਦੁਖ ਦਾ ਅਖੀਰਾ ਕਰ ਦੇਵੋਗੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 16
ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਨੂੰ ਸਿਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸੁਥਾਰ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 17
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਪਾਲੀ ਧੰਮਪਦ (ਖੁੱਦਕ ਨਿਕਾਇ, ਪਾਲੀ ਕੈਨਨ) ਦੇ ਦੰਡ ਵੱਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਗਾਥਾ 129–145। ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇਤਵਨ ਵਿੱਚ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਦੰਡ ਵੱਗ ਦੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕੋਸਲ ਅਤੇ ਮਗਧ ਦੇ ਹਿੰਸਕ ਤੇ ਤਣਾਅ ਭਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹਨ। ਧੰਮਪਦ-ਅੱਠਕਥਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੌਕਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਇੱਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੱਪ ਜਾਂ ਬੇਗੁਨਾਹ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਤਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ (ਗਾਥਾ 129–130), ਪੂਰਬਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮ ਕਾਰਨ ਭਾੜੇ ਦੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੂਜਯ ਮੋੱਗਲਾਨ ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਦਾ ਹਿੰਸਕ ਅੰਤ (ਗਾਥਾ 137–140), ਅਤੇ ਠਾਠ-ਬਾਠ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀ ਸੰਤਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਨਿੱਬਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ (ਗਾਥਾ 142)।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਸਰਵ-ਤ੍ਰਿ ਸੁਨਹਿਰੀ ਨਿਯਮ (ਗਾਥਾ 129-130)
ਸਭ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਭੁਲਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਪ-ਦੰਡ ਬਣਾ ਕੇ (ਆਤ੍ਤਾਨੰ ਉਪਮੰ ਕਤ੍ਵਾ), ਨਾ ਤਾਂ ਮਾਰੋ ਨਾ ਹੀ ਮਾਰਵਾਓ।
ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਗੋਪਾਲ (ਗਾਥਾ 135)
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਪਾਲ ਲੱਕੜੀ ਨਾਲ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਜੀ ਵੱਲ ਹਾਂਕਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਢਾਪਾ (ਜਰਾ) ਅਤੇ ਮੌਤ (ਮੱਚੁ) ਜੀਉਂਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਆਯੂ ਨੂੰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਹਾਂਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬੇਕਸੂਰ ਉਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਦਸ ਭਯਾਨਕ ਨਤੀਜੇ (ਗਾਥਾ 137-140)
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਕ ਸਾਧੂਆਂ ਉਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦਸ ਭੁਪਾਹ ਤਕੀਲੀਫਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪ੍ਰਬਲ ਸਰੀਰਕ ਦਰਦ, ਵਿਪੱਤਾ, ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਕਟਣਾ, ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਪਰੀਤਤਾ, ਰਾਜਕੀ ਕੋਪ, ਭਾਰੀ ਸੁੱਟ ਦਾ ਦੋਸ਼, ਸਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਦੌਲਤ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼, ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਜਨਮ।
ਬਾਹਰੀ ਤਪਸ਼ਿਆ ਬਜਾਏ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁਧੁਤਾ (ਗਾਥਾ 141)
ਲੱਤਾ ਘੁੰਮਨਾ, ਜਟਾ ਰੱਖਣੀ, ਮਿੱਟੀ ਲਗਾਨੀ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿਣਾ, ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਸਿਉਂਣਾ, ਰਾਖ ਲਗਾਨੀ, ਜਾਂ ਉਕੜੂ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਾ—ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਧ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਅਂਦਰੂਨੀ ਸੰਦੇਹ ਅਤੇ ਮੈਲ ਨੂੰ ਅਲੋਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਮਹਾਨ ਘੋਡਾ ਅਤੇ ਕੋਰੜਾ (ਗਾਥਾ 143-144)
ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ਰਮਦਾ ਰਾਖਣ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਜੋ ਨਿਂਦਾ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਪਰੇ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਅਸ ਕੋਰੜਾ ਨੂੰ ਝੱਟ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਉਰਜਾ ਦਾ ਸਰਬਸ਼ਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੱਡੀ ਦੁਖ ਦੀ ਕੀੜਾ ਅਲੋਪ ਕਰ ਦੇਵੋਗੇ।
ਵਿਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ ਕਰੋ
Buddha
ਬੋਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ