බාල වර්ගය පරිසර ගාථාවල (60–75) දක්ෂතර, ඥානයෙන් ශුන්‍ය කර ඉරි ස්වභාවයෙහි ගිරිවැටිලා සිටින ජීවයන්ගේ පරිපූර්ණ විවරණයක් ලබා දෙයි. බුද්ධ ස්වාමින් පෙන්වා දෙන්නේ, ස්වයේ මෝඩකම දනින මෝඩයා, එම පිටින් බුද්ධිමතුන්ගෙන් නුවණට පත් වේ; එහෙත් ස්වයෙහි බුද්ධිමතකම කල්පනා කරන මෝඩයා, සැබෑ අඥානයෙක් ලෙසින් සිතිනු ලැබේ. අසල්වැසි දඩේ දුර අසල් වෑංජනයේ රස නොදන්නා අසල්වැසිගේ දෙවනුවෙන්, ඔහු තේරුම් ගනුයේ, ලාභ හා සත්කාර ගිය තැන එක පිටින්, විහිදුම් විධිවිධී පුවතක් වෙනම පිටින්ද ඇති බවයි.
ගාථා
නිදිවර්ජිතව සිටින්නාට රාත්රිය දිගුය. වෙහෙසට පත් වූවන්ට යොදුන දිගුය. සද්ධර්මය නොදන්නා අඥානයන්ට සංසාරය දිගුය.
පදය 1
තමන්ට වඩා උසස් හෝ තමන් හා සමාන ගුණැති කල්‍යාණ මිත්‍රයෙකු නොලැබේ නම්, තනිවම ගමන් කිරීම ස්ථිර කරගත යුතුය. මෝඩයා සමග මිත්‍රත්වයක් නොපවතී.
පදය 2
'මට පුත්රයෝ ඇත, මට ධනය ඇත' කියා මෝඩයා වෙහෙසට පත්වෙයි. තමා පවා තමාට අයිති නැති කල්හි පුත්රයෝ කෙසේ හිමි වන්නද? ධනය කෙසේ හිමි වන්නද?
පදය 3
යම් අඥානයෙක් තමාගේ මෝඩකම දන්නේ නම්, ඒ කරුණින් හෝ ඔහු පණ්ඩිතයෙකි. එහෙත් තමන් පණ්ඩිතයෙකු යැයි සිතන මෝඩයා සැබැවින්ම අඥානයා යැයි කියනු ලැබේ.
පදය 4
මෝඩයෙක් මුළු ජීවිත කාලය පුරාම පණ්ඩිතයෙකු ඇසුරු කළ ද, හැන්ද වෑංජනයේ රස නොදන්නාක් මෙන් ඔහු ධර්මය නොදනියි.
පදය 5
නුවණැත්තෙකු මොහොතක් හෝ පණ්ඩිතයෙකු ඇසුරු කළහොත්, දිව වෑංජනයේ රස දැනගන්නාක් මෙන් ඔහු වහාම ධර්මය තේරුම් ගනී.
පදය 6
මන්දබුද්ධික මෝඩයෝ තමන්ටම සතුරන් සේ හැසිරෙමින්, තිත්ත ඵල විපාක දෙන පාප කර්මයන් කරති.
පදය 7
යම් කර්මයක් කිරීමෙන් පසු පසුවැවිලි වේ නම්, කඳුළු පිරුණු මුහුණින් යුතුව අඬමින් යමක විපාක විඳින්නට වේ නම්, ඒ කර්මය යහපත් නොවේ.
පදය 8
යම් කර්මයක් කිරීමෙන් පසු පසුවැවිලි නොවේ නම්, සතුටු වූ සොම්නස් සිතින් යුතුව යමක විපාක විඳින්නට ලැබේ නම්, ඒ කර්මය මැනවින් කරන ලද්දකි.
පදය 9
පාපය විපාක නොදෙන තාක් මෝඩයා එය මීපැණි සේ මිහිරි යැයි සිතයි. එහෙත් පාපය විපාක දෙන විට මෝඩයා මහත් දුකට පත්වෙයි.
පදය 10
අඥානයෙක් මසක් පාසා කුසතණ අගකින් පමණක් ආහාර ගත්ත ද, ධර්මය අවබෝධ කරගත් උතුමන්ගේ සොළොස්වන කලාව තරම්වත් ඔහු වටින්නේ නැත.
පදය 11
කළ පාප කර්මය එකෙනෙහිම දොවාගත් කිරි මෙන් කැටි ගැසී වෙනස් නොවේ. අළු යට ගිනි මෙන් එය දැවෙමින් මෝඩයා පසුපස හඹා යයි.
පදය 12
මෝඩයාට යම් දැනුමක් හෝ කීර්තියක් ඇති වේ ද, එය ඔහුගේම අනර්ථය පිණිස පවතී. එය ඔහුගේ කුසල් කොටස් විනාශ කරමින් ඔහුගේ හිස (ප්‍රඥාව) බිඳ දමයි.
පදය 13
මෝඩ භික්ෂුව නැති ගුණ ප්‍රකාශ කරමින් ප්‍රසිද්ධිය පතයි. භික්ෂූන් අතර පෙරමුණ ද, ආවාසයන්හි ආධිපත්‍යය ද, දායක කුලයන්හි ගරු සත්කාර ද බලාපොරොත්තු වෙයි.
පදය 14
'ගිහි පැවිදි දෙපිරිසම මේ සියල්ල මා විසින් කරන ලද්දක් යැයි සිතත්වා! කළ යුතු නොකළ යුතු සෑම කටයුත්තකදීම ඔවුහු මට යටත්වෙත්වා!' යනු මෝඩයාගේ සිතුවිල්ලයි. මෙසේ ඔහුගේ තෘෂ්ණාව හා මානය වැඩෙයි.
පදය 15
ලාභ සත්කාර ලැබෙන මාර්ගය එකකි, නිවන් මඟ අනෙකකි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ භික්ෂුව මෙය මැනවින් දැන, ලාභ සත්කාර නොපතා විවේකයම (චිත්ත විවේකය) වඩන්නේය.
පදය 16
පසුබිම
බෞද්ධ ජ්‍යාමිතිවලින් 'බාල' යන පදය කිසිදු වයසක් මෙවලුම් නොවේ, එයින් අධ්‍යාත්මිකව අයුක්ත, අඥානයෙන් ජීතෝ කිරීමට සිදු වූ චිත්ත භාවිතයි, කර්ම විපාකයේ කිසිදු වගකිරීමක අවබෝධයක් නොගිණුම්ගත කරන ගුණ. ධම්මපද-අට්ඨකතාව අනුව, කෝසල නරපතිවරයා ප්‍රසෙනජිතු තවත් ස්ත්‍රී එකක ලෛසිතයෙන් රාත්රිය පුරා නිදි නොගිය වෙනට, තතාගතු ගාතා 60 උපදේශ කලේය. එසේ ම, කුට-තපස්‍යා, ඉතුරුවීම් හා ලාභ සිතුවිලින් බැඳුන භික්ෂුවරුන්ට අනතුරු ඇතිකර, බුද්ධ ස්වාමින් මෙහි ගාතා උදෝෂණ කලේය.
මෙම පාඨය පිළිබඳව
රචකයා: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ඔබ දැන සිටියාද?
නිදිවර්ජිතයින්ගේ දිගු රාත්රිය සහ සංසාරය (ගාතා 60)
නිදි නොගිය අයට රාත්රිය දිගු වේ, වෙහෙසට පත් සුමඳුවෙත් පිට දිගු වේ, එසේ ම සද්ධර්ම නොදන්නා අඥානයින්ට සංසාර චක්රය අතිශයින් දිගු හා දුක්ඛකර වේ.
ගසු හා දිව්යාවි ගුණ (ගාතා 64–65)
අඥානයෙක් මුළු ජීවිතය පුරා බුද්ධිමතුන්ගේ සාසනය නිරතුරු ගත්ට ද, දිව්යාවි සුවඳ නොදන්නා ගසු ගසු මෙන්, ඔහු ධර්ම අවබෝධ නොකරයි; එහෙත් බුද්ධිමතු කෙනෙක් එක් පිටතක ම බුද්ධිමතුන්ගේ සාසනය ගත්ට, ස්වාදු පරිසර ස්වාදය දින්නා දිව්යාවි මෙන්, වහාම ධර්ම තේරුම් ගනි.
'මට පුත්රයෝ සිටින්න, ධනයත් සිටින්න' යෙහි ඇසුරුවීම (ගාතා 62)
අඥානයෙක් මෙසේ සිතයි: 'මට පුත්රයෝ ඇත, මට ධනයත් ඇත' ඔහු මෙම කල්පනාවෙන් අතිශයින් දුෙක්ධරි වේ. අයෙකු ස්වයේ ස්වයින් ස්වයගේ නොවෝ වූ විට, පුත්රයෝ ඔහුට හෙමින් කෙසේ ගිය? ධනයත්?
නිවුඩු සහ ගිනි අග්‍රෙහි තුඩුවෙන් ගිනි ගිණිතිඳිය (ගාතා 71)
මඉ කරන ලද පාප කර්ම නුඩු දුඳුවා දිරි ගිණිතිඳිටි ඉතාමතින් සිටින එක තොඩ ගිනි මෙන්, එය සැඟවුණු වූ එවිට අඥානයාගේ පිටුපසින් හඳුනා ගිනි දැවිතයි.
වෙනස් සිරිතක් බිමට (ගාතා 75)
ලාභ සත්කාර පෙර තැනට වෙතින් එක මඉ ඇත; නිවේ දිසා වෙතින් එක් වෙනස් විධිවිධී පුවතක් වේ. අයි ගෝඩුවක් බුද්ධෙකු ශිෂ්‍යවරයා, එම පිටින් තේරුම් ගින්නි, ලාභ සත්කාරයෙහි හරසාගැනිම නොකරයි; විහිදුම් දිසාව ප්‍රවර්ධනය කරයි.
විෂය අනුව සොයන්න
Buddha
බුදුදහම වෙතින් තවත්
සියල්ල බලන්නසම්බන්ධිත ඉගැන්වීම්
එකම ඉගැන්වීම, විවිධ සම්ප්‍රදායන් හරහා ප්‍රතිධ්වනිත වේ