ධම්මපද බුද්ධ වර්ගය (ගාථා 179-196) පරිසුද්ධ සිතින් සමන්විත 18 ශුද්ධ ගාථා අඩංගු කරයි. ගාථා 183 විශේෂයෙන් වැදගත් වන්නේ එය සියලු බුදුවරුන්ගේ සර්ව කාලීන ශිෂ්යතවයි ප්‍රකාශ කරයි: සියලු අනිෂ්ට කර්ම ඉවතලා, කුසල (පුණ්‍ය) කර්ම සිදු කිරීම, සිතින් සම්පුර්ණ පිරිසිදු කිරීම. බයින් සිටින මිනිසුන්ට කන්ද, වනපල, ශුද්ධ ස්ථාන හා දෙවි ස්ථානවලට ගිය අසුරක්ෂිතව පෙන්වා, බුදුරජාණන් වහන්සේ ත්‍රිරත්ණ (බුද්ධ, ධර්ම, සංඝ) සරණ සහ චතුරාර්ය සත්‍යවල දර්ශනය පමණක අසීමිත දුකුසිති විමුක්තිය ලබා දෙන ඉතිරිතම සරණ බවට පෙන්වා දෙයි.
ගාථා
යමෙකුගේ කෙලෙස් ජයග්‍රහණය නැවත පරාජයක් බවට පත් කළ නොහැක්කේ ද, ලෝකයෙහි කිසිවෙකුට උන්වහන්සේ දිනූ කෙලෙස් කරා ලඟාවිය නොහැක්කේ ද, අප්‍රමාණ වූ ඥාන විෂය ඇති, පියවරක් (කෙලෙස් මගක්) නැති ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ කවර නම් මගකින් නම් ඇදගෙන යා හැකිද?
පදය 1
යමෙකු කෙරෙහි භවයෙන් භවයට ඇදගෙන යන දැලක් බඳු වූ විසකුරු තෘෂ්ණාවක් නැද්ද, අප්‍රමාණ ඥාන විෂය ඇති, කෙලෙස් පියවරක් නැති ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේ කවර නම් මගකින් ඇදගෙන යා හැකිද?
පදය 2
යම් ධීර උතුමෝ ධ්‍යානයෙහි යෙදුනාහු ද, නෙක්ඛම්මය (කෙලෙස් බැහැර කිරීම) නමැති උපශමයෙහි ඇලුනාහු ද, සිහිනුවණින් යුත් ඒ සම්බුදුවරුන්ට දෙවියෝ ද ප්‍රිය කරති.
පදය 3
මිනිසත් බවක් ලැබීම ඉතා දුෂ්කරය. මනුෂ්‍යයන්ගේ ජීවිතය රැක ගැනීම අපහසුය. සද්ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමට ලැබීම දුර්ලභය. බුදුවරුන්ගේ පහළ වීම අතිශයින්ම දුර්ලභය.
පදය 4
සියලු පව් නොකිරීම ද, කුසල් උපදවා ගැනීම හා දියුණු කිරීම ද, තම සිත පිරිසිදු කර ගැනීම ද යන මෙය සියලු බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනයයි.
පදය 5
ඉවසීම හෙවත් ක්ෂාන්තිය උතුම්ම තපසයි. නිවන උතුම්ම ධර්මය යැයි බුදුවරු වදාරති. අනුන් නසන්නා පැවිද්දෙක් නොවේ. අනුන් පෙළන්නා ශ්‍රමණයෙක් නොවේ.
පදය 6
අනුන්ට උපහාස නොකිරීම ද, අනුන්ට හිංසා නොකිරීම ද, ප්‍රාතිමෝක්ෂ සංවර ශීලයෙහි හික්මීම ද, ආහාරයෙහි පමණ දැනීම ද, විවේකී සේනාසන පරිහරණය ද, අධිචිත්ත (සමාධි) භාවනාවෙහි යෙදීම ද යන මෙය බුදුවරුන්ගේ අනුශාසනයයි.
පදය 7
කහවනු වැස්සක් වැස්ස ද කාමයන්හි තෘප්තියක් නොලැබේ. 'කාමයෝ ස්වල්ප ආශ්වාද ඇත්තාහ, බොහෝ දුක් ඇත්තාහ' යැයි නුවණැති පණ්ඩිතයා දැන,
පදය 8
දිව්‍යමය වූ කාමයන්හි ද නොඇලෙයි. සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයා තෘෂ්ණාව ක්ෂය කිරීමෙහිම (නිවනෙහිම) ඇලී සතුටු වෙයි.
පදය 9
බියෙන් තැතිගත් මිනිස්සු බොහෝ සෙයින් පර්වත ද, වනාන්තර ද, ආරාම හා රුක් චෛත්‍යයන් ද සරණ යති.
පදය 10
එය ක්ෂේම වූ (භය නැති) සරණක් නොවේ. එය උතුම්ම සරණක් නොවේ. ඒ සරණට පැමිණීමෙන් කිසිවෙකුත් සියලු දුකින් නොමිදෙයි.
පදය 11
යමෙක් බුදුන් ද, දහම් ද, සඟුන් ද සරණ ගියේ ද, හෙතෙම මනා ප්‍රඥාවෙන් චතුරාර්ය සත්‍යයන් දකියි:
පදය 12
දුක ද, දුක් ඉපදීමට හේතුව ද, දුක් නැති කිරීම (නිවන) ද, දුක් නැති කිරීම පිණිස යන ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ද යන මේ සත්‍යයන් දකියි.
පදය 13
මෙයම සැබැවින්ම ක්ෂේම වූ සරණයි. මෙයම උතුම්ම සරණයි. මේ සරණට පැමිණීමෙන් කෙනෙක් සියලු දුකින් මුළුමනින්ම මිදෙයි.
පදය 14
උතුම් ආජානීය පුරුෂයා (බුදුරජාණන් වහන්සේ) ලැබීම ඉතා දුර්ලභය. උන්වහන්සේ සෑම තැනකම නූපදිති. ඒ ධීර උතුමා යම් තැනක උපදී ද, ඒ කුලය මහත් සැපතට පත්වෙයි.
පදය 15
බුදුවරුන්ගේ පහළ වීම සැපයකි. සද්ධර්මය දේශනා කිරීම සැපයකි. සංඝයාගේ සමඟිය සැපයකි. සමඟි වූවන්ගේ ප්‍රතිපත්ති පිරීම (තපස) සැපයකි.
පදය 16
ප්‍රපංචයන් (කෙලෙස් සංකල්පනා) ඉක්මවා සිටි, ශෝක පරිදේවයන්ගෙන් එතෙර වූ, පිදිය යුත්තන් වූ බුදුවරුන්ට හෝ උන්වහන්සේලාගේ ශ්‍රාවකයන්ට යමෙක් පිදුම් කරයි ද,
පදය 17
සන්සුන් වූ, කිසිදු තැනකින් බියක් නැති ඒ උතුමන්ට පිදුම් කරන්නහුගේ පින මෙතෙකැයි කිසිවෙකුට හෝ ප්‍රමාණ කළ නොහැක්කේමය.
පදය 18
පසුබිම
පාලි ධම්මපද අටිකතා අනුව, රජගෘහස්‍ය වෙනුවනෙහි මාඝ පුර්ණිමා සඳඳු දිනක, 1250 අරහතු භික්ෂුවරු ස්වයංස්ඵුර්තව එකතුවිට, තතාගතු බුද්ධ ඔවුන්ට ඔවාද පාතිමොක්ඛ (භික්ෂු සම්භාරණ සාරාංශය) ලෙස ගාථා 183-185 ගේ ශාශ්වත ශිෂ්යතවයි දුන්නේ. එ ලෙසම බොධිගයාවෙහි අජපාල බර්ගදයේ අඩු ස්ථානයෙහි මාරගේ කුතුමා තිස් (තෘෂ්‍ණා, අරති, රාග) බුදුරජාණන් වහන්සේ ලෝලිකට කිරීමට අසාර්ථක උත්සාහ කර, ගාථා 179 සහ 180 හිඟි කරිණි. ගාථා 188-192 තුල බ්‍රාහ්මණ අග්නිදත්ත ඔවුන්ට බාහිර අන්ධවිශ්වාස අතහැරීම හරහා ත්‍රිරත්නස්‍ය සරණ මඟු දර්ශනය කිරීම බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉදිරිපත් කිරීම ඔස්සේ.
මෙම පාඨය පිළිබඳව
රචකයා: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal
Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.
ඔබ දැන සිටියාද?
සියලු බුදුවරුන්ගේ විශ්වසර්ව ශිෂ්යතව (ගාථා 183): සියලු අනිෂ්ට කර්ම ඉවතලා, කුසල (පුණ්‍ය) කර්ම සිදු කිරීම, සිතින් සම්පුර්ණ පිරිසිදු කිරීම එය ගතකාලීන සියලු බුදුවරුන්ගේ විශ්වසර්ව ශිෂ්යතවයි.
ඔවාද පාතිමොක්ඛ ඉතිකාසයි (ගාථා 184-185)
ඉවසීම හෙවත් ක්ෂාන්තිය ඉතිරිතම තපසයි. නිවන ඉතිරිතම ධර්මය යැයි බුදුවරු වදාරති. අනුන් නසන්නා පැවිද්දෙක් නොවේ. අනුන් පෙළන්නා ශ්‍රමණයෙක් නොවේ.
සංසාරෙහි සිතුවම දුර්ලභයි (ගාථා 182)
මිනිසත් බවක් ලැබීම ඉතා දුෂ්කරය. මනුෂ්‍යයන්ගේ ජීවිතය රැක ගැනීම අපහසුය. සද්ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමට ලැබීම දුර්ලභය. බුදුවරුන්ගේ පහළ වීම අතිශයින්ම දුර්ලභය.
අසුරක්ෂිතයි සරණ ඉතිරිතම සරණ ඉරිබිඳු (ගාථා 188-192): බයින් ගත මිනිසුන්ට කන්ද, වනපල, ශුද්ධ උයන, සිරු දෙවිස්ථාන සරණයට යන්නේ නමුත් ඒ පමණක ගිරා දුකුසිතිට මිතුරු නොවිණි. බුද්ධ, ධර්ම සහ සංඝයි සරණ ගිය, චතුරාර්ය සත්‍යවල සත්‍ය බුද්ධිමතින් දර්ශනය කිරීම පමණක අසිතින් දුකුසිතිවලින් විමුක්ත විණි.
සුඛ (ගාථා 194)
බුදුවරුන්ගේ පහළ වීම සුඛදී. සත්‍ය ධර්ම ප්‍රකාශනයි සුඛදී. සංඝයේ සමතාවයි සුඛදී. සමගිවීමින් සිතුනු තැනැත්තාවරුන්ගේ තපසයි ඉතිරිතම සුඛයි.
විෂය අනුව සොයන්න
Buddha
බුදුදහම වෙතින් තවත්
සියල්ල බලන්නසම්බන්ධිත ඉගැන්වීම්
එකම ඉගැන්වීම, විවිධ සම්ප්‍රදායන් හරහා ප්‍රතිධ්වනිත වේ