পদসমূহ
শ্লোক ১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। বিশ্বং নামে তেওঁক সমগ্ৰ বিশ্ব বা ব্ৰহ্মাণ্ড ৰূপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বিষ্ণুঃ নামে তেওঁক সকলো বস্তুত ব্যাপ্ত হৈ থকা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। বষট্কাৰঃ নামে তেওঁক সেই জন বুলি স্তুতি কৰা হৈছে, যাৰ উদ্দেশ্যে যজ্ঞত বষট্কাৰ মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰা হয়। ভূতভব্যভৱৎপ্ৰভুঃ নামে তেওঁক অতীত, বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ সীমা অতিক্ৰম কৰা প্ৰভু বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ভূতকৃদ্ নামে তেওঁক বিশ্বৰ সকলো সত্তাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আৰু সংহাৰকৰ্তা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ভূতভৃদ্ নামে তেওঁক বিশ্বক ধাৰণ, পোষণ আৰু শাসন কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ভাৱঃ নামে তেওঁক শুদ্ধ সত্তা বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ভূতাত্মা ৰূপে তেওঁ সকলো জীৱৰ সাৰবস্তু। ভূতভাৱনঃ নামে তেওঁক সকলো তত্ত্বৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ ঘটোৱা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 1
শ্লোক ২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। পূতাত্মা নামে তেওঁক শুদ্ধ স্বভাৱৰ জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পৰমাত্মা নামে তেওঁক পৰম আত্মা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। মুক্তানাং পৰমা গতিঃ নামে তেওঁক মুক্ত আত্মাসকলৰ পৰম গন্তব্য বুলি স্তুতি কৰা হৈছে। অব্যযঃ নামে তেওঁক সেই জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে, যাৰ কোনো ক্ষয় নাই। পুৰুষঃ নামে তেওঁক দেহ ৰূপী পুৰত অৱস্থান কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সাক্ষী নামে তেওঁক সকলো কিছুৰ সাক্ষী বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ক্ষেত্ৰজ্ঞঃ নামে তেওঁক ক্ষেত্ৰ (দেহ)ৰ জ্ঞাতা বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অক্ষৰঃ ৰূপে তেওঁ অবিনশ্বৰ জন।
শ্লোক 2
শ্লোক ৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। যোগঃ নামে তেওঁক যোগৰ দ্বাৰা লাভ কৰিব পৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। যোগৱিদাং নেতা নামে তেওঁক যোগত প্ৰতিষ্ঠিত সকলৰ নেতা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। প্ৰধানপুৰুষেশ্বৰঃ নামে তেওঁক প্ৰধান (প্ৰকৃতি) আৰু পুৰুষ (জীৱ)ৰ ঈশ্বৰ বুলি স্তুতি কৰা হৈছে। নাৰসিংহৱপুঃ নামে তেওঁক মানুহ আৰু সিংহৰ দেহ একত্ৰ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। শ্ৰীমান্ নামে তেওঁৰ বুকুত দেৱী শ্ৰী সদা অধিষ্ঠান কৰে বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। কেশৱঃ নামে তেওঁৰ কেশ সুন্দৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পুৰুষোত্তমঃ নামে তেওঁক সকলো পুৰুষৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে।
শ্লোক 3
শ্লোক ৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সৰ্ৱঃ নামে তেওঁক সকলো সত্তাৰ সৰ্ৱজ্ঞ উৎস বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। শৰ্ৱঃ নামে তেওঁক সংহাৰকৰ্তা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। শিৱঃ নামে তেওঁক শুদ্ধ স্বৰূপৰ জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। স্থাণুঃ নামে তেওঁক স্থিৰ, অচল আৰু অপৰিৱৰ্তনীয় বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ভূতাদিঃ নামে তেওঁক সকলো তত্ত্বৰ উৎস বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। নিধিৰব্যযঃ নামে তেওঁক সেই অপৰিৱৰ্তনীয়, অবিনশ্বৰ সত্তা বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে, যাৰ মাজত প্ৰলয়ৰ সময়ত বিশ্ব লীন হয়। সম্ভৱঃ নামে তেওঁক নিজৰ ইচ্ছাতে অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ভাৱনঃ ৰূপে তেওঁ সকলো জীৱৰ বাবে কৰ্মৰ ফল উৎপন্ন কৰা জন। ভৰ্তা নামে তেওঁক বিশ্বক ইয়াৰ আধাৰ ৰূপে ধাৰণ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। প্ৰভৱঃ নামে তেওঁক সেই জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে, যাৰ পৰা সকলো মহান তত্ত্বৰ জন্ম হয়। প্ৰভুঃ নামে তেওঁক সকলো ধৰ্মানুষ্ঠানত নিপুণ জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ঈশ্বৰঃ নামে তেওঁক সীমাহীন প্ৰভুত্ব আৰু সকলো বস্তুৰ ওপৰত শক্তিৰ অধিকাৰী বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে।
শ্লোক 4
শ্লোক ৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। স্ৱয়ম্ভূঃ নামে তেওঁক নিজে নিজে বিদ্যমান, অকাৰণ জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। শম্ভুঃ নামে তেওঁক ভক্তসকলক সুখ প্ৰদান কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। আদিত্যঃ নামে তেওঁক সূৰ্যমণ্ডলত থকা সোণালী বৰ্ণৰ পুৰুষ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। পুষ্কৰাক্ষঃ নামে তেওঁৰ চকু পদ্মৰ পাহিৰ দৰে বুলি সন্মান কৰা হৈছে। মহাস্ৱনঃ নামে তেওঁৰ পৰা মহান ধ্বনি অৰ্থাৎ বেদ উৎপন্ন হয় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অনাদিনিধনঃ নামে তেওঁক সেই এক সত্তা বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে, যাৰ আদি বা অন্ত নাই। ধাতা নামে তেওঁক বিশ্বৰ আধাৰ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। বিধাতাঃ ৰূপে তেওঁ কৰ্ম আৰু তাৰ ফল সৃষ্টি কৰা জন। ধাতুৰুত্তমঃ নামে তেওঁক সকলো বস্তুৰ চূড়ান্ত আধাৰ বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 5
শ্লোক ৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অপ্ৰমেয়ঃ নামে তেওঁক কোনো জ্ঞানৰ উপায়েৰে পৰিমাপ কৰিব নোৱাৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। হৃষীকেশঃ নামে তেওঁক ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ প্ৰভু বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। পদ্মনাভঃ নামে তেওঁক সেই জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে, যাৰ নাভিত পদ্ম আছে আৰু যি বিশ্বৰ উৎস। অমৰপ্ৰভুঃ নামে তেওঁক অমৰ দেৱতাসকলৰ প্ৰভু বুলি সন্মান কৰা হৈছে। বিশ্বকৰ্মা নামে তেওঁৰ কৰ্মৰ পৰা বিদ্যমান সকলো কিছু উৎপন্ন হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মনুঃ নামে তেওঁক চিন্তা কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ত্ৱষ্টা নামে তেওঁক প্ৰলয়ৰ সময়ত সকলো জীৱক সংকুচিত কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। স্থৱিষ্ঠঃ ৰূপে তেওঁ আকাৰ আৰু স্থুলতাত শ্ৰেষ্ঠ। স্থৱিৰঃ ধ্ৰুৱঃ নামে তেওঁক শাশ্বত, সৰ্বাধিক প্ৰাচীন আৰু অপৰিৱৰ্তনীয় এক বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 6
শ্লোক ৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অগ্ৰাহ্যঃ নামে তেওঁক জ্ঞানেন্দ্ৰিয়ৰ দ্বাৰা ধৰিব নোৱাৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। শাশ্ৱতঃ নামে তেওঁক সকলো সময়ত বিদ্যমান জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। কৃষ্ণঃ নামে তেওঁক সৎ-চিৎ-আনন্দ স্বৰূপ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। লোহিতাক্ষঃ নামে তেওঁৰ চকু ৰঙা বৰ্ণৰ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। প্ৰতৰ্দনঃ নামে তেওঁক প্ৰলয়ৰ সময়ত সকলো সংহাৰ কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। প্ৰভূতঃ নামে তেওঁক সৰ্বশক্তিমান আৰু সৰ্বজ্ঞ আদি অনন্য গুণৰ বাবে মহান বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ত্ৰিককুব্ধাম নামে তেওঁক ওপৰ, তল আৰু মধ্যভাগ—এই তিনি দিশৰ আধাৰ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। পৱিত্ৰং নামে তেওঁ সকলো কিছু শুদ্ধ কৰা বস্তু। মঙ্গলং পৰম্ নামে তেওঁক পৰমভাৱে শুভ বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 7
শ্লোক ৮ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ঈশানঃ নামে তেওঁক সকলো কিছু নিয়ন্ত্ৰণ আৰু নিয়মিত কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। প্ৰাণদঃ নামে তেওঁক প্ৰাণ, অৰ্থাৎ জীৱনী শক্তি প্ৰদান কৰা আৰু সক্ৰিয় কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। প্ৰাণঃ নামে তেওঁক পৰম সত্তা বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। জ্যেষ্ঠঃ নামে তেওঁক সকলোতকৈ জ্যেষ্ঠ বুলি সন্মান কৰা হৈছে, কিয়নো তেওঁৰ আগত একো নাই। শ্ৰেষ্ঠঃ নামে তেওঁক সৰ্বোচ্চ প্ৰশংসাৰ যোগ্য জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। প্ৰজাপতিঃ নামে তেওঁক সকলো জীৱৰ প্ৰভু বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। হিৰণ্যগৰ্ভঃ নামে তেওঁক সৃষ্টিকৰ্তা ব্ৰহ্মাৰো আত্মা বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ভূগৰ্ভঃ ৰূপে তেওঁৰ ভিতৰত সমগ্ৰ জগৎ আছে। মাধৱঃ নামে তেওঁক মা (মহালক্ষ্মী)ৰ স্বামী বা মধু-বিদ্যাৰ জৰিয়তে জানিব পৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। মধুসূদনঃ নামে তেওঁক মধু নামৰ অসুৰক সংহাৰ কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 8
শ্লোক ৯ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ঈশ্বৰঃ নামে তেওঁক সৰ্বশক্তিমান সত্তা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বিক্ৰমী নামে তেওঁক সাহসী জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ধন্ৱী নামে তেওঁক ধনু ধাৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মেধাৱী নামে তেওঁক সকলো শাস্ত্ৰ উপলব্ধি কৰিব পৰা মহান বুদ্ধিৰ অধিকাৰী বুলি সন্মান কৰা হৈছে। বিক্ৰমঃ নামে তেওঁক সংসাৰৰ পৰিধি অতিক্ৰম কৰা জন বুলি, বা যাৰ বাহন গৰুড় সেই জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ক্ৰমঃ নামে তেওঁক ভক্তসকলৰ বাবে সংসাৰ-সাগৰ পাৰ কৰাৰ কাৰণ বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অনুত্তমঃ নামে তেওঁক সেই জন বুলি কোৱা হৈছে, যাৰ তুলনাত কোনো শ্ৰেষ্ঠ নাই। দুৰাধৰ্ষঃ ৰূপে তেওঁ এনে জন, যাক কোনেও পৰাজিত কৰিব নোৱাৰে। কৃতজ্ঞঃ নামে তেওঁক জীৱে কৰা সকলো কৰ্ম জানা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে; সৰল নৈৱেদ্যতো তেওঁ সন্তুষ্ট হয়। কৃতিঃ নামে তেওঁক মানুহৰ সকলো প্ৰচেষ্টাৰ দ্বাৰা লাভ হোৱা বস্তু বুলি সন্মান কৰা হৈছে। আত্মৱান্ নামে তেওঁক নিজৰ মহিমাত প্ৰতিষ্ঠিত জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে, যাৰ আন কোনো আধাৰৰ প্ৰয়োজন নাই।
শ্লোক 9
শ্লোক ১০ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সুৰেশঃ নামে তেওঁক সুৰ (দেৱতা)সকলৰ প্ৰভু বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। শৰণং নামে তেওঁক বিপদগ্ৰস্তসকলৰ দুখ দূৰ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। শৰ্ম নামে তেওঁক পৰম আনন্দস্বৰূপ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। বিশ্ৱৰেতাঃ নামে তেওঁক বিশ্বৰ বীজ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। প্ৰজাভৱঃ নামে তেওঁক সেই জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ পৰা সকলো জীৱৰ উৎপত্তি হয়। অহঃ নামে তেওঁক দীপ্তিময় জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সংৱৎসৰঃ নামে তেওঁক কাল বিষ্ণুৰ ৰূপ বাবে সংৱৎসৰ (বছৰ) বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱ্যালঃ ৰূপে তেওঁ সাপৰ দৰে ধৰিব নোৱাৰা জন। প্ৰত্যযঃ নামে তেওঁক প্ৰজ্ঞাৰ (চেতনাৰ) স্বৰূপৰ জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সৰ্ৱদৰ্শনঃ নামে তেওঁক সকলো ঠাইত চকু থকা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 10
শ্লোক ১১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অজঃ নামে তেওঁক জন্মহীন জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সৰ্ৱেশ্ৱৰঃ নামে তেওঁক সকলো ঈশ্বৰৰ পৰম ঈশ্বৰ বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সিদ্ধঃ নামে তেওঁক নিজৰ স্বভাৱত সদায় প্ৰতিষ্ঠিত জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সিদ্ধিঃ নামে তেওঁক সকলো জীৱত চেতনাৰ স্বৰূপৰ জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সৰ্ৱাদিঃ নামে তেওঁক সকলো তত্ত্বৰ আদি কাৰণ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অচ্যুতঃ নামে তেওঁ নিজৰ স্বাভাৱিক স্বৰূপ আৰু শক্তি কেতিয়াও নহেৰুওৱা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱৃষাকপিঃ নামে তেওঁক সকলো কামনাৰ বস্তু বৰ্ষণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অমেয়াত্মা ৰূপে তেওঁৰ স্বৰূপ বা প্ৰকৃতি পৰিমাপ কৰিব নোৱাৰি। সৰ্ৱযোগবিনিঃসৃতঃ নামে তেওঁক সকলো বন্ধনৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 11
শ্লোক ১২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৱসুঃ নামে তেওঁক সকলো জীৱ যাত বাস কৰে আৰু যি সকলো জীৱত বাস কৰে সেই জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৱসুমনাঃ নামে তেওঁক মহান, অনাসক্ত মনৰ অধিকাৰী জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সত্যঃ নামে তেওঁক সত্য স্বৰূপৰ জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সমাত্মা নামে তেওঁৰ মন সকলো জীৱৰ প্ৰতি সমান বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সম্মিতঃ নামে তেওঁক অপৰিমেয় জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সমঃ নামে তেওঁক সকলো সময়তে বিচলিত নোহোৱা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অমোঘঃ নামে তেওঁক সেই জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে, যাৰ উপাসনা কেতিয়াও নিষ্ফল নহয়। পুণ্ডৰীকাক্ষঃ ৰূপে তেওঁৰ চকু পদ্মৰ পাহিৰ দৰে। ৱৃষকৰ্মা নামে তেওঁক ধৰ্মানুসাৰে কৰ্ম কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ৱৃষাকৃতিঃ নামে তেওঁক ধৰ্মৰ কাৰণে ৰূপ ধাৰণ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে।
শ্লোক 12
শ্লোক ১৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৰুদ্ৰঃ নামে তেওঁক প্ৰলয়ৰ সময়ত সকলো জীৱক কন্দুৱাই তোলা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বহুশীৰ্ষাঃ নামে তেওঁক অসংখ্য মূৰযুক্ত জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ব্ভ্ৰুঃ নামে তেওঁক জগৎ শাসন কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱিশ্ৱযোনিঃ নামে তেওঁক জগতৰ কাৰণ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। শুচিশ্ৰৱাঃ নামে তেওঁৰ নাম আৰু মহিমা শুনিলে পৱিত্ৰ আৰু শুদ্ধ কৰা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অমৃতঃ নামে তেওঁক মৃত্যুহীন জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। শাশ্ৱতস্থাণুঃ নামে তেওঁক শাশ্বত আৰু দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত, অপৰিৱৰ্তনীয় জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱৰাৰোহঃ ৰূপে তেওঁৰ কোলাত সৰ্বোচ্চ আশীৰ্বাদ লাভ হয়। মহাতপাঃ নামে তেওঁক মহান শক্তিশালী জ্ঞান-তপস্যাৰ অধিকাৰী বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 13
শ্লোক ১৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সৰ্ৱগঃ নামে তেওঁক সকলো কিছুৰ উপাদান কাৰণ ৰূপে সকলো ঠাইত ব্যাপ্ত হৈ থকা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সৰ্ৱৱিদ্-ভানুঃ নামে তেওঁক সৰ্বজ্ঞ আৰু সকলো কিছু উদ্ভাসিত কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। বিশ্ৱক্সেনঃ নামে তেওঁৰ সন্মুখত অসুৰ সেনা সকলো ছত্ৰভংগ হয় বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। জনাৰ্দনঃ নামে তেওঁক দুষ্ট মানুহক দুখ দিয়া জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱেদঃ নামে তেওঁক বেদৰ ৰূপ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱেদৱিৎ নামে তেওঁক বেদ আৰু তাৰ অৰ্থ জনা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অৱ্যংগঃ নামে তেওঁক স্বয়ং পূৰ্ণ আৰু সকলো ত্ৰুটিমুক্ত জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱেদাংগঃ ৰূপে বেদসমূহ যাৰ অংগ স্বৰূপ, সেই জন। ৱেদৱিৎ নামে তেওঁক সকলো বেদ জনা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। কৱিঃ নামে তেওঁক সকলো কিছু দৰ্শন কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 14
শ্লোক ১৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। লোকাধ্যক্ষঃ নামে তেওঁক সমগ্ৰ বিশ্বৰ সাক্ষী জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সুৰাধ্যক্ষঃ নামে তেওঁক সকলো দিশৰ ৰক্ষক দেৱতাসকলৰ অধ্যক্ষ বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ধৰ্মাধ্যক্ষঃ নামে তেওঁক জীৱৰ পূণ্য আৰু পাপ প্ৰত্যক্ষভাৱে দৰ্শন কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কৃতাকৃতঃ নামে তেওঁক কাৰ্য (জগৎ) আৰু অকাৰ্য (তাৰ কাৰণ) দুয়োটা বুলি সন্মান কৰা হৈছে। চতুৰাত্মা নামে তেওঁক সৃষ্টি, পালন আৰু প্ৰলয়ৰ বাবে ৰূপ ধাৰণ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। চতুৰ্ৱ্যূহঃ নামে তেওঁক চাৰি ৰূপে প্ৰকাশ পোৱা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। চতুৰ্দংষ্ট্ৰঃ নামে তেওঁৰ নৰসিংহ অৱতাৰত চাৰিটা দাঁত থকা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। চতুৰ্ভুজঃ ৰূপে তেওঁ চাৰি বাহুযুক্ত জন।
শ্লোক 15
শ্লোক ১৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ভ্ৰাজিষ্ণুঃ নামে তেওঁক শুদ্ধ দীপ্তিৰ স্বৰূপ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ভোজনং নামে তেওঁক প্ৰকৃতি বা মায়া বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যি ভগৱানে ভোগ কৰে। ভোক্তা নামে তেওঁক প্ৰকৃতি ভোগ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সহিষ্ণুঃ নামে তেওঁক হিৰণ্যাক্ষৰ দৰে অসুৰসকলক দমন কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। জগদাদিজঃ নামে তেওঁ সৃষ্টিৰ আৰম্ভণিতে হিৰণ্যগৰ্ভ ৰূপে প্ৰকাশ পোৱা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অনঘঃ নামে তেওঁক পাপহীন জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱিজয়ঃ নামে তেওঁক সমগ্ৰ বিশ্বৰ ওপৰত আধিপত্য থকা জন বুলি কোৱা হৈছে। জেতা নামে তেওঁক সকলো জীৱৰ ওপৰত স্বাভাৱিকতে বিজয়ী জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱিশ্ৱযোনিঃ নামে তেওঁক বিশ্বৰ উৎস বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। পুনৰ্ৱসুঃ নামে তেওঁক জীৱৰূপে বাৰে বাৰে দেহত বাস কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 16
শ্লোক ১৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। উপেন্দ্ৰঃ নামে তেওঁ ইন্দ্ৰৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ ৰূপে জন্ম লোৱা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৱামনঃ নামে তেওঁ বামন ৰূপত বলিৰ ওচৰত ভিক্ষা বিচৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। প্ৰাংশুঃ নামে তেওঁক অতি উচ্চ দেহৰ অধিকাৰী জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অমোঘঃ নামে তেওঁৰ কৰ্ম কেতিয়াও নিষ্ফল নহয় বুলি সন্মান কৰা হৈছে। শুচিঃ নামে তেওঁক যিসকলে তেওঁৰ উপাসনা আৰু প্ৰশংসা কৰে তেওঁলোকক শুদ্ধ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ঊর্জিতঃ নামে তেওঁক অসীম শক্তিৰ অধিকাৰী জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অতীন্দ্ৰঃ নামে তেওঁক ইন্দ্ৰতকৈ শ্ৰেষ্ঠ জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সংগ্ৰহঃ ৰূপে তেওঁ সৃষ্টি হ'ব লগা বিশ্বৰ সূক্ষ্ম ৰূপ। সৰ্গঃ নামে তেওঁক নিজৰ স্ৰষ্টা বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ধৃতাত্মা নামে তেওঁক ৰূপান্তৰ নোহোৱা নিজৰ স্বাভাৱিক ৰূপত সদায় থকা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। নিয়মঃ নামে তেওঁ প্ৰাণীসকলক তেওঁলোকৰ নিৰ্দিষ্ট স্থানত নিয়োগ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। যমঃ নামে তেওঁ সকলোকে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু সকলোৰে অন্তৰত থাকে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে।
শ্লোক 17
শ্লোক ১৮ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৱেদ্যঃ নামে তেওঁক মোক্ষাকাংক্ষীসকলে জানিব লগা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৱৈদ্যঃ নামে তেওঁক সকলো জ্ঞানৰ শাখা জনা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সদাযোগী নামে তেওঁক সদায় বিদ্যমান হোৱাৰ বাবে সদায় অনুভৱ কৰিব পৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱীৰহা নামে তেওঁক ধৰ্ম ৰক্ষাৰ বাবে বীৰ অসুৰসকলক সংহাৰ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। মাধৱঃ নামে তেওঁক মা (জ্ঞান)ৰ প্ৰভু বা স্বামী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মধুঃ নামে তেওঁক মধুৰ দৰে আনন্দ প্ৰদান কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অতীন্দ্ৰিয়ঃ নামে তেওঁক ইন্দ্ৰিয়ৰ দ্বাৰা জানিব নোৱাৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহামায়ঃ ৰূপে তেওঁ মহান মায়াবীসকলকো বিভ্ৰান্ত কৰিব পৰা জন। মহোৎসাহঃ নামে তেওঁক সৃষ্টি, পালন আৰু প্ৰলয়ৰ কাৰ্যত সদায় ব্যস্ত জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। মহাবলঃ নামে তেওঁক বল থকা সকলোতকৈ শক্তিশালী জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 18
শ্লোক ১৯ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। মহাবুদ্ধিঃ নামে তেওঁক জ্ঞানীসকলৰ মাজত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ জ্ঞানী বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মহাৱীৰ্যঃ নামে তেওঁক সৰ্বাধিক শক্তিশালী জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। মহাশক্তিঃ নামে তেওঁক শক্তি আৰু দক্ষতাৰ মহান সম্পদৰ অধিকাৰী জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহাদ্যুতিঃ নামে তেওঁক অন্তৰে-বাহিৰে তীব্ৰভাৱে উজ্জ্বল জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অনিৰ্দেশ্যৱপুঃ নামে তেওঁক 'তেওঁ এইটো' বুলি নিৰ্দেশ কৰিব নোৱাৰা ৰূপৰ জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। শ্ৰীমান্ নামে তেওঁক সকলো প্ৰকাৰৰ মহিমাৰে সমৃদ্ধ জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অমেয়াত্মা নামে তেওঁক অপৰিমেয় বুদ্ধিযুক্ত চেতনা বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহাদ্ৰিধৃকঃ ৰূপে তেওঁ মহান পৰ্বত মন্দৰ আৰু গোৱৰ্ধন দুয়োটা ধাৰণ কৰা জন।
শ্লোক 19
শ্লোক ২০ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। মহেষ্ৱাসঃ নামে তেওঁক মহান ধনুৰে সজ্জিত জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মহীভৰ্তা নামে তেওঁক প্ৰলয়ৰ জলত ডুবি থকা পৃথিৱী ধাৰণ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। শ্ৰীনিৱাসঃ নামে তেওঁৰ বুকুত দেৱী শ্ৰী বাস কৰে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সতাং গতিঃ নামে তেওঁক সকলো সাধুলোকক পৰম গতি প্ৰদান কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অনিৰুদ্ধঃ নামে তেওঁক বিভিন্ন ৰূপত প্ৰকাশ পোৱাত কেতিয়াও বাধাপ্ৰাপ্ত নোহোৱা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সুৰানন্দঃ নামে তেওঁক সকলো দেৱতাক আনন্দ প্ৰদান কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। গোৱিন্দঃ নামে তেওঁক গো (বাক্য) শব্দৰ অৰ্থ ধৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে; তেওঁ সকলো বাক্যত ব্যাপ্ত হৈ সিহঁতক শক্তি প্ৰদান কৰে। গোৱিদাং পতিঃ ৰূপে তেওঁ সকলো বাক্য আৰু সেইবোৰ জনা লোকসকলৰ প্ৰভু।
শ্লোক 20
শ্লোক ২১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। মৰীচিঃ নামে তেওঁক ধাৰ্মিক ব্যক্তিসকলৰ মাজত পৰম শক্তি আৰু প্ৰভাৱ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। দমনঃ নামে তেওঁক যম ৰূপে অধাৰ্মিকসকলক শাস্তি প্ৰদান কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। হংসঃ নামে তেওঁক তেওঁৰ ধ্যান কৰা লোকসকলৰ পৰা সংসাৰৰ ভয় দূৰ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সুপৰ্ণঃ নামে তেওঁৰ ধৰ্ম আৰু অধৰ্ম ৰূপী দুটা ডেউকা থকা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ভুজগোত্তমঃ নামে তেওঁক বাহুৰে গতি কৰা জীৱসকলৰ (সাপৰ) মাজত শ্ৰেষ্ঠ জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। হিৰণ্যনাভঃ নামে তেওঁৰ সোণালী নাভিৰ পৰা সৃষ্টিকৰ্তা ব্ৰহ্মাৰ উৎপত্তি হৈছিল বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সুতপাঃ নামে তেওঁক বদৰিকাশ্ৰমত কঠোৰ তপস্যা কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। পদ্মনাভঃ ৰূপে তেওঁৰ নাভি পদ্মৰ দৰে সুন্দৰভাৱে গঠিত। প্ৰজাপতিঃ নামে তেওঁক সকলো জীৱৰ পিতৃ বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে, যিবোৰ তেওঁৰ সন্তান।
শ্লোক 21
শ্লোক ২২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অমৃত্যুঃ নামে তেওঁক মৃত্যু বা ইয়াৰ কাৰণৰ পৰা মুক্ত জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সৰ্ৱদৃক্ নামে তেওঁক নিজৰ স্বাভাৱিক জ্ঞানৰ দ্বাৰা সকলো জীৱৰ কৰ্ম দৰ্শন কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সিংহঃ নামে তেওঁক হিংসা (বিনাশ) কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সন্ধাতা নামে তেওঁক জীৱসকলক তেওঁলোকৰ কৰ্মফলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সন্ধিমান্ নামে তেওঁক স্বয়ং কৰ্মফলৰ ভোক্তা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। স্থিৰঃ নামে তেওঁক সদায় একে স্বভাৱৰ জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অজঃ নামে তেওঁক ভক্তৰ হৃদয়ত প্ৰৱেশ কৰা বা অসুৰ সংহাৰ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। দুৰ্মৰ্ষণঃ ৰূপে তেওঁৰ শক্তি অসুৰসকলে সহ্য কৰিব নোৱাৰে। শাস্তা নামে তেওঁক শাস্ত্ৰৰ জৰিয়তে সকলোকে উপদেশ আৰু পথ-প্ৰদৰ্শন কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ৱিশ্ৰুতাত্মা নামে তেওঁক সত্য, জ্ঞানৰ দৰে বিশেষ শব্দৰ দ্বাৰা বিশেষভাৱে পৰিচিত জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সুৰাৰিহা নামে তেওঁক সুৰ বা দেৱতাসকলৰ শত্ৰু সংহাৰ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
শ্লোক 22
শ্লোক ২৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। গুৰুঃ নামে তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ গুৰু বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গুৰুতমঃ নামে তেওঁক সকলো প্ৰকাৰৰ জ্ঞানৰ গুৰু বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ধাম নামে তেওঁক পৰম জ্যোতি বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সত্যঃ নামে তেওঁক সত্যৰ গুণৰূপে মূৰ্ত জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সত্যপৰাক্ৰমঃ নামে তেওঁক অব্যৰ্থ বীৰত্বৰ অধিকাৰী জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। নিমিষঃ নামে তেওঁক যোগনিদ্ৰাত চক্ষু মুদি থকা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অনিমিষঃ নামে তেওঁক সদায় জাগ্ৰত জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। স্ৰগ্ৱী ৰূপে তেওঁ পাঁচটা মহাভূতেৰে গঁথা ৱৈজয়ন্তী মালা ধাৰণ কৰা জন। ৱাচস্পতিৰুদাৰধীঃ নামে তেওঁক ৱাক্ (জ্ঞান)ৰ প্ৰভু আৰু বিশাল বুদ্ধিৰ অধিকাৰী বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 23
শ্লোক ২৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অগ্ৰণীঃ নামে তেওঁ সকলো মুক্তিকামীক সৰ্বোচ্চ স্থিতিলৈ লৈ যোৱা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰামণীঃ নামে তেওঁক সকলো জীৱৰ সমষ্টিৰ ওপৰত আধিপত্য থকা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। শ্ৰীমান্ নামে তেওঁক সকলোতকৈ অধিক দীপ্তিময় জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ন্যায়ঃ নামে তেওঁক জ্ঞানৰ সকলো পদ্ধতিত প্ৰবাহিত সংগতি বুলি সন্মান কৰা হৈছে। নেতা নামে তেওঁক এই সংসাৰ-জগতক চালনা কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সহস্ৰমূৰ্ধা নামে তেওঁক সহস্ৰ (অসংখ্য) মূৰযুক্ত জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সমীৰণঃ নামে তেওঁক প্ৰাণৰ ৰূপত সকলো জীৱক সক্ৰিয় ৰাখা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। বিশ্ৱাত্মা ৰূপে তেওঁ বিশ্বৰ আত্মা। সহস্ৰাক্ষঃ নামে তেওঁক সহস্ৰ (অসংখ্য) চকুযুক্ত জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। সহস্ৰপাৎ নামে তেওঁক সহস্ৰ (অসংখ্য) ভৰিযুক্ত জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 24
শ্লোক ২৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। আৱৰ্তনঃ নামে তেওঁক সংসাৰ-চক্ৰত, অৰ্থাৎ জাগতিক অস্তিত্বৰ চক্ৰত, বাৰে বাৰে ঘূৰি থকা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। নিৱৃত্তাত্মা নামে তেওঁক সংসাৰৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত বা অস্পৃষ্ট সত্তা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সংৱৃতঃ নামে তেওঁক সকলো আৱৰণ কৰা অবিদ্যাৰে আৱৃত জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সম্প্ৰমৰ্দনঃ নামে তেওঁক বিভূতি (ৰুদ্ৰ, যম আদি শক্তিৰ প্ৰকাশ)ৰ জৰিয়তে সকলো জীৱৰ ওপৰত ধ্বংসাত্মক আঘাত হানা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অহঃসংৱৰ্তকঃ নামে তেওঁক সূৰ্যৰূপে দিন আৰু ৰাতিৰ ক্ৰম নিয়ন্ত্ৰণ কৰা ঈশ্বৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱহ্নিঃ নামে তেওঁক অগ্নিৰূপে যজ্ঞত দেৱতাসকলৰ উদ্দেশ্যে কৰা আহুতি বহন কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অনিলঃ নামে তেওঁক নিৰ্দিষ্ট বাসস্থান নথকা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ধৰণীধৰঃ ৰূপে তেওঁ লোকসমূহ, আদিশেষ আৰু দিগ্হস্তী আদিক ধাৰণ কৰা জন।
শ্লোক 25
শ্লোক ২৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সুপ্ৰসাদঃ নামে তেওঁৰ প্ৰসাদ বা কৃপা অনন্য আৰু আচৰিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কিয়নো তেওঁ শিশুপাল আৰু তেওঁক আঘাত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আনসকলকো মুক্তি প্ৰদান কৰে। প্ৰসন্নাত্মা নামে তেওঁৰ মন ৰজোগুণ বা তমোগুণে কেতিয়াও কলুষিত নহয় বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ৱিশ্ৱধৃক্ নামে তেওঁক নিজৰ শক্তিৰে বিশ্ব ধাৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱিশ্ৱভুক্ নামে তেওঁক লোকসমূহ গ্ৰাস কৰা, ভোগ কৰা বা ৰক্ষা কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱিভুঃ নামে তেওঁক নানা ৰূপ ধাৰণ কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সৎকৰ্তা নামে তেওঁক মংগল প্ৰদান কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সৎকৃতঃ নামে তেওঁক যোগ্য লোকসকলৰ দ্বাৰাও পূজিত হোৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সাধুঃ ৰূপে তেওঁ ন্যায় অনুসৰি কাৰ্য কৰা জন। জহ্নুঃ নামে তেওঁক প্ৰলয়ৰ সময়ত সকলো জীৱক নিজৰ মাজত লীন কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। নাৰায়ণঃ নামে 'নৰ' অৰ্থ আত্মা; নাৰায়ণ অৰ্থাৎ যাৰ বাসস্থান সকলো জীৱতে। নৰঃ নামে তেওঁক সকলো কিছু পৰিচালনা কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে; শাশ্বত পৰমাত্মাক নৰ বুলি কোৱা হয়।
শ্লোক 26
শ্লোক ২৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অসংখ্যেয়ঃ নামে তেওঁৰ নাম আৰু ৰূপৰ ভেদ বা সংখ্যা নাই বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অপ্ৰমেয়াত্মা নামে তেওঁৰ স্বৰূপ কোনো জ্ঞানৰ উপায়েৰে উপলব্ধি কৰিব নোৱাৰা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ৱিশিষ্টঃ নামে তেওঁক সকলো কিছুতকৈ শ্ৰেষ্ঠ জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শিষ্টকৃৎ নামে তেওঁক সকলোকে আজ্ঞা দিয়া বা শিষ্ট (সজ্জন) লোকসকলক ৰক্ষা কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। শুচিঃ নামে তেওঁক শুদ্ধ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সিদ্ধাৰ্থঃ নামে তেওঁক যাৰ উদ্দেশ্য সদায় সিদ্ধ হয় বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সিদ্ধসংকল্পঃ নামে তেওঁক যাৰ সংকল্প সদায় পূৰণ হয় বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সিদ্ধিদঃ ৰূপে তেওঁ যোগ্যতা অনুসৰি সাধনা কৰা সকলোকে সিদ্ধি প্ৰদান কৰে। সিদ্ধিসাধনঃ নামে তেওঁক উপযুক্ত কৰ্মৰ সিদ্ধি আনি দিয়া জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 27
শ্লোক ২৮ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৱৃষাহী নামে তেওঁক ধৰ্মৰ অধিকাৰী জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৱৃষভঃ নামে তেওঁক ভক্তসকলে যি প্ৰাৰ্থনা কৰে সেই সকলো বৰ্ষণ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ৱিষ্ণুঃ নামে তেওঁক সকলো বস্তুত ব্যাপ্ত হৈ থকা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱৃষপৰ্ৱা নামে তেওঁ পৰম অৱস্থা লাভ কৰিবলৈ ইচ্ছুক সকলক ধৰ্মস্বৰূপ ব্ৰতৰূপী ধাপ (পৰ্ৱ) প্ৰদান কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱৃষোদৰঃ নামে তেওঁৰ উদৰে সন্তান বৰ্ষণ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱৰ্ধনঃ নামে তেওঁক নিজ ভক্তৰ আনন্দ বৃদ্ধি কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱৰ্ধমানঃ নামে তেওঁক বিশ্বৰূপে বৃদ্ধি পোৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱিৱিক্তঃ ৰূপে তেওঁ অস্পৃষ্ট আৰু প্ৰভাৱহীন। শ্ৰুতিসাগৰঃ নামে তেওঁক যাৰ মাজলৈ সকলো শ্ৰুতি বা বৈদিক বাক্য আৰু বাক্যাংশ প্ৰবাহিত হয় বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 28
শ্লোক ২৯ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সুভুজঃ নামে তেওঁক লোকসমূহ ৰক্ষা কৰা উত্তম বাহুৰ অধিকাৰী জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। দুৰ্ধৰঃ নামে তেওঁক বিশ্ব ধাৰণ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, এনে কাৰ্য আন কোনেও কৰিব নোৱাৰে। ৱাগ্মী নামে তেওঁৰ পৰা বেদ গঠন কৰা শব্দসমূহ নিৰ্গত হয় বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহেন্দ্ৰঃ নামে তেওঁক সকলো দেৱতাৰো দেৱতা, অৰ্থাৎ পৰম সত্তা, মহান প্ৰভু বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱসুদঃ নামে তেওঁক ধন-সম্পদ প্ৰদান কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱসুঃ নামে তেওঁক নিজেই ৱসু বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। নৈকৰূপঃ নামে তেওঁক একক ৰূপে আবদ্ধ নোহোৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। বৃহদ্ৰূপঃ ৰূপে তেওঁ বৰাহৰ দৰে ৰহস্যময় ৰূপ গ্ৰহণ কৰা জন। শিপিৱিষ্টঃ শিপি অৰ্থ গৰু; যজ্ঞৰূপে গৰুত অধিষ্ঠান কৰা জন। প্ৰকাশনঃ নামে তেওঁক সকলো কিছু উদ্ভাসিত কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 29
শ্লোক ৩০ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ওজস্-তেজো-দ্যুতি-ধৰঃ নামে তেওঁক শক্তি, বীৰ্য আৰু দীপ্তিৰে সমৃদ্ধ জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। প্ৰকাশাত্মা নামে তেওঁৰ স্বৰূপ উজ্জ্বল বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। প্ৰতাপনঃ নামে তেওঁক সূৰ্যৰ দৰে শক্তিৰ প্ৰকাশৰ দ্বাৰা জগৎ উত্তপ্ত কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। জ্ঞানঃ নামে তেওঁক ধৰ্ম, জ্ঞান আৰু ৱৈৰাগ্যৰ দৰে গুণেৰে সমৃদ্ধ জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। স্পষ্টাক্ষৰঃ নামে তেওঁক এই নামেৰে জনা হয় কিয়নো ওঁকাৰ, অৰ্থাৎ ভগৱানৰ প্ৰকাশমান ধ্বনি, স্পষ্ট বা উচ্চ স্বৰৰ। মন্ত্ৰঃ নামে তেওঁক ঋক, সাম, যজুৰ আদি মন্ত্ৰৰূপে প্ৰকাশ পোৱা বা মন্ত্ৰৰ দ্বাৰা জনিব পৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। চন্দ্ৰাংশুঃ নামে তেওঁক চন্দ্ৰকিৰণৰ ৰূপে আখ্যা দিয়া হৈছে, কিয়নো সূৰ্যৰ তাপত জ্বলা মানুহক চন্দ্ৰৰ আলোকে যেনেকৈ শান্তি দিয়ে, তেনেকৈ তেওঁ সংসাৰৰ তাপত ক্লিষ্ট লোকক শান্তি আৰু আশ্ৰয় প্ৰদান কৰে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ভাস্কৰদ্যুতিঃ ৰূপে তেওঁ সূৰ্যৰ দীপ্তিৰ অধিকাৰী জন।
শ্লোক 30
শ্লোক ৩১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অমৃতাংশূদ্ভৱঃ নামে তেওঁক পৰম আত্মা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ পৰা ক্ষীৰসাগৰ মথাৰ সময়ত অমৃতাংশু বা চন্দ্ৰৰ উৎপত্তি হৈছিল। ভানুঃ নামে তেওঁক প্ৰকাশমান জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। শশবিন্দুঃ নামে শব্দটোৰ অৰ্থ শশকৰ চিহ্ন থকা জন, অৰ্থাৎ চন্দ্ৰ; তেওঁক এই নামেৰে আহ্বান কৰা হৈছে। সুৰেশ্ৱৰঃ নামে তেওঁক সকলো দেৱতা আৰু সৎকৰ্মী লোকসকলৰ ঈশ্বৰ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ঔষধং নামে তেওঁক সংসাৰৰ মহা ৰোগৰ ঔষধ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। জগতঃ সেতুঃ নামে তেওঁক সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হোৱাৰ সহায়ক বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সত্যধৰ্মপৰাক্ৰমঃ নামে তেওঁক যাৰ ধৰ্মপৰায়ণতা, সৰ্বজ্ঞতা, শক্তি আদি গুণসমূহ সকলো সত্য বুলি আহ্বান কৰা হৈছে।
শ্লোক 31
শ্লোক ৩২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ভূতভৱ্যভৱন্নাথঃ নামে তেওঁক অতীত, ভৱিষ্যৎ আৰু ৰৰ্তমানৰ সকলো জীৱৰ প্ৰভু বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পৱনঃ নামে তেওঁক শুদ্ধকাৰী জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। পাৱনঃ নামে তেওঁক গতি সৃষ্টি কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অনলঃ নামে তেওঁক সন্মান কৰা হৈছে, কিয়নো জীৱাত্মাই অন বা প্ৰাণক নিজৰ সৈতে অভিন্ন বুলি জানে, সেয়েহে তেওঁক অনল বুলি কোৱা হয়। কামহাঃ নামে তেওঁক মুক্তিকামী সাধকসকলৰ কামনাৰ স্বভাৱ বিনাশ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কামকৃৎ নামে তেওঁক শুদ্ধচিত্ত ভক্তসকলৰ কামনা পূৰণ কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। কান্তঃ নামে তেওঁক অতি সুন্দৰ জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কামঃ ৰূপে জীৱন-মূল্যৰ চাৰিটা শ্ৰেষ্ঠ লক্ষ্য লাভ কৰিবলৈ ইচ্ছুক সকলে বিচৰা জন। কামপ্ৰদঃ নামে তেওঁক ভক্তসকলৰ কামনা উদাৰভাৱে পূৰণ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। প্ৰভুঃ নামে তেওঁক সকলোকে অতিক্ৰম কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 32
শ্লোক ৩৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। যুগাদিকৃৎ নামে তেওঁক যুগ আদি কালচক্ৰৰ কাৰণ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। যুগাৱৰ্তঃ নামে তেওঁক সত্যযুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চাৰি যুগৰ পুনৰাৱৃত্তি ঘটোৱা কালৰূপী জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। নৈকমায়ঃ নামে তেওঁক এটাই নহয়, বহু মায়াৰূপ ধাৰণ কৰিব পৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহাশনঃ নামে তেওঁক কল্পৰ অন্তত সকলো গ্ৰাস কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অদৃশ্যঃ নামে তেওঁক পাঁচটা জ্ঞানেন্দ্ৰিয়ৰ কোনো এটাৰে ধৰিব নোৱাৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱ্যক্তৰূপঃ নামে তেওঁৰ স্থূল বিশ্ব-ৰূপ স্পষ্টভাৱে উপলব্ধি কৰিব পৰা যায় বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সহস্ৰজিৎ নামে তেওঁক যুদ্ধত দেৱতাসকলৰ অসংখ্য শত্ৰুৰ ওপৰত বিজয়ী জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অনন্তজিৎ ৰূপে তেওঁ সকলো শক্তিৰে সমৃদ্ধ হৈ সদায় সকলো কিছুৰ ওপৰত বিজয়ী জন।
শ্লোক 33
শ্লোক ৩৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ইষ্টঃ নামে তেওঁ পৰম আনন্দস্বৰূপ হোৱাৰ বাবে সকলোৰে প্ৰিয় জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অৱিশিষ্টঃ নামে তেওঁ সকলোৰে অন্তৰত বাস কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। শিষ্টেষ্টঃ নামে তেওঁ শিষ্ট বা জ্ঞানী লোকসকলৰ প্ৰিয় জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শিখণ্ডী নামে শিখণ্ড অৰ্থ ময়ূৰৰ পাখি; গোপৰূপে আৱিৰ্ভূত হওঁতে তেওঁ মুকুটত ইয়াক অলংকাৰ ৰূপে ধাৰণ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। নহুষঃ নামে তেওঁ মায়াৰে সকলো জীৱক বন্ধনত আবদ্ধ কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে; 'নহ' ধাতুৰ অৰ্থ বন্ধন। ৱৃষঃ নামে তেওঁ ধৰ্মৰূপ বুলি ধ্যান কৰা হৈছে। ক্ৰোধহা নামে তেওঁ সৎ লোকসকলৰ ক্ৰোধ নিৰ্মূল কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ক্ৰোধকৃৎ-কৰ্তা নামে তেওঁ দুৰ্জন লোকসকলৰ মাজত ক্ৰোধ সৃষ্টি কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱিশ্ৱবাহুঃ নামে তেওঁ সকলোৰে আধাৰ, অৰ্থাৎ সকলো জীৱক নিজৰ বাহু কৰি লোৱা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। মহীধৰঃ নামে 'মহী' শব্দৰ অৰ্থ পৃথিৱী আৰু পূজা উভয়; গতিকে তেওঁ পৃথিৱী ধাৰণ কৰা বা সকলো প্ৰকাৰৰ পূজা গ্ৰহণ কৰা জন।
শ্লোক 34
শ্লোক ৩৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অচ্যুতঃ নামে তেওঁক জন্মাদি ছয়টা বিকাৰৰ পৰা মুক্ত জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। প্ৰথিতঃ নামে তেওঁক জগৎ সৃষ্টি আদি কৰ্মৰ বাবে বিখ্যাত জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। প্ৰাণঃ নামে তেওঁ হিৰণ্যগৰ্ভ ৰূপে সকলো জীৱক প্ৰাণ প্ৰদান কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। প্ৰাণদঃ নামে তেওঁ দেৱতা আৰু অসুৰসকলক প্ৰাণ অৰ্থাৎ শক্তি প্ৰদান কৰা আৰু সেই প্ৰাণ প্ৰত্যাহাৰ কৰি তেওঁলোকক সংহাৰো কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱাসৱানুজঃ নামে তেওঁ বামন অৱতাৰত ইন্দ্ৰ (ৱসৱ)ৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ ৰূপে জন্ম লোৱা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। আপাং নিধিঃ শব্দটোৰ অৰ্থ জলৰাশি বা সাগৰ। অধিষ্ঠানম্ নামে তেওঁক সকলো কিছুৰ আসন বা আধাৰ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অপ্ৰমত্তঃ ৰূপে তেওঁ অধিকাৰী সকলক কৰ্মফল প্ৰদানত সদায় সাৱধান জন। প্ৰতিষ্ঠিতঃ নামে তেওঁক নিজৰ মহিমাতে প্ৰতিষ্ঠিত আৰু ধাৰিত জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 35
শ্লোক ৩৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। স্কন্দঃ নামে তেওঁ বায়ুৰূপে সকলো কিছু চালিত কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্কন্দধৰঃ নামে তেওঁ স্কন্দ অৰ্থাৎ ধৰ্মপথ ধাৰণ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ধুৰ্যঃ নামে তেওঁ জন্মাদি ৰূপত সকলো জীৱৰ ভাৰ বহন কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱৰদঃ নামে তেওঁ বৰ প্ৰদান কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱায়ুৱাহনঃ নামে তেওঁ অৱহ আদি সাতটা ৱায়ু বা বায়ুমণ্ডলক কম্পিত কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱাসুদেৱঃ নামে তেওঁ একেসময়ে ৱসু আৰু দেৱ বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। বৃহদ্ভানুঃ নামে তেওঁক মহান দীপ্তি বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। আদিদেৱঃ ৰূপে তেওঁ সকলো দেৱতাৰ উৎস দিব্য সত্তা। পুৰন্দৰঃ নামে তেওঁ দেৱতাসকলৰ শত্ৰুৰ নগৰ ধ্বংস কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 36
শ্লোক ৩৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অশোকঃ নামে তেওঁ শোক, মোহ, ক্ষুধা, পিপাসা, জন্ম আৰু মৃত্যু—এই ছয়টা দোষৰ পৰা মুক্ত জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তাৰণঃ নামে তেওঁ সংসাৰ-সাগৰৰ পৰা জীৱক উদ্ধাৰ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। তাৰঃ নামে তেওঁ গৰ্ভ, জন্ম, জৰা, মৃত্যু আদিৰ ভয়ৰ পৰা জীৱক মুক্ত কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শূৰঃ নামে তেওঁ মহা পৰাক্ৰমী জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ যি ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষ—জীৱনৰ এই চাৰিটা পৰম সন্তুষ্টি পূৰণ কৰে। শৌৰিঃ নামে তেওঁ শূৰৰ পুত্ৰ বসুদেৱৰ ঘৰত কৃষ্ণ ৰূপে জন্ম লোৱা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। জনেশ্ৱৰঃ নামে তেওঁক সকলো জীৱৰ ঈশ্বৰ বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অনুকূলঃ নামে তেওঁ সকলো জীৱৰ আত্মা বুলি সকলোৰে অনুকূল জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে, কিয়নো কোনেও নিজৰ বিৰুদ্ধে কাৰ্য নকৰে। শতাৱৰ্তঃ ৰূপে তেওঁ বহুবাৰ অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰা জন। পদ্মী নামে তেওঁ হাতত পদ্ম ধাৰণ কৰা জন বুলি গ্ৰহণ কৰা হৈছে। পদ্মনিভেক্ষণঃ নামে তেওঁৰ চকু পদ্মৰ দৰে বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 37
শ্লোক ৩৮ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। পদ্মনাভঃ নামে তেওঁ হৃদয়-পদ্মৰ নাভি বা কেন্দ্ৰীয় অংশত অধিষ্ঠান কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অৰৱিন্দাক্ষঃ নামে তেওঁৰ চকু অৰৱিন্দ বা পদ্মৰ দৰে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। পদ্মগৰ্ভঃ নামে তেওঁ হৃদয়-পদ্মৰ মাজত উপাসনাৰ যোগ্য জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শৰীৰভৃৎ নামে তেওঁ অন্ন আৰু প্ৰাণৰ ৰূপত জীৱৰ দেহ ধাৰণ আৰু শক্তিশালী কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। মহৰ্দ্ধিঃ নামে তেওঁৰ অপাৰ ঐশ্বৰ্য থকা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ঋদ্ধঃ নামে তেওঁক জগতৰ ৰূপত থিয় হৈ থকা বুলি দেখা যোৱা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। বৃদ্ধাত্মা নামে তেওঁৰ আত্মা বা দেহ বৃদ্ধ বা প্ৰাচীন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহাক্ষঃ ৰূপে তেওঁৰ দুটা বা বহুতো মহিমাময় চকু আছে। গৰুড়ধ্বজঃ নামে তেওঁৰ পতাকাত গৰুড় আছে বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 38
শ্লোক ৩৯ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অতুলঃ নামে তেওঁক আন কোনো বস্তুৰ সৈতে তুলনা কৰিব নোৱাৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। শৰভঃ নামে দেহক নশ্বৰ হোৱাৰ বাবে 'সৰ' বোলা হয় বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ভীমঃ নামে তেওঁক সকলোৱে ভয় কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সমযজ্ঞঃ নামে তেওঁ সৃষ্টি, পালন আৰু প্ৰলয়ৰ সময় জনা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। হৱিৰ্হৰিঃ নামে তেওঁ যজ্ঞত হৱিস (আহুতি)ৰ অংশ গ্ৰহণ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সৰ্ৱলক্ষণ-লক্ষণ্যঃ নামে সকলো জ্ঞানৰ প্ৰমাণৰ দ্বাৰা লাভ হোৱা পৰম জ্ঞান অৰ্থাৎ পৰমাত্মা বুলি কোৱা হৈছে। লক্ষ্মীৱান্ নামে তেওঁৰ বুকুত দেৱী লক্ষ্মী সদায় অধিষ্ঠান কৰে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সমিতিঞ্জয়ঃ ৰূপে তেওঁ সমিতি বা যুদ্ধত বিজয়ী জন।
শ্লোক 39
শ্লোক ৪০ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৱিক্ষৰঃ নামে তেওঁ ক্ষৰ বা বিনাশ নথকা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৰোহিতঃ নামে তেওঁ ৰোহিত নামৰ এবিধ মাছৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। মাৰ্গঃ নামে তেওঁক মোক্ষ বা মুক্তিকামী লোকসকলে বিচৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। হেতুঃ নামে তেওঁ বিশ্বৰ নিমিত্ত আৰু উপাদান উভয় কাৰণ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। দামোদৰঃ নামে তেওঁ আত্মসংযমৰ দৰে সাধনাৰ বাবে অতি কল্যাণময় মনৰ অধিকাৰী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সহঃ নামে তেওঁ সকলো কিছুক বশ কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। মহীধৰঃ নামে তেওঁ পৰ্বতৰ ৰূপত পৃথিৱী ধাৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহাভাগঃ ৰূপে তেওঁ নিজৰ ইচ্ছাতে দেহ গ্ৰহণ কৰি পৰম আনন্দ উপভোগ কৰা জন। ৱেগৱান্ নামে তেওঁ অতি বেগৱান জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। অমিতাশনঃ নামে তেওঁ প্ৰলয়ৰ সময়ত সকলো লোক গ্ৰাস কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 40
শ্লোক ৪১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। উদ্ভৱঃ নামে তেওঁ সৃষ্টিৰ উপাদান কাৰণ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ক্ষোভণঃ নামে তেওঁ সৃষ্টিৰ সময়ত প্ৰকৃতিৰ মাজেদি পুৰুষত প্ৰৱেশ কৰি চাঞ্চল্য সৃষ্টি কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। দেৱঃ নামে 'দিৱ্যতি' অৰ্থাৎ সৃষ্টি আৰু অন্যান্য মহাজাগতিক কাৰ্যৰ জৰিয়তে ক্ৰীড়া কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শ্ৰীগৰ্ভঃ নামে তেওঁৰ গৰ্ভত (উদৰত) শ্ৰী অৰ্থাৎ সংসাৰৰূপে তেওঁৰ অনন্য প্ৰকাশ অৱস্থিত বুলি সন্মান কৰা হৈছে। পৰমেশ্ৱৰঃ নামে 'পৰম' অৰ্থ শ্ৰেষ্ঠ আৰু 'ঈশ্বৰ' অৰ্থ সকলো জীৱৰ ওপৰত শাসন কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কৰণম্ নামে তেওঁক এই বিশ্ব সৃষ্টিত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। কাৰণম্ নামে তেওঁক কাৰণ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে, যি আনক কাৰ্য কৰিবলৈ প্ৰৱৰ্তিত কৰে। কৰ্তা ৰূপে তেওঁ মুক্ত আৰু সেইবাবে নিজৰ প্ৰভু। ৱিকৰ্তা নামে তেওঁক এই অনন্য বিশ্ব সৃষ্টি কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। গহনঃ নামে তেওঁৰ স্বভাৱ, মহিমা আৰু কৰ্ম কোনেও জানিব নোৱাৰে বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে। গুহঃ নামে তেওঁ নিজৰ মায়াশক্তিৰে নিজৰ স্বভাৱ লুকাই ৰখা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
শ্লোক 41
শ্লোক ৪২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৱ্যৱসায়ঃ নামে তেওঁ সম্পূৰ্ণৰূপে জ্ঞানস্বৰূপ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৱ্যৱস্থানঃ নামে তেওঁ যাৰ মাজত বিশ্বৰ নিয়মিত শৃংখলা নিহিত আছে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সাংস্থানঃ নামে তেওঁৰ মাজত সকলো জীৱ লয় অৱস্থাত বাস কৰে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। স্থানদঃ নামে তেওঁ কৰ্ম অনুসৰি ধ্ৰুৱৰ দৰে লোকসকলক তেওঁলোকৰ নিজ নিজ স্থান প্ৰদান কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ধ্ৰুৱঃ নামে তেওঁ অবিনশ্বৰ জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পৰৰ্দ্ধিঃ নামে তেওঁ এই অতি উন্নত প্ৰকাৰৰ প্ৰভুত্ব ধাৰণ কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। পৰমস্পষ্টঃ নামে 'পৰ' অৰ্থাৎ অতি মহিমাময় 'মা' বা লক্ষ্মী যাত বাস কৰে, বা আন কাৰো সহায় নোলোৱাকৈ সকলো সত্তাতকৈ শ্ৰেষ্ঠ জন বুলি কোৱা হৈছে। তুষ্টঃ ৰূপে তেওঁ পৰম স্বভাৱৰ জন। পুষ্টঃ নামে তেওঁ সকলো কিছুত পূৰ্ণ হৈ থকা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। শুভেক্ষণঃ নামে তেওঁৰ ঈক্ষণ বা দৃষ্টিয়ে সকলো জীৱৰ মংগল কৰে বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে; তেওঁ মোক্ষকামীক মুক্তি আৰু ভোগকামীক ভোগ প্ৰদান কৰে, আৰু সকলো সন্দেহ দূৰ কৰি হৃদয়ৰ বন্ধন ছিণ্ডি পেলায়।
শ্লোক 42
শ্লোক ৪৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৰামঃ নামে তেওঁ চিৰানন্দময় জন, যাৰ মাজত যোগীসকলে আনন্দ লাভ কৰে বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৱিৰামঃ নামে তেওঁৰ মাজত সকলো জীৱৰ অন্ত বা লয় ঘটে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ৱিৰজঃ নামে তেওঁৰ মাজত ভোগৰ কামনা সমাপ্ত হয় বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মাৰ্গঃ নামে তেওঁক পথ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। নেয়ঃ নামে তেওঁ আধ্যাত্মিক উপলব্ধিৰ জৰিয়তে জীৱক পৰম সত্তাৰ ফালে পৰিচালিত বা নিৰ্দেশ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। নয়ঃ নামে তেওঁ আধ্যাত্মিক জ্ঞানৰ ৰূপত পথ-প্ৰদৰ্শক জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অনয়ঃ নামে তেওঁৰ কোনো নেতা নাই বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱীৰঃ ৰূপে তেওঁ বীৰ্যবান জন। শক্তিমতাং শ্ৰেষ্ঠঃ নামে তেওঁক ব্ৰহ্মাৰ দৰে সকলো শক্তিশালী সত্তাৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ধৰ্মঃ নামে তেওঁক সকলো জীৱৰ আধাৰ বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে। ধৰ্মৱিদুত্তমঃ নামে তেওঁ ধৰ্মজ্ঞসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ; শ্ৰুতি আৰু স্মৃতিৰ সকলো শাস্ত্ৰ তেওঁৰ আজ্ঞা বুলি এই নাম।
শ্লোক 43
শ্লোক ৪৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৱৈকুণ্ঠঃ নামে বিভিন্ন শ্ৰেণীক একত্ৰ কৰাক ৱিকুণ্ঠ বোলা হয়; আৰু যিজনে এই কাৰ্য কৰে তেওঁ ৱৈকুণ্ঠ। পুৰুষঃ নামে তেওঁক সকলো কিছুৰ আগতে বিদ্যমান জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। প্ৰাণঃ নামে তেওঁ ক্ষেত্ৰজ্ঞ (দেহৰ জ্ঞাতা) ৰূপে বাস কৰা বা প্ৰাণ নামৰ জীৱনীশক্তি ৰূপে কাৰ্য কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। প্ৰাণদঃ নামে তেওঁ জীৱনদাতা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। প্ৰণৱঃ নামে তেওঁক ওঁকাৰৰ দ্বাৰা প্ৰশংসা বা প্ৰণাম কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পৃথুঃ নামে তেওঁ নিজকে জগতৰূপে বিস্তাৰিত কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। হিৰণ্যগৰ্ভঃ নামে তেওঁ সোণালী ডিমৰ কাৰণ, যাৰ পৰা ব্ৰহ্মা জন্মিছিল, বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শত্ৰুঘ্নঃ ৰূপে তেওঁ দেৱতাসকলৰ শত্ৰু সংহাৰ কৰা জন। ৱ্যাপ্তঃ নামে তেওঁ কাৰণ ৰূপে সকলো কাৰ্যত ব্যাপ্ত হৈ থকা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ৱায়ুঃ নামে তেওঁ নিজ ভক্তৰ ফালে গতি কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে। অধোক্ষজঃ নামে তেওঁ নিজৰ মূল স্বভাৱৰ পৰা কেতিয়াও অধঃপতিত নহয় বুলি অধোক্ষজ বোলা হয়।
শ্লোক 44
শ্লোক ৪৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ঋতুঃ নামে তেওঁ ঋতু শব্দে বুজোৱা কালস্বৰূপ জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সুদৰ্শনঃ নামে তেওঁৰ দৰ্শন বা জ্ঞানে, যি সকলোতকৈ মংগলময় ফল মোক্ষ প্ৰদান কৰে, বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। কালঃ নামে তেওঁক সকলো কিছু পৰিমাপ কৰা আৰু সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। পৰমেষ্ঠী নামে তেওঁ হৃদয়ৰ আকাশত নিজৰ পৰম মহিমাত অধিষ্ঠান কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। পৰিগ্ৰহঃ নামে তেওঁ সকলোতে ব্যাপ্ত হৈ থকা বাবে তেওঁৰ শৰণাপন্ন সকলে চাৰিওফালে তেওঁক আঁকোৱালি লয়, বা ভক্তসকলে দিয়া নৈৱেদ্য গ্ৰহণ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। উগ্ৰঃ নামে তেওঁ সূৰ্যৰ দৰে জীৱসকলৰো ভয়ৰ কাৰণ বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সংৱৎসৰঃ নামে তেওঁৰ মাজত সকলো জীৱ বাস কৰে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। দক্ষঃ নামে তেওঁ জগতৰূপে বৃদ্ধি পোৱা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱিশ্ৰামঃ নামে তেওঁ ক্ষুধা, পিপাসা আদি নানা দুখৰ ঢৌ আৰু অৱিদ্যা, অহংকাৰ, মোহ আদি কষ্টৰে পৰিপূৰ্ণ সংসাৰ-সাগৰৰ পৰা শান্তি বিচৰা সাধকক ৱিশ্ৰাম বা মুক্তি প্ৰদান কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ৱিশ্ৱদক্ষিণঃ নামে তেওঁ সকলোতকৈ অধিক দক্ষ, অৰ্থাৎ সকলো কাৰ্যত নিপুণ জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 45
শ্লোক ৪৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৱিস্তাৰঃ নামে তেওঁৰ মাজত সকলো লোক প্ৰকাশ লাভ কৰে বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্থাৱৰস্থাণুঃ নামে স্থিৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত জনক স্থাৱৰ বোলা হয়, আৰু তেওঁৰ মাজত পৃথিৱীৰ দৰে দীঘলীয়া স্থায়ী সত্তাসমূহ প্ৰতিষ্ঠিত; ভগৱান এই দুয়োটাই। প্ৰমাণং নামে তেওঁক শুদ্ধ চেতনাৰ স্বৰূপ বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। বীজমৱ্যযম্ নামে তেওঁ নিজে কোনো পৰিৱৰ্তন নোহোৱাকৈ সংসাৰৰ বীজ বা কাৰণ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অৰ্থঃ নামে তেওঁ আনন্দস্বৰূপ হোৱাৰ বাবে সকলোৰে কাম্য বস্তু বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অনৰ্থঃ নামে তেওঁ স্বয়ং পূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে বিচাৰিবলগীয়া আন কোনো অৰ্থ নথকা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। মহাকোশঃ নামে তেওঁ অন্নময়, প্ৰাণময় আদি মহান কোশসমূহ আৱৰণ ৰূপে ধাৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহাভোগঃ নামে তেওঁ আনন্দ, যিয়ে মহান ভোগৰ উৎস, সেই জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। মহাধনঃ নামে তেওঁ সমগ্ৰ বিশ্বক নিজৰ ভোগৰ ধন ৰূপে লাভ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 46
শ্লোক ৪৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অনিৰ্ৱিণ্ণঃ নামে তেওঁ সদায় স্বয়ং পূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে কেতিয়াও অমনোযোগী নহয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্থৱিষ্ঠঃ নামে তেওঁ বিশ্ব-পুৰুষৰ ৰূপত থকাৰ বাবে অতি বিশাল আকাৰৰ জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। অভূঃ নামে জন্মহীন জন; বা যাৰ অস্তিত্ব নাই বুলি কোৱা হৈছে। ধৰ্মযূপঃ নামে তেওঁ ধৰ্মৰ যজ্ঞস্তম্ভ বুলি সন্মান কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ সকলো ধৰ্মৰূপ তেওঁৰ উপাসনা তেওঁৰ সৈতে সংযুক্ত, যেনেকৈ যজ্ঞৰ পশু যূপৰ সৈতে বান্ধি থকা হয়। মহামখঃ নামে তেওঁক যাক যজ্ঞ অৰ্পণ কৰিলে সেই যজ্ঞসমূহ মহান বুলি গণ্য হয়, কিয়নো সিহঁতে নিৰ্বাণৰ ফল দিয়ে, বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। নক্ষত্ৰনেমিঃ নামে তেওঁ সকলো নক্ষত্ৰৰ হৃদয় বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। নক্ষত্ৰীঃ নামে তেওঁ নক্ষত্ৰৰূপী চন্দ্ৰ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ক্ষমঃ নামে তেওঁ সকলো কাৰ্যত নিপুণ জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ক্ষামঃ নামে তেওঁ মনৰ সকলো পৰিৱৰ্তন ক্ষীণ হোৱাৰ পিছত শুদ্ধ আত্মাৰূপত থকা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। সমীহনঃ নামে তেওঁ সৃষ্টি আদিৰ বাবে সুন্দৰভাৱে প্ৰচেষ্টা কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 47
শ্লোক ৪৮ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। যজ্ঞঃ নামে তেওঁ সৰ্বজ্ঞ জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইজ্যঃ নামে তেওঁ যজ্ঞত পূজাৰ যোগ্য জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। মহেজ্যঃ নামে তেওঁ পূজিত সকলো দেৱতাৰ মাজত মুক্তিৰ আশীৰ্বাদ প্ৰদান কৰিব পৰা একমাত্ৰ জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ক্ৰতুঃ নামে তেওঁক যজ্ঞস্তম্ভ থকা যজ্ঞ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সত্ৰং নামে তেওঁ বিধিসম্মত ধৰ্মৰ স্বৰূপ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সতাং গতিঃ নামে তেওঁ মোক্ষকামী সাধু লোকসকলৰ একমাত্ৰ আধাৰ বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সৰ্ৱদৰ্শী নামে তেওঁ জীৱসকলৰ সকলো শুভ-অশুভ কৰ্ম নিজৰ স্বাভাৱিক অন্তৰ্দৃষ্টিৰে দেখিব পৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱিমুক্তাত্মা ৰূপে তেওঁ স্বাভাৱিকতে মুক্ত জন। সৰ্ৱজ্ঞঃ নামে তেওঁ সকলো আৰু সকলোৰে জ্ঞাতা বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। জ্ঞানমুত্তমম্ নামে তেওঁ সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ, জন্মহীন, কাল আৰু স্থানৰ সীমাহীন আৰু সকলো সিদ্ধিৰ কাৰণ চেতনা বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 48
শ্লোক ৪৯ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সুৱ্ৰতঃ নামে তেওঁ শৰণাগতসকলক ৰক্ষা কৰাৰ উদাৰ ব্ৰত ধাৰণ কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সুমুখঃ নামে তেওঁৰ মুখ আনন্দদায়ক বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সূক্ষ্মঃ নামে তেওঁ শব্দ আদি স্থূল কাৰণবিহীন বাবে সূক্ষ্ম বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সুঘোষঃ নামে তেওঁৰ মংগলময় ধ্বনি বেদ, অথবা মেঘৰ দৰে গভীৰ আৰু সুৰীয়া ধ্বনি থকা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সুখদঃ নামে তেওঁ সৎ লোকসকলক সুখ প্ৰদান কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সুহৃৎ নামে তেওঁ কোনো প্ৰতিদানৰ আশা নকৰি সহায় কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। মনোহৰঃ নামে তেওঁ নিজৰ অতুলনীয় আনন্দস্বভাৱেৰে মন আকৰ্ষণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। জিতক্ৰোধঃ নামে তেওঁ ক্ৰোধ জয় কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱীৰবাহুঃ নামে তেওঁৰ বাহু বৈদিক ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে অসুৰসকলক সংহাৰ কৰা বীৰত্বপূৰ্ণ কৰ্মৰ সমৰ্থ বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ৱিদাৰণঃ নামে তেওঁ ধৰ্মৰ বিপৰীতে জীৱন যাপন কৰা সকলক ধ্বংস কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 49
শ্লোক ৫০ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। স্ৱাপনঃ নামে তেওঁ অজ্ঞানৰ নিদ্ৰাত জীৱক আবৃত কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্ৱৱশঃ নামে তেওঁ নিজৰ দ্বাৰাই নিয়ন্ত্ৰিত, আন কোনো বস্তুৰ দ্বাৰা নহয় বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, কিয়নো তেওঁ সমগ্ৰ জাগতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ কাৰণ। ৱ্যাপী নামে তেওঁ আকাশৰ দৰে সকলো কিছুৰ মাজেদি ব্যাপ্ত হৈ থকা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। নৈকাত্মা নামে তেওঁ বিভিন্ন জাগতিক প্ৰক্ৰিয়া সাধন কৰা সহায়ক শক্তিৰূপে নানা ৰূপত প্ৰকাশ পোৱা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। নৈককৰ্মকৃৎ নামে তেওঁ সৃষ্টি, পালন আদি প্ৰক্ৰিয়াত অসংখ্য কাৰ্যত লিপ্ত জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱৎসৰঃ নামে তেওঁৰ মাজত সকলো কিছু বাস কৰে বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱৎসলঃ নামে তেওঁ নিজ ভক্তৰ প্ৰতি স্নেহশীল জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱৎসীঃ নামে তেওঁ নিজৰ প্ৰিয় জনক ৰক্ষা কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৰত্নগৰ্ভঃ নামে সাগৰৰ গভীৰত ৰত্ন পোৱা যায় বাবে সাগৰক এই নামেৰে আখ্যা দিয়া হয়; ভগৱানে সাগৰৰ ৰূপ ধাৰণ কৰাৰ বাবে তেওঁক এই নাম দিয়া হৈছে। ধনেশ্ৱৰঃ নামে তেওঁ সকলো ধনৰ ঈশ্বৰ বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 50
শ্লোক ৫১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ধৰ্মগুপ্ নামে তেওঁ ধৰ্মৰ ৰক্ষক জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ধৰ্মকৃদ্ নামে তেওঁ ধৰ্ম আৰু অধৰ্মৰ ওপৰত, তথাপি ধৰ্মৰ পৰম্পৰা ৰক্ষাৰ বাবে ধৰ্মৰ আচৰণ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ধৰ্মী নামে তেওঁ ধৰ্ম ধাৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সৎ নামে তেওঁ সত্যস্বৰূপ পৰব্ৰহ্ম বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অসৎ নামে তেওঁ অপৰব্ৰহ্ম জগতৰূপে প্ৰকাশ পোৱাৰ বাবে অসৎ (বাস্তৱ নোহোৱা) বুলি কোৱা হৈছে। ক্ষৰম্ নামে তেওঁ পৰিৱৰ্তনশীল সকলো জীৱ বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অক্ষৰম্ নামে তেওঁক অপৰিৱৰ্তনীয় জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱিজ্ঞাতাঃ ৰূপে তেওঁ জীৱৰ বা অহংবোধ আদি বিজ্ঞানৰ গুণৰহিত জন। সহস্ৰাংশুঃ নামে তেওঁ সূৰ্যৰ দৰে অসংখ্য কিৰণযুক্ত জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ৱিধাতাঃ নামে তেওঁ সমগ্ৰ বিশ্ব ধাৰণ কৰা অনন্তৰ দৰে সকলো কৰ্তৃত্বৰ অনন্য আধাৰ বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে। কৃতলক্ষণঃ নামে তেওঁ চেতনাৰ স্বৰূপৰ জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
শ্লোক 51
শ্লোক ৫২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। গভস্তিনেমিঃ নামে তেওঁ সূৰ্যৰূপে কিৰণৰ মাজত অধিষ্ঠান কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সত্ত্ৱস্থঃ নামে তেওঁ স্বভাৱতে উজ্জ্বল সত্ত্ৱগুণত বিশেষভাৱে অধিষ্ঠান কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সিংহঃ নামে তেওঁ সিংহৰ দৰে অপ্ৰতিৰোধ্য শক্তিৰ অধিকাৰী বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ভূতমহেশ্ৱৰঃ নামে তেওঁ সকলো জীৱৰ পৰম ঈশ্বৰ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। আদিদেৱঃ নামে তেওঁ সকলো জীৱৰ আদি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মহাদেৱঃ নামে তেওঁৰ মহত্ত্ব পৰম আত্মজ্ঞানত নিহিত বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। দেৱেশঃ নামে তেওঁ সকলো দেৱতাৰ মাজত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ, সেইবাবে সকলো দেৱতাৰ প্ৰভু বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। দেৱভৃদ্গুৰুঃ নামে দেৱতাসকলক শাসন কৰা ইন্দ্ৰ দেৱভৃৎ; ভগৱান সেই ইন্দ্ৰৰো নিয়ন্ত্ৰক (গুৰু) বুলি কোৱা হৈছে।
শ্লোক 52
শ্লোক ৫৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। উত্তৰঃ নামে তেওঁ সংসাৰৰ পৰা উত্তীৰ্ণ বা মুক্ত জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গোপতিঃ নামে গোপৰূপে গৰু চৰোৱা কৃষ্ণ, বা পৃথিৱীৰ প্ৰভু বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। গোপ্তা নামে তেওঁ সকলো জীৱৰ ৰক্ষক জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। জ্ঞানগম্যঃ নামে তেওঁ কৰ্ম বা কৰ্ম আৰু জ্ঞানৰ সংমিশ্ৰণেৰে জনিব নোৱাৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। পুৰাতনঃ নামে তেওঁ কালৰ সীমাৰে আবদ্ধ নহয় আৰু আন সকলোৰ আগতে বিদ্যমান জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। শৰীৰভূতভৃৎ নামে তেওঁ যি পঞ্চভূতৰে দেহ গঠিত, সেই পঞ্চভূতৰ প্ৰভু বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ভোক্তা— নামে তেওঁ ৰক্ষক বা অসীম আনন্দৰ ভোক্তা বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কপীন্দ্ৰঃ নামে 'কপি' অৰ্থ বৰাহ; এই শব্দৰ অৰ্থ ইন্দ্ৰ বা বৰাহ ৰূপে আৱিৰ্ভূত হোৱা ভগৱান; বা তেওঁ ৰাম অৱতাৰত বানৰসকলৰ প্ৰভুৰ ভূমিকা লোৱা জন বুলি কোৱা হৈছে। ভূৰিদক্ষিণঃ নামে যজ্ঞত বহুতো দক্ষিণা বা মানত অৰ্পণ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 53
শ্লোক ৫৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সোমপঃ নামে তেওঁ দেৱতাৰ ৰূপত সকলো যজ্ঞত সোম পান কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অমৃতপঃ নামে তেওঁ নিজ স্বভাৱৰ অমৃতানন্দৰ পানীয় পান কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সোমঃ নামে তেওঁ চন্দ্ৰৰূপে উদ্ভিদ সতেজ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। পুৰুজিৎ নামে তেওঁ বহু লোকৰ ওপৰত বিজয় লাভ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। পুৰুষোত্তমঃ নামে তেওঁৰ ৰূপ বিশ্বৰূপ বাবে 'পুৰু' বা মহান, আৰু সকলোৰে মাজত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বাবে 'সত্তম' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱিনয়ঃ নামে তেওঁ দুষ্টসকলক শাস্তি বা বিনয় প্ৰদান কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। জয়ঃ নামে তেওঁ সকলো জীৱৰ ওপৰত বিজয়ী জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সত্যসন্ধঃ ৰূপে তেওঁৰ 'সন্ধ' বা সংকল্প সদায় সত্য হয়। দাশাৰ্হঃ নামে দশ অৰ্থ দান; সেইবাবে তেওঁ এনে জন, যাক দান অৰ্পণ কৰিব লাগে। সাত্ৱতাং পতিঃ নামে 'সাত্ৱত' এখন তন্ত্ৰৰ নাম; গতিকে যিজনে সেই তন্ত্ৰ প্ৰকাশ কৰিছিল বা তাৰ ভাষ্য লিখিছিল, তেওঁ।
শ্লোক 54
শ্লোক ৫৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। জীৱঃ নামে তেওঁ ক্ষেত্ৰজ্ঞ বা দেহৰ জ্ঞাতা হিচাপে প্ৰাণৰ সৈতে সংযুক্ত জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৱিনয়িতাসাক্ষী নামে তেওঁ সকলো ভক্তৰ বিনয়ী আৰু শ্ৰদ্ধাপূৰ্ণ মনোভাৱৰ সাক্ষী জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। মুকুন্দঃ নামে তেওঁ মুক্তি প্ৰদান কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অমিতৱিক্ৰমঃ নামে তেওঁৰ তিনিটা পদক্ষেপ সীমাহীন আছিল বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অম্ভোনিধিঃ নামে তেওঁৰ মাজত দেৱতাৰ পৰা নিম্ন স্তৰলৈকে সকলো জীৱ বাস কৰে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অনন্তাত্মা নামে তেওঁক দেশ, কাল আৰু কাৰণৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। মহোদধিশয়ঃ নামে তেওঁ প্ৰলয়ৰ জলত শয়ন কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে, য'ত বিশ্বৰ সকলো সত্তা লীন হৈছিল। অন্তকঃ ৰূপে তেওঁ সকলো জীৱৰ অন্ত ঘটোৱা জন।
শ্লোক 55
শ্লোক ৫৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অজঃ নামে 'অ' অৰ্থ মহাবিষ্ণু; গতিকে এই শব্দৰ অৰ্থ যি বিষ্ণুৰ পৰা জন্মে, অৰ্থাৎ কামদেৱ। মহাৰ্হঃ নামে তেওঁ পূজাৰ যোগ্য জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। স্ৱাভাৱ্যঃ নামে তেওঁ চিৰকাল পূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে স্বাভাৱিকতে আদিহীন জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। জিতামিত্ৰঃ নামে তেওঁ আসক্তি, ক্ৰোধ আদি আভ্যন্তৰীণ শত্ৰু আৰু ৰাৱণ, কুম্ভকৰ্ণ আদি বাহ্যিক শত্ৰু জয় কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। প্ৰমোদনঃ নামে তেওঁ অমৃতানন্দত মগ্ন হৈ থকাৰ বাবে সদায় আনন্দিত জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। আনন্দঃ নামে তেওঁৰ স্বৰূপ আনন্দ বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। নন্দনঃ নামে তেওঁ আনন্দ প্ৰদান কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। নন্দঃ ৰূপে তেওঁ সকলো পূৰ্ণতাৰে সমৃদ্ধ জন। সত্যধৰ্মা নামে তেওঁৰ জ্ঞান আৰু অন্যান্য গুণসমূহ সত্য বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ত্ৰিৱিক্ৰমঃ নামে তেওঁৰ তিনিটা পদক্ষেপে সমগ্ৰ জগৎ আবৰি লৈছিল বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 56
শ্লোক ৫৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। মহৰ্ষিঃ কপিলাচাৰ্যঃ নামে কপিলক সকলো বেদৰ অধ্যক্ষ বাবে মহৰ্ষি বোলা হয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কৃতজ্ঞঃ নামে 'কৃত' অৰ্থ জগৎ, কিয়নো ই কাৰ্যৰ স্বভাৱৰ; তেওঁ সেই জগতৰ জ্ঞাতা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। মেদিনীপতিঃ নামে তেওঁ পৃথিৱীৰ প্ৰভু বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ত্ৰিপদঃ নামে তেওঁৰ তিনিটা পদক্ষেপ আছিল বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ত্ৰিদশাধ্যক্ষঃ নামে তেওঁ গুণৰ প্ৰভাৱত উদ্ভৱ হোৱা জাগ্ৰত, স্বপ্ন আৰু সুষুপ্তি—এই তিনিটা অৱস্থাৰ সাক্ষী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মহাশৃংগঃ নামে তেওঁৰ মহান শিং আছে বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। কৃতান্তকৃৎ নামে তেওঁ কৃত অৰ্থাৎ বিশ্বৰ প্ৰকাশিত অৱস্থাৰ সংহাৰ ঘটোৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে।
শ্লোক 57
শ্লোক ৫৮ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। মহাৱৰাহঃ নামে তেওঁ মহান বিশ্বৱৰাহ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গোৱিন্দঃ নামে 'গো' অৰ্থ শব্দ, অৰ্থাৎ ৱেদৰ বাক্য; যিজনক এইবোৰে জনা যায়, তেওঁ গোৱিন্দ বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সুষেণঃ নামে তেওঁৰ চাৰিওফালে তেওঁৰ নিত্য পাৰ্ষদসকলে সশস্ত্ৰ প্ৰহৰী ৰূপে আছে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কনকাংগদী নামে তেওঁ সোণৰ বাজুবন্ধ ধাৰণ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। গুহ্যঃ নামে তেওঁ উপনিষদে প্ৰকাশিত গুহ্য জ্ঞানৰ দ্বাৰা জনিব লগা জন, বা হৃদয়ৰ গুহাত লুকাই থকা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। গভীৰঃ নামে তেওঁ সৰ্বজ্ঞতা, ঈশ্বৰত্ব, শক্তি, পৰাক্ৰম আদি গুণৰ বাবে গভীৰ মহিমাৰ অধিকাৰী বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। গহনঃ নামে তেওঁ অতি কষ্টেৰে প্ৰৱেশ কৰিব পৰা জন; জাগ্ৰত, স্বপ্ন, সুষুপ্তি আৰু সিহঁতৰ অনুপস্থিতিৰো সাক্ষী জন বুলি কোৱা হৈছে। গুপ্তঃ ৰূপে তেওঁ শব্দ, চিন্তা আদিৰ বিষয় নহয়। চক্ৰগদাধৰঃ নামে তেওঁ হাতত চক্ৰ আৰু গদা ধাৰণ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 58
শ্লোক ৫৯ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৱেধাঃ নামে তেওঁ ৰীতি-নীতি নিয়ম বা বিধান প্ৰণয়ন কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্ৱাংগঃ নামে তেওঁ কাৰ্য সম্পাদনত নিজেই অংশগ্ৰহণ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। অজিতঃ নামে তেওঁ বিভিন্ন অৱতাৰত কাৰো দ্বাৰা পৰাজিত নোহোৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কৃষ্ণঃ নামে তেওঁ কৃষ্ণদ্বৈপায়ন বুলি জনা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। দৃঢ়ঃ নামে তেওঁৰ স্বভাৱ আৰু সামৰ্থ্য কেতিয়াও ক্ষয় নহয় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সংকৰ্ষণোহচ্যুতঃ নামে সংকৰ্ষণ অৰ্থাৎ প্ৰলয়ৰ সময়ত সকলো জীৱক নিজৰ ফালে আকৰ্ষণ কৰা জন, আৰু অচ্যুত অৰ্থাৎ নিজৰ প্ৰকৃত স্বৰূপৰ পৰা কেতিয়াও বিচ্যুত নোহোৱা জন; এই দুয়োটা শব্দ একেলগে সংকৰ্ষণ-অচ্যুতৰূপে এটা শব্দ গঠন কৰে বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱৰুণঃ নামে সূৰ্যাস্তৰ সূৰ্যক ৱৰুণ বোলা হয়, কিয়নো তেওঁ নিজৰ কিৰণ নিজৰ মাজলৈ আকৰ্ষণ কৰে; তেওঁ বৰুণ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱাৰুণঃ নামে তেওঁ মিত্ৰ-ৱৰুণৰ পুত্ৰ ৱসিষ্ঠ বা অগস্ত্য ৰূপে প্ৰকাশিত প্ৰভু বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱৃক্ষঃ নামে তেওঁ গছৰ দৰে অচল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পুষ্কৰাক্ষঃ নামে তেওঁ হৃদয়-পদ্মত ধ্যান কৰিলে চেতনাৰ আলোকৰূপে উজ্জ্বল হোৱা জন বা পদ্মৰ দৰে চকুযুক্ত জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। মহামনাঃ নামে তেওঁ কেৱল মনৰ দ্বাৰাই বিশ্বৰ সৃষ্টি, পালন আৰু প্ৰলয়—এই তিনিটা কাৰ্য সম্পাদন কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 59
শ্লোক ৬০ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ভগৱান্ নামে তেওঁ জীৱৰ সৃষ্টি, প্ৰলয়, বন্ধন আৰু মুক্তি, জ্ঞান আৰু অজ্ঞান—এই সকলো জনা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ভগহা নামে তেওঁ প্ৰলয়ৰ সময়ত ছয়টা দিব্য গুণ (ভগ) নিজৰ মাজলৈ লৈ যোৱা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। আনন্দী নামে তেওঁৰ স্বৰূপ আনন্দ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱনমালী নামে তেওঁ পাঁচটা মহাভূতৰ শ্ৰেণীৰে গঠিত ৱৈজয়ন্তী নামৰ বনমালা ধাৰণ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। হলাযুধঃ নামে তেওঁ বলৰাম অৱতাৰত হল বা লাংগল অস্ত্ৰ ৰূপে ধাৰণ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। আদিত্যঃ নামে তেওঁ বামন অৱতাৰত অদিতিৰ গৰ্ভত জন্মিছিল বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। জ্যোতিৰাদিত্যঃ নামে তেওঁ সূৰ্যমণ্ডলৰ দীপ্তিত অধিষ্ঠান কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সহিষ্ণুঃ ৰূপে তেওঁ উষ্ণতা আৰু শীতৰ দৰে বিপৰীত অৱস্থা সহ্য কৰা জন। গতিসত্তমঃ নামে তেওঁ সকলোৰে চূড়ান্ত আশ্ৰয় আৰু আধাৰ, আৰু সকলো সত্তাৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 60
শ্লোক ৬১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সুধন্ৱা নামে তেওঁৰ অস্ত্ৰ অতি উৎকৃষ্ট শাৰ্ঙ্গ নামৰ ধনু বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। খণ্ডপৰশুঃ নামে শত্ৰু সংহাৰ কৰা যুদ্ধ-কুঠাৰ বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। দাৰুণঃ নামে তেওঁ কু-পথত চলা লোকসকলৰ প্ৰতি কঠোৰ আৰু দয়াহীন জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। দ্ৰৱিণপ্ৰদঃ নামে তেওঁ ভক্তসকলক কাম্য ধন প্ৰদান কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। দিৱঃস্পৃক্ নামে তেওঁ স্বৰ্গ স্পৰ্শ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সৰ্ৱদৃগ্-ৱ্যাসঃ নামে তেওঁৰ জ্ঞানৰ পৰিধিত সকলো কিছু অন্তৰ্ভুক্ত বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱাচস্পতিৰযোনিজঃ নামে তেওঁ সকলো বিদ্যাৰ অধিপতি, সেইবাবে ৱাচস্পতি; আৰু মাতৃগৰ্ভৰ পৰা জন্ম লোৱা নহয়, সেইবাবে অযোনিজ। এই দুটা গুণবাচক শব্দ একেলগে এটা সংজ্ঞা গঠন কৰে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
শ্লোক 61
শ্লোক ৬২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ত্ৰিসামা নামে তেওঁ দেৱৱ্ৰত নামে পৰিচিত তিনিটা সাম বা সামগানেৰে সামগায়কসকলে প্ৰশংসা কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সামগঃ নামে তেওঁ সামগান গায় যি জনে, তেওঁৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সাম নামে তেওঁ বেদসমূহৰ মাজত মই সাম বেদ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। নিৰ্ৱাণং নামে তেওঁ যাত সকলো দুখ শেষ হয় আৰু যি পৰম আনন্দস্বৰূপ, সেই বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ভেষজং নামে তেওঁ সংসাৰৰ ৰোগৰ ঔষধ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ভিষক্ নামে তেওঁক ভিষক বা চিকিৎসক বুলি জনা হয় বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সন্ন্যাসকৃৎ নামে তেওঁ মুক্তি লাভৰ বাবে সন্ন্যাসৰ চতুৰ্থ আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সমঃ ৰূপে তেওঁ সন্ন্যাসীসকলৰ বাবে মনৰ শান্তিক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সাধনা ৰূপে নিৰ্ধাৰণ কৰা জন। শান্তঃ নামে তেওঁ সংসাৰৰ সুখত আগ্ৰহহীন, শান্ত জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। নিষ্ঠা নামে তেওঁৰ মাজত প্ৰলয়ৰ সময়ত সকলো জীৱ লয় হৈ থাকে বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে। শান্তিঃ নামে তেওঁৰ মাজত অৱিদ্যাৰ সম্পূৰ্ণ নিৱৃত্তি হয়, অৰ্থাৎ ব্ৰহ্ম বুলি কোৱা হৈছে। পৰায়ণং নামে তেওঁক সেই পৰম অৱস্থা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যাৰ পৰা নিম্ন অৱস্থালৈ ঘূৰি অহা নহয়।
শ্লোক 62
শ্লোক ৬৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। শুভাংগঃ নামে তেওঁ সুন্দৰ ৰূপৰ জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। শান্তিদঃ নামে তেওঁ শান্তি, অৰ্থাৎ আসক্তি আৰু শত্ৰুতাৰ পৰা মুক্ত অৱস্থা প্ৰদান কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। স্ৰষ্টা নামে তেওঁ সৃষ্টি চক্ৰৰ আৰম্ভণিতে সকলো সৃষ্টি কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কুমুদঃ নামে 'কু' অৰ্থ পৃথিৱী; যি জনে তাতে আনন্দ পায়, তেওঁ কুমুদ। কুৱলেশয়ঃ নামে 'কু' অৰ্থ পৃথিৱী; তাক আৱৰি থকা জল, গতিকে 'কুৱল' অৰ্থ জল; যি জলত শয়ন কৰে, তেওঁ কুৱলেশয়। 'কুৱল'ৰ অন্য অৰ্থ সৰ্পৰ তলভাগ; আদিশেষ নামৰ সৰ্পত শয়ন কৰা জনো কুৱলেশয়। গোহিতঃ নামে কৃষ্ণ অৱতাৰত গোৱৰ্ধন পৰ্বত উত্তোলন কৰি গৰু ৰক্ষা কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। গোপতিঃ নামে পৃথিৱীৰ প্ৰভু বিষ্ণু বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। গোপ্তা নামে পৃথিৱীৰ ৰক্ষক; বা নিজ মায়াৰে নিজকে লুকুৱাই ৰখা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱৃষভাক্ষঃ নামে তেওঁৰ চকু ভক্তসকলৰ ওপৰত কাম্য বস্তু বৰ্ষণ কৰে বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে; তেওঁৰ দৃষ্টি ধৰ্মৰে পৰিপূৰ্ণ। ৱৃষপ্ৰিয়ঃ নামে তেওঁৰ প্ৰিয় হৈছে ৱৃষ বা ধৰ্ম বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 63
শ্লোক ৬৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অনিৱৰ্তী নামে অসুৰসকলৰ সৈতে যুদ্ধত কেতিয়াও পিছ নহটা জন; বা ধৰ্মত নিষ্ঠাবান হোৱাৰ বাবে কেতিয়াও ধৰ্ম ত্যাগ নকৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। নিৱৃত্তাত্মা নামে তেওঁৰ মন স্বাভাৱিকতে ইন্দ্ৰিয়ৰ বিষয়ৰ পৰা আঁতৰি থকা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সংক্ষেপ্তা নামে তেওঁ প্ৰলয়ৰ সময়ত বিস্তৃত বিশ্বক সূক্ষ্ম অৱস্থালৈ সংকুচিত কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ক্ষেমকৃৎ নামে তেওঁ নিকটলৈ অহা লোকসকলক ক্ষেম বা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। শিৱঃ নামে তেওঁৰ নাম উচ্চাৰণ মাত্ৰেই সকলোকে শুদ্ধ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। শ্ৰীৱৎসৱক্ষাঃ নামে তেওঁৰ বুকুত শ্ৰীৱৎস নামৰ চিহ্ন থকা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। শ্ৰীৱাসঃ নামে তেওঁৰ বুকুত শ্ৰীদেৱী সদায় অধিষ্ঠান কৰে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শ্ৰীপতিঃ নামে ক্ষীৰসাগৰ মথাৰ সময়ত শ্ৰীদেৱীয়ে আন সকলো দেৱতা আৰু অসুৰক প্ৰত্যাখ্যান কৰি যাক স্বামী ৰূপে বাছি লৈছিল, সেই জন; বা শ্ৰী অৰ্থ পৰম বিশ্বশক্তি আৰু ভগৱান সেই শক্তিৰ প্ৰভু। শ্ৰীমতাং ৱৰঃ নামে তেওঁ ব্ৰহ্মাৰ দৰে শক্তি আৰু বিত্তৰ অধিকাৰী সকল দেৱতাৰ ওপৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 64
শ্লোক ৬৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। শ্ৰীদঃ নামে তেওঁ ভক্তসকলক ঐশ্বৰ্য প্ৰদান কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। শ্ৰীশঃ নামে তেওঁ দেৱী শ্ৰীৰ প্ৰভু বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। শ্ৰীনিৱাসঃ নামে 'শ্ৰী' ইয়াত শ্ৰী অৰ্থাৎ গুণ আৰু শক্তিৰে যুক্ত মানুহ বুজায়; যি জন এনে মানুহৰ মাজত বাস কৰে, তেওঁ শ্ৰীনিৱাস। শ্ৰীনিধিঃ নামে তেওঁ সকলো শ্ৰী, অৰ্থাৎ গুণ আৰু শক্তিৰ আসন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। শ্ৰীৱিভাৱনঃ নামে তেওঁ কৰ্ম অনুসৰি সকলো প্ৰকাৰৰ ঐশ্বৰ্য আৰু গুণ প্ৰদান কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। শ্ৰীধৰঃ নামে তেওঁ সকলোৰে মাতৃ শ্ৰীদেৱীক নিজৰ বুকুত ধাৰণ কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। শ্ৰীকৰঃ নামে তেওঁ ভক্ত—যিসকলে তেওঁৰ প্ৰশংসা, চিন্তন আৰু উপাসনা কৰে—তেওঁলোকক গুণৱান আৰু শক্তিশালী কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শ্ৰেয়ঃ নামে 'শ্ৰেয়স্' অৰ্থ কদাপি ক্ষয় নহোৱা মংগল আৰু সুখ লাভ; এনে অৱস্থা ভগৱানৰ স্বভাৱ। শ্ৰীমান্ নামে তেওঁৰ মাজত শক্তি, গুণ, সৌন্দৰ্য আদি সকলো প্ৰকাৰৰ শ্ৰী আছে বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। লোকত্ৰয়াশ্ৰয়ঃ নামে তেওঁ তিনিওটা লোকৰ আশ্ৰয় বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 65
শ্লোক ৬৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। স্ৱক্ষঃ নামে তেওঁৰ চকু পদ্মফুলৰ দৰে সুন্দৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্ৱাংগঃ নামে তেওঁৰ অংগবোৰ সুন্দৰ বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। শতানন্দঃ নামে তেওঁ অদ্বয় আৰু পৰম আনন্দস্বৰূপ জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। নন্দিঃ নামে তেওঁ পৰম আনন্দস্বৰূপ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। জ্যোতিৰ্গণেশ্ৱৰঃ নামে তেওঁ তাৰকাসমূহৰ, অৰ্থাৎ জ্যোতিৰ্গণৰ প্ৰভু বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱিজিতাত্মা নামে তেওঁ মনৰ ৰূপ আত্মাক জয় কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱিধেয়াত্মা নামে তেওঁৰ আত্মা সম্পূৰ্ণৰূপে সুশাসিত বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সৎকীৰ্তিঃ নামে তেওঁৰ খ্যাতি সত্যৰ স্বৰূপ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ছিন্নসংশয়ঃ নামে তেওঁৰ কোনো সন্দেহ নাই, কিয়নো হাতৰ ফলৰ দৰে সকলো কিছু তেওঁৰ বাবে স্পষ্ট বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 66
শ্লোক ৬৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। উদীৰ্ণঃ নামে তেওঁ সকলো জীৱতকৈ শ্ৰেষ্ঠ জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সৰ্ৱতশ্চক্ষুঃ নামে তেওঁ শুদ্ধ চেতনাৰ স্বৰূপ হোৱাৰ বাবে সকলো দিশত সকলো কিছু দেখিব পৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। অনীশঃ নামে তেওঁৰ ওপৰত শাসন কৰিব পৰা আন কোনো নাই বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শাশ্ৱতস্থিৰঃ নামে তেওঁ শাশ্বত হ'লেও অপৰিৱৰ্তনীয় বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ভূশয়ঃ নামে লংকা পাৰ হোৱাৰ উপায় বিচাৰি থাকোঁতে তেওঁ সাগৰ-তীৰৰ মাটিত শয়ন কৰিবলগীয়া হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ভূষণঃ নামে তেওঁ নানা অৱতাৰ ৰূপে প্ৰকাশ পাই পৃথিৱী অলংকৃত কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ভূতিঃ নামে তেওঁ সকলো কিছুৰ আশ্ৰয় বা সাৰ, অথবা সকলো মহিমাময় প্ৰকাশৰ উৎস বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱিশোকঃ ৰূপে তেওঁ আনন্দস্বৰূপ হোৱাৰ বাবে সকলো শোকৰ পৰা মুক্ত জন। শোকনাশনঃ নামে তেওঁ কেৱল স্মৰণৰ দ্বাৰাই ভক্তসকলৰ শোক দূৰ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 67
শ্লোক ৬৮ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অৰ্চিষ্মান্ নামে তেওঁৰ আলোকৰশ্মি (অৰ্চিস্)ৰ দ্বাৰা সূৰ্য, চন্দ্ৰ আৰু অন্য জ্যোতিষ্কসমূহে দীপ্তি লাভ কৰে বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অৰ্চিতঃ নামে তেওঁক ব্ৰহ্মা আৰু অন্য দেৱতাসকলে উপাসনা কৰে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিসকল নিজেই সকলো লোকত উপাসনাৰ বিষয়। কুম্ভঃ নামে তেওঁ ঘটৰ দৰে সকলো কিছু নিজৰ মাজত ধাৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱিশুদ্ধাত্মা নামে তেওঁ সত্ত্ব, ৰজঃ আৰু তমঃ—এই তিনিটা গুণৰ ওপৰত বুলি সন্মান কৰা হৈছে; ভগৱান শুদ্ধ চেতনা আৰু সকলো মালিন্যৰ পৰা মুক্ত। ৱিশোধনঃ নামে তেওঁ কেৱল স্মৰণৰ দ্বাৰাই সকলো পাপ বিনাশ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অনিৰুদ্ধঃ নামে চাৰি ৱ্যূহৰ শেষটো—ৱাসুদেৱ, সংকৰ্ষণ, প্ৰদ্যুম্ন আৰু অনিৰুদ্ধ; বা শত্ৰুৱে বাধা দিব নোৱাৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অপ্ৰতিৰথঃ নামে তেওঁৰ সন্মুখত দাঁড়িব পৰা সমকক্ষ শত্ৰু নাই বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। প্ৰদ্যুম্নঃ নামে তেওঁৰ দ্যুম্ন (ঐশ্বৰ্য) উচ্চ আৰু পৱিত্ৰ শ্ৰেণীৰ; বা চাৰি ৱ্যূহৰ এটা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। অমিতৱিক্ৰমঃ নামে তেওঁ অসীম পৰাক্ৰমী জন, যাৰ সাহসক কোনেও বাধা দিব নোৱাৰে বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 68
শ্লোক ৬৯ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। কালনেমিনিহা নামে কালনেমি নামৰ অসুৰক সংহাৰ কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৱীৰঃ নামে তেওঁ সাহসী আৰু বীৰ্যৱান জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। শৌৰিঃ নামে কৃষ্ণ ৰূপে শূৰৰ বংশত জন্ম লোৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শূৰজনেশ্ৱৰঃ নামে তেওঁৰ অপৰিসীম পৰাক্ৰমেৰে ইন্দ্ৰৰ দৰে মহাশক্তিকো নিয়ন্ত্ৰণ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ত্ৰিলোকাত্মা নামে অন্তৰ্যামী ৰূপে তেওঁ ত্ৰিলোকৰ আত্মা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ত্ৰিলোকেশঃ নামে তেওঁৰ পথ-প্ৰদৰ্শন আৰু আজ্ঞাতে ত্ৰিলোকৰ সকলো কিছু চলি থকা বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। কেশৱঃ নামে 'কেশ' অৰ্থ সূৰ্যমণ্ডলৰ ভিতৰত বিয়পা কিৰণ; গতিকে তেওঁ সেই কিৰণৰ উৎস বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কেশিহা নামে তেওঁ কেশী নামৰ অসুৰক সংহাৰ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। হৰিঃ নামে তেওঁ জন্ম-মৃত্যুৰ চক্ৰত আবদ্ধ হোৱা সংসাৰ, আৰু তাৰ কাৰণ অৱিদ্যাক সংহাৰ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 69
শ্লোক ৭০ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। কামদেৱঃ নামে ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষ—এই চাৰিটা জীৱনমূল্য বিচৰা লোকসকলে কামনা কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কামপালঃ নামে ধাৰ্মিক কামনাযুক্ত লোকসকলৰ কাম্য লক্ষ্য ৰক্ষা আৰু পূৰণ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। কামী নামে তেওঁ স্বভাৱতে সকলো কামনা সদায় পূৰ্ণ হৈ থকা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কান্তঃ নামে তেওঁৰ ৰূপ অতি সৌন্দৰ্যযুক্ত বুলি; বা দ্বিপৰাৰ্ধৰ অন্তত ব্ৰহ্মাৰ লয় ঘটোৱা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। কৃতাগমঃ নামে তেওঁ শ্ৰুতি, স্মৃতি আৰু আগম—শাস্ত্ৰসমূহৰ সৃষ্টিকৰ্তা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অনিৰ্দেশ্যৱপুঃ নামে তেওঁৰ ৰূপ গুণৰ অতীত হোৱাৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰা বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱিষ্ণুঃ নামে তেওঁৰ দীপ্তি আকাশ আৰু পৃথিৱীত বিস্তাৰিত হৈছে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱীৰঃ ৰূপে তেওঁ গতি আৰু বীৰত্বপূৰ্ণ কৰ্মৰ শক্তি ধাৰণ কৰা জন। অনন্তঃ নামে তেওঁ সকলো বস্তুত ব্যাপ্ত, শাশ্বত, সকলোৰে আত্মা আৰু দেশ, কাল বা স্থানৰ দ্বাৰা সীমাবদ্ধ নহয় বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ধনঞ্জয়ঃ নামে অৰ্জুন চাৰিও দিশত ৰাজ্য জয় কৰি মহান ধন লাভ কৰাৰ বাবে তেওঁক ধনঞ্জয় বোলা হয়; অৰ্জুন ভগৱানৰ এটা বিভূতি, অৰ্থাৎ মহিমাময় প্ৰকাশ।
শ্লোক 70
শ্লোক ৭১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ব্ৰহ্মণ্যঃ নামে ৱেদ, ব্ৰাহ্মণ আৰু জ্ঞানক ব্ৰহ্ম শব্দেৰে বুজোৱা হয়; ভগৱানে এইবোৰক প্ৰসাৰিত কৰে বাবে তেওঁক ব্ৰহ্মণ্য বোলা হয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ব্ৰহ্মকৃৎ নামে তেওঁ ব্ৰহ্ম অৰ্থাৎ তপস্যা কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ব্ৰহ্মা নামে তেওঁ সৃষ্টিকৰ্তা ব্ৰহ্মাৰ ৰূপে সকলো সৃষ্টি কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ব্ৰহ্ম নামে তেওঁ ব্যাপক আৰু সকলো বিস্তাৰিত কৰা হোৱাৰ বাবে সত্য আদি লক্ষণৰ দ্বাৰা জনা যোৱা ভগৱান ব্ৰহ্ম; ব্ৰহ্ম অৰ্থাৎ সত্য, জ্ঞান আৰু অনন্ত বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ব্ৰহ্মৱিৱৰ্ধনঃ নামে তেওঁ তপস্যা আৰু আধ্যাত্মিক সাধনা বৃদ্ধি কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে। ব্ৰহ্মৱিৎ নামে তেওঁ বেদ আৰু তাৰ প্ৰকৃত অৰ্থ জনা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ব্ৰাহ্মণঃ নামে তেওঁ ব্ৰাহ্মণৰ ৰূপত সমগ্ৰ জগতক বেদৰ বিধি শিক্ষা দিয়া জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ব্ৰহ্মী নামে তেওঁৰ মাজত তপস্যা, বেদ, মন আৰু প্ৰাণ—এই সকলো ব্ৰহ্ম বুলি কোৱা সত্তা প্ৰতিষ্ঠিত বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ব্ৰহ্মজ্ঞঃ নামে তেওঁ ব্ৰহ্মৰ স্বৰূপ জনা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ব্ৰাহ্মণপ্ৰিয়ঃ নামে ব্ৰাহ্মণসকল যাৰ প্ৰতি ভক্তিপৰায়ণ, আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰিয় জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 71
শ্লোক ৭২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। মহাক্ৰমঃ নামে তেওঁ বিশাল পদক্ষেপৰ অধিকাৰী জন; বিশাল পদক্ষেপৰ অধিকাৰী ভগৱান বিষ্ণুৱে আমাক সুখ প্ৰদান কৰক। মহাকৰ্মা নামে তেওঁ বিশ্ব সৃষ্টিৰ দৰে মহান কৰ্ম সম্পাদন কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। মহাতেজাঃ নামে তেওঁৰ দীপ্তিৰ পৰা সূৰ্য আৰু অন্যান্য জ্যোতিষ্কই দীপ্তি লাভ কৰে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহোৰগঃ নামে তেওঁ মহান সাপ (আদিশেষ)ও বুলি সন্মান কৰা হৈছে। মহাক্ৰতুঃ নামে তেওঁ মহান ক্ৰতু বা যজ্ঞ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মহাযজ্ৱা নামে তেওঁ মহান আৰু জগতৰ কল্যাণৰ বাবে যজ্ঞ সম্পাদন কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। মহাযজ্ঞঃ নামে তেওঁ স্বয়ং মহান যজ্ঞ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহাহৱিঃ ৰূপে সমগ্ৰ বিশ্বক ব্ৰহ্ম বুলি কল্পনা কৰি, আত্মাৰ অগ্নি, অৰ্থাৎ ব্ৰহ্মৰ অগ্নিত হৱি (আহুতি) ৰূপে অৰ্পণ কৰা হয়।
শ্লোক 72
শ্লোক ৭৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। স্তৱ্যঃ নামে তেওঁ সকলোৰে স্তুতিৰ লক্ষ্য, কিন্তু নিজে কেতিয়াও আন কোনো সত্তাক প্ৰশংসা নকৰে বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্তৱপ্ৰিয়ঃ নামে তেওঁ স্তুতিৰ সৈতে সন্তুষ্ট হোৱা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। স্তোত্ৰং নামে তেওঁ স্তোত্ৰ—ভগৱানৰ মহিমা, গুণ আৰু নাম ঘোষণা কৰা স্তুতি বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। স্তুতিঃ নামে তেওঁ স্তুতি স্বয়ং; মহিমা কীৰ্তনৰ কাৰ্য বুলি সন্মান কৰা হৈছে। স্তোতা নামে তেওঁ সকলো ৰূপত থকা, আৰু স্তোত্ৰ গায় যি জন, তেওঁ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৰণপ্ৰিয়ঃ নামে তেওঁ জগৎ ৰক্ষাৰ বাবে যুদ্ধ ভাল পোৱা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে; তেওঁ সদায় সুদৰ্শন চক্ৰ, কৌমোদকী গদা, শাৰ্ঙ্গ ধনু, নন্দক খড়্গ আৰু পাঞ্চজন্য শংখ ধাৰণ কৰে। পূৰ্ণঃ নামে তেওঁ সকলো শক্তি আৰু গুণৰ উৎস বুলি স্বয়ং পূৰ্ণ জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। পূৰয়িতা ৰূপে তেওঁ কেৱল স্বয়ং পূৰ্ণ নহয়, আনকো সকলো পূৰ্ণতা প্ৰদান কৰে। পুণ্যঃ নামে তেওঁৰ বিষয়ে শুনিলেই সকলো পাপ মুছি যায় বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। পুণ্যকীৰ্তিঃ নামে তেওঁ পৱিত্ৰ খ্যাতিৰ অধিকাৰী জন, যাৰ গুণে আনে মহান পুণ্য লাভ কৰে বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে। অনাময়ঃ নামে তেওঁ আভ্যন্তৰীণ বা বাহ্যিক কাৰণৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা কোনো ৰোগে পীড়িত নহয় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
শ্লোক 73
শ্লোক ৭৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। মনোজৱঃ নামে তেওঁ সৰ্ৱব্যাপী হোৱাৰ বাবে মনৰ গতিৰ দৰে বেগৱান জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তীৰ্থকৰঃ নামে 'তীৰ্থ' অৰ্থ বিদ্যা, জ্ঞান বা কৌশলৰ শাখা; তেওঁ সকলো পবিত্ৰ জ্ঞানৰ উৎস বুলি এই নামেৰে আহ্বান কৰা হৈছে। ৱসুৰেতাঃ নামে তেওঁৰ ৰেতঃ (সৃষ্টিশক্তি) স্বৰ্ণ বা ৱসু স্বভাৱৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে; ৱসুপ্ৰদ।
শ্লোক 74
শ্লোক ৭৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সদ্গতিঃ নামে তেওঁ সৎ লোকসকলৰ লাভ্য গন্তব্য; বা অতি উৎকৃষ্ট বুদ্ধিৰে যুক্ত জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সৎকৃতিঃ নামে তেওঁৰ কৰ্ম জগতৰ ৰক্ষাৰ বাবে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সত্তা নামে তেওঁ আভ্যন্তৰীণ বা বাহ্যিক কোনো ভেদ নথকা অনুভৱ—শুদ্ধ সত্তা—বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সদ্ভূতিঃ নামে তেওঁ শুদ্ধ অস্তিত্ব আৰু চেতনাৰ স্বৰূপ, অবাধ্য আৰু বহু প্ৰকাৰে প্ৰকাশমান পৰমাত্মা বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সৎপৰায়ণঃ নামে তেওঁ সত্য উপলব্ধি কৰা সাধু লোকসকলে লাভ কৰিব পৰা সৰ্বোচ্চ অৱস্থা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। শূৰসেনঃ নামে হনুমানৰ দৰে বীৰ যোদ্ধাৰ সৈন্যদল যাৰ আছে বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। যদুশ্ৰেষ্ঠঃ নামে তেওঁ যদুবংশীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সন্নিৱাসঃ নামে তেওঁ সাধু আৰু জ্ঞানী লোকৰ আশ্ৰয়স্থল বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সুযামুনঃ নামে তেওঁ যমুনা নদীৰ সৈতে জড়িত দেৱকী, ৱসুদেৱ, নন্দগোপ, যশোদা, বলৰাম, সুভদ্ৰা আদি বিখ্যাত ব্যক্তিসকলে পৰিবেষ্টিত জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 75
শ্লোক ৭৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ভূতাৱাসঃ নামে তেওঁৰ মাজত সকলো জীৱ বাস কৰে বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ৱাসুদেৱঃ নামে মায়াৰ দ্বাৰা সমগ্ৰ বিশ্বত ব্যাপ্ত হৈ থকা দিব্য সত্তা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সৰ্ৱাসুনিলয়ঃ নামে জীৱৰ ৰূপত তেওঁৰ মাজত সকলো জীৱৰ প্ৰাণশক্তি লয় হয় বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অনলঃ নামে তেওঁৰ ঐশ্বৰ্য বা শক্তিৰ কোনো সীমা নাই বুলি সন্মান কৰা হৈছে। দৰ্পহা নামে তেওঁ অধাৰ্মিক পথত চলা লোকসকলৰ গৰ্ব দমন কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। দৰ্পদঃ নামে তেওঁ ধাৰ্মিক পথত চলা লোকসকলক মৰ্যাদাপূৰ্ণ আত্মসম্মান প্ৰদান কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। দৃপ্তঃ নামে তেওঁ নিজৰ স্বাভাৱিক আনন্দৰ উপভোগত সদায় তৃপ্ত জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। দুৰ্ধৰঃ ৰূপে তেওঁক ধ্যানৰ সময়ত হৃদয়ত ধাৰণ কৰা অতি কঠিন। অপৰাজিতঃ নামে তেওঁ আসক্তিৰ দৰে আভ্যন্তৰীণ শত্ৰু বা অসুৰৰ দৰে বাহ্যিক শত্ৰুৱে কেতিয়াও পৰাজিত কৰিব নোৱাৰে বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 76
শ্লোক ৭৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৱিশ্ৱমূৰ্তিঃ নামে তেওঁ সকলো জীৱৰ আত্মা হোৱাৰ বাবে সমগ্ৰ বিশ্বক নিজৰ দেহ ৰূপে ধাৰণ কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মহামূৰ্তিঃ নামে তেওঁ আদিশেষৰ শয্যাত শয়ন কৰা বিশাল ৰূপৰ অধিকাৰী জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। দীপ্তমূৰ্তিঃ নামে তেওঁ জ্ঞানৰ উজ্জ্বল ৰূপ থকা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অমূৰ্তিমান্ নামে তেওঁ কৰ্ম-জাত দেহ নথকা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অনেকমূৰ্তিঃ নামে তেওঁ জগতৰ উপকাৰৰ বাবে অৱতাৰত বহুতো দেহ ধাৰণ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অৱ্যক্তঃ নামে তেওঁ বহু ৰূপ থকাৰ পিছতো 'এইটো' বুলি স্পষ্টভাৱে দেখুওৱাব নোৱাৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। শতমূৰ্তিঃ নামে তেওঁ শুদ্ধ চেতনাৰ স্বৰূপ হ'লেও সাময়িক উদ্দেশ্যৰ বাবে বিভিন্ন ৰূপ ধাৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শতাননঃ নামে তেওঁ শ-মুখযুক্ত জন, অৰ্থাৎ তেওঁৰ অসংখ্য ৰূপ আছে বুলি ইংগিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 77
শ্লোক ৭৮ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। একঃ নামে তেওঁ আভ্যন্তৰীণ, বাহ্যিক বা ভিন্নজাতীয় কোনো ভেদ নথকা, সম্পূৰ্ণৰূপে অদ্বয় জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। নৈকঃ নামে তেওঁ মায়াৰ পৰা জন্ম লোৱা বহুতো দেহ থকা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সৱঃ নামে তেওঁ সেই যজ্ঞ, যাত সোম প্ৰস্তুত কৰি ব্যৱহাৰ কৰা হয় বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কঃ নামে 'ক' অক্ষৰে আনন্দ বা সুখ বুজায়; গতিকে আনন্দস্বৰূপে স্তুতি কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। কিম্ নামে তেওঁ সকলো মূল্যৰ সমষ্টি হোৱাৰ বাবে ধ্যানৰ যোগ্য বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। যৎ নামে তেওঁ স্বভাৱতে স্বয়ম্ভূ বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে; 'যৎ' অৰ্থ স্বয়ং অস্তিত্ববান সত্তা। তৎ নামে তেওঁক ব্ৰহ্ম বুলি আহ্বান কৰা হৈছে, কিয়নো তেওঁ নিজকে বিস্তাৰ (তনোতি) কৰে। পদমনুত্তমম্ নামে ব্ৰহ্ম 'পদ' অৰ্থাৎ চূড়ান্ত অৱস্থা—সকলো মোক্ষকামীৰ লক্ষ্য; আৰু তাতকৈ ওপৰত লাভ কৰিবলগীয়া একো নথকাৰ বাবে 'অনুত্তম'। লোকবন্ধুঃ নামে তেওঁ সকলো লোকৰ বন্ধু বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। লোকনাথঃ নামে সকলো লোকে যাৰ আগত প্ৰাৰ্থনা কৰে সেই জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে। মাধৱঃ নামে মধুৰ বংশত জন্ম লোৱা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ভক্তৱৎসলঃ নামে ভক্তসকলৰ প্ৰতি অসীম স্নেহ থকা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে।
শ্লোক 78
শ্লোক ৭৯ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সুৱৰ্ণৱৰ্ণঃ নামে তেওঁ সোণৰ ৰঙৰ অধিকাৰী জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। হেমাংগঃ নামে তেওঁৰ দেহ সোণৰ দৰে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ৱৰাংগঃ নামে তেওঁৰ অংগবোৰ উজ্জ্বল সুন্দৰ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। চন্দনাংগদী নামে তেওঁ সুগন্ধি চন্দনৰ প্ৰলেপ আৰু আনন্দদায়ক বাজুবন্ধেৰে অলংকৃত জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱীৰহা নামে ধৰ্ম ৰক্ষাৰ বাবে হিৰণ্যকশিপুৰ দৰে বীৰ অসুৰসকলক সংহাৰ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱিষমঃ নামে তেওঁৰ সমকক্ষ কেউ নাই, কাৰণ কোনো গুণতে তেওঁৰ সৈতে তুলনা কৰিব নোৱাৰি বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। শূন্যঃ নামে তেওঁৰ কোনো সীমাবদ্ধ গুণ নথকা বাবে, তেওঁক সংজ্ঞায়িত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা লোকসকলৰ বাবে শূন্যৰূপে প্ৰকাশ পায় বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ঘৃতাশীঃ ৰূপে তেওঁৰ আশীৰ্বাদ কেতিয়াও ব্যৰ্থ নহয়। অচলঃ নামে সত্য, চেতনা আৰু অনন্তৰূপী নিজৰ প্ৰকৃত স্বৰূপৰ পৰা তেওঁক বিচ্যুত কৰিব নোৱাৰি বুলি সন্মান কৰা হৈছে। চলঃ নামে তেওঁ ৱায়ুৰূপে গতি কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
শ্লোক 79
শ্লোক ৮০ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অমানী নামে তেওঁ শুদ্ধ চেতনাৰ স্বৰূপ হোৱাৰ বাবে আত্মা নহয় এনে কোনো বস্তুৰ সৈতে নিজকে একাত্ম নকৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মানদঃ নামে তেওঁ নিজৰ মায়াৰ দ্বাৰা অনাত্মাত আত্মবোধ সৃষ্টি কৰা, বা ভক্তসকলক সন্মান আৰু কৃপা প্ৰদান কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। মান্যঃ নামে তেওঁ সকলোৰে ঈশ্বৰ বাবে সকলোৰে দ্বাৰা পূজনীয় জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। লোকস্বামী নামে তেওঁ চৌদ্দ লোকৰ প্ৰভু বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ত্ৰিলোকধৃক্ নামে তেওঁ তিনিওটা লোকৰ আধাৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সুমেধাঃ নামে তেওঁৰ মহান আৰু কল্যাণময় বুদ্ধি থকা বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। মেধজঃ নামে তেওঁ যাগ (এবিধ যজ্ঞ)ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ধন্যঃ নামে তেওঁ নিজৰ সকলো লক্ষ্য প্ৰাপ্ত হোৱাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ আত্মতুষ্ট জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সত্যমেধাঃ নামে তেওঁৰ বুদ্ধি সদায় ফলপ্ৰসূ বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ধৰাধৰঃ নামে আদিশেষৰ দৰে নিজৰ অংশসমূহেৰে জগৎ ধাৰণ কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 80
শ্লোক ৮১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। তেজোৱৃষঃ নামে সূৰ্যৰূপে সকলো সময়তে বৰ্ষণ কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। দ্যুতিধৰঃ নামে তেওঁৰ স্বৰূপ সদায় উজ্জ্বল বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সৰ্ৱশস্ত্ৰভৃতাং ৱৰঃ নামে সকলো অস্ত্ৰধাৰীৰ মাজত তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। প্ৰগ্ৰহঃ নামে তেওঁ ভক্তসকলৰ নৈৱেদ্য অতি আনন্দেৰে গ্ৰহণ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। নিগ্ৰহঃ নামে তেওঁ সকলো নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আৰু অৱশেষত লয় কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱ্যগ্ৰঃ নামে তেওঁৰ অগ্ৰ (সীমা) নাই; বা ভক্তৰ প্ৰাৰ্থনা পূৰণ কৰাত সদায় সজাগ জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। নৈকশৃংগঃ নামে বৰাহ ৰূপত তেওঁৰ চাৰিটা শিং থকা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। গদাগ্ৰজঃ নামে তেওঁ মন্ত্ৰৰ (নিগদ)ৰ দ্বাৰা প্ৰথমে প্ৰকাশিত হোৱা জন; বা গদাৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
শ্লোক 81
শ্লোক ৮২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। চতুৰ্মূৰ্তিঃ নামে তেওঁ চাৰিটা ৰূপৰ অধিকাৰী জন: ৱিৰাট, সূত্ৰাত্মা, অৱ্যাকৃত আৰু তুৰীয়; বা শ্বেত, ৰঙা, হালধীয়া আৰু কলা—এই চাৰিটা ৰঙৰ শিঙৰ অধিকাৰী বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। চতুৰ্বাহুঃ নামে তেওঁ চাৰিটা বাহুযুক্ত জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যেনেকৈ ৱাসুদেৱক সদায় বৰ্ণনা কৰা হয়। চতুৰ্ৱ্যূহঃ নামে তেওঁ চাৰিটা প্ৰকাশ—ৱাসুদেৱ, সংকৰ্ষণ, প্ৰদ্যুম্ন আৰু অনিৰুদ্ধ—ৰ অধিকাৰী বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। চতুৰ্গতিঃ নামে শাস্ত্ৰ-নিৰ্দেশিত চাৰি আশ্ৰম আৰু চাৰি ৱৰ্ণৰ লোকসকলে গন্তব্য হিচাপে বিচৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। চতুৰাত্মা নামে তেওঁৰ আত্মা বিশেষভাৱে শক্তিৰে সমৃদ্ধ, আসক্তি, শত্ৰুতা বা সীমাবদ্ধতাৰ পৰা মুক্ত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। চতুৰ্ভাৱঃ নামে ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষ—এই চাৰিটা মানৱ মূল্যৰ উৎস জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। চতুৰ্ৱেদৱিৎ নামে চাৰিটা বেদৰ প্ৰকৃত অৰ্থ বুজা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। একপাৎ ৰূপে তেওঁ এটা পাদ (চৰণ বা প্ৰকাশ)ৰ অধিকাৰী, যি তেওঁৰ অতীন্দ্ৰিয় একত্ব সূচায়।
শ্লোক 82
শ্লোক ৮৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সমাৱৰ্তঃ নামে তেওঁ সংসাৰ-চক্ৰ কাৰ্যকৰীভাৱে ঘূৰাই থকা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অনিৱৃত্তাত্মা নামে তেওঁ সৰ্ৱব্যাপী হোৱাৰ বাবে কোনো কিছুৰ পৰা বা কোনো ঠাইৰ পৰা বিচ্ছিন্ন নহয় বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। দুৰ্জয়ঃ নামে তেওঁক জয় কৰিব নোৱাৰি বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। দুৰতিক্ৰমঃ নামে যাৰ ভয়ত সূৰ্যৰ দৰে স্বৰ্গীয় সত্তাও তেওঁৰ আজ্ঞাৰ বিৰোধিতা কৰিবলৈ সাহস নকৰে বুলি সন্মান কৰা হৈছে। দুৰ্লভঃ নামে তেওঁক ভক্তিৰ দ্বাৰা লাভ কৰিব পৰা যায়, আৰু সেই ভক্তিও অনুশীলন কৰাটো কঠিন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। দুৰ্গমঃ নামে তেওঁক লাভ কৰা কঠিন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। দুৰ্গঃ নামে নানা বাধাৰ বাবে যাক লাভ কৰা কঠিন হয় সেই জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। দুৰাৱাসঃ নামে যোগীসকলে সমাধিত অতি কষ্টেৰে তেওঁক হৃদয়ত বাস কৰিবলৈ বাধ্য কৰে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। দুৰাৰিহাঃ নামে তেওঁ অসুৰৰ দৰে শত্ৰুভাৱাপন্ন সত্তাসমূহ সংহাৰ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 83
শ্লোক ৮৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। শুভাংগঃ নামে ধ্যানৰ বাবে অতি মংগলময় ৰূপৰ অধিকাৰী জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। লোকসাৰংগঃ নামে সাৰংগ (মৌমাখি)ৰ দৰে জগতৰ পৰা সাৰ আহৰণ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সুতন্তুঃ নামে এই অনন্ত বিস্তৃত বিশ্ব তেওঁৰ বুলি, তেওঁ সুতন্তু অৰ্থাৎ সুন্দৰ জালৰ জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। তন্তুৱৰ্ধনঃ নামে এই জগতৰ জাল বৃদ্ধি বা সংকুচিত কৰিব পৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ইন্দ্ৰকৰ্মা নামে ইন্দ্ৰৰ কৰ্মৰ দৰে, অৰ্থাৎ অতি প্ৰশংসনীয় আৰু শ্ৰেষ্ঠ কৰ্মৰ অধিকাৰী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মহাকৰ্মা নামে আকাশৰ দৰে মহান ভূতসমূহ যাৰ কাৰ্য বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। কৃতকৰ্মা নামে সকলো সম্পূৰ্ণ কৰা আৰু আৰু কৰিবলগীয়া একো নথকা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কৃতাগমঃ ৰূপে তেওঁ বেদৰ ৰূপত আগম প্ৰকাশ কৰা জন।
শ্লোক 84
শ্লোক ৮৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। উদ্ভৱঃ নামে তেওঁ নিজ ইচ্ছাতেই মহান আৰু উৎকৃষ্ট দেহ গ্ৰহণ কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সুন্দৰঃ নামে তেওঁৰ এনে সুন্দৰ ৰূপ, যিয়ে সকলোকে মোহিত কৰে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সুন্দঃ নামে তেওঁক অতি কোমলতাৰ বাবে (উন্দন) বিখ্যাত বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৰত্ননাভঃ নামে 'ৰত্ন' অৰ্থ সৌন্দৰ্য; যাৰ নাভি অতি সুন্দৰ, সেই জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সুলোচনঃ নামে তেওঁৰ উজ্জ্বল চকু আছে, যিয়ে সকলো জনা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অৰ্কঃ নামে ব্ৰহ্মাৰ দৰে উপাসনাৰ বিষয় হোৱা সত্তাসমূহেও তেওঁক উপাসনা কৰে বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱাজসনঃ নামে যিসকলে তেওঁৰ আগত প্ৰাৰ্থনা কৰে, তেওঁলোকক ৱাজ (আহাৰ) প্ৰদান কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শৃংগীঃ ৰূপে তেওঁ প্ৰলয়ৰ সময়ত এটা উজ্জ্বল শিং থকা মাছৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা জন। জয়ন্তঃ নামে তেওঁ সহজে শত্ৰু জয় কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। সৰ্ৱৱিজ্জয়ী নামে 'সৰ্ৱৱিৎ' অৰ্থাৎ সৰ্বজ্ঞ আৰু 'জয়ী' অৰ্থাৎ আসক্তি আৰু ক্ৰোধৰ দৰে আভ্যন্তৰীণ শক্তি আৰু হিৰণ্যাক্ষৰ দৰে বাহ্যিক শত্ৰু জয় কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 85
শ্লোক ৮৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সুৱৰ্ণবিন্দুঃ নামে তেওঁৰ অংগবোৰ (বিন্দু) উজ্জ্বলতাত সোণৰ সমান বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অক্ষোভ্যঃ নামে আসক্তি আৰু বিৰাগৰ দৰে আবেগ, ইন্দ্ৰিয়ৰ বিষয় বা অসুৰসকলৰ দ্বাৰাও কেতিয়াও বিচলিত নোহোৱা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সৰ্ৱৱাগীশ্ৱৰেশ্ৱৰঃ নামে ব্ৰহ্মাসহ সকলো বিদ্যাৰ প্ৰভুৰো প্ৰভু বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। মহাহ্ৰদঃ নামে তেওঁ আনন্দস্বৰূপ পৰমাত্মা হোৱাৰ বাবে, যিসকল যোগীয়ে তেওঁৰ ধ্যান কৰে, তেওঁলোকে এই আনন্দৰ হ্ৰদত ডুব দি মহান আনন্দ লাভ কৰে; এই বাবে তেওঁক মহান হ্ৰদ বোলা হয়, বুলি সন্মান কৰা হৈছে। মহাগৰ্তঃ নামে তেওঁৰ মায়া এটা মহা গৰ্তৰ দৰে পাৰ হ'বলৈ কঠিন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মহাভূতঃ নামে অতীত, বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যৎ—এই তিনিটা কালৰ দ্বাৰা বিভক্ত নোহোৱা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। মহানিধিঃ নামে সকলো মহান ভূতৰ আধাৰ, মহান আৰু অতি মূল্যৱান নিধি বুলি আহ্বান কৰা হৈছে।
শ্লোক 86
শ্লোক ৮৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। কুমুদঃ নামে 'কু' অৰ্থ পৃথিৱী; যিজনে পৃথিৱীক ভাৰৰ পৰা মুক্ত কৰি আনন্দ (মুদ) প্ৰদান কৰে বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কুন্দৰঃ নামে কুন্দ ফুলৰ দৰে শুদ্ধ আশীৰ্বাদ প্ৰদান কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। কুন্দঃ নামে তেওঁৰ অংগবোৰ কুন্দ (জুঁই)ৰ দৰে সুন্দৰ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। পৰ্জন্যঃ নামে তেওঁ মেঘৰ দৰে তিনিটা তাপ—আধ্যাত্মিক, আধিভৌতিক আৰু আধিদৈৱিক—নিৱাৰণ কৰি সকলো কাম্য বস্তু বৰ্ষণ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। পাৱনঃ নামে তেওঁক কেৱল স্মৰণ কৰিলেই ভক্তই পৱিত্ৰতা লাভ কৰে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অনিলঃ নামে তেওঁ কোনো প্ৰেৰণা বা বন্ধনৰ বাহিৰত থকা জন; সদায় জাগ্ৰত থকা জন বুলিও স্মৰণ কৰা হৈছে। অমৃতাশঃ নামে তেওঁৰ স্বভাৱ অমৃত (অমৃতানন্দ) ভোগ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অমৃতৱপুঃ নামে তেওঁৰ ৰূপ অমৰ আৰু অক্ষয় বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সৰ্ৱজ্ঞঃ নামে তেওঁ সৰ্বজ্ঞ জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। সৰ্ৱতোমুখঃ নামে তেওঁৰ মুখ সকলো ফালে আছে বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 87
শ্লোক ৮৮ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সুলভঃ নামে ভক্তিৰে পাত, ফুল আৰু ফল—এই সামান্য বস্তু অৰ্পণ কৰিলেই সহজে লাভ কৰিব পৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সুৱ্ৰতঃ নামে শুদ্ধ নৈৱেদ্য ভোগ কৰা জন; বা কেৱল সাক্ষী (ভোক্তা নহয়) জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সিদ্ধঃ নামে তেওঁৰ উদ্দেশ্য সদায় সিদ্ধ হয়—সৰ্বশক্তিমান আৰু আন কোনো ইচ্ছাৰ দ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত নহয় বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শত্ৰুজিৎ নামে সকলো পাপ শক্তিৰ ওপৰত বিজয়ী জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। শত্ৰুতাপনঃ নামে দেৱতাসকলৰ শত্ৰু সংহাৰ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ন্যগ্ৰোধঃ নামে সকলোৰে ওপৰত থাকিও নিম্নমুখী ৰূপে বৃদ্ধি পোৱা—প্ৰকাশিত সকলো কিছুৰ উৎস বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। উদুম্বৰঃ নামে তেওঁ পৰম কাৰণ ৰূপে আকাশৰ ওপৰত, অৰ্থাৎ সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অশ্ৱত্থঃ ৰূপে তেওঁ পৰৱৰ্তী দিনলৈকো নৰয়; নিৰন্তৰ পৰিৱৰ্তনশীল বিশ্ব তেওঁৰ ৰূপ। চাণূৰান্ধ্ৰনিষূদনঃ নামে তেওঁ অন্ধ্ৰ জাতিৰ বীৰ যোদ্ধা চাণূৰক সংহাৰ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 88
শ্লোক ৮৯ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সহস্ৰাৰ্চিঃ নামে তেওঁ অসংখ্য আলোক-ৰশ্মিৰ অধিকাৰী জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সপ্তজিহ্ৱঃ নামে অগ্নিৰূপে প্ৰকাশ পোৱা ভগৱানৰ সাতটা শিখাৰ জিভা থকা বুলি ধাৰণা কৰা হয় বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সপ্তৈধাঃ নামে অগ্নিস্বৰূপ ভগৱানৰ সাতটা ঐধা (দীপ্তিৰ ৰূপ) আছে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সপ্তৱাহনঃ নামে সূৰ্যৰূপী ভগৱানৰ সাতটা ঘোঁৰা বাহন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অমূৰ্তিঃ নামে তেওঁ স্থূল দৈহিক ৰূপ নথকা, নিৰাকাৰ শুদ্ধ চেতনাৰ স্বৰূপ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অনঘঃ নামে তেওঁ পাপ আৰু দুখৰ পৰা মুক্ত জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অচিন্ত্যঃ নামে তেওঁ কোনো জ্ঞানৰ মাপকাঠীৰে নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে, কিয়নো তেওঁ সকলো জ্ঞানৰ প্ৰমাণ দিয়া সাক্ষী আত্মা। ভয়কৃৎ নামে কু-পথত চলা লোকসকলৰ মনত ভয় সৃষ্টি কৰা জন; বা সকলো ভয়ৰ মূল কাটি পেলোৱা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ভয়নাশনঃ নামে তেওঁ সাধুসকলৰ ভয় বিনাশ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 89
শ্লোক ৯০ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অণুঃ নামে তেওঁ অতি সূক্ষ্ম জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৃহৎ নামে তেওঁ বিশাল আৰু শক্তিশালী জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। কৃশঃ নামে তেওঁ জড় নহয়, সকলো প্ৰকৃতিজ বস্তুৰ অতীত জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। স্থূলঃ নামে তেওঁ সকলোৰে অন্তৰ্যামী হোৱাৰ বাবে, ৰূপকাৰ্থত স্থূল (বিশাল) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গুণভৃৎ নামে সৃষ্টি, পালন আৰু প্ৰলয় কৰা সত্ত্ৱ, ৰজঃ আৰু তমঃ—এই গুণসমূহৰ আধাৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। নিৰ্গুণঃ নামে তেওঁ প্ৰকৃতিৰ গুণৰহিত জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। মহান্ নামে তেওঁ মহান বুলি কোৱা হৈছে। অধৃতঃ নামে তেওঁ পৃথিৱী আদি সকলো ধাৰক শক্তিৰ আধাৰ হোৱাৰ বাবে, নিজে কোনো বাহ্যিক বস্তুৰ দ্বাৰা ধাৰিত নহয় বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। স্ৱধৃতঃ নামে তেওঁ কেৱল নিজৰ দ্বাৰাই ধাৰিত জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। স্ৱাস্যঃ নামে তেওঁৰ মুখ পদ্ম-ভিতৰৰ দৰে সুন্দৰ আৰু ইষৎ ৰঙা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। প্ৰাগ্ৱংশঃ নামে তেওঁৰ 'ৱংশ' অৰ্থাৎ জগৎ-ব্যৱস্থাৰ আগত কোনো কাৰণ নাই—একমাত্ৰ তেওঁ চূড়ান্ত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱংশৱৰ্ধনঃ নামে তেওঁ নিজৰ সন্তান স্বৰূপ জগৎ-ব্যৱস্থাক বৃদ্ধি বা লয় কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে।
শ্লোক 90
শ্লোক ৯১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ভাৰভৃৎ নামে অনন্ত (আদিশেষ) ৰূপ ধাৰণ কৰি পৃথিৱীৰ ভাৰ বহন কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কথিতঃ নামে তেওঁক ৱেদে সৰ্বোচ্চ বুলি বৰ্ণনা কৰে, যাৰ বিষয়ে সকলো ৱেদ কয় বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। যোগী নামে ইয়াত যোগ অৰ্থ জ্ঞান; যিজনক এই জ্ঞানেৰে লাভ কৰা যায়, তেওঁ যোগী। বা নিজ আত্মা অৰ্থাৎ পৰমাত্মাত সদায় প্ৰতিষ্ঠিত জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। যোগীশঃ নামে সাধাৰণ যোগীসকলে বাধাৰ কাৰণে যোগ বা আত্মজ্ঞানৰ পৰা বিচ্যুত হয়, কিন্তু তেওঁ কেতিয়াও যোগৰ পৰা বিচলিত নহয় বুলি সন্মান কৰা হৈছে। সৰ্ৱকামদঃ নামে তেওঁ সকলো কাম্য ফল প্ৰদান কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। আশ্ৰমঃ নামে তেওঁ সংসাৰৰ অৰণ্যত ঘূৰি ফুৰা সকলোকে বিশ্ৰাম প্ৰদান কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। শ্ৰমণঃ নামে তেওঁ বিচাৰশক্তি ব্যৱহাৰ নকৰি জীয়াই থকা লোকসকলৰ বাবে ক্লেশ সৃষ্টি কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ক্ষামঃ ৰূপে তেওঁ সকলো জীৱৰ ক্ষয় আৰু লয়ৰ কাৰণ। সুপৰ্ণঃ নামে সংসাৰ-বৃক্ষৰূপে প্ৰকাশ পোৱা ভগৱানৰ ছন্দ (বেদীয় মন্ত্ৰ) ৰূপী উত্তম পাত আছে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ৱায়ুৱাহনঃ নামে তেওঁৰ ভয়ত ৱায়ুৱে সকলো জীৱক বহন কৰে বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 91
শ্লোক ৯২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ধনুৰ্ধৰঃ নামে ৰাম ৰূপে মহান ধনু ধাৰণ কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ধনুৰ্ৱেদঃ নামে দশৰথৰ পুত্ৰ ৰাম ৰূপে ধনুৰ্ৱেদৰ (ধনুৰ্বিদ্যাৰ) অধিপতি জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। দণ্ডঃ নামে দণ্ড প্ৰয়োগকাৰীসকলৰ মাজত শাসনৰ মূৰ্ত ৰূপ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। দমযিতা নামে যম আৰু ৰজাৰ ৰূপত দুষ্টসকলক শাস্তি প্ৰদান কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। দমঃ নামে ধাৰ্মিক শাসনৰ ফলত মানুহৰ আত্মসংযম বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অপৰাজিতঃ নামে কোনো শত্ৰুৱে কেতিয়াও পৰাজিত কৰিব নোৱাৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সৰ্ৱসহঃ নামে সকলো কৰ্মত নিপুণ আৰু সকলো সমভাৱে সহ্য কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। নিযন্তা ৰূপে তেওঁ প্ৰত্যেক ব্যক্তিক তেওঁলোকৰ নিজ নিজ কৰ্তব্যত নিয়োগ কৰা জন। অনিয়মঃ নামে তেওঁৰ ওপৰত কোনো বাহ্যিক বিধি প্ৰয়োগ নহয়, কাৰণ তেওঁ নিজেই সকলো কিছুৰ নিয়ন্তা বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। অযমঃ নামে যমৰো তেওঁৰ ওপৰত কোনো নিয়ন্ত্ৰণ নাই; তেওঁৰ মৃত্যু নাই বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 92
শ্লোক ৯৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সত্ত্ৱৱান্ নামে তেওঁৰ বীৰত্ব, পৰাক্ৰম, ধৈৰ্য আদি শক্তিশালী গুণসমূহ আছে বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সাত্ত্ৱিকঃ নামে তেওঁ মূলতঃ সত্ত্ৱগুণত প্ৰতিষ্ঠিত জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সত্যঃ নামে তেওঁ সাধু লোকসকলৰ মাজত সত্যভাৱে উপস্থিত আৰু প্ৰতিষ্ঠিত জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সত্যধৰ্মপৰায়ণঃ নামে তেওঁ সত্যনিষ্ঠা আৰু ধৰ্মৰ সকলো দিশৰ মূল ভিত্তি বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অভিপ্ৰায়ঃ নামে জীৱনৰ চূড়ান্ত মূল্য (পুৰুষাৰ্থ) বিচৰা লোকসকলে বিচৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। প্ৰিয়াৰ্হঃ নামে যিয়ে নিজৰ সৰ্বাধিক প্ৰিয় বস্তু তেওঁৰ আগত উপযুক্তভাৱে অৰ্পণ কৰে, সেই জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অৰ্হঃ নামে উপাসনাৰ সকলো উপকৰণ আৰু বিধিৰে পূজাৰ যোগ্য জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। প্ৰিয়কৃৎ ৰূপে তেওঁ কেৱল প্ৰেমৰ যোগ্যই নহয়, তেওঁৰ উপাসকসকলৰ প্ৰিয় আৰু কল্যাণকাৰী কাৰ্য সক্ৰিয়ভাৱে সাধন কৰা জন। প্ৰীতিৱৰ্ধনঃ নামে তেওঁ ভক্তসকলৰ আনন্দ আৰু ভক্তি বৃদ্ধি কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 93
শ্লোক ৯৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ৱিহায়সগতিঃ নামে তেওঁ ৱিষ্ণুপদ—পৰম লোকত গতি কৰা বা তাৰ আধাৰ জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। জ্যোতিঃ নামে তেওঁ স্ৱয়ংপ্ৰকাশিত চেতনাৰ জ্যোতি, যিয়ে নিজকে আৰু সকলো বস্তুক প্ৰকাশ কৰে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সুৰুচিঃ নামে তেওঁৰ ৰুচি (দীপ্তি বা ইচ্ছা) অতি আকৰ্ষণীয় স্বভাৱৰ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। হুতভুক্ নামে সকলো যজ্ঞত যিকোনো দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে অৰ্পিত সকলো কিছু গ্ৰহণ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱিভুঃ নামে তেওঁ সৰ্ৱত্ৰ বিৰাজমান জন; বা তিনিওটা লোকৰ প্ৰভু বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৰৱিঃ নামে সূৰ্যৰূপে সকলো ৰস (তৰল) শোষণ কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱিৰোচনঃ নামে বহু প্ৰকাৰে উজ্জ্বল হোৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সূৰ্যঃ নামে সূৰ্যৰ মাজত শ্ৰী (দীপ্তি) উৎপন্ন কৰা জন; বা সূৰ্য বুলি কোৱা হয় অগ্নিক। সৱিতা নামে তেওঁ সকলো লোকৰ প্ৰসৱ (সৃষ্টি) ঘটোৱা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। ৰৱিলোচনঃ নামে সূৰ্যক চকু ৰূপে ধাৰণ কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 94
শ্লোক ৯৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অনন্তঃ নামে তেওঁ শাশ্বত, সৰ্ৱব্যাপী আৰু দেশ-কালৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। হুতভুক্ নামে অগ্নি-যজ্ঞত অৰ্পিত বস্তু ভোগ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ভোক্তা নামে অচেতন প্ৰকৃতি যাৰ ভোগ্য বিষয়, সেই জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সুখদঃ নামে ভক্তসকলক মোক্ষ প্ৰদান কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। নৈকজঃ নামে ধৰ্ম ৰক্ষাৰ বাবে বাৰে বাৰে জন্ম লোৱা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। অগ্ৰজঃ নামে সকলোৰে আগতে জন্ম লোৱা—হিৰণ্যগৰ্ভ—জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অনিৰ্ৱিণ্ণঃ নামে তেওঁ সকলো দুখৰ পৰা মুক্ত, আৰু কোনো বাধা নোহোৱাকৈ সকলো কামনা লাভ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সদামৰ্ষীঃ নামে তেওঁ সদায় সাধু লোকৰ প্ৰতি ধৈৰ্যশীল আৰু ক্ষমাশীল জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। লোকাধিষ্ঠানম্ নামে ব্ৰহ্ম, যিয়ে নিজৰ বাবে কোনো আধাৰ নোহোৱাকৈও তিনিওটা লোকক ধাৰণ কৰে বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। অদ্ভুতঃ নামে তেওঁ বিস্ময়কৰ, অদ্ভুত সত্তা বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 95
শ্লোক ৯৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। সনাৎ নামে সনাৎ শব্দটোৱে দীঘলীয়া সময়ৰ কথা বুজায়; কাল নিজেই পৰম সত্তাৰ এটা প্ৰকাশ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। সনাতনতমঃ নামে তেওঁ সকলো কাৰণৰ উৎস, আৰু সাধাৰণতে শাশ্বত বুলি বিবেচিত ব্ৰহ্মা আদি সত্তাতকৈও পুৰণি বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। কপিলঃ নামে সাগৰৰ গভীৰত থকা ৰঙা বৰ্ণৰ ভূগৰ্ভ-অগ্নি, কপিল; আৰু দিব্য জ্ঞান মূৰ্ত কৰা মুনিৰো নাম বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। কপিঃ নামে 'ক' অৰ্থ জল; তেওঁ সূৰ্যৰূপে নিজৰ স্বৰূপৰ দ্বাৰা সকলো জল শোষণ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অৱ্যযঃ নামে প্ৰলয়ৰ সময়ত সকলো লোক কোনো ক্ষতি নোহোৱাকৈ যাৰ মাজত লীন হয় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। স্ৱস্তিদঃ নামে ভক্তসকলক মংগল প্ৰদান কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। স্ৱস্তিকৃৎ নামে মংগল প্ৰদানৰ বাবে কাৰ্য কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। স্ৱস্তিঃ ৰূপে তেওঁৰ মংগলময় ৰূপ পৰম আনন্দৰে চিহ্নিত। স্ৱস্তিভুক্ নামে উৰ্ধ্বত স্ৱস্তি (মংগল) ভোগ কৰা, বা ভক্তসকলৰ কল্যাণ ৰক্ষা কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে। স্ৱস্তিদক্ষিণঃ নামে তেওঁৰ কৃপাৰে স্ৱস্তি (মংগল) বৃদ্ধি কৰা জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 96
শ্লোক ৯৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অৰৌদ্ৰঃ নামে ক্ৰিয়া, আসক্তি আৰু ক্ৰোধ ৰৌদ্ৰ; তেওঁৰ সকলো কামনা পূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে তেওঁ আসক্তি আৰু ক্ৰোধৰ পৰা মুক্ত, গতিকে অৰৌদ্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কুণ্ডলী নামে তেওঁ আদিশেষৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা, কুণ্ডলীকৃত জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। চক্ৰী নামে সকলো লোকৰ ৰক্ষাৰ বাবে মনৰ প্ৰতীক সুদৰ্শন চক্ৰ ধাৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱিক্ৰমী নামে 'ৱিক্ৰম' অৰ্থ পদক্ষেপ, আৰু মহান সাহস আৰু বীৰত্ব বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ঊর্জিতশাসনঃ নামে শ্ৰুতি আৰু স্মৃতিৰূপী তেওঁৰ আজ্ঞা অতি উৎকৃষ্ট প্ৰকৃতিৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। শব্দাতিগঃ নামে তেওঁৰ কোনো শব্দৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰি, কাৰণ শব্দে ধৰিব পৰা কোনো লক্ষণ তেওঁৰ নাই বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। শব্দসহঃ নামে তেওঁ সকলো বেদৰ চূড়ান্ত তাৎপৰ্য বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। শিশিৰঃ ৰূপে তেওঁ ত্ৰিবিধ জাগতিক তাপ—আধ্যাত্মিক, আধিভৌতিক আৰু আধিদৈৱিক—ত জ্বলি থকা লোকসকলৰ বাবে শীতল আশ্ৰয়। শৰ্ৱৰীকৰঃ নামে বন্ধনত থকা লোকৰ বাবে আত্মা ৰাতিৰ দৰে, আৰু জ্ঞানীসকলৰ বাবে সংসাৰ ৰাতিৰ দৰে; ভগৱানে দুয়োৰে বাবে এই 'ৰাতি' সৃষ্টি কৰে বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
শ্লোক 97
শ্লোক ৯৮ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অক্ৰূৰঃ নামে তেওঁ নিষ্ঠুৰতা নথকা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পেশলঃ নামে তেওঁ কাৰ্য, মন, বাক্য আৰু দেহত সুন্দৰ আৰু শোভনীয় জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। দক্ষঃ নামে তেওঁ পূৰ্ণ বিকশিত, শক্তিশালী আৰু সকলো কাম কাৰ্যকৰীভাৱে কৰা, অতি দক্ষ জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। দক্ষিণঃ নামে তেওঁ নিপুণ আৰু চটপটীয়া জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে; ওপৰৰ নামটোৰ একেই অৰ্থ ভিন্ন দৃষ্টিকোণৰ পৰা। ক্ষমিণাং ৱৰঃ নামে তেওঁ ধৈৰ্যশীল সকলোৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ; ক্ষমাশীলতাৰ বাবে বিখ্যাত সকলো যোগীতকৈও অধিক ধৈৰ্যশীল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৱিদ্ৱত্তমঃ নামে তেওঁৰ সকলো কিছুৰ অপৰাজিত আৰু সৰ্বব্যাপী জ্ঞান আছে বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱীতভয়ঃ নামে তেওঁ নিত্য মুক্ত আৰু সকলোৰ প্ৰভু হোৱাৰ বাবে জন্ম-মৃত্যুৰ চক্ৰৰ ভয়ৰ পৰা মুক্ত জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। পুণ্যশ্ৰৱণকীৰ্তনঃ নামে যাৰ বিষয়ে শুনিলে আৰু গায়লে গভীৰ পুণ্য লাভ হয়, সেই জন বুলি শ্ৰদ্ধা জনোৱা হৈছে।
শ্লোক 98
শ্লোক ৯৯ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। উত্তাৰণঃ নামে তেওঁ সংসাৰ-সাগৰৰ আনপিনে জীৱক উদ্ধাৰ কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। দুষ্কৃতিহা নামে তেওঁ দুষ্কৰ্মৰ কু-ফল মুছি পেলোৱা; বা দুষ্কৰ্ম কৰা লোকক সংহাৰ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। পুণ্যঃ নামে তেওঁক স্মৰণ আৰু উপাসনা কৰা লোকসকলক পৱিত্ৰতা প্ৰদান কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। দুঃস্ৱপ্ননাশনঃ নামে তেওঁৰ উপাসনা আৰু ধ্যান কৰিলে বিপদৰ সংকেত দিয়া দুঃস্বপ্নৰ পৰা ৰক্ষা কৰে বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৱীৰহা নামে তেওঁ মোক্ষ প্ৰদান কৰি জীৱক বন্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰা, আৰু জন্ম-মৃত্যুৰ পথৰ পৰা ৰক্ষা কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ৰক্ষণঃ নামে সত্ত্বগুণেৰে যুক্ত হৈ তিনিওটা লোকক ৰক্ষা কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। সন্তঃ নামে যিসকলে সৎ পথ গ্ৰহণ কৰে, তেওঁলোকক সন্ত বোলা হয়; ভগৱান তেওঁলোকৰ আত্মা বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। জীৱনঃ নামে প্ৰাণৰূপে সকলো জীৱৰ জীৱন ধাৰণ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। পৰ্যৱস্থিতঃ নামে তেওঁ এই বিশ্বৰ সৰ্ৱত্ৰ ব্যাপ্ত হৈ থকা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 99
শ্লোক ১০০ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অনন্তৰূপঃ নামে এই সৰ্ৱব্যাপী বিশ্বত বাস কৰা হেতু তেওঁৰ অসংখ্য ৰূপ আছে বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অনন্তশ্ৰীঃ নামে তেওঁৰ মহিমা অসীম বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। জিতমন্যুঃ নামে তেওঁ ক্ৰোধ জয় কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ভয়াপহঃ নামে তেওঁ সংসাৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা জীৱৰ ভয় বিনাশ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। চতুৰশ্ৰঃ নামে তেওঁ ন্যায়পৰায়ণ, জীৱক তেওঁলোকৰ কৰ্মৰ ফল প্ৰদান কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। গম্ভীৰাত্মা নামে তেওঁৰ স্বভাৱ অগম্য বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ৱিদিশঃ নামে তেওঁ যোগ্যতা অনুসৰি ভিন্ন ৰূপৰ লোকসকলক কৰ্মৰ নানা ফল বিতৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ৱ্যাদিশঃ নামে তেওঁ ইন্দ্ৰ আৰু অন্যান্য দেৱতাসকলক তেওঁলোকৰ বিভিন্ন কৰ্তব্য অনুসৰি নিৰ্দেশ প্ৰদান কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। দিশঃ নামে তেওঁ ৱেদৰ ৰূপত বিভিন্ন জীৱক যজ্ঞীয় কৰ্মৰ ফল প্ৰদান কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 100
শ্লোক ১০১ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। অনাদিঃ নামে তেওঁ সকলো কিছুৰ চূড়ান্ত কাৰণ হোৱাৰ বাবে আদিহীন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ভূৰ্ভুৱঃ নামে 'ভূ' অৰ্থ আধাৰ; যিজনে পৃথিৱীৰো আধাৰ, আৰু পৃথিৱীয়ে সকলো বস্তু ধাৰণ কৰে বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। লক্ষ্মীঃ নামে পৃথিৱীৰ আধাৰ হোৱাৰ লগতে পৃথিৱীৰ সকলো মংগল প্ৰদান কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সুৱীৰঃ নামে তেওঁ বহু উজ্জ্বল প্ৰকাশৰ পথৰ অধিকাৰী বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ৰুচিৰাংগদঃ নামে তেওঁ অতি আকৰ্ষণীয় বাজুবন্ধ ধাৰণ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। জননঃ নামে তেওঁ সকলো জীৱৰ জন্মদাতা বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। জনজন্মাদিঃ নামে তেওঁ দেহ ধাৰণ কৰা জীৱৰ উৎপত্তিৰ মূল কাৰণ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। ভীমঃ নামে তেওঁ বিস্ময় আৰু ভয়ৰ কাৰণ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ভীমপৰাক্ৰমঃ নামে অৱতাৰত তেওঁৰ শক্তি আৰু সাহসে অসুৰসকলৰ বাবে ভয়ৰ কাৰণ আছিল বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 101
শ্লোক ১০২ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। আধাৰনিলয়ঃ নামে তেওঁ সকলো মূল আধাৰ—পাঁচটা মহাভূত (আকাশ, ৱায়ু, অগ্নি, জল আৰু পৃথিৱী)ৰ আধাৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অধাতা নামে তেওঁ নিজেই নিজৰ আধাৰ, সেইবাবে কোনো বাহ্যিক আধাৰৰ প্ৰয়োজন নাই বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। পুষ্পহাসঃ নামে বিশ্বৰূপে তেওঁৰ প্ৰকাশ কলি ফুলত ফুটি উঠাৰ দৰে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। প্ৰজাগৰঃ নামে তেওঁ বিশেষভাৱে জাগ্ৰত—শাশ্বত চেতনাৰ স্বৰূপ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। ঊৰ্ধ্ৱগঃ নামে তেওঁ সকলোৰে ওপৰত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। সৎপথাচাৰঃ নামে তেওঁ সদায় সাধুসকলৰ আচৰণ অনুসৰণ কৰা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। প্ৰাণদঃ নামে পৰীক্ষিতৰ দৰে মৃত লোকক পুনৰ জীৱন প্ৰদান কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। প্ৰণৱঃ নামে ব্ৰহ্মৰ প্ৰকাশমান ধ্বনি-প্ৰতীক প্ৰণৱ (ওঁ); তেওঁ প্ৰণৱৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত বাবে প্ৰণৱ বুলি কোৱা হৈছে। পণঃ নামে 'পণ' ধাতুৰ অৰ্থ লেনদেন; যিজনে সকলোকে কৰ্মৰ অনুসৰি কৰ্মফল প্ৰদান কৰে বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 102
শ্লোক ১০৩ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। প্ৰমাণং নামে তেওঁ শুদ্ধ চেতনাৰ স্বৰূপ হোৱাৰ বাবে স্ৱয়ং-প্ৰমাণ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। প্ৰাণনিলয়ঃ নামে তেওঁ প্ৰাণসমূহৰ আশ্ৰয় আৰু লয়স্থান বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। প্ৰাণভৃৎ নামে আহাৰে যেনেকৈ দেহক পুষ্টি দিয়ে, তেনেকৈ তেওঁ প্ৰাণসমূহক শক্তিশালী কৰে বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। প্ৰাণজীৱনঃ নামে প্ৰাণ, অপান আদি ৱায়ুৰ দ্বাৰা মানুহক জীৱিত ৰাখা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। তত্ত্ৱং নামে ব্ৰহ্ম বুজায়—যেনে অমৃত, সত্য, পৰমাৰ্থ আদি শব্দৰ দৰে। তত্ত্ৱৱিৎ নামে তেওঁৰ নিজৰ প্ৰকৃত স্বৰূপ জনা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। একাত্মা নামে তেওঁ সকলো জীৱৰ মাজত একমাত্ৰ সত্তা আৰু আত্মা বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। জন্মমৃত্যুজৰাতিগঃ নামে জন্ম, সত্তা, বৃদ্ধি, পৰিৱৰ্তন, ক্ষয় আৰু মৃত্যু—এই ছয়টা পৰিৱৰ্তনৰ অধীন নোহোৱাকৈ তেওঁ বিৰাজমান বুলি সন্মান কৰা হৈছে।
শ্লোক 103
শ্লোক ১০৪ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। ভূৰ্ভুৱঃস্ৱস্তৰুঃ নামে ভূঃ, ভুৱঃ, স্ৱঃ—এই তিনিটা ৱ্যাহৃতি ৱেদৰ সাৰ; তেওঁ সেই গছ (তৰু) যাৰ পৰা এইবোৰ উদ্ভৱ হয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তাৰঃ নামে তেওঁ জীৱক সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হোৱাত সহায় কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। সৱিতা নামে তেওঁ সকলো লোক সৃষ্টি কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। প্ৰপিতামহঃ নামে তেওঁ ব্ৰহ্মাৰ পিতা, সেইবাবে সকলোৰে ৰূপে পিতামহ বুলি সন্মান কৰা হৈছে। যজ্ঞঃ নামে তেওঁ যজ্ঞৰ ৰূপ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। যজ্ঞপতিঃ নামে তেওঁ সকলো যজ্ঞৰ ৰক্ষক আৰু প্ৰভু বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। যজ্ৱা নামে তেওঁ যজ্ঞ সম্পাদনকাৰী ৰূপে প্ৰকাশ পোৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। যজ্ঞাংগঃ নামে বৰাহ ৰূপে তেওঁৰ দেহৰ সকলো অংগ যজ্ঞৰ অংগৰ সৈতে অভিন্ন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। যজ্ঞৱাহনঃ নামে নানা ফল দিয়া যজ্ঞসমূহক ধাৰণ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 104
শ্লোক ১০৫ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। যজ্ঞভৃৎ নামে তেওঁ সকলো যজ্ঞৰ ৰক্ষক আৰু ধাৰক বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। যজ্ঞকৃৎ নামে তেওঁ জগতৰ আদি আৰু অন্তত যজ্ঞ সম্পাদন কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। যজ্ঞী নামে তেওঁ যজ্ঞৰ অধ্যক্ষ, যজ্ঞৰ প্ৰভু বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। যজ্ঞভুক্ নামে তেওঁ যজ্ঞৰ ভোক্তা আৰু ৰক্ষক বুলি সন্মান কৰা হৈছে। যজ্ঞসাধনঃ নামে তেওঁ যাৰ কাৰণে যজ্ঞ, অৰ্থাৎ যজ্ঞৰ লক্ষ্য আৰু উপায় দুয়োটা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। যজ্ঞান্তকৃৎ নামে তেওঁ যজ্ঞৰ অন্ত আৰু ফল বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। যজ্ঞগুহ্যং নামে তেওঁ সকলো যজ্ঞৰ গুহ্য সাৰ জ্ঞানযজ্ঞ বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। অন্নং নামে তেওঁ জীৱে ভোগ কৰা বস্তু; বা জীৱৰ আহাৰ ৰূপে সকলো জীৱত ব্যাপ্ত জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। অন্নাদঃ নামে তেওঁ সমগ্ৰ বিশ্বক আহাৰ ৰূপে ভোগ কৰা জন; 'এৱ' (নিশ্চয়ই) যোগ কৰা হৈছে তেওঁ অন্নো—আহাৰৰ স্বৰূপো বুজাবলৈ।
শ্লোক 105
শ্লোক ১০৬ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। আত্মযোনিঃ নামে তেওঁ সকলোৰ উৎস; বিশ্বৰ বাবে তেওঁৰ বাহিৰে আন কোনো উপাদান কাৰণ নাই বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্ৱয়ংজাতঃ নামে তেওঁ নিমিত্ত কাৰণো বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে; স্ৱয়ংজাত, অন্য কাৰো দ্বাৰা অস্তিত্বলৈ অনা নহয়। ৱৈখানঃ নামে বিশেষ ৰূপ (বৰাহ)ত পৃথিৱী খান্দি উলিওৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সামগায়নঃ নামে তেওঁ সাম মন্ত্ৰৰ দ্বাৰা পঠিত আৰু গীত জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। দেৱকীনন্দনঃ নামে কৃষ্ণ অৱতাৰত দেৱকীৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। স্ৰষ্টা নামে তেওঁ সকলো লোকৰ সৃষ্টিকৰ্তা বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ক্ষিতীশঃ নামে তেওঁ পৃথিৱীৰ প্ৰভু বুলি আহ্বান কৰা হৈছে; ইয়াত ৰাম বুজোৱা হৈছে। পাপনাশনঃ নামে যিসকলে তেওঁৰ উপাসনা, ধ্যান, স্মৰণ আৰু স্তুতি কৰে, তেওঁলোকৰ পাপ বিনাশ কৰা জন বুলি মহিমান্বিত কৰা হৈছে।
শ্লোক 106
শ্লোক ১০৭ত ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ নামবোৰ প্ৰকাশ পায়। শঙ্খভৃৎ নামে তেওঁ পাঞ্চজন্য শঙ্খ ধাৰণ কৰা জন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে; এই শঙ্খ তামসাহংকাৰৰ প্ৰতীক, যিৰ পৰা পাঁচটা মহাভূত উৎপন্ন হৈছিল। নন্দকী নামে তেওঁ নন্দক খড়্গ ধাৰণ কৰা জন বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে; এই খড়্গ ৱিদ্যা (আধ্যাত্মিক জ্ঞান)ৰ প্ৰতীক। চক্ৰী নামে তেওঁ সুদৰ্শন চক্ৰ ধাৰণ কৰা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে; এই চক্ৰ ৰাজসাহংকাৰৰ প্ৰতীক, যাৰ পৰা ইন্দ্ৰিয়সমূহ আহিছে। শাৰ্ঙ্গধন্ৱা নামে তেওঁ শাৰ্ঙ্গ ধনু ধাৰণ কৰা জন বুলি সন্মান কৰা হৈছে। গদাধৰঃ নামে তেওঁ কৌমোদকী গদা ধাৰণ কৰা জন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে; এই গদা বুদ্ধিতত্ত্বৰ প্ৰতীক। ৰথাংগপাণিঃ নামে তেওঁৰ হাতত চক্ৰ থকা জন বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। অক্ষোভ্যঃ নামে ওপৰত উল্লেখ কৰা সকলো অস্ত্ৰক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, নিজে কোনো কিছুৱে বিচলিত নহোৱা জন বুলি আহ্বান কৰা হৈছে। সৰ্ৱপ্ৰহৰণাযুধঃ নামে যিকোনো বস্তু যাৰ দ্বাৰা স্পৰ্শ বা আঘাত কৰিব পাৰি, সেইবোৰ তেওঁৰ অস্ত্ৰ; তেওঁৰ অস্ত্ৰাগাৰ সীমাহীন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
শ্লোক 107
শ্লোক ১০৮ত এই সহস্ৰনামৰ স্তোত্ৰ সমাপ্ত কৰা শেষ শ্লোকটোত সহস্ৰনামৰ পাঠ সম্পূৰ্ণ কৰি অন্তিম প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। ইয়াত সৰ্ৱপ্ৰহৰণাযুধঃ নামটো পুনৰ উল্লেখ কৰা হৈছে—যাৰ প্ৰতিটো বস্তু ধৰ্ম ৰক্ষাৰ কাৰণে অস্ত্ৰ হৈ পৰে—আৰু সেয়া পৱিত্ৰ 'ওঁ নমঃ' সম্ভাষণেৰে মোহৰাংকিত কৰা হৈছে, যিয়ে সহস্ৰনামৰ পাঠ সম্পূৰ্ণ কৰে। অন্তিম শ্লোকটোত এই প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে: মহিমাময় ভগৱান নাৰায়ণ, যিজন ৱনমালাৰে সজ্জিত আৰু যিজনে গদা, শাৰ্ঙ্গ ধনু, শঙ্খ, চক্ৰ আৰু নন্দক খড়্গ ধাৰণ কৰে—যিজন বিষ্ণু আৰু ৱাসুদেৱ নামেৰে জনা জায়—তেওঁ আমাক ৰক্ষা কৰক।
শ্লোক 108
পূজা নিৰ্দেশিকা আৰু পাঠ ফল (ফলশ্ৰুতি)
PhalashrutiDaily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
পৃষ্ঠভূমি
প্ৰকাশৰ প্ৰসংগ: কুৰুক্ষেত্ৰৰ মহাযুদ্ধৰ সমাপ্তিত এই বিষ্ণু সহস্ৰনাম প্ৰকাশ পায়। ভ্ৰাতৃবিৰোধৰ গভীৰ শোকত ব্যথিত ৰজা যুধিষ্ঠিৰে ধৰ্মৰ বিষয়ে চিৰন্তন পথনিৰ্দেশৰ বাবে শৰশয্যাত শায়িত পিতামহ ভীষ্মৰ ওচৰলৈ গৈছিল। যুধিষ্ঠিৰে ছটা গভীৰ প্ৰশ্ন সুধিছিল: জগতত একমাত্ৰ পৰম দেৱতা কোন? পৰম গতি কি? কাৰ স্তুতি কৰিলে মানুহৰ কল্যাণ হয়? কাৰ ধ্যান কৰিলে জীৱ জন্ম-মৃত্যুৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়? সকলো ধৰ্মৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ ধৰ্ম কি? আৰু কাৰ জপ কৰিলে জীৱ সংসাৰ-বন্ধনৰ পৰা মুক্তি পায়? ভীষ্মই উত্তৰ দিছিল যে সৰ্ৱব্যাপী ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ এই সহস্ৰ নামৰ নিৰন্তৰ প্ৰেম আৰু ভক্তিৰে কীৰ্তনেই পৰম ধৰ্ম আৰু মোক্ষৰ শ্ৰেষ্ঠ সাধন। উৎস নিৰ্দেশ: মহাভাৰত, অনুশাসন পৰ্ব, অধ্যায় ১৪৯; স্তোত্ৰনিধিৰ পাঠৰ পুষ্পিকাই ইয়াক ভীষ্ম-যুধিষ্ঠিৰ সংৱাদত অনুশাসন পৰ্বৰ ১৪৯তম অধ্যায় বুলি কয়। ইয়াত দিয়া ১০৮ টা শ্লোকত সহস্ৰ নাম সোমাই আছে।
এই পাঠৰ বিষয়ে
ৰচক: Maharishi Vedavyasa · Ancient Vedic Rishi · Traditional antiquity
Traditionally credited as the compiler of the four Vedas and the author of the Mahabharata (within which the Bhagavad Gita appears) and the Puranas — making him one of the most cited authorial figures in the entire Hindu canon, spanning philosophy, epic narrative, and devotional literature.
আপুনি জানেনে?
শৰশয্যাৰ পৰা উচ্চাৰিত দিব্য বাণী
পিতামহ ভীষ্মই বাণৰ শয্যাত (শৰশয্যা) মাৰাত্মকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ শুই থাকোঁতে এই স্তোত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিছিল; তেওঁ উত্তৰাযণ (সূৰ্যৰ উত্তৰ দিশলৈ গতি) ৰ শুভ মুহূৰ্তৰ বাবে অপেক্ষা কৰি সচেতনভাৱে দেহত্যাগ কৰিবলৈ প্ৰস্তুত আছিল।
যুধিষ্ঠিৰৰ ছটা মূল প্ৰশ্ন
সমগ্ৰ সহস্ৰ নাম প্ৰকাশে ধৰ্মৰাজ যুধিষ্ঠিৰে সুধা ছটা সূক্ষ্ম তত্ত্বগত প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়ে, যিবোৰ একমাত্ৰ পৰম আশ্ৰয়, শ্ৰেষ্ঠ ধৰ্ম আৰু সাংসাৰিক বন্ধনৰ পৰা মুক্তিৰ প্ৰত্যক্ষ পথৰ বিষয়ে।
১০৮ টা শ্লোকৰ ছন্দ
স্তোত্ৰৰ মূল অংশ ঠিক ১০৮ টা অনুষ্টুপ ছন্দৰ শ্লোকত গঠিত (প্ৰতি পাদত ৮ টা আখৰ), যি জপমালাৰ ১০৮ টা পৱিত্ৰ মণি আৰু ৰাশিচক্ৰৰ ১০৮ টা ব্ৰহ্মাণ্ডীয় অংশৰ সৈতে সমানুপাতিক।
ভাষ্যকাৰসকলৰ সমন্বয়
বিপৰীতধৰ্মী দৰ্শনৰ মহান আচাৰ্যসকল, যাৰ ভিতৰত আদি শংকৰাচাৰ্য (অদ্বৈত বেদান্ত) আৰু পৰাশৰ ভট্ট (ৱিশিষ্টাদ্বৈত বেদান্ত) অন্তৰ্ভুক্ত, উভয়েই এই স্তোত্ৰৰ ওপৰত প্ৰসিদ্ধ শাস্ত্ৰীয় ভাষ্য ৰচনা কৰিছিল, যি ইয়াৰ সাৰ্বজনীন প্ৰামাণিকতা নিশ্চিত কৰে।
এক-শ্লোকী সমতুল্য নাম
মুদ্ৰিত সংস্কৰণত স্তোত্ৰৰ শেষত এটা শ্লোক থাকে, য'ত ভগৱান শিৱে পাৰ্ৱতীক কয় যে 'ৰাম' নাম তিনিবাৰ উচ্চাৰণ কৰিলে (শ্ৰীৰাম ৰাম ৰামেতি ৰমে ৰামে মনোৰমে) বিষ্ণুৰ সমগ্ৰ সহস্ৰ নাম পাঠৰ সমান হয়। ই এটা পৰম্পৰাগত পৰিশিষ্ট, ভীষ্মৰ ১০৮ টা শ্লোকৰ অংশ নহয়।
বিষয় অনুসৰি ব্ৰাউজ কৰক
Vishnu
হিন্দু ধৰ্মৰ পৰা অধিক
সকলো চাওকসম্পৰ্কিত শিক্ষা
একেই শিক্ষা, বিভিন্ন পৰম্পৰাত প্ৰতিধ্বনিত
