ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತಿ

ಅಯೋಧ್ಯಾದಾಸರ ರಚನೆಯಾದ ಶಿವನ ಕುರಿತ ನಲವತ್ತು ಪದ್ಯಗಳ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆ; ಅವನ ದಿವ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ, ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂಕಟಗಳ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗುಂಟೂರಿನ ಅಗಸ್ತ್ಯೇಶ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಶ್ಲೋಕ; ಇವುಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಶಿವನಿಗೆ ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಎಷ್ಟು ಪುಣ್ಯ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ “ಆ ನಿತ್ಯ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಪಠಣದ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳುವ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕ.

ಈ ವಚನವು ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ವೇದ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ತರ್ಕ, ಆಗಮ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನ ಪಾದಧೂಳಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣ ತಾನು ಅಪರಿಚಿತನಲ್ಲ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನ ಮನೆಯವನೆಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿನಮ್ರ ಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬಸವಣ್ಣನವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನ: ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯ ಕಟ್ಟುವರು, ಬಡವನಿಗೆ ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ; ಸ್ಥಾವರಕ್ಕೆ ಅಳಿವುಂಟು, ಜಂಗಮಕ್ಕೆ ಅಳಿವಿಲ್ಲ.

ಗುರು-ಲಿಂಗ-ಜಂಗಮ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟ-ಪ್ರಾಣ-ಭಾವ ಲಿಂಗಗಳ ಕುರಿತ ಲಿಂಗಾಯತ ಬೋಧನೆ; ಇದನ್ನು ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣನವರದೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.

ಈ ವಚನವು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳಿದ ನೀತಿಬೋಧೆಯ ತುಣುಕು. ಕೊಲ್ಲದಿರುವುದು, ಸುಳ್ಳಾಡದಿರುವುದು, ಕೋಪಗೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಮುಂತಾದ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ದೇವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವ ದಾರಿ ಎಂದು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಗದ್ಗುರು ಬಸವಣ್ಣನವರ ಈ ಅಮರ ವಚನವು 'ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ' ಎಂಬ ವೈಚಾರಿಕ ತತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯಶುದ್ಧ ಕಾಯಕವೇ ಪರಮ ಸತ್ಯ ಹಾಗೂ ದೇವಲೋಕ (ಕೈಲಾಸ) ಎಂದು ಬಸವಣ್ಣನವರು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.