നിർഗുണ ഭക്തി

കബീറിന്റെ നിർഗുണ ഭക്തിയിൽ, ദൈവത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ആവാസം ക്ഷേത്രമോ പള്ളിയോ അല്ല, മറിച്ച് ഓരോ ജീവിയുടെയും ഹൃദയമാണ്. ഇതിനെ 'ഘാട്ട്' എന്ന് വിളിക്കുന്നു, അതായത് ആന്തരിക തീർത്ഥം.

കബീർ ദാസ് ജി പഠിപ്പിച്ചത്, ദൈവത്തിന് പേരോ രൂപമോ വർണമോ ഇല്ല എന്നാണ്. അതിനാൽ, വിഗ്രഹാരാധനയെയും ജാതി-മത വേർതിരിവുകളെയും അദ്ദേഹം നിരാകരിച്ചു; ആരാധന എന്നത് ശുദ്ധമായ ആന്തരിക അനുഭവമായിരിക്കണം.

ചടങ്ങുകളും ആചാരങ്ങളും അർത്ഥശൂന്യമാണെന്ന് കബീർ വാദിച്ചു. ദൈവത്തോടുള്ള ലളിതവും തീവ്രവുമായ സ്നേഹം ('പ്രീം') മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥ ഭക്തിയുടെ അടിസ്ഥാനം. ഈ സ്നേഹം ആചാരങ്ങളെ അതിലംഘിക്കുന്നു.

കബീറിന്റെ ദർശനത്തിൽ, 'രാം' എന്നത് അയോധ്യയിലെ രാജകുമാരനല്ല, മറിച്ച് സർവ്വവ്യാപിയും നിരാകാരവുമായ പരമാത്മാവിനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിനെ 'നിർഗുണ രാം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു, അതായത് ഗുണങ്ങൾക്കതീതമായ ദൈവം.