ഗുരു ഹർ റായിയും ഗുരു ഹർ കൃഷ്ണനും

സിഖ് പാരമ്പര്യത്തിലെ ആത്മീയ ഗുരുക്കന്മാരുടെ നിരയിൽ അതീവ പ്രാധാന്യമുള്ളവരാണ് ഏഴാമത്തെ ഗുരുവായ ഗുരു ഹർ റായിയും എട്ടാമത്തെ ഗുരുവായ ഗുരു ഹർ കൃഷ്ണനും. ഗുരു ഹർ റായി തന്റെ കാരുണ്യത്തിനും പ്രകൃതിയോടുള്ള സ്‌നേഹത്തിനും പേരുകേട്ട വ്യക്തിയായിരുന്നു. അദ്ദേഹം മൃഗങ്ങളെയും സസ്യങ്ങളെയും ഒരുപോലെ സ്നേഹിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ഒരു ഔഷധത്തോട്ടം തന്നെ പരിപാലിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. പരിക്കേറ്റ മൃഗങ്ങളെയും രോഗികളായ മനുഷ്യരെയും സുഖപ്പെടുത്താൻ അദ്ദേഹം ഔഷധച്ചെടികളും മൂലികകളും ഉപയോഗിച്ച് മരുന്നുകൾ തയ്യാറാക്കി നൽകി. ദയാലുവായ ഒരു നേതാവ് എങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്നതിന്റെ ഉത്തമ മാതൃകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളോടും അനുകമ്പ കാണിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഗുരു ഹർ റായിയുടെ വിയോഗത്തിന് ശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ മകനായ ഗുരു ഹർ കൃഷ്ണൻ എട്ടാമത്തെ സിഖ് ഗുരുവായി മാറിയത് വളരെ ചെറിയ പ്രായത്തിലാണ്. ചരിത്രത്തിൽ പല വിവരണങ്ങളിലും പറയുന്നതനുസരിച്ച്, കുട്ടിയായിരുന്നെങ്കിലും അസാധാരണമായ പക്വതയും ജ്ഞാനവും പ്രകടിപ്പിച്ച ആളായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വം വളരെ ഹ്രസ്വമായിരുന്നുവെങ്കിലും, തന്നെ കാണാനെത്തിയ സന്ദർശകരുടെ ദുരിതങ്ങൾ അകറ്റാനും ആത്മീയ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകാനും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധാലുവായിരുന്നു. ദില്ലിയിൽ വെച്ചുണ്ടായ ഒരു വലിയ രോഗബാധയുടെ കാലത്ത്, ജാതിമത ഭേദമന്യേ പാവപ്പെട്ടവരെയും രോഗികളെയും അദ്ദേഹം സഹായിച്ചു. എന്നാൽ അധികം വൈകാതെ അദ്ദേഹം രോഗബാധിതനായി വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞു. എങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിസ്വാർത്ഥ സേവനവും ചെറിയ പ്രായത്തിൽ നൽകിയ ആത്മീയ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളും സിഖ് ചരിത്രത്തിൽ ഇന്നും ഭക്തിയോടെ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.