सिख धर्मका सातौँ र आठौँ गुरुहरू

सिख परम्परामा गुरुहरूले मानवता, प्रेम, र सेवाको बाटो देखाउनुभएको छ। सिखहरूका सातौँ गुरु, गुरु हर राय हुनुहुन्थ्यो। उहाँ असाध्यै दयालु हुनुहुन्थ्यो र सबै जीवित प्राणीहरूप्रति गहिरो प्रेम राख्नुहुन्थ्यो। इतिहासका विभिन्न विवरणहरू अनुसार, उहाँले जडीबुटीबाट मानिसहरूका रोग निको पार्ने अस्पताल र औषधालय पनि स्थापना गर्नुभएको थियो। उहाँले प्रकृति र जनावरहरूको संरक्षणमा विशेष ध्यान दिनुभएको थियो, जसले उहाँको शान्त र परोपकारी स्वभावलाई झल्काउँछ। गुरु हर रायले मानिसहरूलाई निस्वार्थ भावले सेवा गर्न सधैँ प्रेरित गर्नुभयो। उहाँको मार्गदर्शनले सिख समुदायलाई मानवताको सेवा गर्न अगाडि बढायो। गुरु हर रायपछि, उहाँका कान्छा छोरा गुरु हर कृष्ण सिखहरूका आठौँ गुरु बन्नुभयो। उहाँ केवल पाँच वर्षको बाल्यकालमै गुरुको पदमा आसीन हुनुभएको थियो। उहाँको कार्यकाल छोटो भए पनि उहाँको बुद्धि, ज्ञान, र आध्यात्मिक गहिराइ देखेर मानिसहरू छक्क पर्ने गर्दथे। धेरैजसो कथाहरूमा बताइएअनुसार, उहाँले दिल्लीमा फैलिएको भयानक महामारीका बेला कुनै पनि भेदभावबिना बिरामीहरूको सेवा गर्नुभयो र धेरैको जीवन बचाउनुभयो। दुर्भाग्यवश, सेवा गर्दागर्दै उहाँ आफैँ बिरामी पर्नुभयो र सानै उमेरमा यो संसारबाट बिदा हुनुभयो। यद्यपि उहाँको जीवन छोटो थियो, तर उहाँको निस्वार्थ सेवा र करुणाले इतिहासमा अमेट छाप छोडेको छ। यी दुवै गुरुहरूको जीवनले हामीलाई यो सिखाउँछ कि वास्तविक नेतृत्व भनेको शक्ति प्रदर्शन गर्नु होइन, बल्कि प्रेम, नम्रता, र निःस्वार्थ भावले अरूको सेवा गर्नु हो।