भाई कन्हैया र साँचो सेवाको कथा
यो लेख सिख परम्पराका भाई कन्हैयाको कथा वर्णन गर्दछ, जसले युद्धमा घाइते दुवै पक्षका सिपाहीहरूलाई पानी पिलाए, र कसरी गुरु गोबिन्द सिंहजीले उनको कार्यलाई साँचो निस्वार्थ सेवा (सेवा) को रूपमा प्रशंसा गरे, जसले पछि सिख रेड क्रस परम्पराको स्थापना गर्यो।
धेरै समयअघि, सन् १७०४ तिर, गुरु गोबिन्द सिंहजी र उनका सिखहरू मुगल सेनासँग लडिरहेका थिए। युद्धको मैदानमा भयानक रक्तपात भयो। दुबैतिरबाट धेरै सिपाही घाइते भए, प्यासले छटपटाइरहेका थिए। त्यही बेला भाई कन्हैया नामका एक सिख सेवक देखा परे। उनी हातमा मट्का (पानी राख्ने भाँडो) बोकेर युद्धभूमिमा दौडिरहेका थिए। उनले चोट लागेका सबैलाई पानी पिलाउन थाले — चाहे त्यो सिख होस् वा मुगल सिपाही। कसैले पनि उनलाई रोकेन। उनी आफ्नो सेवामा लागिरहे, छुवाछुत वा पक्षपातको भाव नराखी।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
वर्ष १७०४
यो घटना सन् १७०४ मा भएको थियो, जब गुरु गोबिन्द सिंहजी र मुगल सेनाबीच भीषण युद्ध चलिरहेको थियो। भाई कन्हैयाले त्यही युद्धभूमिमा आफ्नो निस्वार्थ सेवा सुरु गरेका थिए।
दुवै पक्षलाई पानी
भाई कन्हैयाले घाइते सिख र मुगल सिपाहीहरूबीच कुनै भेदभाव नगरी सबैलाई पानी पिलाए। यो कार्यले उनको सेवा साँचो र निष्पक्ष भएको देखाउँछ।
गुरुको प्रशंसा
जब केही सिखहरूले गुरु गोबिन्द सिंहजीलाई भाई कन्हैयाको व्यवहारको गुनासो गरे, गुरुजीले उनको कार्यलाई ‘साँचो सेवा’ भन्दै प्रशंसा गरे। गुरुजीले भने कि उनले हरेक घाइतेमा परमात्माको दर्शन गरेका थिए।
सिख रेड क्रसको जग
भाई कन्हैयाको यो निस्वार्थ सेवा परम्परा पछि सिख समुदायमा ‘सिख रेड क्रस’ को रूपमा विकसित भयो। यसले युद्ध र विपद्का बेला मानवताको सेवा गर्ने सिख धर्मको मूल्यलाई उजागर गर्छ।
मट्का र सेवाको प्रतीक
भाई कन्हैयाले हातमा बोकेको मट्का (पानीको भाँडो) सिख परम्परामा निस्वार्थ सेवाको प्रतीक बनेको छ। यसले सिकाउँछ कि साँचो सेवा कुनै पक्षपात वा स्वार्थ बिना गरिन्छ।
Guru Gobind Singh Ji
सिख धर्म बाट थप
सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित