භායි කන්හයියා

1700 ගණන්වල මුල් භාගයේ, සික් ගුරුවරුන් හා මෝගල් පාලකයන් අතර යුද්ධයක් ඇති විය. එක් සටනක් අතරතුර, භායි කන්හයියා නම් තරුණ සික් භක්තිකයෙක් යුද බිමට ගියේය. ඔහු අතේ වතුර බඳුනක් තිබුණි. ඔහු දුටුවේ තුවාල වූ සොල්දාදුවන් බොහෝ දෙනෙක් පිපාසයෙන් පෙළෙන බවයි. ඔහු තමන්ගේ පැත්තේ සිටි සොල්දාදුවන්ට පමණක් නොව, සතුරු පැත්තේ සිටි තුවාලකරුවන්ටද වතුර බෙදා දීමට පටන් ගත්තේය.

මෙය දුටු සමහර සික් සොල්දාදුවන් කෝපයට පත් විය. ඔවුන් ගුරු ගොබින්ද් සිංහ් වෙත ගොස් පැමිණිලි කළහ: ‘භායි කන්හයියා සතුරන්ට උදව් කරමින් සිටී!’ ගුරු වරයා ඔහුව කැඳවා ඇසුවේය: ‘ඔබ සතුරන්ට වතුර දෙන්නේ ඇයි?’ භායි කන්හයියා නිහතමානීව පිළිතුරු දුන්නේය: ‘ගුරුදේව, මම සතුරන් හඳුනා නොගනිමි. මා දකින්නේ ඔබගේ ප්‍රතිරූපය පමණයි. සියලු මිනිසුන් තුළදී එකම දෙවියන් දකිමි. තුවාලකරුවන්ට උපකාර කිරීමම මාගේ යුතුකමයි.’

ගුරු ගොබින්ද් සිංහ් ඔහුගේ සිතේ ඇති නිර්මල භාවය තේරුම් ගත්තේය. ඔහු එකලස්ව සිටි සියලු සික්වරුන්ට පැවසුවේ: ‘භායි කන්හයියා සැබෑ සේවාව ( ස්වයං ලාභයක් අපේක්ෂා නොකරන සේවය) පෙන්වා ඇත. සත්‍ය සේවය කරන්නේ මිනිසෙකු ලෙසට නොව, දෙවියන්ගේ නිර්මාණය ලෙසටයි.’ ගුරු වරයා ඔහුට ආශීර්වාද කොට ඔහුව ‘සේවා ’ යන ගෞරව නාමයෙන් පිදුම් කළේය. මෙම සිද්ධිය සික් සම්ප්‍රදායේ ‘සේවා ’ සංකල්පයේ උතුම් ආදර්ශයක් බවට පත් විය.

කතාවේ බොහෝ පැති විවිධ සම්ප්‍රදායන්හි වෙනස් විය හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස ඇතැම් කථා පවසන්නේ භායි කන්හයියා වතුරට අමතරව තුවාල වළැක්වීමටද උදව් කළ බවයි. තවත් සම්ප්‍රදායක් පවසන්නේ ඔහු විවිධ ගුරුවරුන් යටතේ සේවය කළ බවයි. නමුත් මූලික සාරය නම්, සියලු තුවාලකරුවන්ට අනුකම්පාවෙන් සැලකීමයි.

ගුරු ගෝබින්ද් සිංහ් යුද්ධයෙන් පසුව භායි කන්හයියාට ඔහුගෙ පණිවුඩය පතුරතා කිරීමට ඔහුව භාවිතා කළේය. ඔහු සියලු සික්වරුන්ට අනුශාසනා කළේය: 'කවුරු හෝ් උවකරථා කරන්නේදැයි නොබලා, සියලු මිනිසුන්ට ස්වමීහනව සේවාව කරන්න.' මෙය අනතරු සම්ප්රදායට මහා බලපෑමක ඇති කළේය.

අදද, භායි කන්හයියාගේ කතාව සික් ආගමේ හා අනෙකුත් ආගමික සම්ප්රදායන්හි ඉතා හසගතකගේ. උහු ඔන්නොමත් සැබළ සේවාව යගේ පෙරමුවරැයා ලෙස සලකනු ලබ. ඉනඋත, සික් රතු කුරුස සංවිදානය මෙම කතාවෙන් පෙරළීමක් ලෙස සැලකේ. ෙමය නිස, උපපකාරය හා කරුණාව භින්දා බේද නොමැතිව ෙල්බා දීමට ෙමම කතාව අදටත් ආදර්ශයක් ලෙස පවතී.