ভাই কানহাইয়াৰ কাহিনী

১৭০৫ চনৰ এটা সময়। সিখ গুৰু গোবিন্দ সিং আৰু মোগল সৈন্যৰ মাজত এখন ভয়ানক যুদ্ধ চলি আছিল। যুদ্ধক্ষেত্ৰত চাৰিওফালে মৃত্যুৰ নিচান। আহত সৈনিকসকলৰ আৰ্তনাদ শুনিবলৈ পাইছিল। এই ভয়ংকৰ পৰিস্থিতিত এজন সিখ ভক্ত আছিল, তেওঁৰ নাম ভাই কানহাইয়া। তেওঁ গুৰুৰ আদেশ পালন কৰি সৈনিকসকলৰ সেৱা কৰিবলৈ অহা আছিল।

ভাই কানহাইয়া এটা মাটিৰ পাত্ৰত পানী লৈ আহত সৈনিকসকলক পানী খোৱাইছিল। কিন্তু তেওঁৰ কাৰ্য আছিল বিস্ময়কৰ। তেওঁ কেৱল সিখ সৈনিকসকলকেই পানী নিদি, মোগল সৈন্যৰ আহত সৈনিকসকলকো একে ভাবে পানী দিছিল। যেতিয়া সিখ সৈন্যৰা দেখিলে যে তেওঁ নিজৰ শত্ৰুকো পানী দিছে, তেওঁলোক ক্ৰোধিত হৈ গুৰু গোবিন্দ সিঙৰ ওচৰত অভিযোগ দিলে। তেওঁলোকে ক’লে, “গুৰুজী, ভাই কানহাইয়া শত্ৰুপক্ষক সহায় কৰিছে, তেওঁক শাস্তি দিয়ক।”

গুৰু গোবিন্দ সিঙে ভাই কানহাইয়াক মাতি অনিলে। ভাই কানহাইয়া ভয়েৰে গুৰুৰ ওচৰত উপস্থিত হ’ল। গুৰু সুধিলে, “তুমি মোগল সৈনিকক পানী দিছা, তেওঁলোক তো আমাৰ শত্ৰু।” ভাই কানহাইয়া নম্ৰভাৱে উত্তৰ দিলে, “গুৰুজী, যুদ্ধক্ষেত্ৰত মই কোনো শত্ৰু দেখা নাই। আপুনি মোক শিকাইছে যে সকলো সৃষ্টিৰ ভিতৰত পৰমাত্মা আছে। মই আহত মানুহ দেখিছোঁ, তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ তো কোনো পক্ষ নাই। পানী মৰিৰ কথা, তাকে মই তেওঁলোকক দিছোঁ।”

গুৰু গোবিন্দ সিঙে এই কথা শুনি অতি প্ৰসন্ন হৈ ভাই কানহাইয়াক সাবটি ল’লে। তেওঁ উপস্থিত সিখ সৈন্যক উদ্দেশ্যি ক’লে, “ভাই কানহাইয়া সঁচা সিখ। তেওঁ মোৰ শিক্ষা বুজি পাইছে। সেবা কাৰ্যত কোনো জাতি, ধৰ্ম, বা পক্ষৰ ভেদ নাথাকে। তেওঁ যাৰ কাম কৰিছে, সেয়া পৰমাৰ্থৰ সেবা।” এই ঘটনাৰ পৰা গুৰু গোবিন্দ সিঙে ভাই কানহাইয়াক ‘সেবা’ৰ প্ৰতীক হিচাপে স্বীকৃতি দি তেওঁৰ হাতত এটা সেউজীয়া পাগুৰিৰ সৈতে এটা পানীৰ মাটিৰ পাত্ৰ দি আহত সকলৰ সেৱা কৰিবলৈ নিয়োজিত কৰিলে।

এই ঘটনাৰ পৰাই সিখ ধৰ্মত ‘সেউজীয়া কামডালি’ (সেবাৰ পতাকা)ৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হয়, যি পৰবৰ্তী সময়ত ‘সিখ ৰেড ক্ৰছ’ বা ‘সেউজীয়া সেৱা’ নামেৰে পৰিচিত হয়। আজিও সিখ ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে যুদ্ধ, দুৰ্যোগ, বা অঘটনৰ সময়ত সকলোৰে সেৱা কৰি এই আদৰ্শক জীয়াই ৰাখিছে। ভাই কানহাইয়াৰ কাহিনীটো কেৱল সিখ ইতিহাসতে নহয়, মানৱতাৰ সেৱাৰ এক চিৰন্তন উদাহৰণ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।