पण्डित वग्ग

यदि कुनै ज्ञानी व्यक्तिले आफ्ना गल्तीहरू देखाइदियो र हप्काएर सम्झायो भने, उसलाई लुकेको खजाना देखाउने मानिसजस्तै मानेर उसको सङ्गत गर्नुपर्दछ। यस्ता व्यक्तिको सङ्गत गर्दा भलाई नै हुन्छ, खराबी हुँदैन।

उसले शिक्षा देओस्, अनुशासन सिकाओस् र नराम्रो बाटोबाट रोकोस्। यस्तो व्यक्ति भलाद्मीहरूलाई मन पर्छ, तर दुर्जनहरूलाई अप्रिय लाग्छ।

पापी साथीहरूको सङ्गत नगर, न त अधम मानिसहरूकै सङ्गत गर; कल्याणकारी मित्रहरूको सङ्गत गर र उत्तम पुरुषहरूको शरण पर।

जसले धर्मको रस पिएको छ, ऊ शान्त र प्रसन्न मनले सुखपूर्वक बाँच्दछ। आर्य पुरुषहरूले देखाएको धर्ममा ज्ञानी मानिस सधैं रमाउँछ।

कुलो खन्नेहरूले पानीलाई आफू अनुकूल डोर्‍याउँछन्; तीर बनाउनेले बाणलाई सीधा पार्छन्; सिकर्मीले काठलाई रूप दिन्छन्; तर ज्ञानीहरूले आफ्नै मनलाई संयमित र दमित गर्छन्।

जसरी एउटा विशाल र बलियो चट्टान आँधीहुरीले हल्लिँदैन, त्यसरी नै ज्ञानी मानिसहरू निन्दा वा प्रशंसाले कहिल्यै डगमगाउँदैनन्।

जसरी कुनै गहिरो, निर्मल र कञ्चन तलाउ शान्त हुन्छ, त्यसरी नै धर्मका वचनहरू सुनेर ज्ञानीहरू परम शान्त र निर्मल हुन्छन्।

सत्पुरुषहरू सबै प्रकारका आसक्तिहरू त्याग्छन्; ज्ञानीहरू कामवासनाको कुरा गर्दैनन्; सुख आओस् वा दुःख, ज्ञानीहरू न धेरै खुसी भएर मात्तिन्छन्, न दुःखी भएर आत्तिन्छन्।

आफ्ना लागि वा अरू कसैका लागि पनि ऊ पुत्र, धन वा राज्यको अनुचित चाहना गर्दैन; अधर्मद्वारा आफ्नो उन्नति चाहँदैन—त्यो व्यक्ति नै साँच्चै शीलवान्, ज्ञानी र धार्मिक हो।

मानिसहरूमा निकै थोरै मात्र पारिको किनार (निर्वाण) मा पुग्दछन्; बाँकी अरू मानिसहरू भने यही किनारमा यताउति दगुरिरहन्छन्।

तर जसले राम्ररी उपदेश गरिएको धर्म अनुसार आचरण गर्दछन्, उनीहरू पार गर्न कठिन भएको मृत्युको संसारलाई जितेर पारिको किनारमा पुग्दछन्।

अन्धकारमय अशुभ कर्महरू त्यागेर ज्ञानीले उज्यालो शुभ कर्महरूको साधना गर्नुपर्छ; घरको मोह त्यागेर घरबारविहीन बनी एकान्तमा रमाउनुपर्छ, जहाँ रम्न निकै कठिन हुन्छ।

कामरूपी सांसारिक सुख त्यागेर र केही पनि मेरो होइन भन्ने भाव राखी त्यही एकान्तमा आनन्द खोज्नुपर्छ; ज्ञानीले आफ्ना सबै मानसिक विकारहरू पखालेर मनलाई शुद्ध गर्नुपर्छ।

जसको चित्त बोधका सात अङ्गहरूमा राम्ररी भावित भएको छ, जो आसक्ति त्याग्न पाउँदा खुसी हुन्छन् र केही पनि पक्रेर बस्दैनन्, जसका सबै विकारहरू समाप्त भइसकेका छन् र जो ज्ञानको उज्यालोले चम्किन्छन्—उनीहरू यसै संसारमा पूर्ण रूपले मुक्त हुन्छन्।