ନବ ବୃନ୍ଦାବନମ୍
ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ତଟର ନଅଟି ପବିତ୍ର ସମାଧି
ମଧ୍ୱାଚାର୍ଯ୍ୟ ପରମ୍ପରାର ଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତ ସନ୍ଥମାନଙ୍କ ନଅଟି ପବିତ୍ର ସମାଧି, ହମ୍ପି ନିକଟ ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ନଦୀର ଏକ ଦ୍ୱୀପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ତ୍ୱରିତ ଭକ୍ତି ପଥନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା (ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ)
- •ଏହା କ'ଣ: ପବିତ୍ର ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ନଦୀରେ ଥିବା ଏକ ଦ୍ୱୀପ ଅଭୟାରଣ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର (ଶ୍ରୀ ମଧ୍ୱାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦ୍ୱୈତବାଦୀ ଦର୍ଶନ) ନିଜ ପରମ୍ପରାର ନଅ ମହାନ ପୀଠାଧିପତିଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୃନ୍ଦାବନ (ପବିତ୍ର ସମାଧି) ଭୌତିକ ଭାବେ ସଂରକ୍ଷିତ, ଯେଉଁଥିରେ ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମନାଭ ତୀର୍ଥ ଓ ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସତୀର୍ଥ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
- •କାହିଁକି ଯିବେ / ଜପ କରିବେ: ଏଠାରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପରିକ୍ରମା ଓ ମନ୍ତ୍ର-ଜପ ଗ୍ରହୀୟ ପୀଡ଼ାରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଏ, ଗଭୀର କର୍ମ ଧ୍ୱଂସ କରେ, ବୌଦ୍ଧିକ ପ୍ରତିଭା ପ୍ରଦାନ କରେ, ଏବଂ ଭଗବାନ ନୃସିଂହ ଓ ଶ୍ରୀ ମୂଳ ରାମଙ୍କ ସ୍ଥାୟୀ କୃପା ଆହ୍ୱାନ କରେ।
- •କେବେ ଯିବେ: ଅକ୍ଟୋବର ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଖଦ ଆବହାୱା ଓ ଅନୁକୂଳ ନଦୀ ସ୍ତର ମିଳେ। ପ୍ରମୁଖ ପବିତ୍ର ଅବସର ମଧ୍ୱ ନବମୀ, ନଅ ଜଣ ଯତିଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପୃଥକ ପୃଥକ ଆରାଧନା (ପୁଣ୍ୟତିଥି) ଉତ୍ସବ, ଏବଂ ନରସିଂହ ଜୟନ୍ତୀ।
- •କେଉଁଠାରେ: କର୍ଣ୍ଣାଟକର କୋପ୍ପଳ ଜିଲ୍ଲା, ଗଙ୍ଗାବତୀ ତାଲୁକ, ଅଣେଗୁଣ୍ଡି ନିକଟ ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ନଦୀର ଏକ ଦ୍ୱୀପ। ନିକଟତମ ଯାତାୟାତ କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ହୋସ୍ପେଟ (ହୋସପେଟେ) ଓ ବଲ୍ଲାରୀ (ବେଲାରୀ)।
- •କିପରି (ବିଧି ଓ ନିୟମ):
- •ଅଣେଗୁଣ୍ଡି ତଟରୁ ପାରମ୍ପରିକ ମୋଟର ନୌକା କିମ୍ବା ଗୋଲାକାର କୋରାକଲ ନୌକା ମାଧ୍ୟମରେ ଦ୍ୱୀପରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ।
- •ମଧ୍ୱ ପରମ୍ପରାର ପାରମ୍ପରିକ ପରିଧାନ ବିଧି ପାଳନ କରନ୍ତୁ: ପୁରୁଷମାନେ ଉତ୍ତରୀୟ ସହିତ ଧୋତି (ପୂଜା ସମୟରେ ଉଦ୍ଧ୍ୱାଙ୍ଗ ଖାଲି), ଏବଂ ମହିଳାମାନେ ଶାଢ଼ି।
- •ପବିତ୍ର ଘେରା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଯାତ୍ରୀମାନେ ନିର୍ମଳ ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ନଦୀରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ (ସଙ୍କଳ୍ପ ସ୍ନାନ) କରନ୍ତି।
- •ଗଭୀର ମୌନ (ମୌନ) ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, କିମ୍ବା କେବଳ ହରିନାମ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ।
- •ବୃନ୍ଦାବନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଯୁକ୍ତ କରରେ ଘଡ଼ି କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ଏହି ପରିସରକୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତୁ।
ପବିତ୍ର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପୌରାଣିକ / ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପରମ୍ପରା
ନବ ବୃନ୍ଦାବନମ୍ କିଷ୍କିନ୍ଧା କ୍ଷେତ୍ରର ମହାକାବ୍ୟିକ ଭୂଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡରେ ଏହି ପବିତ୍ର ରାଜ୍ୟକୁ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଶ୍ରୀ ରାମ ଓ ଭକ୍ତ ହନୁମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ପବିତ୍ର ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରାର ଗୁଞ୍ଜରିତ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ପଥରିଆ ଗ୍ରାନାଇଟ୍ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହା ସେହି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପମ୍ପା ନଦୀ ନାମରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ଦ୍ୱୀପ ଏକ ଅସାଧାରଣ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶକ୍ତି ବହନ କରେ, କାରଣ ଏହା ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଏକାନ୍ତ ଆଶ୍ରୟ ରୂପେ ସେବା କରିଆସିଛି।
ଏହି ଦ୍ୱୀପର ପବିତ୍ରତା 14 ଶତାବ୍ଦୀରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ ଶ୍ରୀ ମଧ୍ୱାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରଧାନ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମନାଭ ତୀର୍ଥ ଏହି ନିର୍ଜନ ଆଶ୍ରୟ ବାଛି 1324 ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ନିଜର ଶାଶ୍ୱତ ବୃନ୍ଦାବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ମଧ୍ୱାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନୀ ‘ସୁମଧ୍ୱ ବିଜୟ’, ଯାହା ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାରାୟଣ ପଣ୍ଡିତାଚାର୍ଯ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ, ଏହାର ଶେଷ ସର୍ଗ, ସର୍ଗ 16ରେ ପୀଠର ଉତ୍ତରାଧିକାର ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରେ, ଏବଂ ପଦ୍ମନାଭ ତୀର୍ଥ ଯାହାର ପ୍ରଥମ ବାହକ ଭାବେ ବହନ କରିଥିବା ଗୁରୁ-ପରମ୍ପରା ରେକର୍ଡ କରେ। ତତ୍ତ୍ୱବାଦ (ଦ୍ୱୈତ ଦର୍ଶନର ଅନ୍ୟ ନାମ) ର ପ୍ରେରିତ ପରମ୍ପରା ସମୃଦ୍ଧ ହେବା ସହିତ, ପୀଠର (ପୀଠାଧିପତି ଆସନ) ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଏହି ଦ୍ୱୀପର ଅପାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି ପାଳିକ୍ରମେ ଏଠାରେ ନିଜ ନିଜ ବୃନ୍ଦାବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ଏଠାରେ ଶାୟିତ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ସାଧକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସତୀର୍ଥ, ଯାହାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସରାଜ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସମ୍ରାଟ କୃଷ୍ଣଦେବରାୟଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜଗୁରୁ। ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ‘ବ୍ୟାସଯୋଗିଚରିତ’ରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି, ଯାହା କବି ସୋମନାଥ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବ୍ୟାସତୀର୍ଥ ନିଜେ ଏହାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନା ଓ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଜୀବନୀ ଅନୁସାରେ ସେ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଭଗବାନ ହନୁମାନଙ୍କ 732 ପ୍ରତିମା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ‘ନ୍ୟାୟାମୃତ’ ଓ ‘ତର୍କତାଣ୍ଡବ’ ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥ ମାଧ୍ୟମରେ ବୈଦିକ ଜ୍ଞାନର ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଆଜି ଏହି ଦ୍ୱୀପ ସମସ୍ତ ନଅ ସନ୍ଥଙ୍କ ସମଷ୍ଟିଗତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉପସ୍ଥିତି ବହନ କରେ, ଭକ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।
ପବିତ୍ର ଦେବାଳୟ ଓ ସ୍ଥାନ
ସନ୍ଥ, ଯୋଗୀ ଓ ଐତିହାସିକ ପରମ୍ପରା
ନବ ବୃନ୍ଦାବନମ୍ର ଇତିହାସ ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ ଓ ହରିଦାସ ଆନ୍ଦୋଳନର ଗୌରବମୟ ବିକାଶ ସହିତ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ। ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସତୀର୍ଥ ନିକଟସ୍ଥ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ଓ ହମ୍ପିରେ ବାସ କରିବାବେଳେ, ସେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସ୍ତମ୍ଭ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜର ବିଶାଳ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ରାଟ କୃଷ୍ଣଦେବରାୟଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର କୁହୁ ଯୋଗ ପରି ଅସ୍ତିତ୍ୱଗତ ସଙ୍କଟରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ପୁରନ୍ଦର ଦାସ ଓ କନକ ଦାସ ଭଳି ମହାନ ହରିଦାସମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ବାରମ୍ବାର ଆସି ଏପରି ଭଜନ ଗାଇଥିଲେ ଯାହା ଶୁଷ୍କ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟକୁ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧୁର, ଉଛୁଳା ପ୍ରେମରେ ବିଲୀନ କରିଦେଉଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିରେ, ଶ୍ରୀ ସୁଧୀନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବେଙ୍କଟନାଥଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ, ଯିଏ ପରେ କଳିଯୁଗର ମହାନ କାମଧେନୁ, ମନ୍ତ୍ରାଳୟମ୍ର ଶ୍ରୀ ରାଘବେନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଏହିପରି ସେ ଏହି ଦ୍ୱୀପକୁ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ସନ୍ଥମାନଙ୍କର ଜନ୍ମଭୂମି ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଲେ।
ପବିତ୍ର ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଧ୍ୟାନ
ବୃନ୍ଦାବନମାନଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରୁଥିବା ଯାତ୍ରୀମାନେ ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସରାଜ ଓ ଯତିମାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସମାବେଶର ପ୍ରଶଂସାରେ ପବିତ୍ର ଧ୍ୟାନ ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କରନ୍ତି:
ଅର୍ଥିକଳ୍ପିତକଳ୍ପୋଽୟଂ ପ୍ରତ୍ୟର୍ଥିଗଜକେସରୀ ।
ବ୍ୟାସତୀର୍ଥଗୁରୁର୍ଭୂୟାଦସ୍ମଦିଷ୍ଟାର୍ଥସିଦ୍ଧୟେ ॥
ଯେପରି କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଆଶ୍ରିତମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମନା ପ୍ରଦାନ କରେ, ଏବଂ ଯେପରି ପରାକ୍ରମୀ ସିଂହ ମିଥ୍ୟା ଦର୍ଶନର ବଣୁଆ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରେ, ସେହିପରି ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁ ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସତୀର୍ଥ ଆମ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆକାଂକ୍ଷାର ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଏଠାରେ ସମାଧିସ୍ଥ ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସତୀର୍ଥ ସମ୍ରାଟ କୃଷ୍ଣଦେବରାୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଜଗୁରୁ ଥିଲେ ଏବଂ ସମ୍ରାଟଙ୍କ ଜୀବନକୁ ବିପଦରେ ପକାଉଥିବା 'କୁହୁ ଯୋଗ' ନାମକ ଗ୍ରହୀୟ ଅଶୁଭ ଯୋଗକୁ ନିବାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସୁପରିଚିତ।
ଏହି ଦ୍ୱୀପ ପ୍ରାଚୀନ କିଷ୍କିନ୍ଧା କ୍ଷେତ୍ରର ହୃଦୟରେ, ପମ୍ପା ସରୋବର ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀ ରାମ ଶବରୀଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜର ଦିବ୍ୟ ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ଦ୍ୱୀପର ସମସ୍ତ ନଅଟି ବୃନ୍ଦାବନ ଗୋଟିଏ ପବିତ୍ର ସୀମା ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହା ନବ ବୃନ୍ଦାବନମ୍କୁ ମଧ୍ୱ ଇତିହାସରେ ଅତୁଳନୀୟ ଏକ ଅନନ୍ୟ ତୀର୍ଥ କେନ୍ଦ୍ର କରିଛି।
ଏଠାରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଶ୍ରୀ ସୁଧୀନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ ଥିଲେ ସେହି ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁ, ଯେ ମନ୍ତ୍ରାଳୟମ୍ର ଚମତ୍କାରୀ ସନ୍ଥ ଶ୍ରୀ ରାଘବେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଦୀକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ।