ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍

ଶ୍ଳୋକ ୧ ରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପବିତ୍ର ନାମସମୂହ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ବିଶ୍ୱଂ, ବିଷ୍ଣୁଃ, ବଷଟ୍କାରଃ, ଭୂତଭବ୍ୟଭବତ୍ପ୍ରଭୁଃ, ଭୂତକୃତ୍, ଭୂତଭୃତ୍, ଭାବଃ, ଭୂତାତ୍ମା, ଭୂତଭାବନଃ। ବିଶ୍ୱଂ ନାମ ତାଙ୍କୁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ରୂପେ ପ୍ରକାଶ କରେ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଃ ନାମ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରେ। ବଷଟ୍କାରଃ ନାମରେ ସେ ସେହି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞରେ ବଷଟ୍ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। ଭୂତଭବ୍ୟଭବତ୍ପ୍ରଭୁଃ ନାମରେ ସେ ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ପରମ ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୂତକୃତ୍ ନାମରେ ସେ ଏ ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାରକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଭୂତଭୃତ୍ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ, ପୋଷଣ ଓ ଶାସନ କରୁଥିବା ରୂପେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଭାବଃ ନାମ ତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରେ। ଭୂତାତ୍ମା ରୂପେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସାରଭୂତ ଆତ୍ମା। ଭୂତଭାବନଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିକାଶ ଘଟାଉଥିବା ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୨ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ପୂତାତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା, ମୁକ୍ତାନାଂ ପରମା ଗତିଃ, ଅବ୍ୟୟଃ, ପୁରୁଷଃ, ସାକ୍ଷୀ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଃ, ଅକ୍ଷରଃ। ପୂତାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବ ବିଶିଷ୍ଟ ବୋଲି ସ୍ୱୀକୃତ ହୁଅନ୍ତି। ପରମାତ୍ମା ରୂପେ ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆତ୍ମା ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ। ମୁକ୍ତାନାଂ ପରମା ଗତିଃ ନାମରେ ସେ ମୁକ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରୂପେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅବ୍ୟୟଃ ନାମରେ ସେ କ୍ଷୟରହିତ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣୀୟ। ପୁରୁଷଃ ନାମରେ ସେ ଦେହ ରୂପ ପୁରରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସାକ୍ଷୀ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିର ସାକ୍ଷୀ ରୂପେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଃ ନାମରେ ସେ ଦେହରୂପ କ୍ଷେତ୍ରର ଜ୍ଞାତା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଅକ୍ଷରଃ ନାମରେ ସେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୩ ରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଯୋଗ, ଶାସନ ଓ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି: ଯୋଗଃ, ଯୋଗବିଦାଂ ନେତା, ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ୱରଃ, ନାରସିଂହବପୁଃ, ଶ୍ରୀମାନ୍, କେଶବଃ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ଯୋଗଃ ନାମରେ ସେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯୋଗବିଦାଂ ନେତା ନାମରେ ସେ ଯୋଗରେ ସ୍ଥିତ ସାଧକମାନଙ୍କର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ସେ ପ୍ରକୃତି (ପ୍ରଧାନ) ଓ ପୁରୁଷ (ଜୀବ) ଉଭୟଙ୍କର ଅଧୀଶ୍ୱର ରୂପେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ନାରସିଂହବପୁଃ ନାମରେ ସେ ନର ଓ ସିଂହ ଉଭୟଙ୍କ ଦେହ ଏକତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ରୂପେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ସର୍ବଦା ବିରାଜମାନ। କେଶବଃ ନାମରେ ସେ ସୁନ୍ଦର କେଶଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସର୍ବଜ୍ଞ, ସଂହାରକ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅଚଳ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସର୍ବଃ, ଶର୍ବଃ, ଶିବଃ, ସ୍ଥାଣୁଃ, ଭୂତାଦିଃ, ନିଧିରବ୍ୟୟଃ, ସମ୍ଭବଃ, ଭାବନଃ, ଭର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଭବଃ, ପ୍ରଭୁଃ, ଈଶ୍ୱରଃ। ସର୍ବଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ସତ୍ତାର ସର୍ବଜ୍ଞ ଉତ୍ସ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶର୍ବଃ ନାମରେ ସେ ସଂହାରକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶିବଃ ନାମରେ ସେ ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସ୍ଥାଣୁଃ ନାମରେ ସେ ସ୍ଥିର, ଅଚଳ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୂତାଦିଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଉତ୍ସ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ନିଧିରବ୍ୟୟଃ ନାମରେ ସେ ଅକ୍ଷୟ ସତ୍ତା ରୂପେ ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କଠାରେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଏ ବିଶ୍ୱ ବିଲୀନ ହୁଏ। ସମ୍ଭବଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଭାବନଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ ରୂପେ ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଭର୍ତ୍ତା ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର ରୂପେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପ୍ରଭବଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ମହାତତ୍ତ୍ୱର ଜନ୍ମ ହୁଏ। ପ୍ରଭୁଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ କର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗମ ବୋଲି ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଈଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ବିଷୟ ଉପରେ ଅସୀମ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଓ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା ରୂପେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୫ ରେ ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଆନନ୍ଦଦାତା ଓ ଅନାଦି ସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି: ସ୍ୱୟମ୍ଭୂଃ, ଶମ୍ଭୁଃ, ଆଦିତ୍ୟଃ, ପୁଷ୍କରାକ୍ଷଃ, ମହାସ୍ୱନଃ, ଅନାଦିନିଧନଃ, ଧାତା, ବିଧାତା, ଧାତୁରୁତ୍ତମଃ। ସ୍ୱୟମ୍ଭୂଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ କାରଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶମ୍ଭୁଃ ନାମରେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଆଦିତ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ସୂର୍ୟ୍ୟମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ପୁରୁଷ ରୂପେ ଆହ୍ୱାନ ହୁଅନ୍ତି। ପୁଷ୍କରାକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ପଦ୍ମଦଳ ସଦୃଶ ନୟନଧାରୀ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାସ୍ୱନଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ନାଦ, ଅର୍ଥାତ୍ ବେଦ, ଯାଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନାଦିନିଧନଃ ନାମରେ ସେ ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ବିହୀନ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ତା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଧାତା ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବିଧାତା ରୂପେ ସେ କର୍ମ ଓ ତାର ଫଳର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ଧାତୁରୁତ୍ତମଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିର ପରମ ଆଧାର ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୬ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅପରିମେୟ, ଅମର ଓ ଅଚଳ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅପ୍ରମେୟଃ, ହୃଷୀକେଶଃ, ପଦ୍ମନାଭଃ, ଅମରପ୍ରଭୁଃ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ମନୁଃ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ସ୍ଥବିଷ୍ଠଃ, ସ୍ଥବିରୋ-ଧ୍ରୁବଃ। ଅପ୍ରମେୟଃ ନାମରେ ସେ କୌଣସି ଜ୍ଞାନ ସାଧନ ଦ୍ୱାରା ମାପି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହୃଷୀକେଶଃ ନାମରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପଦ୍ମନାଭଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ନାଭିରୁ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଅମରପ୍ରଭୁଃ ନାମରେ ସେ ଅମର ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ କର୍ମରୁ ବିଦ୍ୟମାନ ସମସ୍ତ ବିଷୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ମନୁଃ ନାମରେ ସେ ଚିନ୍ତନଶୀଳ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତ୍ୱଷ୍ଟା ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସଙ୍କୋଚିତ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସ୍ଥବିଷ୍ଠଃ ନାମରେ ସେ ବିଶାଳତା ଓ ଦୃଢ଼ତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ଥବିରୋ-ଧ୍ରୁବଃ ନାମରେ ସେ ଚିରନ୍ତନ, ପ୍ରାଚୀନତମ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ତା ରୂପେ ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅଗ୍ରାହ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅଗ୍ରାହ୍ୟଃ, ଶାଶ୍ୱତଃ, କୃଷ୍ଣଃ, ଲୋହିତାକ୍ଷଃ, ପ୍ରତର୍ଦନଃ, ପ୍ରଭୂତଃ, ତ୍ରିକକୁବ୍ଧାମ, ପବିତ୍ରମ୍, ମଙ୍ଗଳଂ ପରମ୍। ଅଗ୍ରାହ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶାଶ୍ୱତଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବକାଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କୃଷ୍ଣଃ ନାମରେ ସେ ସତ୍, ଚିତ୍ ଓ ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଲୋହିତାକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ରକ୍ତିମାଭ ନୟନଧାରୀ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତର୍ଦନଃ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସବୁକିଛିର ସଂହାରକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପ୍ରଭୂତଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ ପ୍ରଭୃତି ବିଶିଷ୍ଟ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ମହାନ ବୋଲି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ତ୍ରିକକୁବ୍ଧାମ ନାମରେ ସେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ଅଧଃ ଓ ମଧ୍ୟ ଏହି ତିନି ଦିଗର ଆଧାର ବୋଲି ଗଣିତ ହୁଅନ୍ତି। ପବିତ୍ରଂ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ରୂପେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ମଙ୍ଗଳଂ ପରମ୍ ନାମରେ ସେ ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୮ ରେ ଭଗବାନ ସର୍ବନିୟନ୍ତା, ପ୍ରାଣଦାତା ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି: ଈଶାନଃ, ପ୍ରାଣଦଃ, ପ୍ରାଣଃ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠଃ, ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ, ପ୍ରଜାପତିଃ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଃ, ଭୂଗର୍ଭଃ, ମାଧବଃ, ମଧୁସୂଦନଃ। ଈଶାନଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପ୍ରାଣଦଃ ନାମରେ ସେ ଜୀବନୀଶକ୍ତି ପ୍ରାଣ ପ୍ରଦାନ ଓ ସଚେତନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରାଣଃ ନାମରେ ସେ ପରମ ସତ୍ତା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠଃ ନାମରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବରେ କିଛି ନାହିଁ। ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ନାମରେ ସେ ପରମ ପ୍ରଶଂସାର ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରଜାପତିଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଃ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଭୂଗର୍ଭଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ମାଧବଃ ନାମରେ ସେ ମା (ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କ ପତି ବୋଲି ଏବଂ ମଧୁ-ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତ ହେବା ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ମଧୁସୂଦନଃ ନାମରେ ସେ ମଧୁ ନାମକ ଦାନବର ବିନାଶକାରୀ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୯ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଈଶ୍ୱରତ୍ୱ, ବୀରତ୍ୱ ଓ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଈଶ୍ୱରଃ, ବିକ୍ରମୀ, ଧନ୍ୱୀ, ମେଧାବୀ, ବିକ୍ରମଃ, କ୍ରମଃ, ଅନୁତ୍ତମଃ, ଦୁରାଧର୍ଷଃ, କୃତଜ୍ଞଃ, କୃତିଃ, ଆତ୍ମବାନ୍। ଈଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ସତ୍ତା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବିକ୍ରମୀ ନାମରେ ସେ ସାହସୀ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଧନ୍ୱୀ ନାମରେ ସେ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ରୂପେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମେଧାବୀ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ବୁଝିପାରୁଥିବା ମହାନ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିକ୍ରମଃ ନାମରେ ସେ ସଂସାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ବା ଗରୁଡ଼ ଯାହାଙ୍କ ବାହନ ସେହି ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କ୍ରମଃ ନାମରେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାର-ସାଗର ପାର କରାଉଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନୁତ୍ତମଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଦୁରାଧର୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କୁ କେହି ପରାସ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। କୃତଜ୍ଞଃ ନାମରେ ସେ ଜୀବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ସାମାନ୍ୟ ଅର୍ପଣରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କୃତିଃ ନାମରେ ସେ ମାନବୀୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ସାଧିତ ହେଉଥିବା ପରମ ଫଳ ରୂପେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପାଆନ୍ତି। ଆତ୍ମବାନ୍ ନାମରେ ସେ ନିଜ ମହିମାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଯାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଧାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

ଶ୍ଳୋକ ୧୦ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଦେବପ୍ରଭୁତ୍ୱ, ଅଭୟଦାନ ଓ କାଳସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସୁରେଶଃ, ଶରଣଂ, ଶର୍ମ, ବିଶ୍ୱରେତାଃ, ପ୍ରଜାଭବଃ, ଅହଃ, ସଂବତ୍ସରଃ, ବ୍ୟାଲଃ, ପ୍ରତ୍ୟୟଃ, ସର୍ବଦର୍ଶନଃ। ସୁରେଶଃ ନାମରେ ସେ ସୁରମାନଙ୍କ (ଦେବତାମାନଙ୍କ) ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶରଣଂ ନାମରେ ସେ ଦୁଃଖିତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଶରଣଦାତା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶର୍ମ ନାମରେ ସେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବିଶ୍ୱରେତାଃ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱର ବୀଜ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରଜାଭବଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଅହଃ ନାମରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସଂବତ୍ସରଃ ନାମରେ ସେ କାଳର ରୂପ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଅର୍ଥାତ୍ ବର୍ଷ (ସଂବତ୍ସର) ରୂପେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବ୍ୟାଲଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ପ ପରି ଦୁର୍ଗମ ବୋଲି ଜ୍ଞାତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟୟଃ ନାମରେ ସେ ପ୍ରଜ୍ଞା (ଚେତନା) ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବଦର୍ଶନଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବତ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୧ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅଜନ୍ମା, ସର୍ବେଶ୍ୱର ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅଜଃ, ସର୍ବେଶ୍ୱରଃ, ସିଦ୍ଧଃ, ସିଦ୍ଧିଃ, ସର୍ବାଦିଃ, ଅଚ୍ୟୁତଃ, ବୃଷାକପିଃ, ଅମେୟାତ୍ମା, ସର୍ବଯୋଗବିନିଃସୃତଃ। ଅଜଃ ନାମରେ ସେ ଜନ୍ମରହିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସର୍ବେଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କର ପରମ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସିଦ୍ଧଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ସଦା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସିଦ୍ଧିଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବତ୍ର ଚେତନାସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବାଦିଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଆଦି କାରଣ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଚ୍ୟୁତଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଶକ୍ତି କେବେ ହାରନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବୃଷାକପିଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ବିଷୟ ବର୍ଷାଇଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅମେୟାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ରୂପ ବା ସ୍ୱରୂପ ମାପି ହୁଏ ନାହିଁ। ସର୍ବଯୋଗବିନିଃସୃତଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୨ ରେ ଭଗବାନ ସର୍ବବାସୀ, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ଓ ଧର୍ମସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି: ବସୁଃ, ବସୁମନାଃ, ସତ୍ୟଃ, ସମାତ୍ମା, ସମ୍ମିତଃ, ସମଃ, ଅମୋଘଃ, ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ, ବୃଷକର୍ମା, ବୃଷାକୃତିଃ। ବସୁଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବସୁମନାଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ଓ ଅସକ୍ତ ମନର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସତ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସମାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମାନ ମନୋଭାବ ରଖନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସମ୍ମିତଃ ନାମରେ ସେ ଅପରିମେୟ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସମଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବଦା ଅବିଚଳିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅମୋଘଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ଉପାସନା କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ପଦ୍ମଦଳ ସଦୃଶ ନୟନଧାରୀ ବୋଲି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ବୃଷକର୍ମା ନାମରେ ସେ ଧର୍ମାନୁସାରେ କର୍ମ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ବୃଷାକୃତିଃ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୩ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସଂହାରକାରୀ, ବହୁଶିରା, ଜଗତ୍ପାଳକ ଓ ଅମର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ରୁଦ୍ରଃ, ବହୁଶିରାଃ, ବଭ୍ରୁଃ, ବିଶ୍ୱଯୋନିଃ, ଶୁଚିଶ୍ରବାଃ, ଅମୃତଃ, ଶାଶ୍ୱତସ୍ଥାଣୁଃ, ବରାରୋହଃ, ମହାତପାଃ। ରୁଦ୍ରଃ ନାମରେ ସେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରୋଦନ କରାଇଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବହୁଶିରାଃ ନାମରେ ସେ ଅସଂଖ୍ୟ ମସ୍ତକଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବଭ୍ରୁଃ ନାମରେ ସେ ଜଗତ୍ ଶାସନ କରୁଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବିଶ୍ୱଯୋନିଃ ନାମରେ ସେ ଜଗତର କାରଣ ରୂପେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶୁଚିଶ୍ରବାଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ନାମ ଓ ମହିମା ଶ୍ରବଣ କରିବା ମାତ୍ରେ ପବିତ୍ରତା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଅମୃତଃ ନାମରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁହୀନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶାଶ୍ୱତସ୍ଥାଣୁଃ ନାମରେ ସେ ଚିରନ୍ତନ ଓ ଦୃଢ଼ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବରାରୋହଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ କୋଳ ପରମ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରଦାନ କରେ। ମହାତପାଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜ୍ଞାନ-ତପସ୍ୟାର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ବେଦସ୍ୱରୂପ ଗୁଣ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସର୍ବଗଃ, ସର୍ବବିଦ୍ଭାନୁଃ, ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଃ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ, ବେଦଃ, ବେଦବିତ୍, ଅବ୍ୟଙ୍ଗଃ, ବେଦାଙ୍ଗଃ, ବେଦବିତ୍, କବିଃ। ସର୍ବଗଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଉପାଦାନ କାରଣ ରୂପେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ରହିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସର୍ବବିଦ୍ଭାନୁଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ସବୁକିଛିକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଛତ୍ରଭଙ୍ଗ ହୁଏ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନଃ ନାମରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବେଦଃ ନାମରେ ସେ ବେଦସ୍ୱରୂପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବେଦବିତ୍ ନାମରେ ସେ ବେଦ ଓ ତାର ଅର୍ଥ ଜାଣୁଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅବ୍ୟଙ୍ଗଃ ନାମରେ ସେ ସ୍ୱୟଂ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସବୁ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବେଦାଙ୍ଗଃ ନାମରେ ବେଦ ଯାଙ୍କର ଅଙ୍ଗସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବେଦବିତ୍ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜାଣୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ରୂପେ ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। କବିଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛି ଦେଖୁଥିବା ଦ୍ରଷ୍ଟା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୫ ରେ ଭଗବାନ ଲୋକପାଳକ, ଧର୍ମାଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଚତୁର୍ମୂର୍ତ୍ତି ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି: ଲୋକାଧ୍ୟକ୍ଷଃ, ସୁରାଧ୍ୟକ୍ଷଃ, ଧର୍ମାଧ୍ୟକ୍ଷଃ, କୃତାକୃତଃ, ଚତୁରାତ୍ମା, ଚତୁର୍ୱ୍ୟୂହଃ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ, ଚତୁର୍ଭୁଜଃ। ଲୋକାଧ୍ୟକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ସାକ୍ଷୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସୁରାଧ୍ୟକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗର ରକ୍ଷକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଧର୍ମାଧ୍ୟକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ଜୀବମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଦେଖୁଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କୃତାକୃତଃ ନାମରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ (ଜଗତ୍) ଓ ଅକାର୍ଯ୍ୟ (ତାର କାରଣ) ଉଭୟ ରୂପେ ବିରାଜମାନ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଚତୁରାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଚତୁର୍ୱ୍ୟୂହଃ ନାମରେ ସେ ଚାରି ପ୍ରକାର ପ୍ରକାଶ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ରୂପେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ନାମରେ ସେ ନୃସିଂହ ଅବତାରରେ ଚାରି ଦନ୍ତଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଚତୁର୍ଭୁଜଃ ନାମରେ ସେ ଚାରି ବାହୁଧାରୀ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୬ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଦୀପ୍ତି, ଭୋକ୍ତୃତ୍ୱ ଓ ପୁନର୍ବସୁ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁଃ, ଭୋଜନଂ, ଭୋକ୍ତା, ସହିଷ୍ଣୁଃ, ଜଗଦାଦିଜଃ, ଅନଘଃ, ବିଜୟଃ, ଜେତା, ବିଶ୍ୱଯୋନିଃ, ପୁନର୍ବସୁଃ। ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁଃ ନାମରେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଦୀପ୍ତି ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଭୋଜନଂ ନାମରେ ସେ ପ୍ରକୃତି ବା ମାୟା ରୂପେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଭୋଗିତ ହୁଏ। ଭୋକ୍ତା ନାମରେ ସେ ପ୍ରକୃତିର ଭୋକ୍ତା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସହିଷ୍ଣୁଃ ନାମରେ ସେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ପରି ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଜଗଦାଦିଜଃ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନଘଃ ନାମରେ ସେ ପାପରହିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବିଜୟଃ ନାମରେ ସେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଉପରେ ଅଧିକାର ଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଜେତା ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିଶ୍ୱଯୋନିଃ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ସ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁନର୍ବସୁଃ ନାମରେ ସେ ଜୀବ ରୂପେ ବାରମ୍ବାର ଦେହରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଉପେନ୍ଦ୍ର, ବାମନ ଓ ସଂଗ୍ରହ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଉପେନ୍ଦ୍ରଃ, ବାମନଃ, ପ୍ରାଂଶୁଃ, ଅମୋଘଃ, ଶୁଚିଃ, ଊର୍ଜିତଃ, ଅତୀନ୍ଦ୍ରଃ, ସଂଗ୍ରହଃ, ସର୍ଗଃ, ଧୃତାତ୍ମା, ନିୟମଃ, ଯମଃ। ଉପେନ୍ଦ୍ରଃ ନାମରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ରୂପେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବାମନଃ ନାମରେ ସେ ବାମନ ରୂପ ଧରି ବଳି ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଭିକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ଯାଇଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରାଂଶୁଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ଉଚ୍ଚତାଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅମୋଘଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ କର୍ମ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶୁଚିଃ ନାମରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା ଓ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଊର୍ଜିତଃ ନାମରେ ସେ ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅତୀନ୍ଦ୍ରଃ ନାମରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସଂଗ୍ରହଃ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟି ହେବାକୁ ଥିବା ବିଶ୍ୱର ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସର୍ଗଃ ନାମରେ ସେ ନିଜକୁ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଧୃତାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ରୂପାନ୍ତର ବିନା ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ ରୂପରେ ସଦା ସ୍ଥିର ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ନିୟମଃ ନାମରେ ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବକୁ ତାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଯମଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ଓ ସେସବୁ ମଧ୍ୟରେ ରହନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୮ ରେ ଭଗବାନ ଜ୍ଞେୟ, ବୈଦ୍ୟ ଓ ମହାମାୟା ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି: ବେଦ୍ୟଃ, ବୈଦ୍ୟଃ, ସଦାଯୋଗୀ, ବୀରହା, ମାଧବଃ, ମଧୁଃ, ଅତୀନ୍ଦ୍ରିୟଃ, ମହାମାୟଃ, ମହୋତ୍ସାହଃ, ମହାବଳଃ। ବେଦ୍ୟଃ ନାମରେ ମୋକ୍ଷ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତବ୍ୟ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବୈଦ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାର ଶାଖା ଜାଣନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସଦାଯୋଗୀ ନାମରେ ସେ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ ହୋଇ ସଦା ଅନୁଭବଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବୀରହା ନାମରେ ସେ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବୀର ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ମାଧବଃ ନାମରେ ସେ ମା (ଜ୍ଞାନ)ଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବା ଅଧିପତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମଧୁଃ ନାମରେ ସେ ମଧୁ ପରି ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ମଧୁରୂପେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅତୀନ୍ଦ୍ରିୟଃ ନାମରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତବ୍ୟ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମହାମାୟଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ମାୟାବୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମାୟା ବିସ୍ତାର କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ମହୋତ୍ସାହଃ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ନିୟୋଜିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମହାବଳଃ ନାମରେ ସେ ବଳଶାଳୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୯ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ମହାବୁଦ୍ଧି, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ମହାଦ୍ୟୁତି ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ମହାବୁଦ୍ଧିଃ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଃ, ମହାଶକ୍ତିଃ, ମହାଦ୍ୟୁତିଃ, ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ୟବପୁଃ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଅମେୟାତ୍ମା, ମହାଦ୍ରିଧୃକ୍। ମହାବୁଦ୍ଧିଃ ନାମରେ ସେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବାଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାଶକ୍ତିଃ ନାମରେ ସେ ବଳ ଓ କୌଶଳର ମହାନ ଭଣ୍ଡାର ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମହାଦ୍ୟୁତିଃ ନାମରେ ସେ ଅନ୍ତର ଓ ବାହ୍ୟ ଉଭୟ ଦିଗରେ ପ୍ରଖର ଦୀପ୍ତିମାନ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ୟବପୁଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ରୂପକୁ ଏହି ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରାଯାଇ ପାରେ ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାମରେ ସେ ସବୁ ପ୍ରକାରର ମହିମାରେ ଭୂଷିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅମେୟାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ଅପରିମେୟ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାଦ୍ରିଧୃକ୍ ନାମରେ ସେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଓ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଉଠାଇଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୨୦ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ମହେଷ୍ୱାସ, ଶ୍ରୀନିବାସ ଓ ଗୋବିନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ମହେଷ୍ୱାସଃ, ମହୀଭର୍ତ୍ତା, ଶ୍ରୀନିବାସଃ, ସତାଂଗତିଃ, ଅନିରୁଦ୍ଧଃ, ସୁରାନନ୍ଦଃ, ଗୋବିନ୍ଦଃ, ଗୋବିଦାଂ ପତିଃ। ମହେଷ୍ୱାସଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମହୀଭର୍ତ୍ତା ନାମରେ ସେ ପ୍ରଳୟ ଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରୀନିବାସଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ଦେବୀ ଶ୍ରୀ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସତାଂଗତିଃ ନାମରେ ସେ ସାଧୁ ଓ ପବିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପରମ ଗତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନିରୁଦ୍ଧଃ ନାମରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେବାରେ କେବେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୁରାନନ୍ଦଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଗୋବିନ୍ଦଃ ନାମରେ ଗୌ ଅର୍ଥାତ୍ ବାଣୀ; ସେ ସମସ୍ତ ବାଣୀରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ସେଥିରେ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଗୋବିଦାଂ ପତିଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ବାଣୀ ଓ ତାର ଜ୍ଞାତାମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୨୧ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ମରୀଚି, ଦମନ ଓ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ମରୀଚିଃ, ଦମନଃ, ହଂସଃ, ସୁପର୍ଣ୍ଣଃ, ଭୁଜଗୋତ୍ତମଃ, ହିରଣ୍ୟନାଭଃ, ସୁତପାଃ, ପଦ୍ମନାଭଃ, ପ୍ରଜାପତିଃ। ମରୀଚିଃ ନାମରେ ସେ ସଦ୍ଗୁଣୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦମନଃ ନାମରେ ସେ ଯମରୂପେ ଅଧର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ହଂସଃ ନାମରେ ସେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ସଂସାରଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସୁପର୍ଣ୍ଣଃ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ରୂପୀ ଦୁଇ ପକ୍ଷଧାରୀ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୁଜଗୋତ୍ତମଃ ନାମରେ ସେ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଗମନକାରୀ (ସର୍ପ)ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ହିରଣ୍ୟନାଭଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାଭିରୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁତପାଃ ନାମରେ ସେ ବଦରୀକାଶ୍ରମରେ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପଦ୍ମନାଭଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ନାଭି ପଦ୍ମ ପରି ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରଜାପତିଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପିତା ଓ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୨୨ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅମୃତ୍ୟୁ, ସର୍ବଦୃକ୍ ଓ ଶାସ୍ତା ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅମୃତ୍ୟୁଃ, ସର୍ବଦୃକ୍, ସିଂହଃ, ସନ୍ଧାତା, ସନ୍ଧିମାନ୍, ସ୍ଥିରଃ, ଅଜଃ, ଦୁର୍ମର୍ଷଣଃ, ଶାସ୍ତା, ବିଶ୍ରୁତାତ୍ମା, ସୁରାରିହା। ଅମୃତ୍ୟୁଃ ନାମରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତାର କାରଣରୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସର୍ବଦୃକ୍ ନାମରେ ସେ ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ କର୍ମ ଦେଖନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସିଂହଃ ନାମରେ ସେ ଅସୁରମାନଙ୍କର ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସନ୍ଧାତା ନାମରେ ସେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସନ୍ଧିମାନ୍ ନାମରେ ସେ ନିଜେ କର୍ମଫଳର ଭୋକ୍ତା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ଥିରଃ ନାମରେ ସେ ସଦା ଏକ ସମାନ ସ୍ୱଭାବର ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଜଃ ନାମରେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ବା ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୁର୍ମର୍ଷଣଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଅସୁରମାନେ ସହି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଶାସ୍ତା ନାମରେ ସେ ଶାସ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଶ୍ରୁତାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ସତ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ପରି ଅର୍ଥବୋଧକ ନାମ ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ଭାବେ ପରିଚିତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁରାରିହା ନାମରେ ସେ ସୁର ବା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ବିନାଶକାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୨୩ ରେ ଭଗବାନ ଗୁରୁ, ଧାମ ଓ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମ ସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି: ଗୁରୁଃ, ଗୁରୁତମଃ, ଧାମ, ସତ୍ୟଃ, ସତ୍ୟପରାକ୍ରମଃ, ନିମିଷଃ, ଅନିମିଷଃ, ସ୍ରଗ୍ୱୀ, ବାଚସ୍ପତିରୁଦାରଧୀଃ। ଗୁରୁଃ ନାମରେ ସେ ପରମ ଗୁରୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଗୁରୁତମଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନର ଗୁରୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଧାମ ନାମରେ ସେ ପରମ ଜ୍ୟୋତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସତ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ସତ୍ୟ ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସତ୍ୟପରାକ୍ରମଃ ନାମରେ ସେ ଅବ୍ୟର୍ଥ ବୀରତ୍ୱର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ନିମିଷଃ ନାମରେ ସେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ନୟନ ମୁଦିତ ରଖୁଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନିମିଷଃ ନାମରେ ସେ ସଦା ଜାଗ୍ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସ୍ରଗ୍ୱୀ ନାମରେ ସେ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତରେ ଗୁଥିତ ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବାଚସ୍ପତିରୁଦାରଧୀଃ ନାମରେ ସେ ବାଣୀ (ଜ୍ଞାନ)ର ଅଧିପତି ଓ ବିଶାଳ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୨୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅଗ୍ରଣୀ, ଗ୍ରାମଣୀ ଓ ସହସ୍ରମୂର୍ଦ୍ଧା ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅଗ୍ରଣୀଃ, ଗ୍ରାମଣୀଃ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ନ୍ୟାୟଃ, ନେତା, ସହସ୍ରମୂର୍ଦ୍ଧା, ସମୀରଣଃ, ବିଶ୍ୱାତ୍ମା, ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ, ସହସ୍ରପାତ୍। ଅଗ୍ରଣୀଃ ନାମରେ ସେ ମୋକ୍ଷ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପରମ ପଦକୁ ଚାଳିତ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଗ୍ରାମଣୀଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସମୂହ ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାମରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ନ୍ୟାୟଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ-ପଥରେ ପ୍ରବାହିତ ସୁସଂଗତ ନ୍ୟାୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ନେତା ନାମରେ ସେ ଏହି ସଂସାର-ପ୍ରବାହକୁ ଚାଳନା କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସହସ୍ରମୂର୍ଦ୍ଧା ନାମରେ ସେ ଅସଂଖ୍ୟ (ସହସ୍ର) ମସ୍ତକଧାରୀ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସମୀରଣଃ ନାମରେ ସେ ପ୍ରାଣ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ଅସଂଖ୍ୟ (ସହସ୍ର) ନୟନଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସହସ୍ରପାତ୍ ନାମରେ ସେ ଅସଂଖ୍ୟ (ସହସ୍ର) ଚରଣଧାରୀ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୨୫ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଆବର୍ତ୍ତନ, ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା, ସଂବୃତ ଓ ସଂପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଆବର୍ତ୍ତନଃ, ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା, ସଂବୃତଃ, ସଂପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନଃ, ଅହଃସଂବର୍ତ୍ତକଃ, ବହ୍ନିଃ, ଅନିଲଃ, ଧରଣୀଧରଃ। ଆବର୍ତ୍ତନଃ ନାମରେ ସେ ସଂସାରଚକ୍ର, ଅର୍ଥାତ୍ ଜାଗତିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଚକ୍ରକୁ ନିରନ୍ତର ଘୂରାଉଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ସଂସାରର ବନ୍ଧନରେ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ ମୁକ୍ତ ସତ୍ତା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସଂବୃତଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବାଚ୍ଛାଦକ ଅବିଦ୍ୟାରେ ଆବୃତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସଂପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ବିଭୂତି (ରୁଦ୍ର, ଯମ ପ୍ରଭୃତି ରୂପ) ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପରେ ସଂହାରକ ଆଘାତ ହାନନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅହଃସଂବର୍ତ୍ତକଃ ନାମରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ ଦିନ ଓ ରାତିର କ୍ରମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବହ୍ନିଃ ନାମରେ ସେ ଅଗ୍ନିରୂପେ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ ଆହୁତି ବହନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନିଲଃ ନାମରେ ସେ କୌଣସି ସ୍ଥିର ବାସସ୍ଥାନ ନ ଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଧରଣୀଧରଃ ନାମରେ ସେ ଲୋକସମୂହ, ଅନନ୍ତ ନାଗ, ଦିଗ୍ଗଜ ପ୍ରଭୃତିକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୨୬ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସୁପ୍ରସାଦ, ନାରାୟଣ ଓ ନର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସୁପ୍ରସାଦଃ, ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା, ବିଶ୍ୱଧୃକ୍, ବିଶ୍ୱଭୁକ୍, ବିଭୁଃ, ସତ୍କର୍ତ୍ତା, ସତ୍କୃତଃ, ସାଧୁଃ, ଜହ୍ନୁଃ, ନାରାୟଣଃ, ନରଃ। ସୁପ୍ରସାଦଃ ନାମରେ ସେ ଶିଶୁପାଳ ପ୍ରଭୃତି ତାଙ୍କୁ ହାନି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥିବାରୁ ତାଙ୍କ କୃପା ଅନନ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ରଜ ଓ ତମ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା କେବେ ମଳିନ ନ ହେଉଥିବା ମନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବିଶ୍ୱଧୃକ୍ ନାମରେ ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବିଶ୍ୱଭୁକ୍ ନାମରେ ସେ ଲୋକସମୂହକୁ ଗ୍ରାସ, ଉପଭୋଗ ବା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଭୁଃ ନାମରେ ସେ ବିବିଧ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସତ୍କର୍ତ୍ତା ନାମରେ ସେ ଉପକାର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସତ୍କୃତଃ ନାମରେ ସେ ପୂଜନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସାଧୁଃ ନାମରେ ସେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଜହ୍ନୁଃ ନାମରେ ସେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ବିଲୀନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ନାରାୟଣଃ ନାମରେ ନର ଅର୍ଥାତ୍ ଆତ୍ମା; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ନରଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛି ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ଶାଶ୍ୱତ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୨୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟେୟ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଓ ସିଦ୍ଧିଦ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅସଂଖ୍ୟେୟଃ, ଅପ୍ରମେୟାତ୍ମା, ବିଶିଷ୍ଟଃ, ଶିଷ୍ଟକୃତ୍, ଶୁଚିଃ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ, ସିଦ୍ଧସଙ୍କଳ୍ପଃ, ସିଦ୍ଧିଦଃ, ସିଦ୍ଧିସାଧନଃ। ଅସଂଖ୍ୟେୟଃ ନାମରେ ସେ ନାମ ଓ ରୂପର ଭେଦ ଗଣନାର ଅତୀତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅପ୍ରମେୟାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ କୌଣସି ଜ୍ଞାନ ସାଧନ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇ ପାରେ ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଶିଷ୍ଟଃ ନାମରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶିଷ୍ଟକୃତ୍ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିର ଆଦେଶଦାତା, କିମ୍ବା ଶିଷ୍ଟ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶୁଚିଃ ନାମରେ ସେ ପବିତ୍ର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଦା ସଫଳ ହୁଏ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ସିଦ୍ଧସଙ୍କଳ୍ପଃ ନାମରେ ସେ ଯାଙ୍କ ସଙ୍କଳ୍ପ ସଦା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସିଦ୍ଧିଦଃ ନାମରେ ସେ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁସାରେ ସାଧନା କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସିଦ୍ଧିସାଧନଃ ନାମରେ ସେ ଯୋଗ୍ୟ କର୍ମସମୂହକୁ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୨୮ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ବୃଷାହୀ, ବୃଷଭ ଓ ବର୍ଦ୍ଧନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ବୃଷାହୀ, ବୃଷଭଃ, ବିଷ୍ଣୁଃ, ବୃଷପର୍ବା, ବୃଷୋଦରଃ, ବର୍ଦ୍ଧନଃ, ବର୍ଦ୍ଧମାନଃ, ବିବିକ୍ତଃ, ଶ୍ରୁତିସାଗରଃ। ବୃଷାହୀ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବୃଷଭଃ ନାମରେ ସେ ଭକ୍ତମାନେ ଯାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ସମସ୍ତ ବର୍ଷାଉଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବୃଷପର୍ବା ନାମରେ ସେ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମସ୍ୱରୂପ ସୋପାନ, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ, ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବୃଷୋଦରଃ ନାମରେ ସେ ଉଦରରୁ ସନ୍ତାନ ବର୍ଷାଉଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବର୍ଦ୍ଧନଃ ନାମରେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବର୍ଦ୍ଧମାନଃ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱରୂପେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିବିକ୍ତଃ ନାମରେ ସେ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ ଓ ଅପ୍ରଭାବିତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶ୍ରୁତିସାଗରଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୁତି, ଅର୍ଥାତ୍ ବୈଦିକ ଶବ୍ଦ ଓ ବାକ୍ୟ, ଯାଙ୍କଠାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୨୯ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସୁଭୁଜ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର ଓ ମହେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସୁଭୁଜଃ, ଦୁର୍ଧରଃ, ବାଗ୍ମୀ, ମହେନ୍ଦ୍ରଃ, ବସୁଦଃ, ବସୁଃ, ନୈକରୂପଃ, ବୃହଦ୍ରୂପଃ, ଶିପିବିଷ୍ଟଃ, ପ୍ରକାଶନଃ। ସୁଭୁଜଃ ନାମରେ ସେ ଲୋକସମୂହକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସୁନ୍ଦର ବାହୁଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦୁର୍ଧରଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯେ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ଅନ୍ୟ କେହି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବାଗ୍ମୀ ନାମରେ ସେ ଯାଙ୍କଠାରୁ ବେଦର ଶବ୍ଦସମୂହ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ପ୍ରଭୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା ପରମ ସତ୍ତା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବସୁଦଃ ନାମରେ ସେ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବସୁଃ ନାମରେ ସେ ନିଜେ ବସୁ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ନୈକରୂପଃ ନାମରେ ସେ ଏକମାତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରୂପରେ ସୀମିତ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବୃହଦ୍ରୂପଃ ନାମରେ ସେ ବରାହ ପରି ରହସ୍ୟମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶିପିବିଷ୍ଟଃ ନାମରେ ଶିପି ଅର୍ଥାତ୍ ଗାଈ; ଯଜ୍ଞରୂପେ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରକାଶନଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛି ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୩୦ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଓଜସ୍ୱୀ, ପ୍ରକାଶାତ୍ମା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଓଙ୍କାର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଓଜସ୍ତେଜୋଦ୍ୟୁତିଧରଃ, ପ୍ରକାଶାତ୍ମା, ପ୍ରତାପନଃ, ଜ୍ଞାନଂ, ସ୍ପଷ୍ଟାକ୍ଷରଃ, ମନ୍ତ୍ରଃ, ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁଃ, ଭାସ୍କରଦ୍ୟୁତିଃ। ଓଜସ୍ତେଜୋଦ୍ୟୁତିଧରଃ ନାମରେ ସେ ବଳ, ପରାକ୍ରମ ଓ ଦୀପ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପ୍ରକାଶାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମୟ ରୂପ ଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତାପନଃ ନାମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ବିଭୂତି ଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ତାପିତ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଜ୍ଞାନଂ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ଗୁଣରେ ସମୃଦ୍ଧ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ପଷ୍ଟାକ୍ଷରଃ ନାମରେ ସେ ଓଙ୍କାର, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପ୍ରକାଶିତ ନାଦ, ସ୍ପଷ୍ଟ ବା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ବିଦ୍ୟମାନ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ଏହି ନାମରେ ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମନ୍ତ୍ରଃ ନାମରେ ସେ ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁଃ ପ୍ରଭୃତି ମନ୍ତ୍ର ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି, ବା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତବ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁଃ ନାମରେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ସୂର୍ଯ୍ୟତାପରେ ଦଗ୍ଧ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିବାପରି, ସଂସାରତାପରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଓ ଆଶ୍ରୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଭାସ୍କରଦ୍ୟୁତିଃ ନାମରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜ ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୩୧ ରେ ଭଗବାନ ଅମୃତାଂଶୁ, ଭାନୁ ଓ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମ ସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି: ଅମୃତାଂଶୂଦ୍ଭବଃ, ଭାନୁଃ, ଶଶବିନ୍ଦୁଃ, ସୁରେଶ୍ୱରଃ, ଔଷଧଂ, ଜଗତଃ ସେତୁଃ, ସତ୍ୟଧର୍ମପରାକ୍ରମଃ। ଅମୃତାଂଶୂଦ୍ଭବଃ ନାମରେ ସେ ସାଗର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଅମୃତାଂଶୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଚନ୍ଦ୍ର, ଯାଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରମାତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଭାନୁଃ ନାମରେ ସେ ଦୀପ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶଶବିନ୍ଦୁଃ ନାମରେ ଶଶ ଅର୍ଥାତ୍ ଖରଗୋଶର ଚିହ୍ନଧାରୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ଚନ୍ଦ୍ର, ବୋଲି ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ସୁରେଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସତ୍କର୍ମକାରୀ ଜୀବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଔଷଧଂ ନାମରେ ସେ ସଂସାରର ମହାରୋଗ ପାଇଁ ଔଷଧ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଜଗତଃ ସେତୁଃ ନାମରେ ସେ ସଂସାର-ସାଗର ପାର କରାଉଥିବା ସେତୁ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସତ୍ୟଧର୍ମପରାକ୍ରମଃ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମ, ସର୍ବଜ୍ଞତା, ପରାକ୍ରମ ପ୍ରଭୃତି ଗୁଣ ଯାଙ୍କଠାରେ ସତ୍ୟ ରୂପେ ବିଦ୍ୟମାନ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୩୨ ରେ ଭଗବାନ ଭୂତ-ଭବ୍ୟ-ଭବନ୍ନାଥ, ପବନ ଓ କାମସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି: ଭୂତଭବ୍ୟଭବନ୍ନାଥଃ, ପବନଃ, ପାବନଃ, ଅନଳଃ, କାମହା, କାମକୃତ୍, କାନ୍ତଃ, କାମଃ, କାମପ୍ରଦଃ, ପ୍ରଭୁଃ। ଭୂତଭବ୍ୟଭବନ୍ନାଥଃ ନାମରେ ସେ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପବନଃ ନାମରେ ସେ ପବିତ୍ରକାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପାବନଃ ନାମରେ ସେ ଗତି ପ୍ରଦାନକାରୀ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଅନଳଃ ନାମରେ ଜୀବାତ୍ମା ଅନ ବା ପ୍ରାଣକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ରୂପେ ଜାଣେ ବୋଲି ଅନଳ କୁହାଯାଏ। କାମହା ନାମରେ ସେ ମୁକ୍ତି ଆକାଙ୍କ୍ଷୀମାନଙ୍କ କାମନା ସ୍ୱଭାବ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କାମକୃତ୍ ନାମରେ ସେ ନିର୍ମଳ ମନ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଆକାଙ୍କ୍ଷା ପୂରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। କାନ୍ତଃ ନାମରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। କାମଃ ନାମରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଏହି ଚାରି ପରମ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଲାଭ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୱେଷିତ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କାମପ୍ରଦଃ ନାମରେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଉଦାରତାର ସହ ପୂରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରଭୁଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୩୩ ରେ ଭଗବାନ ଯୁଗାଦିକୃତ୍, ଯୁଗାବର୍ତ୍ତ ଓ ଅନନ୍ତଜିତ୍ ସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି: ଯୁଗାଦିକୃତ୍, ଯୁଗାବର୍ତ୍ତଃ, ନୈକମାୟଃ, ମହାଶନଃ, ଅଦୃଶ୍ୟଃ, ବ୍ୟକ୍ତରୂପଃ, ସହସ୍ରଜିତ୍, ଅନନ୍ତଜିତ୍। ଯୁଗାଦିକୃତ୍ ନାମରେ ସେ ଯୁଗ ପ୍ରଭୃତି କାଳ ବିଭାଗର କାରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯୁଗାବର୍ତ୍ତଃ ନାମରେ ସେ କାଳ ରୂପେ ସତ୍ୟଯୁଗ ଆଦି ଚାରି ଯୁଗର ପୁନରାବୃତ୍ତି ଘଟାନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ନୈକମାୟଃ ନାମରେ ସେ କେବଳ ଏକ ନୁହେଁ, ବରଂ ମାୟାର ଅସଂଖ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମହାଶନଃ ନାମରେ ସେ କଳ୍ପର ଅନ୍ତରେ ସବୁକିଛି ଗ୍ରାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଦୃଶ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ପାଞ୍ଚ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟର କୌଣସି ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବ୍ୟକ୍ତରୂପଃ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱରୂପେ ସ୍ଥୂଳ ରୂପ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅନୁଭବ ହୁଏ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସହସ୍ରଜିତ୍ ନାମରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟୀ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନନ୍ତଜିତ୍ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସର୍ବଦା ସବୁକିଛି ଉପରେ ବିଜୟୀ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୩୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଇଷ୍ଟ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଓ ମହୀଧର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଇଷ୍ଟଃ, ଅବିଶିଷ୍ଟଃ, ଶିଷ୍ଟେଷ୍ଟଃ, ଶିଖଣ୍ଡୀ, ନହୁଷଃ, ବୃଷଃ, କ୍ରୋଧହା, କ୍ରୋଧକୃତ୍-କର୍ତ୍ତା, ବିଶ୍ୱବାହୁଃ, ମହୀଧରଃ। ଇଷ୍ଟଃ ନାମରେ ସେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥିବାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅବିଶିଷ୍ଟଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତରରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶିଷ୍ଟେଷ୍ଟଃ ନାମରେ ସେ ଶିଷ୍ଟ ବା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶିଖଣ୍ଡୀ ନାମରେ ଶିଖଣ୍ଡ ଅର୍ଥାତ୍ ମୟୂରପୁଚ୍ଛ; ଗୋପବାଳକ ରୂପ ଧାରଣ କରିବାବେଳେ ସେ ନିଜ ମୁକୁଟରେ ଏହି ପୁଚ୍ଛ ଅଳଙ୍କାର ରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ନହୁଷଃ ନାମରେ ସେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ବାନ୍ଧନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଧାତୁ ‘ନହ୍’ ବନ୍ଧନ ଅର୍ଥ ବୋଧ କରେ। ବୃଷଃ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମର ରୂପ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କ୍ରୋଧହା ନାମରେ ସେ ସଦାଚାରୀ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କ୍ରୋଧ ଦୂର କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କ୍ରୋଧକୃତ୍-କର୍ତ୍ତା ନାମରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଶ୍ୱବାହୁଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର, ଅର୍ଥାତ୍ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯାଙ୍କ ବାହୁ, ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ମହୀଧରଃ ନାମରେ ମହୀ ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥିବୀ ଓ ପୂଜା ଉଭୟ ବୁଝାଏ; ଅର୍ଥାତ୍ ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବା ସମସ୍ତ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୩୫ ରେ ଭଗବାନ ଅଚ୍ୟୁତ, ପ୍ରଥିତ, ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାଂନିଧି ସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି: ଅଚ୍ୟୁତଃ, ପ୍ରଥିତଃ, ପ୍ରାଣଃ, ପ୍ରାଣଦଃ, ବାସବାନୁଜଃ, ଅପାଂ ନିଧିଃ, ଅଧିଷ୍ଠାନଂ, ଅପ୍ରମତ୍ତଃ, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ଅଚ୍ୟୁତଃ ନାମରେ ସେ ଜନ୍ମ ଆଦି ଛୟ ପ୍ରକାର ବିକାରରୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପ୍ରଥିତଃ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଭୃତି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରାଣଃ ନାମରେ ସେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ରୂପେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ପ୍ରାଣ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରାଣଦଃ ନାମରେ ସେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ବା ପ୍ରାଣ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରାଣ ହରଣ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବାସବାନୁଜଃ ନାମରେ ବାମନ ଅବତାରରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ର (ବାସବ)ଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ରୂପେ ଜନ୍ମିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅପାଂ ନିଧିଃ ନାମରେ ସେ ଜଳ ବା ସମୁଦ୍ରର ଭଣ୍ଡାର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅଧିଷ୍ଠାନଂ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିର ଆସନ ବା ଆଧାର ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅପ୍ରମତ୍ତଃ ନାମରେ ସେ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ କର୍ମଫଳ ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସଦା ସତର୍କ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ମହିମାରେ ଆଧାରିତ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୩୬ ରେ ଭଗବାନ ସ୍କନ୍ଦ, ବାୟୁବାହନ ଓ ପୁରନ୍ଦର ସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି: ସ୍କନ୍ଦଃ, ସ୍କନ୍ଦଧରଃ, ଧୁର୍ଯ୍ୟଃ, ବରଦଃ, ବାୟୁବାହନଃ, ବାସୁଦେବଃ, ବୃହଦ୍ଭାନୁଃ, ଆଦିଦେବଃ, ପୁରନ୍ଦରଃ। ସ୍କନ୍ଦଃ ନାମରେ ସେ ପବନ ରୂପେ ସବୁକିଛି ଚାଳିତ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍କନ୍ଦଧରଃ ନାମରେ ସେ ସ୍କନ୍ଦ, ଅର୍ଥାତ୍ ଧର୍ମପଥ, କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଧୁର୍ଯ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ଜନ୍ମ ପ୍ରଭୃତି ରୂପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଭାର ବହନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବରଦଃ ନାମରେ ସେ ବର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବାୟୁବାହନଃ ନାମରେ ସେ ଅବହ ପ୍ରଭୃତି ସପ୍ତ ବାୟୁ ବା ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ସ୍ପନ୍ଦିତ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବାସୁଦେବଃ ନାମରେ ସେ ବସୁ ଓ ଦେବ ଉଭୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବୃହଦ୍ଭାନୁଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ଦୀପ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଆଦିଦେବଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଉତ୍ସ ଆଦି ଦେବତା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପୁରନ୍ଦରଃ ନାମରେ ସେ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନଗର ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୩୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅଶୋକ, ତାରଣ, ଶୂର ଓ ଜନେଶ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅଶୋକଃ, ତାରଣଃ, ତାରଃ, ଶୂରଃ, ଶୌରିଃ, ଜନେଶ୍ୱରଃ, ଅନୁକୂଳଃ, ଶତାବର୍ତ୍ତଃ, ପଦ୍ମୀ, ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣଃ। ଅଶୋକଃ ନାମରେ ସେ ଶୋକ, ମୋହ, କ୍ଷୁଧା, ତୃଷ୍ଣା, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ, ଏହି ଛୟ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତାରଣଃ ନାମରେ ସେ ସଂସାର-ସାଗରରୁ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ତାରଃ ନାମରେ ସେ ଗର୍ଭବାସ, ଜନ୍ମ, ଜରା, ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରଭୃତିର ଭୟରୁ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶୂରଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ପରାକ୍ରମୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ, ଏହି ଚାରି ପରମ ପୁରୁଷାର୍ଥ ପୂରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶୌରିଃ ନାମରେ ସେ ଶୂରଙ୍କ ବଂଶରେ କୃଷ୍ଣ ରୂପେ ଜନ୍ମିତ ହେବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଜନେଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନୁକୂଳଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକୂଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ କେହି ନିଜ ପ୍ରତି ବିପରୀତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଶତାବର୍ତ୍ତଃ ନାମରେ ସେ ବହୁ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପଦ୍ମୀ ନାମରେ ସେ ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣଃ ନାମରେ ସେ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ନୟନଧାରୀ ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୩୮ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ପଦ୍ମନାଭ, ଅରବିନ୍ଦାକ୍ଷ, ଶରୀରଭୃତ୍ ଓ ମହର୍ଦ୍ଧି ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ପଦ୍ମନାଭଃ, ଅରବିନ୍ଦାକ୍ଷଃ, ପଦ୍ମଗର୍ଭଃ, ଶରୀରଭୃତ୍, ମହର୍ଦ୍ଧିଃ, ଋଦ୍ଧଃ, ବୃଦ୍ଧାତ୍ମା, ମହାକ୍ଷଃ, ଗରୁଡଧ୍ୱଜଃ। ପଦ୍ମନାଭଃ ନାମରେ ସେ ହୃତ୍‌ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଭାଗ ନାଭିରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅରବିନ୍ଦାକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ଅରବିନ୍ଦ ବା ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ନୟନଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପଦ୍ମଗର୍ଭଃ ନାମରେ ସେ ହୃତ୍‌ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପୂଜନୀୟ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶରୀରଭୃତ୍ ନାମରେ ସେ ଅନ୍ନ ଓ ପ୍ରାଣ ରୂପେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ଧାରଣ ଓ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ମହର୍ଦ୍ଧିଃ ନାମରେ ସେ ଅପାର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଋଦ୍ଧଃ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱରୂପେ ସ୍ଥିତ ବୋଲି ଦେଖାଯାଉଥିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବୃଦ୍ଧାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ପ୍ରାଚୀନ ବା ଚିରନ୍ତନ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମହାକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ଦୁଇ ବା ଅନେକ ମହିମାମୟ ନୟନଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଗରୁଡଧ୍ୱଜଃ ନାମରେ ସେ ଗରୁଡ଼କୁ ଧ୍ୱଜା ରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୩୯ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅତୁଲ, ଭୀମ, ସମୟଜ୍ଞ ଓ ସର୍ବଲକ୍ଷଣ-ଲକ୍ଷଣ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅତୁଲଃ, ଶରଭଃ, ଭୀମଃ, ସମଯଜ୍ଞଃ, ହବିର୍ହରିଃ, ସର୍ବଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷଣ୍ୟଃ, ଲକ୍ଷ୍ମୀବାନ୍, ସମିତିଞ୍ଜୟଃ। ଅତୁଲଃ ନାମରେ ସେ ଅନ୍ୟ କିଛି ସହିତ ତୁଳନା ଦିଆଯାଇ ନ ପାରିବା ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶରଭଃ ନାମରେ ଶରୀରକୁ ନଶ୍ୱର ହେତୁ ଶର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଏଥିରୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୀମଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତେ ଭୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସମଯଜ୍ଞଃ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର ସମୟ ଜାଣନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ହବିର୍ହରିଃ ନାମରେ ସେ ଯଜ୍ଞରେ ହବି, ଅର୍ଥାତ୍ ଆହୁତିର ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସର୍ବଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷଣ୍ୟଃ ନାମରେ ସବୁ ପ୍ରମାଣ ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ପରମ ଜ୍ଞାନ, ଅର୍ଥାତ୍ ପରମାତ୍ମା, ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଲକ୍ଷ୍ମୀବାନ୍ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସମିତିଞ୍ଜୟଃ ନାମରେ ସେ ସମିତି, ଅର୍ଥାତ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୪୦ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅକ୍ଷର, ରୋହିତ, ମାର୍ଗ ଓ ହେତୁ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ବିକ୍ଷରଃ, ରୋହିତଃ, ମାର୍ଗଃ, ହେତୁଃ, ଦାମୋଦରଃ, ସହଃ, ମହୀଧରଃ, ମହାଭାଗଃ, ବେଗବାନ୍, ଅମିତାଶନଃ। ବିକ୍ଷରଃ ନାମରେ ସେ କ୍ଷୟ ବା ବିନାଶରହିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ରୋହିତଃ ନାମରେ ସେ ରୋହିତ ନାମକ ମତ୍ସ୍ୟର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ମାର୍ଗଃ ନାମରେ ସେ ମୋକ୍ଷାକାଙ୍କ୍ଷୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୱେଷିତ ପଥ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ହେତୁଃ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱର ନିମିତ୍ତ ଓ ଉପାଦାନ ଉଭୟ କାରଣ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦାମୋଦରଃ ନାମରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ସଂଯମ ପ୍ରଭୃତି ସାଧନା ଦ୍ୱାରା ଅତି ଦୟାଳୁ ମନ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସହଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିକୁ ବଶୀଭୂତ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ମହୀଧରଃ ନାମରେ ସେ ପର୍ବତ ରୂପେ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାଭାଗଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦେହ ଧାରଣ କରି ପରମ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବେଗବାନ୍ ନାମରେ ସେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବେଗଧାରୀ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅମିତାଶନଃ ନାମରେ ସେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଗ୍ରାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୪୧ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଉଦ୍ଭବ, ଈଶ୍ୱର ଓ ଶ୍ରୀଗର୍ଭ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଉଦ୍ଭବଃ, କ୍ଷୋଭଣଃ, ଦେବଃ, ଶ୍ରୀଗର୍ଭଃ, ପରମେଶ୍ୱରଃ, କରଣଂ, କାରଣଂ, କର୍ତ୍ତା, ବିକର୍ତ୍ତା, ଗହନଃ, ଗୁହଃ। ଉଦ୍ଭବଃ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟିର ଉପାଦାନ କାରଣ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କ୍ଷୋଭଣଃ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟିକାଳରେ ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଚଞ୍ଚଳତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବଃ ନାମରେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଗତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୀଳା କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶ୍ରୀଗର୍ଭଃ ନାମରେ ସେ ଯାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ (ଉଦରରେ) ଶ୍ରୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ସଂସାର ରୂପେ ତାଙ୍କର ଅନନ୍ୟ ପ୍ରକାଶ, ଅବସ୍ଥିତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରମେଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ପରମ ଅର୍ଥାତ୍ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ଈଶ୍ୱର ଅର୍ଥାତ୍ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ ଶାସନକାରୀ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। କରଣଂ ନାମରେ ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିରେ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଦାନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କାରଣଂ ନାମରେ ସେ କାରଣ, ଅର୍ଥାତ୍ ଯିଏ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାନ୍ତି, ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କର୍ତ୍ତା ନାମରେ ସେ ମୁକ୍ତ ଓ ସେଥିପାଇଁ ନିଜର ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିକର୍ତ୍ତା ନାମରେ ସେ ଏହି ଅପୂର୍ବ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଗହନଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ, ମହିମା ଓ କର୍ମ କେହି ଜାଣି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଗୁହଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ମାୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଲୁଚାଇ ରଖନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୪୨ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ବ୍ୟବସାୟ, ବ୍ୟବସ୍ଥାନ, ସ୍ଥାନଦ ଓ ଧ୍ରୁବ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ବ୍ୟବସାୟଃ, ବ୍ୟବସ୍ଥାନଃ, ସଂସ୍ଥାନଃ, ସ୍ଥାନଦଃ, ଧ୍ରୁବଃ, ପରର୍ଦ୍ଧିଃ, ପରମସ୍ପଷ୍ଟଃ, ତୁଷ୍ଟଃ, ପୁଷ୍ଟଃ, ଶୁଭେକ୍ଷଣଃ। ବ୍ୟବସାୟଃ ନାମରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବ୍ୟବସ୍ଥାନଃ ନାମରେ ବିଶ୍ୱର ସୁଶୃଙ୍ଖଳ ନିୟମ ଯାଙ୍କଠାରେ ଆଶ୍ରିତ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସଂସ୍ଥାନଃ ନାମରେ ପ୍ରଳୟ ଅବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯାଙ୍କଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସ୍ଥାନଦଃ ନାମରେ ସେ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ଧ୍ରୁବ ପରି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ସ୍ଥାନ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଧ୍ରୁବଃ ନାମରେ ସେ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପରର୍ଦ୍ଧିଃ ନାମରେ ସେ ଏହି ପରମ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରକାରର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ପରମସ୍ପଷ୍ଟଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କଠାରେ ପରମ ମହିମାମୟ ମା, ଅର୍ଥାତ୍ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବାସ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ସାହାଯ୍ୟ ବିନା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତୁଷ୍ଟଃ ନାମରେ ସେ ପରମ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପୁଷ୍ଟଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ରହନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶୁଭେକ୍ଷଣଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ କରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ମୋକ୍ଷାକାଙ୍କ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଓ ଭୋଗାକାଙ୍କ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଭୋଗ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି ହୃଦୟର ଗ୍ରନ୍ଥି ଛେଦନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୪୩ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ରାମ, ବିରାମ, ମାର୍ଗ ଓ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ରାମଃ, ବିରାମଃ, ବିରଜଃ, ମାର୍ଗଃ, ନେୟଃ, ନୟଃ, ଅନୟଃ, ବୀରଃ, ଶକ୍ତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ, ଧର୍ମଃ, ଧର୍ମବିଦୁତ୍ତମଃ। ରାମଃ ନାମରେ ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଯାଙ୍କଠାରେ ଯୋଗୀମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ବିରାମଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଲୟ ବା ଅବସାନ ଘଟେ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବିରଜଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କଠାରେ ଭୋଗେଚ୍ଛା ଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଏ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମାର୍ଗଃ ନାମରେ ସେ ପଥ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ନେୟଃ ନାମରେ ସେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉପଲବ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଜୀବକୁ ପରମ ସତ୍ତା ଆଡ଼କୁ ପରିଚାଳିତ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ନୟଃ ନାମରେ ସେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆଲୋକ ରୂପେ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନୟଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ନାହାନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବୀରଃ ନାମରେ ସେ ପରାକ୍ରମୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶକ୍ତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ନାମରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଧର୍ମଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଧର୍ମବିଦୁତ୍ତମଃ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହୁଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୪୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ବୈକୁଣ୍ଠ, ପୁରୁଷ, ପ୍ରାଣ ଓ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ବୈକୁଣ୍ଠଃ, ପୁରୁଷଃ, ପ୍ରାଣଃ, ପ୍ରାଣଦଃ, ପ୍ରଣବଃ, ପୃଥୁଃ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଃ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ, ବ୍ୟାପ୍ତଃ, ବାୟୁଃ, ଅଧୋକ୍ଷଜଃ। ବୈକୁଣ୍ଠଃ ନାମରେ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର ଆଣିବା ବିକୁଣ୍ଠ, ଏବଂ ଯେ ତାହା କରନ୍ତି ସେ ବୈକୁଣ୍ଠ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପୁରୁଷଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛି ପୂର୍ବରୁ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରାଣଃ ନାମରେ ସେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ (ଦେହର ଜ୍ଞାତା) ରୂପେ ବାସ କରନ୍ତି, ବା ପ୍ରାଣ ନାମକ ଜୀବନୀଶକ୍ତି ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରାଣଦଃ ନାମରେ ସେ ଜୀବନଦାତା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରଣବଃ ନାମରେ ସେ ଓଁ (ପ୍ରଣବ) ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ବା ପ୍ରଣାମ ପାଉଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପୃଥୁଃ ନାମରେ ସେ ନିଜକୁ ବିଶ୍ୱରୂପେ ବିସ୍ତାର କରିଥିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଃ ନାମରେ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡର କାରଣ ଥିଲେ, ଯାହାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମିଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ନାମରେ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବ୍ୟାପ୍ତଃ ନାମରେ ସେ କାରଣ ରୂପେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବାୟୁଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଅଭିମୁଖେ ଗତି କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଧୋକ୍ଷଜଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ମୂଳ ସ୍ୱରୂପରୁ କୌଣସି ଅବନତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଅଧୋକ୍ଷଜ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୪୫ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଋତୁ, ସୁଦର୍ଶନ, କାଳ ଓ ବିଶ୍ୱଦକ୍ଷିଣ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଋତୁଃ, ସୁଦର୍ଶନଃ, କାଳଃ, ପରମେଷ୍ଠୀ, ପରିଗ୍ରହଃ, ଉଗ୍ରଃ, ସଂବତ୍ସରଃ, ଦକ୍ଷଃ, ବିଶ୍ରାମଃ, ବିଶ୍ୱଦକ୍ଷିଣଃ। ଋତୁଃ ନାମରେ ସେ ଋତୁ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସୂଚିତ କାଳ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସୁଦର୍ଶନଃ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ବା ଜ୍ଞାନ ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ ଫଳ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କାଳଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିକୁ ମାପି ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପରମେଷ୍ଠୀ ନାମରେ ସେ ହୃଦୟ-ଆକାଶରେ ନିଜ ପରମ ମହିମାରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରିଗ୍ରହଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ ହୋଇ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଦିଗରୁ ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଅର୍ପିତ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଉଗ୍ରଃ ନାମରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଭୟର କାରଣ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସଂବତ୍ସରଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯାଙ୍କଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱରୂପେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବିଶ୍ରାମଃ ନାମରେ ସେ ଅଶନ, ପିପାସା ପ୍ରଭୃତି ବହୁ ଦୁଃଖ-ତରଙ୍ଗ ଏବଂ ଅବିଦ୍ୟା, ଅହଂକାର, ମୋହ ପ୍ରଭୃତି କଷ୍ଟ ସହିତ ସଂସାର-ସାଗରରୁ ଆଶ୍ରୟ ଖୋଜୁଥିବା ସାଧକମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ବା ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଶ୍ୱଦକ୍ଷିଣଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଦକ୍ଷ, ବା ସବୁ ବିଷୟରେ ନିପୁଣ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୪୬ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ବିସ୍ତାର, ସ୍ଥାବରସ୍ଥାଣୁ, ପ୍ରମାଣ ଓ ଅର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ବିସ୍ତାରଃ, ସ୍ଥାବରସ୍ଥାଣୁଃ, ପ୍ରମାଣଂ, ବୀଜମବ୍ୟୟଂ, ଅର୍ଥଃ, ଅନର୍ଥଃ, ମହାକୋଶଃ, ମହାଭୋଗଃ, ମହାଧନଃ। ବିସ୍ତାରଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ଥାବରସ୍ଥାଣୁଃ ନାମରେ ଯେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସେ ସ୍ଥାବର, ଏବଂ ଯାଙ୍କଠାରେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରଭୃତି ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ସତ୍ତା ସ୍ଥିର ଥାଏ ସେ ସ୍ଥାଣୁ; ପ୍ରଭୁ ଉଭୟ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରମାଣଂ ନାମରେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବୀଜମବ୍ୟୟଂ ନାମରେ ସେ ନିଜେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିନା ସଂସାରର ବୀଜ ବା କାରଣ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅର୍ଥଃ ନାମରେ ସେ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥିବାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାମ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନର୍ଥଃ ନାମରେ ସେ ସ୍ୱୟଂ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବାରୁ ଆଉ କୌଣସି ପ୍ରୟୋଜନ ବା ଅର୍ଥ ଅନ୍ୱେଷଣ ନ କରିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାକୋଶଃ ନାମରେ ସେ ଅନ୍ନମୟ, ପ୍ରାଣମୟ ପ୍ରଭୃତି ମହାନ କୋଷକୁ ଆବରଣ ରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମହାଭୋଗଃ ନାମରେ ସେ ଆନନ୍ଦକୁ ମହାନ ଭୋଗର ଉତ୍ସ ରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାଧନଃ ନାମରେ ସେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ନିଜ ଭୋଗ ପାଇଁ ଧନ ରୂପେ ପାଇଥିବା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୪୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅନିର୍ବିଣ୍ଣ, ସ୍ଥବିଷ୍ଠ, ଅଭୂ, ଧର୍ମଯୂପ ଓ ମହାମଖ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅନିର୍ବିଣ୍ଣଃ, ସ୍ଥବିଷ୍ଠଃ, ଅଭୂଃ, ଧର୍ମଯୂପଃ, ମହାମଖଃ, ନକ୍ଷତ୍ରନେମିଃ, ନକ୍ଷତ୍ରୀ, କ୍ଷମଃ, କ୍ଷାମଃ, ସମୀହନଃ। ଅନିର୍ବିଣ୍ଣଃ ନାମରେ ସେ ସଦା ସ୍ୱୟଂ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାରୁ କେବେ ଅସାବଧାନ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ଥବିଷ୍ଠଃ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱ-ପୁରୁଷ ରୂପରେ ବିଶାଳ ପରିମାଣର ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଭୂଃ ନାମରେ ସେ ଜନ୍ମରହିତ ବା ଯାଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଧର୍ମଯୂପଃ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମର ଯଜ୍ଞୀୟ ଯୂପ, ଅର୍ଥାତ୍ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ନିଜେ ଉପାସନାର ରୂପ ଯେପରି ଯୂପରେ ପଶୁ ବାନ୍ଧି ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ। ମହାମଖଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞ କଲେ ସେହି ଯଜ୍ଞ ମହାନ ହୁଏ, କାରଣ ତାହା ନିର୍ବାଣ ଫଳ ଦିଏ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ନକ୍ଷତ୍ରନେମିଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରର ହୃଦୟ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ନକ୍ଷତ୍ରୀ ନାମରେ ସେ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପ, ଅର୍ଥାତ୍ ଚନ୍ଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କ୍ଷମଃ ନାମରେ ସେ ସବୁ ବିଷୟରେ ନିପୁଣ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କ୍ଷାମଃ ନାମରେ ମନର ସମସ୍ତ ବିକାର ଶାନ୍ତ ହେଲେ ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମସ୍ଥିତିରେ ରହିଥିବା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ସମୀହନଃ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଭୃତି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୪୮ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞ, ଇଜ୍ୟ, ଯଜ୍ଞରୂପ ଓ ସତ୍ରସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଯଜ୍ଞଃ, ଇଜ୍ୟଃ, ମହେଜ୍ୟଃ, କ୍ରତୁଃ, ସତ୍ରଂ, ସତାଂଗତିଃ, ସର୍ବଦର୍ଶୀ, ବିମୁକ୍ତାତ୍ମା, ସର୍ବଜ୍ଞଃ, ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍। ଯଜ୍ଞଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଇଜ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜନୀୟ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ମହେଜ୍ୟଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ପୂଜିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏକମାତ୍ର ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ ସମର୍ଥ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କ୍ରତୁଃ ନାମରେ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞରେ ଯୂପ ଥାଏ ସେ କ୍ରତୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସତ୍ରଂ ନାମରେ ସେ ବିଧାନ ଥିବା ଧର୍ମସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସତାଂଗତିଃ ନାମରେ ମୋକ୍ଷାକାଙ୍କ୍ଷୀ ସାଧୁ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବଦର୍ଶୀ ନାମରେ ସେ ସହଜାତ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଜୀବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କର୍ମ ଦେଖନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିମୁକ୍ତାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସର୍ବଜ୍ଞଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜ୍ଞାତା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ, ଜନ୍ମରହିତ, ଦେଶ ଓ କାଳ ଦ୍ୱାରା ସୀମିତ ନ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର କାରଣ ଚେତନା ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୪୯ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସୁବ୍ରତ, ସୁମୁଖ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ସୁଖଦ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସୁବ୍ରତଃ, ସୁମୁଖଃ, ସୂକ୍ଷ୍ମଃ, ସୁଘୋଷଃ, ସୁଖଦଃ, ସୁହୃତ୍, ମନୋହରଃ, ଜିତକ୍ରୋଧଃ, ବୀରବାହୁଃ, ବିଦାରଣଃ। ସୁବ୍ରତଃ ନାମରେ ସେ ଶରଣାଗତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ମହାନ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସୁମୁଖଃ ନାମରେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖମଣ୍ଡଳଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ନାମରେ ଶବ୍ଦ ଆଦି ସ୍ଥୂଳ କାରଣରହିତ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସୁଘୋଷଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦ ବେଦ, ଅର୍ଥାତ୍ ମେଘ ପରି ଗମ୍ଭୀର ଓ ମଧୁର ନାଦଧାରୀ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁଖଦଃ ନାମରେ ସେ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସୁହୃତ୍ ନାମରେ ସେ ପ୍ରତିଦାନ ଆଶା ନ କରି ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ମନୋହରଃ ନାମରେ ସେ ଅତୁଳନୀୟ ଆନନ୍ଦମୟ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଜିତକ୍ରୋଧଃ ନାମରେ ସେ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବୀରବାହୁଃ ନାମରେ ବୈଦିକ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାରେ ବୀରତ୍ୱ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିବା ବାହୁଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଦାରଣଃ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମ ବିରୁଦ୍ଧ ଜୀବନ ଯାପନକାରୀମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୫୦ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ୱାପନ, ବ୍ୟାପୀ, ନାନାରୂପ ଓ ନାନାକର୍ମ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସ୍ୱାପନଃ, ସ୍ୱବଶଃ, ବ୍ୟାପୀ, ନୈକାତ୍ମା, ନୈକକର୍ମକୃତ୍, ବତ୍ସରଃ, ବତ୍ସଲଃ, ବତ୍ସୀ, ରତ୍ନଗର୍ଭଃ, ଧନେଶ୍ୱରଃ। ସ୍ୱାପନଃ ନାମରେ ସେ ଅଜ୍ଞାନ ନିଦ୍ରାରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଆବୃତ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ୱବଶଃ ନାମରେ ସେ ଅନ୍ୟ କାହା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ସେ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟାର କାରଣ। ବ୍ୟାପୀ ନାମରେ ସେ ଆକାଶ ପରି ସବୁକିଛିରେ ପ୍ରବିଷ୍ଟ ହୋଇ ରହନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ନୈକାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଜଗତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂଘଟିତ କରୁଥିବା ସହାୟକ ଶକ୍ତିରୂପେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ନୈକକର୍ମକୃତ୍ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ପ୍ରଭୃତି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅସଂଖ୍ୟ କର୍ମ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବତ୍ସରଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ବିଷୟ ଯାଙ୍କଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବତ୍ସଲଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବତ୍ସୀ ନାମରେ ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜନମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ରତ୍ନଗର୍ଭଃ ନାମରେ ସମୁଦ୍ର ଗଭୀରରେ ରତ୍ନ ମିଳିଥାଏ ବୋଲି ସମୁଦ୍ରକୁ ରତ୍ନଗର୍ଭ କୁହାଯାଏ; ପ୍ରଭୁ ସମୁଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ ସେ ଏହି ନାମରେ ସମ୍ବୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି। ଧନେଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଧନର ଅଧିପତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୫୧ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଧର୍ମଗୁପ୍ତ, ଧର୍ମକୃତ୍, ସତ୍, ଅସତ୍ ଓ ଅବିଜ୍ଞାତା ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଧର୍ମଗୁପ୍, ଧର୍ମକୃଦ୍, ଧର୍ମୀ, ସଦସତ୍, କ୍ଷରଂ, ଅକ୍ଷରଂ, ଅବିଜ୍ଞାତା, ସହସ୍ରାଂଶୁଃ, ବିଧାତା, କୃତଲକ୍ଷଣଃ। ଧର୍ମଗୁପ୍ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଧର୍ମକୃଦ୍ ନାମରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଧର୍ମର ପରମ୍ପରା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଧର୍ମର ଆଚରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଧର୍ମୀ ନାମରେ ସେ ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସଦସତ୍ ନାମରେ ସେ ପରବ୍ରହ୍ମ ରୂପେ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅସତ୍ ନାମରେ ଅପରବ୍ରହ୍ମ ଜଗତ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେବାରୁ ସେ ଅସତ୍ (ସତ୍ତାହୀନ ବୋଲି ପ୍ରତୀୟମାନ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କ୍ଷରଂ ନାମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅକ୍ଷରଂ ନାମରେ ସେ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅବିଜ୍ଞାତା ନାମରେ ସେ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଭାବ ପ୍ରଭୃତି ଜୀବଧର୍ମ ରହିତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସହସ୍ରାଂଶୁଃ ନାମରେ ଅସଂଖ୍ୟ କିରଣଧାରୀ ବୋଲି, ଅର୍ଥାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ, ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବିଧାତା ନାମରେ ସେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଅନନ୍ତ ପରି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଅନନ୍ୟ ଆଧାର ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। କୃତଲକ୍ଷଣଃ ନାମରେ ସେ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୫୨ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଗଭସ୍ତିନେମି, ସତ୍ତ୍ୱସ୍ଥ, ସିଂହ ଓ ଭୂତମହେଶ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଗଭସ୍ତିନେମିଃ, ସତ୍ତ୍ୱସ୍ଥଃ, ସିଂହଃ, ଭୂତମହେଶ୍ୱରଃ, ଆଦିଦେବଃ, ମହାଦେବଃ, ଦେବେଶଃ, ଦେବଭୃଦ୍ଗୁରୁଃ। ଗଭସ୍ତିନେମିଃ ନାମରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ କିରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବିରାଜମାନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସତ୍ତ୍ୱସ୍ଥଃ ନାମରେ ସେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସିଂହଃ ନାମରେ ସେ ସିଂହ ପରି ଅପ୍ରତିରୋଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଧାରୀ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଭୂତମହେଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ପରମ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଆଦିଦେବଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମହାଦେବଃ ନାମରେ ସେ ପରମ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନରେ ମହିମାମୟ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବେଶଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଦେବଭୃଦ୍ଗୁରୁଃ ନାମରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବଭୃତ୍ କୁହାଯାଏ; ପ୍ରଭୁ ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରକ (ଗୁରୁ) ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୫୩ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଉତ୍ତର, ଗୋପତି, ଗୋପ୍ତା ଓ ଭୂତଭୃତ୍ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଉତ୍ତରଃ, ଗୋପତିଃ, ଗୋପ୍ତା, ଜ୍ଞାନଗମ୍ୟଃ, ପୁରାତନଃ, ଶରୀରଭୂତଭୃତ୍, ଭୋକ୍ତା, କପୀନ୍ଦ୍ରଃ, ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ। ଉତ୍ତରଃ ନାମରେ ସେ ସଂସାରରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ବା ମୁକ୍ତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଗୋପତିଃ ନାମରେ ଗୋପ ରୂପେ ଗୋପାଳନ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣ, କିମ୍ବା ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି, ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଗୋପ୍ତା ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ରକ୍ଷକ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଜ୍ଞାନଗମ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ କର୍ମ ବା କର୍ମ ଓ ଜ୍ଞାନର ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତବ୍ୟ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁରାତନଃ ନାମରେ ସେ କାଳଦ୍ୱାରା ସୀମିତ ନୁହନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶରୀରଭୂତଭୃତ୍ ନାମରେ ଯେଉଁ ପଞ୍ଚ ଭୂତରେ ଦେହ ଗଠିତ ସେହି ପଞ୍ଚ ଭୂତର ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୋକ୍ତା ନାମରେ ସେ ରକ୍ଷକ, ବା ଅସୀମ ଆନନ୍ଦର ଭୋକ୍ତା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କପୀନ୍ଦ୍ରଃ ନାମରେ କପି ଅର୍ଥ ବରାହ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବା ସହିତ ଏକ ଅବତାରରେ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ବୁଝାଏ; କିମ୍ବା ରାମ ଅବତାରରେ ବାନରମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ରୂପେ ଲୀଳା କରିଥିବା ବୋଲି ସୂଚିତ ହୁଏ। ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ ନାମରେ ଯଜ୍ଞରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ବା ମାନସିକ ଅର୍ପଣ ଯାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୫୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସୋମପ, ଅମୃତପ, ସୋମ ଓ ପୁରୁଜିତ୍ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସୋମପଃ, ଅମୃତପଃ, ସୋମଃ, ପୁରୁଜିତ୍, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ, ବିନୟଃ, ଜୟଃ, ସତ୍ୟସନ୍ଧଃ, ଦାଶାର୍ହଃ, ସାତ୍ୱତାଂ ପତିଃ। ସୋମପଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତା ରୂପେ ସୋମରସ ପାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅମୃତପଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପଭୂତ ଅମର ଆନନ୍ଦର ଅମୃତ ପାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସୋମଃ ନାମରେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ରୂପେ ଓଷଧି ଓ ଲତାଗୁଳ୍ମକୁ ପୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପୁରୁଜିତ୍ ନାମରେ ସେ ଅସଂଖ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ନାମରେ ବିଶ୍ୱରୂପ ବିଶାଳ ପରିମାଣ ଥିବାରୁ ସେ ପୁରୁ ବା ମହାନ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିବାରୁ ସତ୍ତମ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବିନୟଃ ନାମରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ବିନୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ଶାସ୍ତି, ଦେଉଥିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଜୟଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ ବିଜୟୀ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସତ୍ୟସନ୍ଧଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ସଙ୍କଳ୍ପ ସଦା ସତ୍ୟ ହୁଏ ବୋଲି ସେ ସତ୍ୟସନ୍ଧ ରୂପେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦାଶାର୍ହଃ ନାମରେ ଦଶ ଅର୍ଥାତ୍ ଦାନୀୟ ଅର୍ପଣ; ଅର୍ଥାତ୍ ଯାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦାନୀୟ ଅର୍ପଣ ଉଚିତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସାତ୍ୱତାଂ ପତିଃ ନାମରେ ସାତ୍ୱତ ଏକ ତନ୍ତ୍ରର ନାମ; ଅର୍ଥାତ୍ ଯେ ସେହି ତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ବା ତାର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେ ଏହି ନାମରେ ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୫୫ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଜୀବ, ବିନୟିତାସାକ୍ଷୀ, ମୁକୁନ୍ଦ ଓ ଅମିତବିକ୍ରମ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଜୀବଃ, ବିନୟିତାସାକ୍ଷୀ, ମୁକୁନ୍ଦଃ, ଅମିତବିକ୍ରମଃ, ଅମ୍ଭୋନିଧିଃ, ଅନନ୍ତାତ୍ମା, ମହୋଦଧିଶୟଃ, ଅନ୍ତକଃ। ଜୀବଃ ନାମରେ ସେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ଅର୍ଥାତ୍ ଦେହର ଜ୍ଞାତା, ରୂପେ ପ୍ରାଣ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବିନୟିତାସାକ୍ଷୀ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତଙ୍କର ବିନୟୀ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଭାବର ସାକ୍ଷୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ମୁକୁନ୍ଦଃ ନାମରେ ସେ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଅମିତବିକ୍ରମଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କର ତ୍ରିପାଦ ବିକ୍ରମ ସୀମାହୀନ ଥିଲା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅମ୍ଭୋନିଧିଃ ନାମରେ ଦେବତାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯାଙ୍କଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନନ୍ତାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ଦେଶ, କାଳ ଓ କାରଣ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ମହୋଦଧିଶୟଃ ନାମରେ ସେ ପ୍ରଳୟ ସମୟର ମହାସାଗର-ଜଳରେ ଶୟନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ସତ୍ତା ବିଲୀନ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଅନ୍ତକଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତ ଘଟାନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୫୬ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅଜ, ମହାର୍ହ, ସ୍ୱାଭାବ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅଜଃ, ମହାର୍ହଃ, ସ୍ୱାଭାବ୍ୟଃ, ଜିତାମିତ୍ରଃ, ପ୍ରମୋଦନଃ, ଆନନ୍ଦଃ, ନନ୍ଦନଃ, ନନ୍ଦଃ, ସତ୍ୟଧର୍ମା, ତ୍ରିବିକ୍ରମଃ। ଅଜଃ ନାମରେ 'ଅ' ଅର୍ଥାତ୍ ମହାବିଷ୍ଣୁ; ଅର୍ଥାତ୍ ଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ସେ ଅଜ (କାମଦେବ) ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମହାର୍ହଃ ନାମରେ ସେ ପୂଜନୀୟ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ୱାଭାବ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ଚିରନ୍ତନ ଭାବେ ସିଦ୍ଧ ବୋଲି, ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଆଦିରହିତ, ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଜିତାମିତ୍ରଃ ନାମରେ ସେ ଆସକ୍ତି, କ୍ରୋଧ ପ୍ରଭୃତି ଅନ୍ତଃଶତ୍ରୁ ଏବଂ ରାବଣ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭୃତି ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିବା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରମୋଦନଃ ନାମରେ ସେ ଅମୃତ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ଥିବାରୁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଆନନ୍ଦଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଆନନ୍ଦ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଏ। ନନ୍ଦନଃ ନାମରେ ସେ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ନନ୍ଦଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଭୂଷିତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସତ୍ୟଧର୍ମା ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ସତ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତ୍ରିବିକ୍ରମଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କର ତିନି ପାଦ ବିକ୍ରମରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଆବୃତ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୫୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ମହର୍ଷି କପିଳାଚାର୍ଯ୍ୟ, କୃତଜ୍ଞ, ମେଦିନୀପତି, ତ୍ରିପଦ ଓ ତ୍ରିଦଶାଧ୍ୟକ୍ଷ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ମହର୍ଷିଃ କପିଲାଚାର୍ଯ୍ୟଃ, କୃତଜ୍ଞଃ, ମେଦିନୀପତିଃ, ତ୍ରିପଦଃ, ତ୍ରିଦଶାଧ୍ୟକ୍ଷଃ, ମହାଶୃଙ୍ଗଃ, କୃତାନ୍ତକୃତ୍। ମହର୍ଷିଃ କପିଲାଚାର୍ଯ୍ୟଃ ନାମରେ କପିଳ ସମସ୍ତ ବେଦର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଥିବାରୁ ମହର୍ଷି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କୃତଜ୍ଞଃ ନାମରେ କୃତ ଅର୍ଥାତ୍ କାର୍ଯ୍ୟରୂପ ଜଗତ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ଜଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱଭାବର। ମେଦିନୀପତିଃ ନାମରେ ସେ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ତ୍ରିପଦଃ ନାମରେ ସେ ତିନି ପାଦ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ତ୍ରିଦଶାଧ୍ୟକ୍ଷଃ ନାମରେ ସେ ଗୁଣଜାତ ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତି, ଏହି ତିନି ଅବସ୍ଥାର ସାକ୍ଷୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମହାଶୃଙ୍ଗଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ଶୃଙ୍ଗଧାରୀ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। କୃତାନ୍ତକୃତ୍ ନାମରେ ସେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରକଟ ଅବସ୍ଥା, ଅର୍ଥାତ୍ କୃତ, ର ବିନାଶ ଘଟାଇଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୫୮ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ମହାବରାହ, ଗୋବିନ୍ଦ, ସୁଷେଣ, କନକାଙ୍ଗଦୀ ଓ ଗଦାଧର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ମହାବରାହଃ, ଗୋବିନ୍ଦଃ, ସୁଷେଣଃ, କନକାଙ୍ଗଦୀ, ଗୁହ୍ୟଃ, ଗଭୀରଃ, ଗହନଃ, ଗୁପ୍ତଃ, ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ। ମହାବରାହଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ବିଶ୍ୱବରାହ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଗୋବିନ୍ଦଃ ନାମରେ ଗୋ ଅର୍ଥାତ୍ ବାଣୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ବୈଦିକ ବାକ୍ୟ; ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତ ସେ ଗୋବିନ୍ଦ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁଷେଣଃ ନାମରେ ସେ ନିତ୍ୟ ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ରୂପରେ ନିଜ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ ସଶସ୍ତ୍ର ରକ୍ଷକ ସେନା ଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କନକାଙ୍ଗଦୀ ନାମରେ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗଦ (ବାହୁବଳୟ) ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଗୁହ୍ୟଃ ନାମରେ ଉପନିଷଦ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ଗୁହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତବ୍ୟ, କିମ୍ବା ହୃଦୟ ରୂପ ଗୁହାରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଗଭୀରଃ ନାମରେ ସର୍ବଜ୍ଞତା, ଈଶ୍ୱରତ୍ୱ, ବଳ ଓ ପରାକ୍ରମ ପ୍ରଭୃତି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗମ୍ଭୀର ମହିମାଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଗହନଃ ନାମରେ ଅତି କଷ୍ଟରେ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଇ ପାରିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି; ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅଭାବର ସାକ୍ଷୀ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଗୁପ୍ତଃ ନାମରେ ସେ ଶବ୍ଦ ଓ ମନ ପ୍ରଭୃତିର ବିଷୟ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ ନାମରେ ସେ ହାତରେ ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୫୯ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ବେଧା, ସ୍ୱାଙ୍ଗ, ଅଜିତ, କୃଷ୍ଣ ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ବେଧାଃ, ସ୍ୱାଙ୍ଗଃ, ଅଜିତଃ, କୃଷ୍ଣଃ, ଦୃଢଃ, ସଙ୍କର୍ଷଣୋଽଚ୍ୟୁତଃ, ବରୁଣଃ, ବାରୁଣଃ, ବୃକ୍ଷଃ, ପୁଷ୍କରାକ୍ଷଃ, ମହାମନାଃ। ବେଧାଃ ନାମରେ ସେ ବିଧାନ ବା ନିୟମ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ୱାଙ୍ଗଃ ନାମରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନରେ ନିଜେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଜିତଃ ନାମରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଅବତାରରେ କାହା ଦ୍ୱାରା ପରାସ୍ତ ହୋଇ ନ ଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କୃଷ୍ଣଃ ନାମରେ ସେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ନାମରେ ପରିଚିତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦୃଢଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ କେବେ କ୍ଷୟ ପାଏ ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସଙ୍କର୍ଷଣୋଽଚ୍ୟୁତଃ ନାମରେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ କରନ୍ତି ସେ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପରୁ କେବେ ଖସି ନ ପଡ଼ନ୍ତି ସେ ଅଚ୍ୟୁତ; ଏହି ଦୁଇ ଶବ୍ଦ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସଙ୍କର୍ଷଣ ଅଚ୍ୟୁତ ରୂପେ ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ବରୁଣଃ ନାମରେ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବରୁଣ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ନିଜ କିରଣ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଟାଇ ନିଏ; ଏହି ଆଧାରରେ ପ୍ରଭୁ ଆହ୍ୱାନ ହୁଅନ୍ତି। ବାରୁଣଃ ନାମରେ ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଶିଷ୍ଠ ବା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବୃକ୍ଷଃ ନାମରେ ବୃକ୍ଷ ପରି ଅଚଳ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁଷ୍କରାକ୍ଷଃ ନାମରେ ହୃଦୟ-କମଳରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ ଚେତନାର ଆଲୋକ ରୂପେ ଦୀପ୍ତ, କିମ୍ବା ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ନୟନଧାରୀ, ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମହାମନାଃ ନାମରେ ସେ ଏକମାତ୍ର ମନ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ ଏହି ତିନି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୬୦ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଭଗବାନ, ଭଗହା, ଆନନ୍ଦୀ, ବନମାଳୀ, ହଳାୟୁଧ, ଆଦିତ୍ୟ, ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟ ଓ ସହିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଭଗବାନ୍, ଭଗହା, ଆନନ୍ଦୀ, ବନମାଳୀ, ହଳାୟୁଧଃ, ଆଦିତ୍ୟଃ, ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟଃ, ସହିଷ୍ଣୁଃ, ଗତିସତ୍ତମଃ। ଭଗବାନ୍ ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ, ଏସବୁ ଜାଣନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଭଗହା ନାମରେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଛଅ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ (ଭଗ) ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସଂହାର କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଆନନ୍ଦୀ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଆନନ୍ଦ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବନମାଳୀ ନାମରେ ପଞ୍ଚ ଭୂତର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ ବୈଜୟନ୍ତୀ ନାମକ ବନମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ହଳାୟୁଧଃ ନାମରେ ବଳଭଦ୍ର ଅବତାରରେ ହଳ ବା ଲଙ୍ଗଳକୁ ଆୟୁଧ ରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଆଦିତ୍ୟଃ ନାମରେ ବାମନ ଅବତାରରେ ଅଦିତିଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟଃ ନାମରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳର ଦୀପ୍ତିରେ ବିରାଜମାନ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସହିଷ୍ଣୁଃ ନାମରେ ସେ ଉଷ୍ଣ ଓ ଶୀତ ପରି ବିପରୀତ ଅବସ୍ଥା ସହ୍ୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଗତିସତ୍ତମଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପରମ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସହାୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୬୧ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସୁଧନ୍ୱା, ଖଣ୍ଡପରଶୁ, ଦାରୁଣ, ଦ୍ରବିଣପ୍ରଦ, ଦିବଃସ୍ପୃକ୍, ସର୍ବଦୃଗ୍‌ବ୍ୟାସ ଓ ବାଚସ୍ପତି ଅୟୋନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସୁଧନ୍ୱା, ଖଣ୍ଡପରଶୁଃ, ଦାରୁଣଃ, ଦ୍ରବିଣପ୍ରଦଃ, ଦିବଃସ୍ପୃକ୍, ସର୍ବଦୃଗ୍‌ବ୍ୟାସଃ, ବାଚସ୍ପତିରୟୋନିଜଃ। ସୁଧନ୍ୱା ନାମରେ ସେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାର୍ଙ୍ଗ ନାମକ ଧନୁ ଆୟୁଧ ରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଖଣ୍ଡପରଶୁଃ ନାମରେ ଶତ୍ରୁ ବିନାଶକାରୀ ଖଣ୍ଡ ପରଶୁ ବା କୁରାଢ଼ି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଦାରୁଣଃ ନାମରେ ସେ କୁପଥଗାମୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କଠୋର ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଦ୍ରବିଣପ୍ରଦଃ ନାମରେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଧନ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦିବଃସ୍ପୃକ୍ ନାମରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସର୍ବଦୃଗ୍‌ବ୍ୟାସଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ-ପରିସରରେ ସବୁକିଛି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବାଚସ୍ପତିରୟୋନିଜଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାର ଅଧିପତି ଥିବାରୁ ବାଚସ୍ପତି, ଏବଂ ମାତୃଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନ ହୋଇଥିବାରୁ ଅୟୋନିଜ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ମିଳି ଏକ ନାମ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୬୨ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ତ୍ରିସାମା, ସାମଗ, ସାମ, ନିର୍ବାଣ, ଭେଷଜ, ଭିଷକ୍, ସନ୍ନ୍ୟାସକୃତ୍, ସମ, ଶାନ୍ତ, ନିଷ୍ଠା, ଶାନ୍ତି ଓ ପରାୟଣ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ତ୍ରିସାମା, ସାମଗଃ, ସାମ, ନିର୍ବାଣଂ, ଭେଷଜଂ, ଭିଷକ୍, ସନ୍ନ୍ୟାସକୃତ୍, ଶମଃ, ଶାନ୍ତଃ, ନିଷ୍ଠା, ଶାନ୍ତିଃ, ପରାୟଣଂ। ତ୍ରିସାମା ନାମରେ ଦେବବ୍ରତ ନାମକ ତିନି ସାମ ଦ୍ୱାରା ସାମଗାନକାରୀମାନେ ଯାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସାମଗଃ ନାମରେ ସେ ସାମଗାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସାମ ନାମରେ ବେଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସାମବେଦ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ନିର୍ବାଣଂ ନାମରେ ଯାହାଠାରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଯାହା ପରମ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ, ସେହି ପରମ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭେଷଜଂ ନାମରେ ସେ ସଂସାର-ରୋଗର ଔଷଧ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଭିଷକ୍ ନାମରେ ସେ ବୈଦ୍ୟ ବା ଚିକିତ୍ସକ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସନ୍ନ୍ୟାସକୃତ୍ ନାମରେ ସେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ସନ୍ନ୍ୟାସ ନାମକ ଚତୁର୍ଥ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସମଃ ନାମରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନର ଶାନ୍ତି ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଧନା ରୂପେ ବିଧାନ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶାନ୍ତଃ ନାମରେ ସେ ସଂସାରିକ ସୁଖଭୋଗ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିହୀନ ଶାନ୍ତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ନିଷ୍ଠା ନାମରେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯାଙ୍କଠାରେ ଲୀନ ଥାଆନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶାନ୍ତିଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କଠାରେ ଅବିଦ୍ୟାର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋପ ହୁଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରାୟଣଂ ନାମରେ ସେ ଏପରି ପରମ ଅବସ୍ଥା, ଯାହାଠାରୁ ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିବା ନ ଥାଏ, ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୬୩ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଶୁଭାଙ୍ଗ, ଶାନ୍ତିଦ, ସ୍ରଷ୍ଟା, କୁମୁଦ ଓ କୁବଲେଶୟ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଶୁଭାଙ୍ଗଃ, ଶାନ୍ତିଦଃ, ସ୍ରଷ୍ଟା, କୁମୁଦଃ, କୁବଲେଶୟଃ, ଗୋହିତଃ, ଗୋପତିଃ, ଗୋପ୍ତା, ବୃଷଭାକ୍ଷଃ, ବୃଷପ୍ରିୟଃ। ଶୁଭାଙ୍ଗଃ ନାମରେ ସେ ସୁନ୍ଦର ରୂପଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶାନ୍ତିଦଃ ନାମରେ ସେ ଆସକ୍ତି ଓ ବିଦ୍ବେଷ ଆଦିରୁ ମୁକ୍ତ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ରଷ୍ଟା ନାମରେ ସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭରେ ସବୁକିଛି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କୁମୁଦଃ ନାମରେ କୁ ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥିବୀ; ଯେ ତାହାଠାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି ସେ କୁମୁଦ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କୁବଲେଶୟଃ ନାମରେ କୁ ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥିବୀ, ଏହାକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଜଳ କୁବଳ; ଯେ ଜଳରେ ଶୟନ କରନ୍ତି ସେ କୁବଲେଶୟ। କୁବଳ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସର୍ପର ତଳ ଭାଗ ମଧ୍ୟ; ଆଦିଶେଷ ନାମକ ସର୍ପ ଉପରେ ଶୟନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସେ କୁବଲେଶୟ। ଗୋହିତଃ ନାମରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅବତାରରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଉଠାଇ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଗୋପତିଃ ନାମରେ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଗୋପ୍ତା ନାମରେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ ବା ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଲୁଚାଇଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବୃଷଭାକ୍ଷଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ନୟନରୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଉପରେ ଇଚ୍ଛିତ ବିଷୟ ବର୍ଷଣ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଯାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଧର୍ମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବୃଷପ୍ରିୟଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବୃଷ ବା ଧର୍ମ, ସେ ଏହି ନାମରେ ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୬୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅନିବର୍ତ୍ତୀ, ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା, ସଂକ୍ଷେପ୍ତା, କ୍ଷେମକୃତ୍, ଶିବ ଓ ଶ୍ରୀବତ୍ସବକ୍ଷା ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅନିବର୍ତ୍ତୀ, ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା, ସଂକ୍ଷେପ୍ତା, କ୍ଷେମକୃତ୍, ଶିବଃ, ଶ୍ରୀବତ୍ସବକ୍ଷାଃ, ଶ୍ରୀବାସଃ, ଶ୍ରୀପତିଃ, ଶ୍ରୀମତାଂ ବରଃ। ଅନିବର୍ତ୍ତୀ ନାମରେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପଛକୁ ନହଟିବା ପ୍ରଭୁ, କିମ୍ବା ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଅଟଳ ଥିବାରୁ କେବେ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ ନ କରିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ନାମରେ ଯାଙ୍କ ମନ ସ୍ୱଭାବତଃ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବିଷୟରୁ ନିବୃତ୍ତ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସଂକ୍ଷେପ୍ତା ନାମରେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ବିସ୍ତୃତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅବସ୍ଥାକୁ ସଂକୁଚିତ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କ୍ଷେମକୃତ୍ ନାମରେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ଷେମ, ଅର୍ଥାତ୍ ରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶିବଃ ନାମରେ ସେ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ମାତ୍ରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶ୍ରୀବତ୍ସବକ୍ଷାଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ନାମକ ଚିହ୍ନ ଥିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରୀବାସଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ଶ୍ରୀଦେବୀ ସଦା ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶ୍ରୀପତିଃ ନାମରେ କ୍ଷୀର ସାଗର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଶ୍ରୀଦେବୀ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବ-ଅସୁରଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ଯାଙ୍କୁ ପତି ରୂପେ ବରଣ କରିଥିଲେ; କିମ୍ବା ଶ୍ରୀ ଅର୍ଥାତ୍ ପରମ ବିଶ୍ୱଶକ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ସେହି ଶକ୍ତିର ଅଧିପତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରୀମତାଂ ବରଃ ନାମରେ ଶକ୍ତି ଓ ବେଦ-ସମ୍ପତ୍ତି ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୬୫ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଶ୍ରୀଦ, ଶ୍ରୀଶ, ଶ୍ରୀନିବାସ, ଶ୍ରୀନିଧି ଓ ଶ୍ରୀଧର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଶ୍ରୀଦଃ, ଶ୍ରୀଶଃ, ଶ୍ରୀନିବାସଃ, ଶ୍ରୀନିଧିଃ, ଶ୍ରୀବିଭାବନଃ, ଶ୍ରୀଧରଃ, ଶ୍ରୀକରଃ, ଶ୍ରେୟଃ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଲୋକତ୍ରୟାଶ୍ରୟଃ। ଶ୍ରୀଦଃ ନାମରେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶ୍ରୀଶଃ ନାମରେ ସେ ଦେବୀ ଶ୍ରୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରୀନିବାସଃ ନାମରେ ଏଠାରେ ଶ୍ରୀ ଅର୍ଥାତ୍ ସଦ୍ଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତି; ଯେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି ସେ ଶ୍ରୀନିବାସ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶ୍ରୀନିଧିଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତିର, ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରୀବିଭାବନଃ ନାମରେ ସେ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ସବୁ ପ୍ରକାର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁଣ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶ୍ରୀଧରଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ମାତା ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଜ ବକ୍ଷରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରୀକରଃ ନାମରେ ଭକ୍ତମାନେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି, ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶ୍ରେୟଃ ନାମରେ ଶ୍ରେୟ ଅର୍ଥାତ୍ କ୍ଷୟହୀନ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖର ପ୍ରାପ୍ତି ବୁଝାଏ; ସେହି ଅବସ୍ଥା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାମରେ ଯାଙ୍କଠାରେ ଶକ୍ତି, ସଦ୍ଗୁଣ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ବିଦ୍ୟମାନ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଲୋକତ୍ରୟାଶ୍ରୟଃ ନାମରେ ସେ ତିନି ଲୋକର ଆଧାର ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୬୬ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ୱକ୍ଷ, ସ୍ୱାଙ୍ଗ, ଶତାନନ୍ଦ, ନନ୍ଦି, ଜ୍ୟୋତିର୍ଗଣେଶ୍ୱର, ବିଜିତାତ୍ମା, ବିଧେୟାତ୍ମା, ସତ୍କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଛିନ୍ନସଂଶୟ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସ୍ୱକ୍ଷଃ, ସ୍ୱାଙ୍ଗଃ, ଶତାନନ୍ଦଃ, ନନ୍ଦିଃ, ଜ୍ୟୋତିର୍ଗଣେଶ୍ୱରଃ, ବିଜିତାତ୍ମା, ବିଧେୟାତ୍ମା, ସତ୍କୀର୍ତ୍ତିଃ, ଛିନ୍ନସଂଶୟଃ। ସ୍ୱକ୍ଷଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ନୟନ ପଦ୍ମ ପରି ସୁନ୍ଦର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ୱାଙ୍ଗଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସକଳ ସୁନ୍ଦର ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶତାନନ୍ଦଃ ନାମରେ ସେ ଅଦ୍ୱୈତ ଏବଂ ପରମ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ନନ୍ଦିଃ ନାମରେ ସେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଜ୍ୟୋତିର୍ଗଣେଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ସେ ନକ୍ଷତ୍ରସମୂହର ଅଧିପତି, ଅର୍ଥାତ୍ ଜ୍ୟୋତିର୍ଗଣ, ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବିଜିତାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ଆତ୍ମା ଅର୍ଥାତ୍ ମନକୁ ଜୟ କରିଥିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଧେୟାତ୍ମା ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଆତ୍ମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଯମିତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସତ୍କୀର୍ତ୍ତିଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଯଶ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଛିନ୍ନସଂଶୟଃ ନାମରେ ଫଳ ପରି ସବୁକିଛି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିବାରୁ ସେ ସନ୍ଦେହରହିତ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୬୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଉଦୀର୍ଣ୍ଣ, ସର୍ବତଶ୍ଚକ୍ଷୁ, ଅନୀଶ, ଶାଶ୍ୱତସ୍ଥିର, ଭୂଶୟ, ଭୂଷଣ, ଭୂତି, ବିଶୋକ ଓ ଶୋକନାଶନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଉଦୀର୍ଣ୍ଣଃ, ସର୍ବତଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ, ଅନୀଶଃ, ଶାଶ୍ୱତସ୍ଥିରଃ, ଭୂଶୟଃ, ଭୂଷଣଃ, ଭୂତିଃ, ବିଶୋକଃ, ଶୋକନାଶନଃ। ଉଦୀର୍ଣ୍ଣଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସର୍ବତଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ ନାମରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ସବୁ ଦିଗରେ ସବୁକିଛି ଦେଖନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନୀଶଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ କରିବା କେହି ନାହାନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶାଶ୍ୱତସ୍ଥିରଃ ନାମରେ ସେ ଚିରନ୍ତନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୂଶୟଃ ନାମରେ ସେ ଲଙ୍କା ପାର ହେବାର ଉପାୟ ଖୋଜୁଥିବା ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର ତୀରର ଭୂମିରେ ଶୟନ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଭୂଷଣଃ ନାମରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଅବତାର ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ପୃଥିବୀକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୂତିଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିର ଆଶ୍ରୟ ବା ସାର, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଗୌରବମୟ ପ୍ରକାଶର ଉତ୍ସ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବିଶୋକଃ ନାମରେ ସେ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥିବାରୁ ସମସ୍ତ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶୋକନାଶନଃ ନାମରେ ସ୍ମରଣ ମାତ୍ରେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୬୮ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅର୍ଚିଷ୍ମାନ, ଅର୍ଚିତ, କୁମ୍ଭ, ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ବିଶୋଧନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଅପ୍ରତିରଥ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅମିତବିକ୍ରମ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅର୍ଚିଷ୍ମାନ୍, ଅର୍ଚିତଃ, କୁମ୍ଭଃ, ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ବିଶୋଧନଃ, ଅନିରୁଦ୍ଧଃ, ଅପ୍ରତିରଥଃ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଃ, ଅମିତବିକ୍ରମଃ। ଅର୍ଚିଷ୍ମାନ୍ ନାମରେ ଯାଙ୍କ କିରଣ (ଅର୍ଚି) ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅର୍ଚିତଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜନୀୟ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୃତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କୁମ୍ଭଃ ନାମରେ ସେ ଘଟ ପରି ସବୁକିଛି ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ନାମରେ ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ ଓ ତମ, ଏହି ତିନି ଗୁଣର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ଓ ସମସ୍ତ ମଳରୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଶୋଧନଃ ନାମରେ ସ୍ମରଣ ମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପାପ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନିରୁଦ୍ଧଃ ନାମରେ ଚତୁର୍ବ୍ୟୂହର ଶେଷ ରୂପ, ବାସୁଦେବ, ସଙ୍କର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧ; କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଯାଙ୍କୁ ବାଧା ଦିଆଯାଇ ନ ପାରେ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅପ୍ରତିରଥଃ ନାମରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ କୌଣସି ସମକକ୍ଷ ଶତ୍ରୁ ନ ଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅର୍ଥାତ୍ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର ପ୍ରକାରର ବୋଲି ଅଥବା ଚତୁର୍ବ୍ୟୂହର ଅନ୍ୟତମ ରୂପେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅମିତବିକ୍ରମଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସୀମାହୀନ ଏବଂ ଯାଙ୍କ ସାହସକୁ କେହି ରୋକି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୬୯ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର କାଳନେମିନିହା, ବୀର, ଶୌରି, ଶୂରଜନେଶ୍ୱର, ତ୍ରିଲୋକାତ୍ମା, ତ୍ରିଲୋକେଶ, କେଶବ, କେଶିହା ଓ ହରି ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: କାଳନେମିନିହା, ବୀରଃ, ଶୌରିଃ, ଶୂରଜନେଶ୍ୱରଃ, ତ୍ରିଲୋକାତ୍ମା, ତ୍ରିଲୋକେଶଃ, କେଶବଃ, କେଶିହା, ହରିଃ। କାଳନେମିନିହା ନାମରେ କାଳନେମି ନାମକ ଅସୁରକୁ ବିନାଶ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବୀରଃ ନାମରେ ସେ ସାହସୀ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଶୌରିଃ ନାମରେ ଶୂରଙ୍କ ବଂଶରେ କୃଷ୍ଣ ରୂପେ ଜନ୍ମିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶୂରଜନେଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ଅପାର ପରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭୃତି ମହାନ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ତ୍ରିଲୋକାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଭାବେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ କରି ତିନି ଲୋକର ଆତ୍ମା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତ୍ରିଲୋକେଶଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ପରିଚାଳନା ଓ ଆଦେଶ ଅଧୀନରେ ତିନି ଲୋକର ସବୁକିଛି ଚାଲେ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। କେଶବଃ ନାମରେ କେଶ ଅର୍ଥାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଭିତରେ ବ୍ୟାପୁ ଥିବା କିରଣ ବୁଝାଯାଏ; ପ୍ରଭୁ ସେସବୁର ଉତ୍ସ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କେଶିହା ନାମରେ କେଶି ନାମକ ଅସୁରକୁ ବିନାଶ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ହରିଃ ନାମରେ ସଂସାର, ଅର୍ଥାତ୍ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରେ ଆବଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥା, ଏବଂ ତାର କାରଣ ଅଜ୍ଞାନ ସହ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୭୦ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର କାମଦେବ, କାମପାଳ, କାମୀ, କାନ୍ତ, କୃତାଗମ, ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ୟବପୁଃ, ବିଷ୍ଣୁ, ବୀର, ଅନନ୍ତ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: କାମଦେବଃ, କାମପାଳଃ, କାମୀ, କାନ୍ତଃ, କୃତାଗମଃ, ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ୟବପୁଃ, ବିଷ୍ଣୁଃ, ବୀରଃ, ଅନନ୍ତଃ, ଧନଞ୍ଜୟଃ। କାମଦେବଃ ନାମରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ, ଏହି ଚାରି ପରମ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛିତ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କାମପାଳଃ ନାମରେ ଧର୍ମ-ସମ୍ମତ କାମନା ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରକ୍ଷା ଓ ପୂରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କାମୀ ନାମରେ ସ୍ୱଭାବତଃ ସଦା ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କାନ୍ତଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ରୂପ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ବା ଯିଏ ଦ୍ୱିପରାର୍ଦ୍ଧର ଅନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଳୟ ଘଟାନ୍ତି, ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। କୃତାଗମଃ ନାମରେ ସେ ଶ୍ରୁତି, ସ୍ମୃତି ଓ ଆଗମ ଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରକଟ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶ୍ୟବପୁଃ ନାମରେ ଗୁଣାତୀତ ହୋଇଥିବାରୁ ଯାଙ୍କ ରୂପ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇ ନ ପାରେ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବୀରଃ ନାମରେ ସେ ଗମନ ଶକ୍ତି ଓ ବୀରୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନନ୍ତଃ ନାମରେ ସେ ସବୁକିଛିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଚିରନ୍ତନ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଏବଂ ଦେଶ, କାଳ ବା ସ୍ଥାନ ଦ୍ୱାରା ସୀମିତ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଧନଞ୍ଜୟଃ ନାମରେ ଅର୍ଜୁନ ଚାରି ଦିଗର ରାଜ୍ୟ ଜୟ କରି ମହାନ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିଥିବାରୁ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ; ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏକ ବିଭୂତି, ଅର୍ଥାତ୍ ଗୌରବମୟ ପ୍ରକାଶ, ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୭୧ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମକୃତ୍, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମବିବର୍ଧନ, ବ୍ରହ୍ମବିତ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରହ୍ମୀ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟଃ, ବ୍ରହ୍ମକୃତ୍, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମବିବର୍ଧନଃ, ବ୍ରହ୍ମବିତ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣଃ, ବ୍ରହ୍ମୀ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞଃ, ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟଃ। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟଃ ନାମରେ ବେଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜ୍ଞାନ ବୁଝାଉଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ଏସବୁକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମକୃତ୍ ନାମରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ, ଅର୍ଥାତ୍ ତପସ୍ୟା, କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ନାମରେ ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ସବୁକିଛି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମ ନାମରେ ବିଶାଳ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହେତୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ସୂଚକ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମ ଅର୍ଥାତ୍ ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନନ୍ତ। ବ୍ରହ୍ମବିବର୍ଧନଃ ନାମରେ ସେ ତପସ୍ୟା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧନାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମବିତ୍ ନାମରେ ସେ ବେଦ ଓ ତାର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ନାମରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ବେଦର ବିଧି ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମୀ ନାମରେ ତପସ୍ୟା, ବେଦ, ମନ ଓ ପ୍ରାଣ ପ୍ରଭୃତି ବ୍ରହ୍ମ ନାମରେ ଅଭିହିତ ସତ୍ତା ଯାଙ୍କଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞଃ ନାମରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମର ସ୍ୱରୂପ ଜାଣନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟଃ ନାମରେ ସାଧୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି ଏବଂ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୭୨ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ମହାକ୍ରମ, ମହାକର୍ମା, ମହାତେଜା, ମହୋରଗ, ମହାକ୍ରତୁ, ମହାଯଜ୍ୱା, ମହାଯଜ୍ଞ ଓ ମହାହବି ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ମହାକ୍ରମଃ, ମହାକର୍ମା, ମହାତେଜାଃ, ମହୋରଗଃ, ମହାକ୍ରତୁଃ, ମହାଯଜ୍ୱା, ମହାଯଜ୍ଞଃ, ମହାହବିଃ। ମହାକ୍ରମଃ ନାମରେ ବିଶାଳ ପଦକ୍ଷେପଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ବିଶାଳ ପଦକ୍ଷେପଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ଆମକୁ ସୁଖ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ମହାକର୍ମା ନାମରେ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଭୃତି ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାତେଜାଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ ତେଜ ପାଆନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମହୋରଗଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ ସର୍ପ (ଆଦିଶେଷ) ମଧ୍ୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାକ୍ରତୁଃ ନାମରେ ସେ ମହାନ କ୍ରତୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଯଜ୍ଞ, ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମହାଯଜ୍ୱା ନାମରେ ସେ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମହାନ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାଯଜ୍ଞଃ ନାମରେ ସେ ସ୍ୱୟଂ ମହାନ ଯଜ୍ଞ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମହାହବିଃ ନାମରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପେ ଭାବିତ ହୋଇ ଆତ୍ମାର ଅଗ୍ନିରେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ, ସେଥିରେ ଆହୁତିରୂପେ ଅର୍ପିତ ହେଉଥିବା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୭୩ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ତବ୍ୟ, ସ୍ତବପ୍ରିୟ, ସ୍ତୋତ୍ର, ସ୍ତୁତି, ସ୍ତୋତା, ରଣପ୍ରିୟ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୂରୟିତା, ପୁଣ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତ୍ତି ଓ ଅନାମୟ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସ୍ତବ୍ୟଃ, ସ୍ତବପ୍ରିୟଃ, ସ୍ତୋତ୍ରଂ, ସ୍ତୁତିଃ, ସ୍ତୋତା, ରଣପ୍ରିୟଃ, ପୂର୍ଣ୍ଣଃ, ପୂରୟିତା, ପୁଣ୍ୟଃ, ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତ୍ତିଃ, ଅନାମୟଃ। ସ୍ତବ୍ୟଃ ନାମରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା, କିନ୍ତୁ ନିଜେ କାହାକୁ ସ୍ତୁତି ନ କରୁଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ତବପ୍ରିୟଃ ନାମରେ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ତୋତ୍ରଂ ନାମରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହିମା, ଗୁଣ ଓ ନାମ ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ସ୍ତୋତ୍ର ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସ୍ତୁତିଃ ନାମରେ ସ୍ତୁତି ସ୍ୱୟଂ, ଅର୍ଥାତ୍ ମହିମା କୀର୍ତ୍ତନର କ୍ରିୟା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ତୋତା ନାମରେ ସର୍ବରୂପ ହୋଇ ସ୍ତୋତ୍ର ଗାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ରଣପ୍ରିୟଃ ନାମରେ ଜଗତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ ହୋଇ ସଦା ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର, କୌମୋଦକୀ ଗଦା, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ, ନନ୍ଦକ ଖଡ୍ଗ ଓ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୂର୍ଣ୍ଣଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣର ଉତ୍ସ ହୋଇ ସ୍ୱୟଂ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପୂରୟିତା ନାମରେ ସେ କେବଳ ସ୍ୱୟଂ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପୁଣ୍ୟଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ବିଷୟ ଶ୍ରବଣ ମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପୁଣ୍ୟକୀର୍ତ୍ତିଃ ନାମରେ ପବିତ୍ର ଯଶସ୍ୱୀ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯାଙ୍କ ଗୁଣ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମହାନ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଅନାମୟଃ ନାମରେ ଆଭ୍ୟନ୍ତର ବା ବାହ୍ୟ କାରଣରୁ ଉପୁଜୁଥିବା କୌଣସି ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୭୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ମନୋଜବ, ତୀର୍ଥକର, ବସୁରେତା ଓ ବସୁପ୍ରଦ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ମନୋଜବଃ, ତୀର୍ଥକରଃ, ବସୁରେତାଃ, ବସୁପ୍ରଦଃ। ମନୋଜବଃ ନାମରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହୋଇଥିବାରୁ ମନ ପରି ବେଗଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତୀର୍ଥକରଃ ନାମରେ ତୀର୍ଥ ଅର୍ଥାତ୍ ବିଦ୍ୟା ବା ଜ୍ଞାନର ଶାଖା; ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବସୁରେତାଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ସୃଜନଶୀଳ ବୀର୍ଯ୍ୟ (ରେତସ୍) ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରୂପ (ବସୁ) ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ସେ ବସୁପ୍ରଦ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୭୫ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସଦ୍ଗତି, ସତ୍କୃତି, ସତ୍ତା, ସଦ୍ଭୂତି, ସତ୍ପରାୟଣ, ଶୂରସେନ, ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସନ୍ନିବାସ ଓ ସୁଯାମୁନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସଦ୍ଗତିଃ, ସତ୍କୃତିଃ, ସତ୍ତା, ସଦ୍ଭୂତିଃ, ସତ୍ପରାୟଣଃ, ଶୂରସେନଃ, ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠଃ, ସନ୍ନିବାସଃ, ସୁଯାମୁନଃ। ସଦ୍ଗତିଃ ନାମରେ ସଦ୍ଗୁଣୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଥିବା ଗତି, କିମ୍ବା ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସତ୍କୃତିଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜଗତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସତ୍ତା ନାମରେ ଆଭ୍ୟନ୍ତର ବା ବାହ୍ୟ ଭେଦରହିତ ଅନୁଭବ, ଅର୍ଥାତ୍ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତା, ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସଦ୍ଭୂତିଃ ନାମରେ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତା ଓ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ, ବାଧାରହିତ ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ପ୍ରକଟ ପରମାତ୍ମା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସତ୍ପରାୟଣଃ ନାମରେ ସତ୍ୟକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିବା ସାଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପରମ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶୂରସେନଃ ନାମରେ ହନୁମାନ ପ୍ରଭୃତି ବୀର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସେନା ଯାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ନାମରେ ଯଦୁବଂଶୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସନ୍ନିବାସଃ ନାମରେ ସାଧୁ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁଯାମୁନଃ ନାମରେ ଯମୁନା ନଦୀ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଦେବକୀ, ବସୁଦେବ, ନନ୍ଦଗୋପ, ଯଶୋଦା, ବଳରାମ, ସୁଭଦ୍ରା ପ୍ରଭୃତି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୭୬ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଭୂତାବାସ, ବାସୁଦେବ, ସର୍ବାସୁନିଲୟ, ଅନଳ, ଦର୍ପହା, ଦର୍ପଦ, ଦୃପ୍ତ, ଦୁର୍ଧର ଓ ଅପରାଜିତ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଭୂତାବାସଃ, ବାସୁଦେବଃ, ସର୍ବାସୁନିଲୟଃ, ଅନଳଃ, ଦର୍ପହା, ଦର୍ପଦଃ, ଦୃପ୍ତଃ, ଦୁର୍ଧରଃ, ଅପରାଜିତଃ। ଭୂତାବାସଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯାଙ୍କଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବାସୁଦେବଃ ନାମରେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ସତ୍ତା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବାସୁନିଲୟଃ ନାମରେ ଜୀବ ରୂପରେ ଯାଙ୍କଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଲୀନ ହୁଏ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଅନଳଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ବା ଶକ୍ତିର କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦର୍ପହା ନାମରେ ଅଧର୍ମର ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଅହଂକାର ଦମନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦର୍ପଦଃ ନାମରେ ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଗୌରବମୟ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଦୃପ୍ତଃ ନାମରେ ସେ ନିଜର ସହଜାତ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗରେ ସଦା ତୃପ୍ତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଦୁର୍ଧରଃ ନାମରେ ଧ୍ୟାନ ସମୟରେ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରିବା ଅତି କଠିନ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅପରାଜିତଃ ନାମରେ ଆସକ୍ତି ପ୍ରଭୃତି ଆଭ୍ୟନ୍ତର ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପରି ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା କେବେ ପରାସ୍ତ ନ ହେଉଥିବା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୭୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି, ମହାମୂର୍ତ୍ତି, ଦୀପ୍ତମୂର୍ତ୍ତି, ଅମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍, ଅନେକମୂର୍ତ୍ତି, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଶତମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଶତାନନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତିଃ, ମହାମୂର୍ତ୍ତିଃ, ଦୀପ୍ତମୂର୍ତ୍ତିଃ, ଅମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍, ଅନେକମୂର୍ତ୍ତିଃ, ଅବ୍ୟକ୍ତଃ, ଶତମୂର୍ତ୍ତିଃ, ଶତାନନଃ। ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତିଃ ନାମରେ ସବୁଙ୍କ ଆତ୍ମା ହୋଇ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଶରୀର ରୂପେ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମହାମୂର୍ତ୍ତିଃ ନାମରେ ଅନନ୍ତ ଶେଷନାଗର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ବିଶାଳ ରୂପଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଦୀପ୍ତମୂର୍ତ୍ତିଃ ନାମରେ ଜ୍ଞାନମୟ ଦୀପ୍ତ ରୂପଧାରୀ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଅମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ନାମରେ କର୍ମଜନିତ ଦେହରହିତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନେକମୂର୍ତ୍ତିଃ ନାମରେ ଜଗତର ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅବତାର ସମୟରେ ଅନେକ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅବ୍ୟକ୍ତଃ ନାମରେ ବହୁ ରୂପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ 'ଏହି' ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରାଯାଇ ନ ପାରିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଶତମୂର୍ତ୍ତିଃ ନାମରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରୟୋଜନ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶତାନନଃ ନାମରେ ଶହେ ମୁଖଧାରୀ ବୋଲି, ଅର୍ଥାତ୍ ଅସଂଖ୍ୟ ରୂପଧାରୀ ବୋଲି, ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୭୮ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଏକ, ଅନେକ, ସବ, କ, କିମ୍, ଯତ୍, ତତ୍, ପଦମନୁତ୍ତମ, ଲୋକବନ୍ଧୁ, ଲୋକନାଥ, ମାଧବ ଓ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଏକଃ, ନୈକଃ, ସବଃ, କଃ, କିଂ, ଯତ୍, ତତ୍, ପଦମନୁତ୍ତମମ୍, ଲୋକବନ୍ଧୁଃ, ଲୋକନାଥଃ, ମାଧବଃ, ଭକ୍ତବତ୍ସଲଃ। ଏକଃ ନାମରେ ଆଭ୍ୟନ୍ତର, ବାହ୍ୟ ବା ଭିନ୍ନ ଭେଦ ରହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦ୍ୱୈତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ନୈକଃ ନାମରେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଜାତ ଅସଂଖ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସବଃ ନାମରେ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞରେ ସୋମ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ସେ ସେହି ଯଜ୍ଞ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କଃ ନାମରେ 'କ' ଶବ୍ଦ ଆନନ୍ଦ ବା ସୁଖ ସୂଚିତ କରେ; ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କିଂ ନାମରେ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟର ସାରାଂଶ ହୋଇ ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯତ୍ ନାମରେ ସ୍ୱଭାବତଃ ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; 'ଯତ୍' ଶବ୍ଦ ସ୍ୱୟଂ ସ୍ଥିତ ସତ୍ତାକୁ ବୁଝାଏ। ତତ୍ ନାମରେ ବ୍ରହ୍ମ 'ବିସ୍ତାର' କରନ୍ତି (ତନୋତି) ବୋଲି ସେ ତତ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପଦମନୁତ୍ତମମ୍ ନାମରେ ବ୍ରହ୍ମ ପଦ, ଅର୍ଥାତ୍ ପରମ ଅବସ୍ଥା, ଯାହା ମୋକ୍ଷାକାଙ୍କ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ; ଏହା ଅନୁତ୍ତମ, କାରଣ ଏଥିଠାରୁ ଉଚ୍ଚତର କିଛି ପ୍ରାପ୍ତବ୍ୟ ନାହିଁ। ଲୋକବନ୍ଧୁଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଲୋକନାଥଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଯାଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ମାଧବଃ ନାମରେ ମଧୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଭକ୍ତବତ୍ସଲଃ ନାମରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅସୀମ ସ୍ନେହ ରଖନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୭୯ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ହେମାଙ୍ଗ, ବରାଙ୍ଗ, ଚନ୍ଦନାଙ୍ଗଦୀ, ବୀରହା, ବିଷମ, ଶୂନ୍ୟ, ଘୃତାଶୀ, ଅଚଳ ଓ ଚଳ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣଃ, ହେମାଙ୍ଗଃ, ବରାଙ୍ଗଃ, ଚନ୍ଦନାଙ୍ଗଦୀ, ବୀରହା, ବିଷମଃ, ଶୂନ୍ୟଃ, ଘୃତାଶୀଃ, ଅଚଳଃ, ଚଳଃ। ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣଃ ନାମରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର ବର୍ଣ୍ଣଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ହେମାଙ୍ଗଃ ନାମରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦେହଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବରାଙ୍ଗଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଦୀପ୍ତି ସହିତ ସୁନ୍ଦର ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଚନ୍ଦନାଙ୍ଗଦୀ ନାମରେ ସୁଗନ୍ଧି ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ବାହୁବଳୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବୀରହା ନାମରେ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପ୍ରଭୃତି ବୀରମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବିଷମଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ସମକକ୍ଷ କେହି ନାହାନ୍ତି, କାରଣ କୌଣସି ଗୁଣରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ତୁଳନା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଶୂନ୍ୟଃ ନାମରେ ସୀମିତ କରୁଥିବା ଗୁଣରହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶୂନ୍ୟ ପରି ପ୍ରତୀୟମାନ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଘୃତାଶୀଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅଚଳଃ ନାମରେ ସତ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନନ୍ତ ରୂପ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଚଳଃ ନାମରେ ବାୟୁ ରୂପେ ଗତି କରନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୮୦ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅମାନୀ, ମାନଦ, ମାନ୍ୟ, ଲୋକସ୍ୱାମୀ, ତ୍ରିଲୋକଧୃକ୍, ସୁମେଧା, ମେଧଜ, ଧନ୍ୟ, ସତ୍ୟମେଧା ଓ ଧରାଧର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅମାନୀ, ମାନଦଃ, ମାନ୍ୟଃ, ଲୋକସ୍ୱାମୀ, ତ୍ରିଲୋକଧୃକ୍, ସୁମେଧାଃ, ମେଧଜଃ, ଧନ୍ୟଃ, ସତ୍ୟମେଧାଃ, ଧରାଧରଃ। ଅମାନୀ ନାମରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ଆତ୍ମା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ସହିତ ନିଜ ଅହଂକାର ବୋଧ ନ କରୁଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମାନଦଃ ନାମରେ ନିଜ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅନାତ୍ମାରେ ଆତ୍ମବୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ କୃପା ଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ମାନ୍ୟଃ ନାମରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ହୋଇଥିବାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜନୀୟ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଲୋକସ୍ୱାମୀ ନାମରେ ଚଉଦ ଲୋକର ଅଧିପତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ତ୍ରିଲୋକଧୃକ୍ ନାମରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସୁମେଧାଃ ନାମରେ ମହାନ ଓ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ବୁଦ୍ଧିଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ମେଧଜଃ ନାମରେ ଯାଗ (ଏକ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ) ରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଧନ୍ୟଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସତ୍ୟମେଧାଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ସଦା ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଧରାଧରଃ ନାମରେ ଆଦିଶେଷ ପ୍ରଭୃତି ନିଜ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୮୧ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ତେଜୋବୃଷ, ଦ୍ୟୁତିଧର, ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ବର, ପ୍ରଗ୍ରହ, ନିଗ୍ରହ, ବ୍ୟଗ୍ର, ନୈକଶୃଙ୍ଗ ଓ ଗଦାଗ୍ରଜ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ତେଜୋବୃଷଃ, ଦ୍ୟୁତିଧରଃ, ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ବରଃ, ପ୍ରଗ୍ରହଃ, ନିଗ୍ରହଃ, ବ୍ୟଗ୍ରଃ, ନୈକଶୃଙ୍ଗଃ, ଗଦାଗ୍ରଜଃ। ତେଜୋବୃଷଃ ନାମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ ସର୍ବଦା ବର୍ଷା କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦ୍ୟୁତିଧରଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ରୂପ ସଦା ଦୀପ୍ତିମାନ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ବରଃ ନାମରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରଗ୍ରହଃ ନାମରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଅର୍ପଣ ଅତି ଆନନ୍ଦ ସହ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ନିଗ୍ରହଃ ନାମରେ ସବୁକିଛି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଶେଷରେ ବିଲୀନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବ୍ୟଗ୍ରଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କର ଅନ୍ତ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ପୂରଣରେ ସଦା ସଚେତନ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ନୈକଶୃଙ୍ଗଃ ନାମରେ ବିଶ୍ୱବରାହ ରୂପେ ଚାରି ଶୃଙ୍ଗଧାରୀ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଗଦାଗ୍ରଜଃ ନାମରେ ମନ୍ତ୍ର (ନିଗଦ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିବା ବୋଲି, କିମ୍ବା ଗଦାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୮୨ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଚତୁର୍ମୂର୍ତ୍ତି, ଚତୁର୍ବାହୁ, ଚତୁର୍ବ୍ୟୂହ, ଚତୁର୍ଗତି, ଚତୁରାତ୍ମା, ଚତୁର୍ଭାବ, ଚତୁର୍ବେଦବିତ୍ ଓ ଏକପାତ୍ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଚତୁର୍ମୂର୍ତ୍ତିଃ, ଚତୁର୍ବାହୁଃ, ଚତୁର୍ବ୍ୟୂହଃ, ଚତୁର୍ଗତିଃ, ଚତୁରାତ୍ମା, ଚତୁର୍ଭାବଃ, ଚତୁର୍ବେଦବିତ୍, ଏକପାତ୍। ଚତୁର୍ମୂର୍ତ୍ତିଃ ନାମରେ ବିରାଟ, ସୂତ୍ରାତ୍ମା, ଅବ୍ୟାକୃତ ଓ ତୁରୀୟ, ଏହି ଚାରି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; କିମ୍ବା ଶ୍ୱେତ, ରକ୍ତ, ପୀତ ଓ କୃଷ୍ଣ ଏହି ଚାରି ରଙ୍ଗର ମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଚତୁର୍ବାହୁଃ ନାମରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପରି ସଦା ଚାରି ବାହୁଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଚତୁର୍ବ୍ୟୂହଃ ନାମରେ ବାସୁଦେବ, ସଙ୍କର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାଶ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଚତୁର୍ଗତିଃ ନାମରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଓ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ଯାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରୂପେ ଖୋଜନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଚତୁରାତ୍ମା ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଆତ୍ମା ବିଶେଷ ଭାବେ ସାମର୍ଥ୍ୟଯୁକ୍ତ, ଆସକ୍ତି, ବିଦ୍ୱେଷ ଓ ସୀମାରହିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଚତୁର୍ଭାବଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କଠାରୁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ, ଏହି ଚାରି ମାନବ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଚତୁର୍ବେଦବିତ୍ ନାମରେ ଚାରି ବେଦର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଏକପାତ୍ ନାମରେ ଏକ ପାଦ ବା ରୂପଧାରୀ ବୋଲି, ଯାହା ତାଙ୍କ ଅତୀତ ଏକତ୍ୱକୁ ସୂଚାଏ, ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୮୩ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସମାବର୍ତ୍ତ, ଅନିବୃତ୍ତାତ୍ମା, ଦୁର୍ଜୟ, ଦୁରତିକ୍ରମ, ଦୁର୍ଲଭ, ଦୁର୍ଗମ, ଦୁର୍ଗ, ଦୁରାବାସ ଓ ଦୁରାରିହା ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସମାବର୍ତ୍ତଃ, ଅନିବୃତ୍ତାତ୍ମା, ଦୁର୍ଜୟଃ, ଦୁରତିକ୍ରମଃ, ଦୁର୍ଲଭଃ, ଦୁର୍ଗମଃ, ଦୁର୍ଗଃ, ଦୁରାବାସଃ, ଦୁରାରିହା। ସମାବର୍ତ୍ତଃ ନାମରେ ସଂସାର-ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନିବୃତ୍ତାତ୍ମା ନାମରେ ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହୋଇଥିବାରୁ କୌଣସି ବିଷୟ ବା ସ୍ଥାନରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଦୁର୍ଜୟଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କୁ ଜୟ କରାଯାଇ ନ ପାରେ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଦୁରତିକ୍ରମଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଭୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ସାହସ କରନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦୁର୍ଲଭଃ ନାମରେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହା ନିଜେ ବିକଶିତ କରିବା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦୁର୍ଗମଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା କଷ୍ଟକର ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଦୁର୍ଗଃ ନାମରେ ବିବିଧ ବାଧା ଦ୍ୱାରା ଯାଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହୁଏ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଦୁରାବାସଃ ନାମରେ ସମାଧି ସମୟରେ ଯୋଗୀମାନେ ଅତି କଷ୍ଟରେ ଯାଙ୍କୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ବାସ କରାଇ ପାରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦୁରାରିହା ନାମରେ ଅସୁର ପ୍ରଭୃତି ଶତ୍ରୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୮୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଶୁଭାଙ୍ଗ, ଲୋକସାରଙ୍ଗ, ସୁତନ୍ତୁ, ତନ୍ତୁବର୍ଦ୍ଧନ, ଇନ୍ଦ୍ରକର୍ମା, ମହାକର୍ମା, କୃତକର୍ମା ଓ କୃତାଗମ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଶୁଭାଙ୍ଗଃ, ଲୋକସାରଙ୍ଗଃ, ସୁତନ୍ତୁଃ, ତନ୍ତୁବର୍ଦ୍ଧନଃ, ଇନ୍ଦ୍ରକର୍ମା, ମହାକର୍ମା, କୃତକର୍ମା, କୃତାଗମଃ। ଶୁଭାଙ୍ଗଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ରୂପ ଧ୍ୟାନ କରିବା ପାଇଁ ଅତି ମଙ୍ଗଳମୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଲୋକସାରଙ୍ଗଃ ନାମରେ ସାରଙ୍ଗ (ମହୁମାଛି) ପରି ଜଗତରୁ ସାର ଆହରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁତନ୍ତୁଃ ନାମରେ ଅନନ୍ତ ବିସ୍ତାରର ଏହି ବିଶ୍ୱ ଯାଙ୍କର, ତେଣୁ ପ୍ରଭୁ ସୁନ୍ଦର ସୂତ୍ର ବା ତନ୍ତୁ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ତନ୍ତୁବର୍ଦ୍ଧନଃ ନାମରେ ଏହି ଜଗତର ତନ୍ତୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଜାଲ, କୁ ବୃଦ୍ଧି ବା ସଂକୁଚିତ କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରକର୍ମା ନାମରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମ ଯାଙ୍କ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମହାକର୍ମା ନାମରେ ଆକାଶ ପ୍ରଭୃତି ମହାଭୂତ ଯାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। କୃତକର୍ମା ନାମରେ ସବୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା ଓ ଆଉ କିଛି ସାଧନ ନ ଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କୃତାଗମଃ ନାମରେ ବେଦ ରୂପେ ଆଗମ ପ୍ରକାଶ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୮୫ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଉଦ୍ଭବ, ସୁନ୍ଦର, ସୁନ୍ଦ, ରତ୍ନନାଭ, ସୁଲୋଚନ, ଅର୍କ, ବାଜସନ, ଶୃଙ୍ଗୀ, ଜୟନ୍ତ ଓ ସର୍ବବିଜ୍ଜୟୀ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଉଦ୍ଭବଃ, ସୁନ୍ଦରଃ, ସୁନ୍ଦଃ, ରତ୍ନନାଭଃ, ସୁଲୋଚନଃ, ଅର୍କଃ, ବାଜସନଃ, ଶୃଙ୍ଗୀ, ଜୟନ୍ତଃ, ସର୍ବବିଜ୍ଜୟୀ। ଉଦ୍ଭବଃ ନାମରେ ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମହାନ ଓ ଉଦାର ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସୁନ୍ଦରଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଲାବଣ୍ୟମୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁନ୍ଦଃ ନାମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋମଳତା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ରତ୍ନନାଭଃ ନାମରେ ରତ୍ନ ଶବ୍ଦ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସୂଚାଏ; ଯାଙ୍କ ନାଭି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁଲୋଚନଃ ନାମରେ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନୟନଧାରୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ସବୁକିଛି ଜାଣୁଥିବା ଜ୍ଞାନ-ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅର୍କଃ ନାମରେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୃତି ପୂଜନୀୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବାଜସନଃ ନାମରେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ବାଜ (ଅନ୍ନ) ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶୃଙ୍ଗୀ ନାମରେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଉନ୍ନତ ଶୃଙ୍ଗଧାରୀ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଜୟନ୍ତଃ ନାମରେ ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ଜୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବବିଜ୍ଜୟୀ ନାମରେ ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ବିଜୟୀ ବୋଲି, ଅର୍ଥାତ୍ ଆସକ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧ ପ୍ରଭୃତି ଆଭ୍ୟନ୍ତର ଶକ୍ତି ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ପ୍ରଭୃତି ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରିଥିବା ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୮୬ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସୁବର୍ଣ୍ଣବିନ୍ଦୁ, ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟ, ସର୍ବବାଗୀଶ୍ୱରେଶ୍ୱର, ମହାହ୍ରଦ, ମହାଗର୍ତ୍ତ, ମହାଭୂତ ଓ ମହାନିଧି ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସୁବର୍ଣ୍ଣବିନ୍ଦୁଃ, ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟଃ, ସର୍ବବାଗୀଶ୍ୱରେଶ୍ୱରଃ, ମହାହ୍ରଦଃ, ମହାଗର୍ତ୍ତଃ, ମହାଭୂତଃ, ମହାନିଧିଃ। ସୁବର୍ଣ୍ଣବିନ୍ଦୁଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ (ବିନ୍ଦୁ) ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟଃ ନାମରେ ଆସକ୍ତି ଓ ବିଦ୍ୱେଷ ପ୍ରଭୃତି ଭାବ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବିଷୟ କିମ୍ବା ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେବେ ବିଚଳିତ ନ ହେଉଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବବାଗୀଶ୍ୱରେଶ୍ୱରଃ ନାମରେ ବ୍ରହ୍ମା ସମେତ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାଧିପତିଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ମହାହ୍ରଦଃ ନାମରେ ପରମାତ୍ମା ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନକାରୀ ଯୋଗୀମାନେ ଆନନ୍ଦ-ହ୍ରଦରେ ନିମଜ୍ଜିତ ହୋଇ ମହାନ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ସେ ମହାହ୍ରଦ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାଗର୍ତ୍ତଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ମାୟା ମହାନ ଗର୍ତ୍ତ ପରି ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଷ୍ଟକର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ମହାଭୂତଃ ନାମରେ ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଏହି ତିନି କାଳ ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାନିଧିଃ ନାମରେ ମହାନ ଓ ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଭଣ୍ଡାର ରୂପେ ସମସ୍ତ ମହାଭୂତ ଯାଙ୍କଠାରେ ଆଶ୍ରିତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୮୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର କୁମୁଦ, କୁନ୍ଦର, କୁନ୍ଦ, ପର୍ଜନ୍ୟ, ପାବନ, ଅନିଳ, ଅମୃତାଶ, ଅମୃତବପୁ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ସର୍ବତୋମୁଖ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: କୁମୁଦଃ, କୁନ୍ଦରଃ, କୁନ୍ଦଃ, ପର୍ଜନ୍ୟଃ, ପାବନଃ, ଅନିଳଃ, ଅମୃତାଶଃ, ଅମୃତବପୁଃ, ସର୍ବଜ୍ଞଃ, ସର୍ବତୋମୁଖଃ। କୁମୁଦଃ ନାମରେ କୁ ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥିବୀ; ଯେ ପୃଥିବୀକୁ ଭାର ମୁକ୍ତ କରି ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କୁନ୍ଦରଃ ନାମରେ କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ପରି ପବିତ୍ର ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କୁନ୍ଦଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ପରି ସୁନ୍ଦର ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପର୍ଜନ୍ୟଃ ନାମରେ ମେଘ ପରି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ, ଆଧିଭୌତିକ ଓ ଆଧିଦୈବିକ ତିନି ତାପ ଦୂର କରି ଇଚ୍ଛିତ ସବୁ ବର୍ଷଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପାବନଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ଭକ୍ତ ପବିତ୍ରତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନିଳଃ ନାମରେ କୌଣସି ପ୍ରେରଣା ବା ସୀମାବଦ୍ଧତା ରହିତ ଏବଂ ସଦା ଜାଗ୍ରତ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅମୃତାଶଃ ନାମରେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପଭୂତ ଅମୃତ (ଅମର ଆନନ୍ଦ) ଭୋଗ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଅମୃତବପୁଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ରୂପ ଅମର ଓ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବଜ୍ଞଃ ନାମରେ ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବତୋମୁଖଃ ନାମରେ ସବୁ ଦିଗରେ ମୁଖ ଥିବା ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୮୮ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସୁଲଭ, ସୁବ୍ରତ, ସିଦ୍ଧ, ଶତ୍ରୁଜିତ୍, ଶତ୍ରୁତାପନ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ଉଦୁମ୍ବର, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଓ ଚାଣୂରାନ୍ଧ୍ରନିଷୂଦନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସୁଲଭଃ, ସୁବ୍ରତଃ, ସିଦ୍ଧଃ, ଶତ୍ରୁଜିତ୍, ଶତ୍ରୁତାପନଃ, ନ୍ୟଗ୍ରୋଧଃ, ଉଦୁମ୍ବରଃ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥଃ, ଚାଣୂରାନ୍ଧ୍ରନିଷୂଦନଃ। ସୁଲଭଃ ନାମରେ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ ପରି ସାମାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଅର୍ପଣ କଲେ ସହଜରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସୁବ୍ରତଃ ନାମରେ ଶୁଦ୍ଧ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା କେବଳ ସାକ୍ଷୀ ରୂପେ ଭୋଗ ନ କରିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସିଦ୍ଧଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଦା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାହା ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ବାଧିତ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶତ୍ରୁଜିତ୍ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଅଧର୍ମ ଶକ୍ତିକୁ ଜୟ କରିଥିବା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶତ୍ରୁତାପନଃ ନାମରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ନ୍ୟଗ୍ରୋଧଃ ନାମରେ ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ରହି ମଧ୍ୟ ତଳକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରକଟ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଉଦୁମ୍ବରଃ ନାମରେ ପରମ କାରଣ ରୂପେ ଆକାଶର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଅଶ୍ୱତ୍ଥଃ ନାମରେ ଯାହା ପରଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ, ଅର୍ଥାତ୍ ନିରନ୍ତର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ବିଶ୍ୱ ଯାଙ୍କ ରୂପ, ସେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଚାଣୂରାନ୍ଧ୍ରନିଷୂଦନଃ ନାମରେ ଆନ୍ଧ୍ର ବଂଶୀୟ ବୀର ଯୋଦ୍ଧା ଚାଣୂରକୁ ବିନାଶ କରିଥିବା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୮୯ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସହସ୍ରାର୍ଚ୍ଚି, ସପ୍ତଜିହ୍ୱ, ସପ୍ତୈଧା, ସପ୍ତବାହନ, ଅମୂର୍ତ୍ତି, ଅନଘ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଭୟକୃତ୍ ଓ ଭୟନାଶନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସହସ୍ରାର୍ଚ୍ଚିଃ, ସପ୍ତଜିହ୍ୱଃ, ସପ୍ତୈଧାଃ, ସପ୍ତବାହନଃ, ଅମୂର୍ତ୍ତିଃ, ଅନଘଃ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟଃ, ଭୟକୃତ୍, ଭୟନାଶନଃ। ସହସ୍ରାର୍ଚ୍ଚିଃ ନାମରେ ଅସଂଖ୍ୟ କିରଣଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସପ୍ତଜିହ୍ୱଃ ନାମରେ ଅଗ୍ନି ରୂପରେ ପ୍ରଭୁ ସାତ ଶିଖା ରୂପୀ ଜିହ୍ୱା ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସପ୍ତୈଧାଃ ନାମରେ ଅଗ୍ନିସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁ ସାତ ପ୍ରକାର ତେଜ (ଏଧା) ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସପ୍ତବାହନଃ ନାମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ବାହନ ସାତ ଅଶ୍ୱ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅମୂର୍ତ୍ତିଃ ନାମରେ ସ୍ଥୂଳ ଦେହରହିତ, ନିରାକାର ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନଘଃ ନାମରେ ପାପ ଓ ଦୁଃଖରହିତ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଚିନ୍ତ୍ୟଃ ନାମରେ ଜ୍ଞାନର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇ ନ ପାରିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, କାରଣ ସେ ସ୍ୱୟଂ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ସାକ୍ଷୀ ଆତ୍ମା। ଭୟକୃତ୍ ନାମରେ ଅଧର୍ମର ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଭୟର ମୂଳ ଛେଦନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୟନାଶନଃ ନାମରେ ସାଧୁମାନଙ୍କ ଭୟ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୯୦ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅଣୁ, ବୃହତ୍, କୃଶ, ସ୍ଥୂଳ, ଗୁଣଭୃତ୍, ନିର୍ଗୁଣ, ମହାନ୍, ଅଧୃତ, ସ୍ୱଧୃତ, ସ୍ୱାସ୍ୟ, ପ୍ରାଗ୍‌ବଂଶ ଓ ବଂଶବର୍ଦ୍ଧନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅଣୁଃ, ବୃହତ୍, କୃଶଃ, ସ୍ଥୂଳଃ, ଗୁଣଭୃତ୍, ନିର୍ଗୁଣଃ, ମହାନ୍, ଅଧୃତଃ, ସ୍ୱଧୃତଃ, ସ୍ୱାସ୍ୟଃ, ପ୍ରାଗ୍‌ବଂଶଃ, ବଂଶବର୍ଦ୍ଧନଃ। ଅଣୁଃ ନାମରେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବୃହତ୍ ନାମରେ ବିଶାଳ ଓ ମହାନ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କୃଶଃ ନାମରେ ଅଜଡ଼ ବା ପ୍ରକୃତିର ସମସ୍ତ ଉପାଦାନ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସ୍ଥୂଳଃ ନାମରେ ସବୁଙ୍କ ଆଭ୍ୟନ୍ତର ବ୍ୟାପକ ବୋଲି, ଉପମା ଅର୍ଥରେ ସ୍ଥୂଳ (ବିଶାଳ) ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଗୁଣଭୃତ୍ ନାମରେ ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ ଓ ତମ ଗୁଣର ଆଧାର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ ସଂପନ୍ନ ହୁଏ। ନିର୍ଗୁଣଃ ନାମରେ ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣରହିତ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ମହାନ୍ ନାମରେ ମହାନ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଅଧୃତଃ ନାମରେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ ଧାରକ ଶକ୍ତିର ଆଧାର ହୋଇ, ନିଜେ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଧୃତ ନ ହେଉଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ୱଧୃତଃ ନାମରେ କେବଳ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଧୃତ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ୱାସ୍ୟଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ମୁଖ ସୁନ୍ଦର ଓ ଈଷତ୍ ରକ୍ତିମ, ପଦ୍ମ ଭିତର ପରି, ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରାଗ୍‌ବଂଶଃ ନାମରେ ଭଗବାନଙ୍କ ବଂଶ, ଅର୍ଥାତ୍ ବିଶ୍ୱ-ବ୍ୟବସ୍ଥା, କୌଣସି ପୂର୍ବକାରଣ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ନୁହେଁ, ସେ ନିଜେ ପରମ ଅଧାର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବଂଶବର୍ଦ୍ଧନଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସ୍ୱରୂପ ଏହି ବିଶ୍ୱ-ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବୃଦ୍ଧି ବା ବିଲୀନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୯୧ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଭାରଭୃତ୍, କଥିତ, ଯୋଗୀ, ଯୋଗୀଶ, ସର୍ବକାମଦ, ଆଶ୍ରମ, ଶ୍ରମଣ, କ୍ଷାମ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ବାୟୁବାହନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଭାରଭୃତ୍, କଥିତଃ, ଯୋଗୀ, ଯୋଗୀଶଃ, ସର୍ବକାମଦଃ, ଆଶ୍ରମଃ, ଶ୍ରମଣଃ, କ୍ଷାମଃ, ସୁପର୍ଣ୍ଣଃ, ବାୟୁବାହନଃ। ଭାରଭୃତ୍ ନାମରେ ଅନନ୍ତ (ଆଦିଶେଷ) ରୂପ ଧାରଣ କରି ପୃଥିବୀର ଭାର ବହନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। କଥିତଃ ନାମରେ ବେଦ ଯାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଯୋଗୀ ନାମରେ ଏଠାରେ ଯୋଗ ଅର୍ଥାତ୍ ଜ୍ଞାନ; ଯିଏ ତାହା ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ସେ ଯୋଗୀ, କିମ୍ବା ନିଜ ପରମାତ୍ମା ସ୍ୱରୂପରେ ସଦା ସ୍ଥିତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଯୋଗୀଶଃ ନାମରେ ସାଧାରଣ ଯୋଗୀମାନେ ବାଧା ଯୋଗୁଁ ଯୋଗ ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନରୁ ଖସି ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଯାଙ୍କଠାରୁ ସେ ବିଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବକାମଦଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଆଶ୍ରମଃ ନାମରେ ସଂସାର-ଅରଣ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରମଣଃ ନାମରେ ବିବେକ-ବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟବହାର ନ କରି ଜୀବନଯାପନକାରୀମାନଙ୍କୁ କ୍ଲେଶ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କ୍ଷାମଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କ୍ଷୟ ଓ ବିଲୟ ଘଟାନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁପର୍ଣ୍ଣଃ ନାମରେ ସଂସାର-ବୃକ୍ଷ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଛନ୍ଦ (ବେଦ ବାକ୍ୟ) ରୂପୀ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପତ୍ର ଥିବା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ବାୟୁବାହନଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଭୟରେ ବାୟୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବହନ କରେ ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୯୨ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଧନୁର୍ଧର, ଧନୁର୍ବେଦ, ଦଣ୍ଡ, ଦମୟିତା, ଦମ, ଅପରାଜିତ, ସର୍ବସହ, ନିୟନ୍ତା, ଅନିୟମ ଓ ଅୟମ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଧନୁର୍ଧରଃ, ଧନୁର୍ବେଦଃ, ଦଣ୍ଡଃ, ଦମୟିତା, ଦମଃ, ଅପରାଜିତଃ, ସର୍ବସହଃ, ନିୟନ୍ତା, ଅନିୟମଃ, ଅୟମଃ। ଧନୁର୍ଧରଃ ନାମରେ ରାମ ରୂପେ ମହାନ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଧନୁର୍ବେଦଃ ନାମରେ ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ରୂପେ ଧନୁର୍ବେଦ, ଅର୍ଥାତ୍ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ର ଅଧିପତି ଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଦଣ୍ଡଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଶାସନକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାସନର ମୂର୍ତ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଦମୟିତା ନାମରେ ଯମ ଓ ରାଜା ରୂପେ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦମଃ ନାମରେ ଧର୍ମ-ସମ୍ମତ ଶାସନ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମସଂଯମ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅପରାଜିତଃ ନାମରେ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା କେବେ ପରାସ୍ତ ନ ହେଉଥିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସର୍ବସହଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ନିପୁଣ ଓ ସମସ୍ତ ଭାର ସମଭାବରେ ସହ୍ୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ନିୟନ୍ତା ନାମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ତାର ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନିୟମଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଉପରେ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ସ୍ୱୟଂ ସବୁକିଛିର ନିୟନ୍ତ୍ରକ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅୟମଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଉପରେ ଯମଙ୍କର କୌଣସି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଯାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୯୩ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସତ୍ତ୍ୱବାନ୍, ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟଧର୍ମପରାୟଣ, ଅଭିପ୍ରାୟ, ପ୍ରିୟାର୍ହ, ଅର୍ହ, ପ୍ରିୟକୃତ୍ ଓ ପ୍ରୀତିବର୍ଧନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସତ୍ତ୍ୱବାନ୍, ସାତ୍ତ୍ୱିକଃ, ସତ୍ୟଃ, ସତ୍ୟଧର୍ମପରାୟଣଃ, ଅଭିପ୍ରାୟଃ, ପ୍ରିୟାର୍ହଃ, ଅର୍ହଃ, ପ୍ରିୟକୃତ୍, ପ୍ରୀତିବର୍ଧନଃ। ସତ୍ତ୍ୱବାନ୍ ନାମରେ ବୀରତ୍ୱ, ପରାକ୍ରମ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ଶକ୍ତିଦାୟକ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସାତ୍ତ୍ୱିକଃ ନାମରେ ମୂଳତଃ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସତ୍ୟଃ ନାମରେ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତରେ ଉପସ୍ଥିତ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସତ୍ୟଧର୍ମପରାୟଣଃ ନାମରେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୂଳ ଆଧାର ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଭିପ୍ରାୟଃ ନାମରେ ଜୀବନର ପରମ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଖୋଜୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୱେଷିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପ୍ରିୟାର୍ହଃ ନାମରେ ନିଜର ପ୍ରିୟତମ ବସ୍ତୁ ଉଚିତ ଭାବେ ଯାଙ୍କ ନିକଟରେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅର୍ହଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଉପାଦାନ ଓ ପୂଜା-ବିଧି ସହିତ ପୂଜିତ ହେବାର ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରିୟକୃତ୍ ନାମରେ ଯାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରାଯାଏ ଏବଂ ଯେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଓ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରୀତିବର୍ଧନଃ ନାମରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୯୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ବିହାୟସଗତି, ଜ୍ୟୋତି, ସୁରୁଚି, ହୁତଭୁକ୍, ବିଭୁ, ରବି, ବିରୋଚନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସବିତା ଓ ରବିଲୋଚନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ବିହାୟସଗତିଃ, ଜ୍ୟୋତିଃ, ସୁରୁଚିଃ, ହୁତଭୁକ୍, ବିଭୁଃ, ରବିଃ, ବିରୋଚନଃ, ସୂର୍ଯ୍ୟଃ, ସବିତା, ରବିଲୋଚନଃ। ବିହାୟସଗତିଃ ନାମରେ ଉଚ୍ଚତମ ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁପଦରେ ଗମନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ତାର ଆଧାର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଜ୍ୟୋତିଃ ନାମରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ, ଯାହା ନିଜକୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଷୟକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରେ, ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସୁରୁଚିଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ରୁଚି (ଦୀପ୍ତି ବା ସଙ୍କଳ୍ପ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ହୁତଭୁକ୍ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଯେକୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ସବୁକିଛି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଭୁଃ ନାମରେ ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ, କିମ୍ବା ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି, ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ରବିଃ ନାମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ ସମସ୍ତ ରସ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବିରୋଚନଃ ନାମରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରେ ଦୀପ୍ତି ପାଉଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟଃ ନାମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରେ ଶ୍ରୀ ବା ଦୀପ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁହାଯାଏ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସବିତା ନାମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରସବ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ରବିଲୋଚନଃ ନାମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଙ୍କ ନୟନ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୯୫ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅନନ୍ତ, ହୁତଭୁକ୍, ଭୋକ୍ତା, ସୁଖଦ, ନୈକଜ, ଅଗ୍ରଜ, ଅନିର୍ବିଣ୍ଣ, ସଦାମର୍ଷୀ ଓ ଲୋକାଧିଷ୍ଠାନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅନନ୍ତଃ, ହୁତଭୁକ୍, ଭୋକ୍ତା, ସୁଖଦଃ, ନୈକଜଃ, ଅଗ୍ରଜଃ, ଅନିର୍ବିଣ୍ଣଃ, ସଦାମର୍ଷୀ, ଲୋକାଧିଷ୍ଠାନମ୍, ଅଦ୍ଭୁତଃ। ଅନନ୍ତଃ ନାମରେ ସେ ଚିରନ୍ତନ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ଦେଶ-କାଳ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇ ନ ପାରିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ହୁତଭୁକ୍ ନାମରେ ଅଗ୍ନି-ଯଜ୍ଞରେ ଅର୍ପିତ ସବୁକିଛି ଭୋଗ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୋକ୍ତା ନାମରେ ଅଚେତନ ପ୍ରକୃତି ଯାଙ୍କ ଭୋଗର ବିଷୟ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସୁଖଦଃ ନାମରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ନୈକଜଃ ନାମରେ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅଗ୍ରଜଃ ନାମରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମିତ, ଅର୍ଥାତ୍ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅନିର୍ବିଣ୍ଣଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ଯାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା କୌଣସି ବାଧା ବିନା ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସଦାମର୍ଷୀ ନାମରେ ସେ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଓ କ୍ଷମାଶୀଳ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଲୋକାଧିଷ୍ଠାନମ୍ ନାମରେ ନିଜ ପାଇଁ କୌଣସି ଆଧାର ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପେ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଦ୍ଭୁତଃ ନାମରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ସତ୍ତା ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୯୬ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସନାତ୍, ସନାତନତମ, କପିଳ, କପି, ଅବ୍ୟୟ, ସ୍ୱସ୍ତିଦ, ସ୍ୱସ୍ତିକୃତ୍, ସ୍ୱସ୍ତି, ସ୍ୱସ୍ତିଭୁକ୍ ଓ ସ୍ୱସ୍ତିଦକ୍ଷିଣ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ସନାତ୍, ସନାତନତମଃ, କପିଲଃ, କପିଃ, ଅବ୍ୟୟଃ, ସ୍ୱସ୍ତିଦଃ, ସ୍ୱସ୍ତିକୃତ୍, ସ୍ୱସ୍ତିଃ, ସ୍ୱସ୍ତିଭୁକ୍, ସ୍ୱସ୍ତିଦକ୍ଷିଣଃ। ସନାତ୍ ନାମରେ ସନାତ୍ ଶବ୍ଦ ଦୀର୍ଘ କାଳ ସୂଚାଏ; କାଳ ସ୍ୱୟଂ ପରମ ସତ୍ତାର ଏକ ପ୍ରକାଶ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସନାତନତମଃ ନାମରେ ସେ ସବୁର କାରଣ ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ଚିରନ୍ତନ ବୋଲି ବିବେଚିତ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୃତିଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। କପିଲଃ ନାମରେ ସମୁଦ୍ର ଭିତରର ଲାଲ ବର୍ଣ୍ଣର ଅଗ୍ନି, କପିଳ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ସେହି ମହର୍ଷିଙ୍କ ନାମ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। କପିଃ ନାମରେ 'କ' ଜଳ ବୁଝାଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଜଳ ଶୋଷଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅବ୍ୟୟଃ ନାମରେ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ କୌଣସି କ୍ଷୟ ବିନା ଯାଙ୍କଠାରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ୱସ୍ତିଦଃ ନାମରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ୱସ୍ତିକୃତ୍ ନାମରେ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସ୍ୱସ୍ତିଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟ ରୂପ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷଣୀୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ୱସ୍ତିଭୁକ୍ ନାମରେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ସ୍ୱସ୍ତି (ମଙ୍ଗଳ) ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ୱସ୍ତିଦକ୍ଷିଣଃ ନାମରେ ନିଜ କୃପା ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳ (ସ୍ୱସ୍ତି) ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୯୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅରୌଦ୍ର, କୁଣ୍ଡଳୀ, ଚକ୍ରୀ, ବିକ୍ରମୀ, ଊର୍ଜିତଶାସନ, ଶବ୍ଦାତିଗ, ଶବ୍ଦସହ, ଶିଶିର, ଶର୍ବରୀକର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅରୌଦ୍ରଃ, କୁଣ୍ଡଳୀ, ଚକ୍ରୀ, ବିକ୍ରମୀ, ଊର୍ଜିତଶାସନଃ, ଶବ୍ଦାତିଗଃ, ଶବ୍ଦସହଃ, ଶିଶିରଃ, ଶର୍ବରୀକରଃ। ଅରୌଦ୍ରଃ ନାମରେ କର୍ମ, ଆସକ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧ ରୌଦ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୋଇଥିବାରୁ ଆସକ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଏହି ନାମ ସ୍ମରଣୀୟ। କୁଣ୍ଡଳୀ ନାମରେ ଆଦିଶେଷ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଅର୍ଥାତ୍ କୁଣ୍ଡଳୀକୃତ, ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଚକ୍ରୀ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମନର ପ୍ରତୀକ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବିକ୍ରମୀ ନାମରେ ବିକ୍ରମ ଅର୍ଥାତ୍ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ମହାନ ସାହସ ଓ ବୀରତ୍ୱ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଊର୍ଜିତଶାସନଃ ନାମରେ ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତି ରୂପେ ଯାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରକୃତିର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଶବ୍ଦାତିଗଃ ନାମରେ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇ ନ ପାରିବା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣୀୟ ଲକ୍ଷଣ ତାଙ୍କଠାରେ ନାହିଁ। ଶବ୍ଦସହଃ ନାମରେ ସେ ସମସ୍ତ ବେଦର ପରମ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶିଶିରଃ ନାମରେ ତିନି ପ୍ରକାର ସାଂସାରିକ ଅଗ୍ନି, ଅର୍ଥାତ୍ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ, ଆଧିଭୌତିକ ଓ ଆଧିଦୈବିକ ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୀତଳ ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶର୍ବରୀକରଃ ନାମରେ ବନ୍ଧନରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆତ୍ମା ରାତ୍ରି (ଶର୍ବରୀ) ପରି ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାର ରାତ୍ରି ପରି ପ୍ରତୀୟମାନ ହୁଏ; ପ୍ରଭୁ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅତୀନ୍ଦ୍ରିୟ ରାତ୍ରି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୯୮ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅକ୍ରୂର, ପେଶଳ, ଦକ୍ଷ, ଦକ୍ଷିଣ, କ୍ଷମିଣାଂ ବର, ବିଦ୍ୱତ୍ତମ, ବୀତଭୟ ଓ ପୁଣ୍ୟଶ୍ରବଣକୀର୍ତ୍ତନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅକ୍ରୂରଃ, ପେଶଳଃ, ଦକ୍ଷଃ, ଦକ୍ଷିଣଃ, କ୍ଷମିଣାଂ ବରଃ, ବିଦ୍ୱତ୍ତମଃ, ବୀତଭୟଃ, ପୁଣ୍ୟଶ୍ରବଣକୀର୍ତ୍ତନଃ। ଅକ୍ରୂରଃ ନାମରେ ନିର୍ଦ୍ଦୟତା ରହିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପେଶଳଃ ନାମରେ ମନ, ବାଣୀ, କର୍ମ ଓ ଦେହରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଲାବଣ୍ୟମୟ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଦକ୍ଷଃ ନାମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମର୍ଥ ବୋଲି। ଦକ୍ଷିଣଃ ନାମରେ ନିପୁଣ ଓ ଚତୁର ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ଉପରୋକ୍ତ ନାମର ଅର୍ଥକୁ ଅନ୍ୟ ଦିଗରୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। କ୍ଷମିଣାଂ ବରଃ ନାମରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ଷମାଶୀଳତା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଦ୍ୱତ୍ତମଃ ନାମରେ ସବୁକିଛିର ଅନୁପମ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ବୀତଭୟଃ ନାମରେ ନିତ୍ୟ ମୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହୋଇ ସଂସାରିକ ଜୀବନର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁଣ୍ୟଶ୍ରବଣକୀର୍ତ୍ତନଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ବିଷୟ ଶୁଣିବା ଓ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବା ଗଭୀର ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୯୯ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଉତ୍ତାରଣ, ଦୁଷ୍କୃତିହା, ପୁଣ୍ୟ, ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନନାଶନ, ବୀରହା, ରକ୍ଷଣ, ସନ୍ତ, ଜୀବନ ଓ ପର୍ଯ୍ୟବସ୍ଥିତ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଉତ୍ତାରଣଃ, ଦୁଷ୍କୃତିହା, ପୁଣ୍ୟଃ, ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନନାଶନଃ, ବୀରହା, ରକ୍ଷଣଃ, ସନ୍ତଃ, ଜୀବନଃ, ପର୍ଯ୍ୟବସ୍ଥିତଃ। ଉତ୍ତାରଣଃ ନାମରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସଂସାର-ସାଗରର ଅପର ତୀରକୁ ପାର କରାନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦୁଷ୍କୃତିହା ନାମରେ ଦୁଷ୍କର୍ମର କୁଫଳ ଦୂର କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁଣ୍ୟଃ ନାମରେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ ଓ ଉପାସନା କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ରତା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନନାଶନଃ ନାମରେ ଉପାସନା ଓ ଧ୍ୟାନ କଲେ ବିପଦସୂଚକ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବୀରହା ନାମରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ସଂସାର-ପଥରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ରକ୍ଷଣଃ ନାମରେ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣ ଧାରଣ କରି ତିନି ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ସନ୍ତଃ ନାମରେ ଯେଉଁମାନେ ସାଧୁ ପଥ ଅବଲମ୍ବନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ସନ୍ତ (ସତ୍ପୁରୁଷ) ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଜୀବନଃ ନାମରେ ପ୍ରାଣ ରୂପେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପର୍ଯ୍ୟବସ୍ଥିତଃ ନାମରେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ରହିଥିବା ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୦୦ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅନନ୍ତରୂପ, ଅନନ୍ତଶ୍ରୀ, ଜିତମନ୍ୟୁ, ଭୟାପହ, ଚତୁରଶ୍ର, ଗଭୀରାତ୍ମା, ବିଦିଶ, ବ୍ୟାଦିଶ ଓ ଦିଶ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅନନ୍ତରୂପଃ, ଅନନ୍ତଶ୍ରୀଃ, ଜିତମନ୍ୟୁଃ, ଭୟାପହଃ, ଚତୁରଶ୍ରଃ, ଗଭୀରାତ୍ମା, ବିଦିଶଃ, ବ୍ୟାଦିଶଃ, ଦିଶଃ। ଅନନ୍ତରୂପଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବାରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ରୂପଧାରୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନନ୍ତଶ୍ରୀଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ଶ୍ରୀ ଅର୍ଥାତ୍ ମହିମା ଅସୀମ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଜିତମନ୍ୟୁଃ ନାମରେ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଭୟାପହଃ ନାମରେ ସଂସାରଜନିତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଭୟ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଚତୁରଶ୍ରଃ ନାମରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରି ନ୍ୟାୟପ୍ରିୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଗଭୀରାତ୍ମା ନାମରେ ଯାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଅଗାଧ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଦିଶଃ ନାମରେ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁସାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରୂପଧାରୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ କର୍ମଫଳ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ବ୍ୟାଦିଶଃ ନାମରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଦିଶଃ ନାମରେ ବେଦ ରୂପେ ବିଭିନ୍ନ ଜୀବଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ-କର୍ମର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୦୧ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅନାଦି, ଭୂର୍ଭୁବ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସୁବୀର, ରୁଚିରାଙ୍ଗଦ, ଜନନ, ଜନଜନ୍ମାଦି, ଭୀମ ଓ ଭୀମପରାକ୍ରମ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଅନାଦିଃ, ଭୂର୍ଭୁବଃ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ, ସୁବୀରଃ, ରୁଚିରାଙ୍ଗଦଃ, ଜନନଃ, ଜନଜନ୍ମାଦିଃ, ଭୀମଃ, ଭୀମପରାକ୍ରମଃ। ଅନାଦିଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ କାରଣର ପରମ କାରଣ ଏବଂ ଆଦିରହିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଭୂର୍ଭୁବଃ ନାମରେ ଭୂ ଅର୍ଥାତ୍ ଆଧାର; ଯେ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁକୁ ଧାରଣ କରେ, ସେ ଏହି ନାମରେ ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ନାମରେ ପୃଥିବୀର ଆଧାର ହେବା ସହିତ ତାହାକୁ ସବୁ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସୁବୀରଃ ନାମରେ ପ୍ରକଟ ହେବାର ଅନେକ ଦୀପ୍ତିମୟ ପ୍ରକାର ଥିବା ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ରୁଚିରାଙ୍ଗଦଃ ନାମରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ବାହୁବଳୟ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଜନନଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଜନଜନ୍ମାଦିଃ ନାମରେ ଦେହ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର ମୂଳ କାରଣ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଭୀମଃ ନାମରେ ଭୟ ଓ ବିସ୍ମୟର କାରଣ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୀମପରାକ୍ରମଃ ନାମରେ ଅବତାର ସମୟରେ ଯାଙ୍କ ବୀରତ୍ୱ ଓ ପରାକ୍ରମ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟର କାରଣ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୦୨ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଆଧାରନିଳୟ, ଅଧାତା, ପୁଷ୍ପହାସ, ପ୍ରଜାଗର, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗ, ସତ୍ପଥାଚାର, ପ୍ରାଣଦ, ପ୍ରଣବ ଓ ପଣ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଆଧାରନିଳୟଃ, ଅଧାତା, ପୁଷ୍ପହାସଃ, ପ୍ରଜାଗରଃ, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗଃ, ସତ୍ପଥାଚାରଃ, ପ୍ରାଣଦଃ, ପ୍ରଣବଃ, ପଣଃ। ଆଧାରନିଳୟଃ ନାମରେ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ (ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀ) ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ ମୂଳ ଆଧାରର ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅଧାତା ନାମରେ ସ୍ୱୟଂ ନିଜର ଆଧାର ହୋଇଥିବାରୁ ବାହ୍ୟ ଆଧାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନ ଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁଷ୍ପହାସଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ବିଶ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶ କଢ଼ି ଫୁଲ ପରି ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେବା ପରି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରଜାଗରଃ ନାମରେ ଚିରନ୍ତନ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ବିଶେଷ ଭାବେ ଜାଗ୍ରତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗଃ ନାମରେ ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ବିରାଜମାନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସତ୍ପଥାଚାରଃ ନାମରେ ସର୍ବଦା ସାଧୁମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରାଣଦଃ ନାମରେ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପରି ମୃତମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରଣବଃ ନାମରେ ପ୍ରଣବ (ଓଁ), ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମର ପ୍ରକାଶିତ ନାଦପ୍ରତୀକ, ଯାଙ୍କ ସହିତ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ବୋଲି ସେ ପ୍ରଣବ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପଣଃ ନାମରେ ବ୍ୟବହାର ବୋଧକ ଧାତୁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯିଏ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କର୍ମଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୦୩ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ପ୍ରମାଣ, ପ୍ରାଣନିଳୟ, ପ୍ରାଣଭୃତ୍, ପ୍ରାଣଜୀବନ, ତତ୍ତ୍ୱ, ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍, ଏକାତ୍ମା ଓ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁଜରାତିଗ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ପ୍ରମାଣଂ, ପ୍ରାଣନିଳୟଃ, ପ୍ରାଣଭୃତ୍, ପ୍ରାଣଜୀବନଃ, ତତ୍ତ୍ୱଂ, ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍, ଏକାତ୍ମା, ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁଜରାତିଗଃ। ପ୍ରମାଣଂ ନାମରେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ନିଜେ ନିଜ ପ୍ରମାଣ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପ୍ରାଣନିଳୟଃ ନାମରେ ପ୍ରାଣମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଓ ବିଲୀନ ହେବାର ସ୍ଥାନ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରାଣଭୃତ୍ ନାମରେ ଅନ୍ନ ଯେପରି ପୋଷଣ କରେ, ସେପରି ପ୍ରାଣମାନଙ୍କୁ ସବଳ କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରାଣଜୀବନଃ ନାମରେ ପ୍ରାଣ, ଅପାନ ପ୍ରଭୃତି ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜୀବିତ ରଖନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ତତ୍ତ୍ୱଂ ନାମରେ ବ୍ରହ୍ମ ବୁଝାଏ; ଅମୃତ, ସତ୍ୟ, ପରମାର୍ଥ ପ୍ରଭୃତି ଶବ୍ଦ ପରି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ନାମରେ ନିଜ ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣନ୍ତି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଏକାତ୍ମା ନାମରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ତା ଓ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁଜରାତିଗଃ ନାମରେ ଜନ୍ମ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ବୃଦ୍ଧି, ପରିବର୍ତ୍ତନ, କ୍ଷୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ, ଏହି ଛଅ ପ୍ରକାର ବିକାରର ଅଧୀନ ନ ହୋଇ ବିଦ୍ୟମାନ ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୦୪ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଭୂର୍ଭୁବଃସ୍ୱସ୍ତରୁ, ତାର, ସବିତା, ପ୍ରପିତାମହ, ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞପତି, ଯଜ୍ୱା, ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗ ଓ ଯଜ୍ଞବାହନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଭୂର୍ଭୁବଃସ୍ୱସ୍ତରୁଃ, ତାରଃ, ସବିତା, ପ୍ରପିତାମହଃ, ଯଜ୍ଞଃ, ଯଜ୍ଞପତିଃ, ଯଜ୍ୱା, ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗଃ, ଯଜ୍ଞବାହନଃ। ଭୂର୍ଭୁବଃସ୍ୱସ୍ତରୁଃ ନାମରେ ଭୂଃ, ଭୁବଃ ଓ ସ୍ୱଃ, ଏହି ତିନି ବ୍ୟାହୃତି ବେଦର ସାର ଏବଂ ଯାଙ୍କଠାରୁ ସେମାନେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଅନ୍ତି ସେ ତରୁ (ବୃକ୍ଷ) ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତାରଃ ନାମରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସଂସାର-ସାଗର ପାର କରାଉଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସବିତା ନାମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ପ୍ରପିତାମହଃ ନାମରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପିତା ହୋଇଥିବାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯଜ୍ଞଃ ନାମରେ ଯଜ୍ଞ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଯଜ୍ଞପତିଃ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷକ ଓ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଯଜ୍ୱା ନାମରେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପାଦନକାରୀ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗଃ ନାମରେ ବରାହ ରୂପେ ଯାଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଯଜ୍ଞର ଅଙ୍ଗ ସହିତ ଅଭିନ୍ନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଯଜ୍ଞବାହନଃ ନାମରେ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ଗୌରବିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୦୫ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞଭୃତ୍, ଯଜ୍ଞକୃତ୍, ଯଜ୍ଞୀ, ଯଜ୍ଞଭୁକ୍, ଯଜ୍ଞସାଧନ, ଯଜ୍ଞାନ୍ତକୃତ୍, ଯଜ୍ଞଗୁହ୍ୟ, ଅନ୍ନ ଓ ଅନ୍ନାଦ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଯଜ୍ଞଭୃତ୍, ଯଜ୍ଞକୃତ୍, ଯଜ୍ଞୀ, ଯଜ୍ଞଭୁକ୍, ଯଜ୍ଞସାଧନଃ, ଯଜ୍ଞାନ୍ତକୃତ୍, ଯଜ୍ଞଗୁହ୍ୟଂ, ଅନ୍ନଂ, ଅନ୍ନାଦଃ। ଯଜ୍ଞଭୃତ୍ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷକ ଓ ଧାରକ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଯଜ୍ଞକୃତ୍ ନାମରେ ଜଗତର ଆଦି ଓ ଅନ୍ତରେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ଯଜ୍ଞୀ ନାମରେ ମୁଖ୍ୟ ଯଜ୍ଞପତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଯଜ୍ଞଭୁକ୍ ନାମରେ ଯଜ୍ଞର ଭୋକ୍ତା ଓ ରକ୍ଷକ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯଜ୍ଞସାଧନଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯଜ୍ଞ ଉପାୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ସେ ଉପାୟ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଉଭୟ, ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଯଜ୍ଞାନ୍ତକୃତ୍ ନାମରେ ଯଜ୍ଞର ଅନ୍ତ ଓ ଫଳ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଯଜ୍ଞଗୁହ୍ୟଂ ନାମରେ ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଗୁହ୍ୟ ସାର, ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଅନ୍ନଂ ନାମରେ ଜୀବମାନେ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଅନ୍ନ ବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ପୋଷଣ ରୂପେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଅନ୍ନାଦଃ ନାମରେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଅନ୍ନ ରୂପେ ଗ୍ରାସ କରନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ଅନ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ସୂଚିତ ହୁଏ।

ଶ୍ଳୋକ ୧୦୬ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଆତ୍ମଯୋନି, ସ୍ୱୟଂଜାତ, ବୈଖାନ, ସାମଗାୟନ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ, ସ୍ରଷ୍ଟା, କ୍ଷିତୀଶ ଓ ପାପନାଶନ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଆତ୍ମଯୋନିଃ, ସ୍ୱୟଂଜାତଃ, ବୈଖାନଃ, ସାମଗାୟନଃ, ଦେବକୀନନ୍ଦନଃ, ସ୍ରଷ୍ଟା, କ୍ଷିତୀଶଃ, ପାପନାଶନଃ। ଆତ୍ମଯୋନିଃ ନାମରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ସ, ଯାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାଦାନ କାରଣ ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ୱୟଂଜାତଃ ନାମରେ ନିମିତ୍ତ କାରଣ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜେ, ଅନ୍ୟ କାହା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ନୁହନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ବୈଖାନଃ ନାମରେ ବରାହ ରୂପେ ଏକ ଅନନ୍ୟ ରୂପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଳି ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସାମଗାୟନଃ ନାମରେ ସାମ ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଗୀତ ଓ ପଠିତ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବକୀନନ୍ଦନଃ ନାମରେ କୃଷ୍ଣ ଅବତାରରେ ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସ୍ରଷ୍ଟା ନାମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। କ୍ଷିତୀଶଃ ନାମରେ ଜଗତର ଅଧିପତି ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଏଠାରେ ରାମଙ୍କୁ ସୂଚାଉଛି। ପାପନାଶନଃ ନାମରେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା, ଧ୍ୟାନ, ସ୍ମରଣ ଓ ସ୍ତୋତ୍ର ଗାନ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାପ ବିନାଶ କରନ୍ତି ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ଳୋକ ୧୦୭ ରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଶଙ୍ଖଭୃତ୍, ନନ୍ଦକୀ, ଚକ୍ରୀ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱା, ଗଦାଧର, ରଥାଙ୍ଗପାଣି, ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟ ଓ ସର୍ବପ୍ରହରଣାୟୁଧ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ: ଶଙ୍ଖଭୃତ୍, ନନ୍ଦକୀ, ଚକ୍ରୀ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱା, ଗଦାଧରଃ, ରଥାଙ୍ଗପାଣିଃ, ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟଃ, ସର୍ବପ୍ରହରଣାୟୁଧଃ। ଶଙ୍ଖଭୃତ୍ ନାମରେ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଶଙ୍ଖ ତାମସାହଂକାର ର ପ୍ରତୀକ, ଯାହାରୁ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ନନ୍ଦକୀ ନାମରେ ନନ୍ଦକ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି; ନନ୍ଦକ ବିଦ୍ୟା (ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ) ର ପ୍ରତୀକ। ଚକ୍ରୀ ନାମରେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ; ସୁଦର୍ଶନ ରାଜସାହଂକାର ର ପ୍ରତୀକ, ଯାହାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି। ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱା ନାମରେ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ଚାଳନାକାରୀ ବୋଲି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଗଦାଧରଃ ନାମରେ କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; କୌମୋଦକୀ ବୁଦ୍ଧି ତତ୍ତ୍ୱର ପ୍ରତୀକ। ରଥାଙ୍ଗପାଣିଃ ନାମରେ ଯାଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଚକ୍ର ଅଛି ବୋଲି ଗୃହୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଅକ୍ଷୋଭ୍ୟଃ ନାମରେ ଉପରୋକ୍ତ ସମସ୍ତ ଆୟୁଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ନିଜେ କୌଣସି ବିଷୟରେ ବିଚଳିତ ନ ହେଉଥିବା ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସର୍ବପ୍ରହରଣାୟୁଧଃ ନାମରେ ସ୍ପର୍ଶ ବା ପ୍ରହାର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଯାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ବୋଲି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରାଗାର ଅସୀମ।

ଶ୍ଳୋକ ୧୦୮ ରେ ଏହି ସହସ୍ର ନାମର ସମାପ୍ତି ଘୋଷିତ ହୁଏ। ଏଥିରେ ସର୍ବପ୍ରହରଣାୟୁଧ ନାମ ପୁନର୍ବାର ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଯାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୁଏ; ଏହା ଓଁ ନମଃ ରୂପୀ ପବିତ୍ର ପ୍ରଣାମ ସହ ସମାପ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ସହସ୍ର ନାମର ପାଠ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏହା ପରେ ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଳୋକରେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ: ବନମାଳାଧାରୀ, ଗଦା, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଓ ନନ୍ଦକ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବାସୁଦେବ ନାମରେ ଜ୍ଞାତ ଗୌରବମୟ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।