ଆନନ୍ଦପୁର ସାହିବ

ଆନନ୍ଦପୁର ସାହିବ ଭାରତର ପଞ୍ଜାବ ପ୍ରଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ପବିତ୍ର ଐତିହାସିକ ସହର। ଏହି ସହର ଶିଖ୍ ଧର୍ମର ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସ୍ଥାନ। ଶିଖ୍ମାନଙ୍କ ନବମ ଗୁରୁ, ଗୁରୁ ତେଗ୍ ବାହାଦୁର ଜୀ ଏହି ସହରର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ 'ଚକ୍କ ନାନକୀ' କୁହାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ପରେ ଆନନ୍ଦପୁର ସାହିବ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲା। ଏହି ସହର ଶିଖ୍ ଗୁରୁମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା ସହିତ ଓତୋପ୍ରୋତ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଏଠାରେ ଦଶମ ଗୁରୁ, ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହଜୀ ତାଙ୍କର ଜୀବନର ଏକ ବଡ଼ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ୧୬୯୯ ମସିହାରେ ବୈଶାଖୀ ପର୍ବ ଦିନ ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହଜୀ 'ଖାଲସା' (ପବିତ୍ର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ସମୁଦାୟ) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଖାଲସା ପନ୍ଥାର ସ୍ଥାପନା ଶିଖ୍ ଇତିହାସର ଏକ ବଡ଼ ମୋଡ଼ ଥିଲା, ଯାହା ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିଥିଲା। ଏହି ସହରରେ ତଖ୍ତ ଶ୍ରୀ କେଶଗଡ଼ ସାହିବ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହା ଶିଖ୍ ଧର୍ମର ପାଞ୍ଚଟି ମୁଖ୍ୟ ସିଂହାସନ ବା 'ତଖ୍ତ' ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଶିଖ୍ ଧର୍ମର ସାମାଜିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥାଏ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏଠାରେ ହୋଲା ମହୋତ୍ସବ ବେଶ୍ ଧୁମ୍ଧାମ୍ରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଯୋଗଦେଇଥାଆନ୍ତି। ଆନନ୍ଦପୁର ସାହିବ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକସ୍ଥଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସାହସ, ବଳିଦାନ ଏବଂ ସମାନତାର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ।