आम्ही दैवाचे दैवाचे — संत सेना न्हावी अभंग
संत सेना न्हावींचा अभंग: आरसा आणि कातर या व्यवसायाच्या साधनांतून आत्मदर्शन आणि अहंकाराचे छेदन.
श्लोक
आम्ही खरोखरच अत्यंत भाग्यवान आहोत; कारण आम्ही इतर कोणाचेही नसून केवळ आणि केवळ पांडुरंग विठोबाचे निष्काम दास आहोत.
श्लोक 1
हातामध्ये ज्ञानाचा आरसा घेऊन, आम्ही प्रत्येक जीवाला त्याच्या आत्मस्वरूपाचे मूळ रूप (ठसा) दाखवून देतो.
श्लोक 2
आमची कातर आपले विहित कार्य करते; ती मानवाच्या अंतःकरणातील मी-पणा आणि अहंकाराचे समूळ उच्चाटन करून त्याला कापून टाकते.
श्लोक 3
सेना महाराज म्हणतात, लौकिक रूपाने जरी आम्ही न्हावी असलो, तरी अंतःकरणातील पराकोटीच्या प्रेमाने आम्ही अखंड पांडुरंगाच्या चरणकमळांची वंदना करतो.
श्लोक 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
संत सेना न्हावी हे मध्ययुगीन भारतातील महान वारकरी आणि भक्तिकाळातील संत होते (श्री गुरु ग्रंथ साहिबमधील भगत सैन यांच्या पदाशी परंपरेने त्यांची ओळख जोडली जाते). अशी कथा आहे की, एकदा सेना महाराज सकाळी विठ्ठलपूजेत मग्न असताना राजाच्या सैनिकांनी त्यांना राजाच्या हजामतीसाठी त्वरित बोलावले. सेना विठ्ठलध्यानात लीन असल्याने प्रत्यक्ष भगवान श्रीकृष्णाने (विठ्ठलाने) सेना न्हाव्याचे रूप घेऊन राजाची सेवा केली. राजा जेव्हा आरशात विठ्ठलाचे चतुर्भुज रूप पाहून विस्मित झाला, तेव्हा सेना महाराजांच्या श्रेष्ठ भक्तीचा जयजयकार झाला. हा प्रसंग नाना महाराज साखरे संपादित श्रीसंतगाथेत सेना न्हावी विभागातील अभंग १०८-१०९ मध्ये पद्यरूपाने नोंदवलेला आहे, तर या कथेची व्यापक परंपरा महीपतींच्या १८व्या शतकातील भक्तविजय या ग्रंथात (इंग्रजी अनुवाद: 'Stories of Indian Saints', अनुवादक जस्टिन ई. अॅबट व एन. आर. गोडबोले) जतन केलेली आढळते. प्रामाणिकतेबाबत टीप: 'आम्ही दैवाचे दैवाचे' हा अभंग वारकरी लोकपरंपरेत सेना न्हावींचा मानला जात असला, तरी साखरे-संपादित श्रीसंतगाथेच्या सेना न्हावी विभागात याचा प्रत्यक्ष मजकूर सापडला नाही; त्यामुळे हा अभंग या विशिष्ट मुद्रित गाथेकडून पडताळलेला नसून परंपरागत/मौखिक रूपाने सेना न्हावींना अर्पित मानावा.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Sant Sena Nhavi
Sant Sena Nhavi च्या आणखी रचना
तुम्हाला माहीत आहे का?
भगत सैन आणि गुरु ग्रंथ साहिब
श्री गुरु ग्रंथ साहिबमध्ये (अंग ६९५) भगत सैन यांचे 'धूप दीप घृत' हे पद आहे; अनेक कथनांत त्यांची ओळख संत सेना न्हावींशी जोडली जाते, ही ओळख परंपरागत आहे.
व्यवसायाचे आध्यात्मिक रूपांतर
आरसा म्हणजे स्वतःचे खरे रूप दाखवणारे आत्मज्ञान आणि कातर म्हणजे अहंतेचे छेदन, अशी सुरेख रूपके या अभंगात आहेत.
विठ्ठल झाले सेना न्हावी
भक्ताच्या पूजेत खंड पडू नये म्हणून साक्षात पांडुरंगाने सेना न्हाव्याचे रूप घेऊन राजाची सेवा केली, ही वारकरी परंपरेतील अत्यंत लोकप्रिय कथा आहे.
Vitthal
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत