लहानपण देगा देवा — संत तुकाराम अभंग
संत तुकारामांचा नम्रतेचा अभंग: मुंगीला साखर मिळते, ऐरावताला अंकुशाचा मार; म्हणून देवा, मला लहानपण दे.
श्लोक
हे देवा, मला मोठेपणा नको तर लहानपण (नम्रता) दे; कारण पहा, अतिशय लहान असलेली मुंगी साखरेचा गोड रवा किती आनंदाने खाते!
श्लोक 1
इंद्राचा ऐरावत हत्ती चौदा रत्नांपैकी एक महान रत्न मानला गेला, परंतु त्या महाकाय मोठेपणामुळेच त्याला सतत माहुताच्या लोखंडी अंकुशाचा मार खावा लागतो.
श्लोक 2
ज्या कोणाच्या ठिकाणी पदाचे, धनाचे अथवा अधिकाराचे मोठेपण येते, त्याच्या वाट्याला अत्यंत कठीण अशा मानसिक व शारीरिक यातना येतात.
श्लोक 3
तुकोबाराय म्हणतात, हे परम रहस्य नीट समजून घ्या; आणि भगवंताच्या चरणी लहानातल्या लहानापेक्षाही अधिक नम्र व लीन व्हा.
श्लोक 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
संत तुकाराम महाराज हे वारकरी संप्रदायाचे कळस मानले जातात. त्यांच्या अभंगवाणीत मानवी स्वभावाचे आणि परमार्थाचे अत्यंत वास्तववादी दर्शन घडते. संसारात लोक मोठेपणा, संपत्ती आणि अधिकारासाठी धडपडतात, परंतु हा खोटा अहंकार अंतिमतः दुःखालाच कारणीभूत ठरतो. तुकोबांनी मुंगी आणि ऐरावताचे उदाहरण देऊन स्पष्ट केले की, परमेश्वराच्या दरबारात जो जितका नम्र आणि लीन होतो, त्यालाच भगवत्प्रेमाची गोडी चाखता येते. हा अभंग तुकाराम गाथेत क्र. १२८२ वर आहे.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Sant Tukaram · Medieval Warkari Poet-Saint · 17th century, Maharashtra
A householder-saint of the Warkari tradition from Dehu, Maharashtra, who composed thousands of Abhangas (devotional verses) to Vitthal in plain, direct Marathi, often reflecting on his own hardships, doubts, and everyday struggles as a grain merchant.
तुम्हाला माहीत आहे का?
मुंगी आणि ऐरावताचा दृष्टांत
मुंगी साखरेचा रवा खाते आणि ऐरावताला अंकुशाचा मार सहन करावा लागतो, हा दृष्टांत मराठी जनमानसात नम्रतेचे सर्वोच्च प्रतीक म्हणून रूढ झाला आहे.
मोठेपणातील यातना
तुकोबा स्पष्ट सांगतात की, अधिकार आणि संपत्तीचे मोठेपण हे दुःखाचे मूळ आहे; खरे सुख केवळ निरहंकारी लीनतेतच आहे.
कीर्तनातील आदर्श बोध
वारकरी कीर्तन परंपरेत साधकांना अहंकारापासून दूर ठेवण्यासाठी हा अभंग दीपस्तंभासारखा मार्गदर्शक मानला जातो.
Vitthal
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत