संत तुकाराम

संत तुकारामांचा एकांताच्या आनंदावरील मराठी अभंग, ज्यात झाडांमध्ये आणि पक्ष्यांमध्ये राहण्याचा आनंद वर्णिला आहे, आणि हरिकथा हेच एकमेव भोजन आहे.

संत तुकारामांचा निरोपाचा अभंग: वैकुंठगमनाच्या प्रसंगी अंतिम 'राम राम' आणि संसारबंध सुटल्याची शांत घोषणा.

संत तुकारामांचा शरणागतीचा अभंग: विठ्ठलाचे चरण पाहिल्यावर चंचल मनाला धावण्यासाठी दुसरे ठिकाणच उरत नाही.

संत तुकारामांचा ब्रह्मानंदाचा अभंग: आनंदाच्या डोहात आनंदाचेच तरंग उठतात आणि या अनुभवापुढे शब्द थिटे पडतात.

संत तुकारामांचा विरहभक्तीचा अभंग: चकोराला चंद्राची आणि बाळाला आईची ओढ तशी विठ्ठलभेटीची तळमळ.

संत तुकारामांचा विठ्ठलाला छोटा प्रार्थना-अभंग: देवाचा विसर न पडो आणि संतसंग मिळो, हेच एकमेव दान; मुक्ती किंवा संपत्तीही नको.

संत तुकारामांचा अभंग: जो दुःखी-गांजलेल्यांना आपले मानतो तोच खरा साधू, आणि देव तेथेच आहे, अशी शिकवण.

संत तुकारामांचा आनंदाचा अभंग: चंद्रभागेच्या वाळवंटात वैष्णव नाचतात आणि अहंकार सोडून एकमेकांच्या पाया पडतात.

संत तुकारामांचा नम्रतेचा अभंग: मुंगीला साखर मिळते, ऐरावताला अंकुशाचा मार; म्हणून देवा, मला लहानपण दे.

संत तुकारामांचा अभंग: विटेवर उभ्या, कटीवर हात ठेवलेल्या, तुळशीहार आणि पितांबरधारी पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे सुंदर ध्यान.

संत तुकारामांचा नामसंकीर्तनाचा अभंग: विठ्ठल गावा, ध्यावा, विटेवर पाहावा; त्याच्या नामाने मुख गोड होते.

तुकाराम गाथेतील अभंग क्रमांक २४८१. संत तुकाराम महाराजांचा हा अत्यंत प्रसिद्ध अभंग निसर्ग आणि ईश्वराच्या एकतेचे प्रतीक आहे. तुकाराम महाराज म्हणतात की वृक्ष, वल्ली आणि वनातील पक्षी हेच आमचे खरे सोयरे (नातेवाईक) आहेत, जे मनाला शांत करून पांडुरंगाच्या ध्यानात लीन करतात.