ସନ୍ତ ତୁକାରାମ

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କ ମରାଠୀ ଅଭଙ୍ଗ, ଯାହା ଗଛ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକାକୀତାର ଆନନ୍ଦ ବିଷୟରେ, ଯେଉଁଥିରେ ହରିକଥା ଏକମାତ୍ର ଭୋଜନ।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କ ବିଦାୟ ଅଭଙ୍ଗ, ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଗମନ ବେଳେ ଗାଯାଇଥିବା: ଶେଷ 'ରାମ ରାମ' ଏବଂ ସଂସାରବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତିର ଘୋଷଣା।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କ ଶରଣାଗତିର ବିଶ୍ରାମ-ଗୀତ: ବିଠୋବାଙ୍କ ଚରଣ ଦେଖିବା ପରେ ଚଞ୍ଚଳ ମନ ପଳାଇବାକୁ ଆଉ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ପାଏ ନାହିଁ।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କର ଅଦ୍ୱୈତ ଆନନ୍ଦର ଗୀତ: ଆନନ୍ଦର ସରୋବରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତରଙ୍ଗ ଆନନ୍ଦ ହିଁ ଅଟେ, ଏବଂ ଏହି ଅନୁଭବ ସମ୍ମୁଖରେ ଶବ୍ଦ ନୀରବ ହୋଇଯାଏ।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କର ଭଗବତ-ବିରହର ଗୀତ: ଚକୋର ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଓ ଶିଶୁ ଯେପରି ମାତାଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେହିପରି ଆତ୍ମା ବିଠୋବାଙ୍କ ଭେଟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରେ।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କର ବିଠୋବାଙ୍କ ପ୍ରତି ଛୋଟ ପ୍ରାର୍ଥନା: ଭଗବାନଙ୍କର ବିସ୍ମୃତି ନ ହେଉ ଓ ସନ୍ତସଙ୍ଗ ମିଳୁ, ଏହା ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଦାନ; ମୁକ୍ତି କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କର ଏହି ଅଭଙ୍ଗ ପ୍ରକୃତ ସନ୍ତଙ୍କୁ ସେ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଏ ଯିଏ ଦୁଃଖୀ ଓ ପୀଡ଼ିତମାନଙ୍କୁ ନିଜର ବୋଲି ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ; ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରେ ଭଗବାନ ବିରାଜମାନ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରେ।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କର ଆନନ୍ଦର ଚିତ୍ର: ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ବାଲିଚରରେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ନାଚନ୍ତି, ପରସ୍ପରର ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କର ନମ୍ରତା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା: ଚିଣ୍ଟି ଚିନି ଚାଖେ, ଏବଂ ମହାନ ହାତୀ ଅଙ୍କୁଶର ଆଘାତ ସହେ; ତେଣୁ ନମ୍ରତା ହିଁ ଅଧିକ ସୁଖଦ ଦାନ।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କର ପଣ୍ଢରପୁରରେ ଇଟା ଉପରେ କଟିରେ ହାତ ରଖି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବିଠୋବାଙ୍କ ଆବାହନ; ତୁଳସୀ ମାଳା ଓ ପୀତାମ୍ବର ପରିହିତ ରୂପର ଧ୍ୟାନ।

ସନ୍ତ ତୁକାରାମଙ୍କର ନାମସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ ଅଭଙ୍ଗ: ବିଠୋବାଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କର, ଧ୍ୟାନ କର ଓ ଇଟା ଉପରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କର; ତାଙ୍କ ନାମ ମୁଖକୁ ମଧୁର କରେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁର ପାଶ କାଟେ।

ତୁକାରାମ ଗାଥାର ଅଭଙ୍ଗ କ୍ରମ ୨୪୮୧ — ସନ୍ତ ତୁକାରାମ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଏକତାକୁ ଗୌରବ ଦିଅନ୍ତି; ବୃକ୍ଷ, ଲତା ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆତ୍ମୀୟ ରୂପେ ଆତ୍ମାକୁ ବିଠୋବାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆଡ଼କୁ ନିଅନ୍ତି।