श्लोक
१०८ पावन नामावली
देवाचे १०८ पावन नाम, ज्यांचा 'ॐ' आणि 'नमः' सह पूजा-अर्चन व जप केला जातो.
ॐ, विष्णवे नमस्कार: समस्त चराचर जगत में व्याप्त परम प्रभु विष्णु.
श्लोक 1
ॐ, लक्ष्मीपतये नमस्कार: समस्त ऐश्वर्य की अधिष्ठात्री मां लक्ष्मी के स्वामी.
श्लोक 2
ॐ, कृष्णाय नमस्कार: सर्व-आकर्षक और आनंद प्रदान करने वाले श्रीकृष्ण.
श्लोक 3
ॐ, वैकुण्ठाय नमस्कार: शोक और चिंता से रहित परम पावन वैकुंठ धाम के अधिपति.
श्लोक 4
ॐ, गरुडध्वजाय नमः — ज्यांच्या ध्वजावर गरुड अंकित आहे, असे तेजस्वी भगवान.
श्लोक 5
ॐ, परब्रह्मणे नमस्कार: सृष्टि के मूल कारण परम ब्रह्म परमात्मा.
श्लोक 6
ॐ, जगन्नाथाय नमस्कार: संपूर्ण जगत के स्वामी और प्रतिपालक.
श्लोक 7
ॐ, वासुदेवाय नमस्कार: समस्त प्राणियों के हृदय में वास करने वाले वासुदेव.
श्लोक 8
ॐ, त्रिविक्रमाय नमस्कार: वामन रूप में तीनों लोकों को नापने वाले त्रिविक्रम.
श्लोक 9
ॐ, दैत्यान्तकाय नमस्कार: अधर्म फैलाने वाले दुष्ट दैत्यों का अंत करने वाले.
श्लोक 10
ॐ, मधुरिपवे नमस्कार: मधु नामक असुर का संहार करने वाले.
श्लोक 11
ॐ, तार्क्ष्यवाहनाय नमस्कार: पक्षियों के राजा गरुड़ पर विचरण करने वाले.
श्लोक 12
ॐ, सनातनाय नमः — सनातन, ज्यांना आदी नाही आणि अंत नाही.
श्लोक 13
ॐ, नारायणाय नमः — सर्व जीवांचे परम ध्येय आणि मानवजातीचा आश्रय.
श्लोक 14
ॐ, पद्मनाभाय नमः — ज्यांच्या पवित्र नाभिकमळातून ब्रह्मदेव आणि सृष्टी प्रकट होतात असे भगवान.
श्लोक 15
ॐ, हृषीकेशाय नमः — सर्व इंद्रियांचे स्वामी आणि नियंत्रक.
श्लोक 16
ॐ, सुधाप्रदाय नमः — अमृत, अमरत्वाचे अमृत देणारे.
श्लोक 17
ॐ, माधवाय नमः — दिव्य ज्ञान आणि माधुर्याचे स्वामी, तसेच देवी लक्ष्मीचे प्रिय.
श्लोक 18
ॐ, पुण्डरीकाक्षाय नमः — कमलदलासारखे सुंदर नेत्र असलेले भगवान, ज्यांची दृष्टी निरपेक्ष कृपेचा वर्षाव करते.
श्लोक 19
ॐ, स्थितिकर्त्रे नमः — संपूर्ण सृष्टीला धारण करणारे पालनकर्ते.
श्लोक 20
ॐ, परात्पराय नमः — परमांहूनही परम, सर्वोच्च तत्त्वाच्याही पलीकडे.
श्लोक 21
ॐ, वनमालिने नमः — पाच फुलांची सुगंधी वनमाला धारण करणारे भगवान.
श्लोक 22
ॐ, यज्ञरूपाय नमः — यज्ञ, म्हणजे पवित्र त्याग, हेच ज्यांचे स्वरूप आहे.
श्लोक 23
ॐ, चक्रपाणये नमः — हातात सुदर्शन चक्र धारण करणारे.
श्लोक 24
ॐ, गदाधराय नमः — कौमोदकी गदा धारण करणारे.
श्लोक 25
ॐ, उपेन्द्राय नमः — उपेंद्र, वामन अवतारात इंद्राचे अनुज.
श्लोक 26
ॐ, केशवाय नमः — केशी असुराचा वध करणारे, ब्रह्मा व शिव यांच्यावर सर्वोच्च अधिसत्ता असलेले.
श्लोक 27
ॐ, हंसाय नमस्कार: परमहंस रूप धारण कर ब्रह्मज्ञान का उपदेश देने वाले.
श्लोक 28
ॐ, समुद्रमथनाय नमस्कार: देव-दानव द्वारा क्षीरसागर के मंथन के सूत्रधार.
श्लोक 29
ॐ, हरये नमः — करुणामय भगवान, जे भक्तांची सर्व पापे, क्लेश आणि शोक हरण करतात.
श्लोक 30
ॐ, गोविन्दाय नमः — पृथ्वीचा उद्धारक, तसेच गायी आणि वेदांचे रक्षण करणारे.
श्लोक 31
ॐ, ब्रह्मजनकाय नमः — ब्रह्मदेवाचे जनक; ज्यांच्या नाभिकमळातून ब्रह्मदेव प्रकट झाले.
श्लोक 32
ॐ, कैटभासुरमर्दनाय नमः — कैटभ असुराचा संहार करणारे.
श्लोक 33
ॐ, श्रीधराय नमः — आपल्या वक्षःस्थलावर देवी लक्ष्मीला धारण करणारे.
श्लोक 34
ॐ, कामजनकाय नमः — कामदेवाचे (प्रद्युम्न) जनक.
श्लोक 35
ॐ, शेषशायिने नमः — शेषनागावर शयन करणारे.
श्लोक 36
ॐ, चतुर्भुजाय नमः — चार भुजा असलेले, मानवी जीवनाचे चार पुरुषार्थ (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) धारण करणारे.
श्लोक 37
ॐ, पाञ्चजन्यधराय नमः — पाञ्चजन्य शंख धारण करणारे.
श्लोक 38
ॐ, श्रीमते नमः — श्रीमान; जे सदैव देवी श्री (लक्ष्मी) आणि दिव्य तेजाने युक्त आहेत.
श्लोक 39
ॐ, शार्ङ्गपाणये नमः — हातात शार्ङ्ग धनुष्य धारण करणारे.
श्लोक 40
ॐ, जनार्दनाय नमः — जन्म-मृत्यूच्या चक्रातून आणि दुःखातून भक्तांचा उद्धार करणारे.
श्लोक 41
ॐ, पीताम्बरधराय नमः — तेजस्वी पीत वस्त्र धारण करणारे.
श्लोक 42
ॐ, देवाय नमः — तेजस्वी, दिव्य परमदेव.
श्लोक 43
ॐ, सूर्यचन्द्रविलोचनाय नमः — ज्यांचे नेत्र सूर्य व चंद्र आहेत.
श्लोक 44
ॐ, मत्स्यरूपाय नमः — मत्स्य अवतार धारण करणारे.
श्लोक 45
ॐ, कूर्मतनवे नमः — कूर्म (कासव) अवतार धारण करणारे.
श्लोक 46
ॐ, क्रोडरूपाय नमः — वराह (क्रोड) रूप धारण करणारे.
श्लोक 47
ॐ, नृकेसरिणे नमः — नृसिंह अवतार; मनुष्य आणि सिंह यांचे रूप.
श्लोक 48
ॐ, वामनाय नमः — वामन अवतार, बटू ब्राह्मण रूपातील भगवान.
श्लोक 49
ॐ, भार्गवाय नमः — भृगुकुलातील भार्गव, परशुराम.
श्लोक 50
ॐ, रामाय नमः — राम, रघुकुलाचा आनंद आणि धर्माचा आदर्श.
श्लोक 51
ॐ, बलिने नमः — बलवान, सामर्थ्यात सर्वश्रेष्ठ.
श्लोक 52
ॐ, कल्किने नमः — कल्कि, युगाच्या अखेरीस येणारा अवतार.
श्लोक 53
ॐ, हयाननाय नमः — हयग्रीव, अश्वमुख भगवान, वेदांचे रक्षक.
श्लोक 54
ॐ, विश्वम्भराय नमः — विश्वाचे धारण व पोषण करणारे.
श्लोक 55
ॐ, शिशुमाराय नमः — शिशुमार, ते दिव्य स्वरूप ज्याभोवती तारे फिरतात असे मानले जाते.
श्लोक 56
ॐ, श्रीकराय नमः — श्री (समृद्धी आणि कृपा) प्रदान करणारे.
श्लोक 57
ॐ, कपिलाय नमः — कपिल, सांख्याचा उपदेश करणारे ऋषी-अवतार.
श्लोक 58
ॐ, ध्रुवाय नमः — ध्रुव, अचल आणि स्थिर आधार.
श्लोक 59
ॐ, दत्तत्रेयाय नमः — दत्तात्रेय, ऋषी-अवतार आणि योगाचे उपदेशक.
श्लोक 60
ॐ, अच्युताय नमः — आपल्या दिव्य शाश्वत स्वरूपापासून कधीही च्युत न होणारे अच्युत.
श्लोक 61
ॐ, अनन्ताय नमः — अनंत, आदि-अंतरहित भगवान.
श्लोक 62
ॐ, मुकुन्दाय नमः — मोक्ष आणि परम आध्यात्मिक मुक्ती प्रदान करणारे.
श्लोक 63
ॐ, दधिवामनाय नमः — दधिवामन, वामन रूपात स्तवलेले भगवान.
श्लोक 64
ॐ, धन्वन्तरये नमः — धन्वंतरी, समुद्रातून अमृतासह प्रकट झालेले दिव्य वैद्य.
श्लोक 65
ॐ, श्रीनिवासाय नमः — श्रीनिवास, ज्यांच्या ठायी श्री (लक्ष्मी) निवास करते.
श्लोक 66
ॐ, प्रद्युम्नाय नमः — अत्यंत तेजस्वी, प्रकाशमान प्रद्युम्न.
श्लोक 67
ॐ, पुरुषोत्तमाय नमः — क्षर आणि अक्षर दोन्हींच्या पलीकडील परम पुरुषोत्तम.
श्लोक 68
ॐ, श्रीवत्सकौस्तुभधराय नमः — वक्षःस्थलावर श्रीवत्स चिन्ह आणि कौस्तुभ मणी धारण करणारे.
श्लोक 69
ॐ, मुरारातये नमः — मुर दैत्याचे शत्रू, मुरारी.
श्लोक 70
ॐ, अधोक्षजाय नमः — अधोक्षज, इंद्रियांच्या आकलनापलीकडील.
श्लोक 71
ॐ, ऋषभाय नमः — ऋषभ, श्रेष्ठ आणि अग्रणी; अवतार रूपातही वर्णिलेले.
श्लोक 72
ॐ, मोहिनीरूपधारिणे नमः — मोहिनीचे मनोहर रूप धारण करणारे.
श्लोक 73
ॐ, सङ्कर्षणाय नमः — प्रलयकाळी सर्व सृष्टीला आपल्यात सामावून घेणारे.
श्लोक 74
ॐ, पृथवे नमः — पृथु, पृथ्वीचे दोहन करून धान्य प्रकट करणारे अवतार.
श्लोक 75
ॐ, क्षीराब्धिशायिने नमः — क्षीरसागरात शयन करणारे.
श्लोक 76
ॐ, भूतात्मने नमः — सर्व प्राणिमात्रांचा आत्मा.
श्लोक 77
ॐ, अनिरुद्धाय नमः — अजेय भगवान, ज्यांचा मार्ग कोणतीही शक्ती अडवू शकत नाही.
श्लोक 78
ॐ, भक्तवत्सलाय नमः — आपल्या भक्तांवर वात्सल्य करणारे.
श्लोक 79
ॐ, नराय नमः — नर, जे नारायणासह बदरी येथे तप करणारे ऋषी.
श्लोक 80
ॐ, गजेन्द्रवरदाय नमः — गजराज गजेंद्राला उद्धाराचा वर देणारे.
श्लोक 81
ॐ, त्रिधाम्ने नमः — त्रिधाम, तीन धामांचे स्वामी.
श्लोक 82
ॐ, भूतभावनाय नमः — ज्यांच्यापासून सर्व प्राणी उत्पन्न होतात आणि ज्यांच्याद्वारे त्यांचे पालन होते.
श्लोक 83
ॐ, श्वेतद्वीपसुवास्तव्याय नमः — श्वेतद्वीपात निवास करणारे.
श्लोक 84
ॐ, सनकादिमुनिध्येयाय नमः — सनक आदी मुनींनी ध्यान केलेले.
श्लोक 85
ॐ, भगवते नमः — भगवान, सर्व दिव्य ऐश्वर्यांनी युक्त.
श्लोक 86
ॐ, शङ्करप्रियाय नमः — शंकर (शिव) यांचे प्रिय.
श्लोक 87
ॐ, नीलकान्ताय नमः — मेघासारख्या गडद निळ्या कांतीचे.
श्लोक 88
ॐ, धराकान्ताय नमः — धरा (पृथ्वी) चे प्रिय स्वामी.
श्लोक 89
ॐ, वेदात्मने नमः — वेदांचा आत्मा.
श्लोक 90
ॐ, बादरायणाय नमः — बादरायण, वेदांचे संकलन करणारे महर्षी व्यास.
श्लोक 91
ॐ, भागीरथीजन्मभूमिपादपद्माय नमः — ज्यांचे चरणकमल गंगेच्या (भागीरथी) उगमस्थानी आहेत.
श्लोक 92
ॐ, सतां प्रभवे नमः — सज्जनांचे प्रभू आणि रक्षक.
श्लोक 93
ॐ, स्वभुवे नमः — स्वयंभू, स्वतःहून प्रकट झालेले, कोणावरही अवलंबून नसलेले.
श्लोक 94
ॐ, विभवे नमः — विभू, सर्वव्यापक आणि सर्वसमर्थ भगवान.
श्लोक 95
ॐ, घनश्यामाय नमः — घनश्याम, पावसाने भरलेल्या मेघासारखे श्याम वर्ण.
श्लोक 96
ॐ, जगत्कारणाय नमः — जगताचे कारण.
श्लोक 97
ॐ, अव्ययाय नमः — अविनाशी भगवान, ज्यांना क्षय, हानी किंवा ऱ्हास होत नाही.
श्लोक 98
ॐ, बुद्धावताराय नमः — दशावतारांत गणला जाणारा बुद्ध अवतार.
श्लोक 99
ॐ, शान्तात्मने नमः — ज्यांचा आत्मा परम शांती आहे असे.
श्लोक 100
ॐ, लीलामानुषविग्रहाय नमस्कार: भक्तों के उद्धार हेतु लीला से मानव रूप धारण करने वाले.
श्लोक 101
ॐ, दामोदराय नमस्कार: केवळ शुद्ध अनन्य भक्ती आणि प्रेमाच्या बंधनात स्वतःला बांधून घेणारे।
श्लोक 102
ॐ, विराड्रूपाय नमस्कार: समस्त ब्रह्मांडों को समाहित करने वाले विराट स्वरूप.
श्लोक 103
ॐ, भूतभव्यभवत्प्रभवे नमस्कार: भूत, भविष्य और वर्तमान तीनों कालों के स्वामी.
श्लोक 104
ॐ, आदिदेवाय नमस्कार: समस्त सृष्टि के आदि देव.
श्लोक 105
ॐ, देवदेवाय नमस्कार: समस्त देवताओं के भी परम पूज्य आराध्य.
श्लोक 106
ॐ, प्रह्लादपरिपालकाय नमस्कार: भक्त प्रह्लाद की पुकार पर नृसिंह रूप धरकर रक्षा करने वाले.
श्लोक 107
ॐ, श्रीमहाविष्णवे नमस्कार: समस्त ऐश्वर्य संपन्न जगतपालक भगवान श्रीमहाविष्णु.
श्लोक 108
पूजा मार्गदर्शक आणि पाठ लाभ (फलश्रुती)
फलश्रुतीदररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
विष्णूंच्या 108 नामांची ही नामावली एकादशी व्रताच्या वेळी, गुरुवारच्या विष्णू पूजेत आणि तुळशीपत्रांसह केलेल्या प्रातःप्रार्थनेत पठण केली जाते. ही नामे संस्कृत डॉक्युमेंट्सवर '108 Names of Vishnu 2' म्हणून नोंदवलेल्या यादीच्या क्रमाने आहेत; परंपरेने ही यादी व्यासांच्या नावे मानली जाते. हा एखाद्या एकाच ग्रंथाचा भाग नसून वैष्णव स्तोत्र-साहित्यातील पारंपरिक नामावली आहे. 1 ते 108 क्रमांकाची ही नामे नारायणाला जीवनाचा अंतर्यामी धारक म्हणून दर्शवतात.
तुम्हाला माहीत आहे का?
‘विष्णू’ शब्दाची वैश्विक व्युत्पत्ती
‘विष्’ (व्यापणे) या धातूपासून बनलेले ‘विष्णू’ हे नाव सर्वव्यापी तत्त्व दर्शवते; जे प्रत्येक सूक्ष्म कणात आणि विश्वाच्या अनंत विस्तारात व्यापून राहते.
कौस्तुभ मणीचे रहस्य (नाम ६९)
समुद्रमंथनात प्रकट झालेला तेजस्वी कौस्तुभ मणी श्रीवत्स चिन्हासह भगवान विष्णूंच्या वक्षःस्थलावर विराजमान झाला. तो सर्व मुक्त आत्म्यांच्या निर्मळ, निष्कलंक चेतनेचे प्रतीक आहे.
‘दामोदर’ नामाचे रहस्य (नाम १०२)
‘दामोदर’ (पोटाभोवती दोरी) हे नाव आई यशोदेने बालकृष्णाला लाकडी उखळाला बांधले, या प्रसंगाची आठवण करून देते. अनंत परमेश्वर अहंकार किंवा सामर्थ्याने कधीही पकडला जात नाही; तो निर्मळ मातृप्रेमापुढे स्वेच्छेने नमतो, हे यातून सूचित होते.
यज्ञरूप, यज्ञ स्वतः (नाम २३)
वैदिक तत्त्वज्ञानात विष्णू स्वतः विश्वयज्ञ मानले आहेत (‘यज्ञो वै विष्णुः’). इतरांच्या कल्याणासाठी केलेले प्रत्येक निस्वार्थ कर्म थेट त्यांनाच अर्पण होते.
प्रह्लादपरिपालक (नाम १०७)
नृसिंह अवतारातील भगवंतांनी भक्त प्रह्लादाचे केलेले रक्षण हे नाम आठवते. भगवद्गीता (९.३१) हेच आश्वासन देते: ‘न मे भक्तः प्रणश्यति’ (माझा भक्त कधीही नाश पावत नाही).
विषयानुसार ब्राउझ करा
Vishnu
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
