विष्णु सहस्रनाम — ध्यान श्लोक
विष्णुसहस्रनामाला आरंभ करणारा ध्यानश्लोक. शुभ्र वस्त्रधारी, चतुर्भुज, प्रसन्न मुखाच्या विष्णूचे ध्यान करावे, ज्यामुळे सर्व विघ्ने शांत होतात.
श्लोक
ध्यान व मंगलाचरण
१०८ नामांच्या जपापूर्वी देवाच्या दिव्य स्वरूपाचे ध्यान आणि बीज मंत्र.
आम्ही शुभ्र वस्त्र धारण केलेल्या, चंद्राप्रमाणे तेजस्वी, चार भुजा असलेल्या, प्रसन्न मुखमुद्रा असलेल्या विष्णूंचे ध्यान करतो — असे ध्यान केल्याने सर्व अडथळे दूर होतात. पारंपरिकपणे विष्णु सहस्रनामाच्या आधी प्रारंभिक आवाहन म्हणून हे म्हटले जाते.
सहस्रनाम स्तोत्र (१,००० दिव्य नावे)
परमात्म्याच्या १,००० पवित्र नावांचे अमृतमय महास्तोत्र.
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
विष्णुसहस्रनाम, म्हणजे विष्णूची हजार नावे, भीष्मांनी महाभारताच्या अनुशासन पर्वातील १४९ व्या अध्यायात युधिष्ठिरांना सांगितले आहे. मुद्रित आवृत्त्यांमध्ये त्याच्या आधी प्राथमिक श्लोकांचा (पूर्वपीठिका) संच ठेवलेला असतो, आणि तो या ध्यानश्लोकाने सुरू होतो. हे श्लोक प्रार्थना म्हणून म्हटले जातात, पण ते भीष्मांच्या प्रवचनाचा भाग नसून नंतर जोडलेले धार्मिक भाग आहेत. हा श्लोक स्वतंत्रपणे आणि गणेश पूजेतही वापरला जातो, आणि त्याचा रचयिता अज्ञात आहे.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Maharishi Vedavyasa · Ancient Vedic Rishi · Traditional antiquity
Traditionally credited as the compiler of the four Vedas and the author of the Mahabharata (within which the Bhagavad Gita appears) and the Puranas — making him one of the most cited authorial figures in the entire Hindu canon, spanning philosophy, epic narrative, and devotional literature.
तुम्हाला माहीत आहे का?
स्थान
स्तोत्रनिधीच्या स्तोत्र-पाठात हा श्लोक पूर्वपीठिकेतील क्रमांक १ आहे. हजार नावे सुरू होण्यापूर्वी म्हटल्या जाणाऱ्या प्राथमिक श्लोकांपैकी हा पहिला आहे.
अर्थ
साधकाने शुभ्र वस्त्र परिधान केलेल्या (शुक्लाम्बरधरम्), चंद्रासारख्या वर्णाच्या (शशिवर्णम्), चतुर्भुज (चतुर्भुजम्) आणि प्रसन्न मुखाच्या (प्रसन्नवदनम्) विष्णूचे चिंतन करावे, जेणेकरून सर्व विघ्नांचे शमन होईल (सर्वविघ्नोपशान्तये).
पुढील श्लोक
या पूर्वपीठिकेतील दुसरा श्लोक विश्वक्सेनांना शरण जातो, ज्यांचे सेवक, त्यांच्यातील गजमुख देव, सदैव विघ्ने दूर करतात. तिसरा आणि चौथा श्लोक व्यासांना नमन करतात. हा संच नावे सुरू करण्यापूर्वी पठणकर्त्याला तयार करतो.
प्रतीकात्मकता
शुभ्र वस्त्र आणि चंद्रासारखी छटा शुद्धता व शांततेचे द्योतक आहेत. परंपरेनुसार चार हातांत शंख, चक्र, गदा आणि कमळ असतात.
छंद
हा श्लोक ३२ अक्षरांचा अनुष्टुभ् छंद आहे, ज्यात चार चरण असून प्रत्येकात आठ अक्षरे असतात. महाभारताचा बहुतांश भाग याच छंदात रचला आहे.
Vishnu
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत