बोधगया र बोधि वृक्ष
बुद्धत्व प्राप्तिको पवित्र भूमि
यो लेखले बुद्धत्व प्राप्त भएको पवित्र स्थल बोधगया, बोधि वृक्षको महत्त्व र त्यहाँस्थित महाबोधि मन्दिरको बारेमा जानकारी दिन्छ। यो बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल हो।
बोधगया भारतको बिहार राज्यमा अवस्थित एक अति पवित्र स्थल हो, जहाँ सिद्धार्थ गौतमले लामो समयको ध्यानपछि बुद्धत्व वा ज्ञान प्राप्त गरेका थिए र उनी बुद्ध बनेका थिए। यही घटनाले बुद्ध धर्मको आधारशिला राख्यो। यसै कारणले गर्दा, बोधगयालाई संसारभरका बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको लागि सबैभन्दा पवित्र र महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल मानिन्छ। यस स्थलको केन्द्रबिन्दु बोधि वृक्ष हो, जुन त्यो पीपलको रूखको वंशज हो जसको छहारीमा बसेर बुद्धले ज्ञान प्राप्त गरेका थिए भनी विश्वास गरिन्छ। संसारभरका श्रद्धालुहरू शान्ति र ज्ञानको खोजीमा यस वृक्षको दर्शन गर्न आउँछन्। बोधि वृक्षको ठीक नजिकै महाबोधि मन्दिर उभिएको छ, जुन प्राचीन वास्तुकलाको एक उत्कृष्ट नमुना हो। यो मन्दिर युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमा पनि सूचीकृत छ। मन्दिरको वरिपरि भक्तहरू ध्यान गर्ने, प्रार्थना गर्ने र मन्त्र जप गर्ने गर्छन्। यस पवित्र भूमिमा आउँदा मानिसहरूले एक किसिमको गहिरो शान्ति र आध्यात्मिक ऊर्जाको महसुस गर्छन्।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
स्थान
बोधगया भारतको बिहार राज्यमा फल्गु नदीको किनारमा अवस्थित छ। यो त्यही पवित्र भूमि हो जहाँ सिद्धार्थ गौतमले करिब २५०० वर्षअघि बुद्धत्व प्राप्त गरेका थिए।
वृक्षको वंश
हालको बोधि वृक्ष मूल रूखको प्रत्यक्ष सन्तान हो। मूल रूख सम्राट अशोकले लगाएको भनिन्छ, तर पछि नष्ट भएपछि सन् १८८१ मा श्रीलङ्काको अनुराधापुरको श्री महाबोधिबाट ल्याइएको कलमी रोपिएको थियो।
महाबोधि मन्दिर
यो मन्दिर ५५ मिटर अग्लो छ र गुप्तकालीन वास्तुकलाको उत्कृष्ट नमूना हो। यसको निर्माण मूलतः सम्राट अशोकले गरेका थिए, तर हालको संरचना ५औँ–६औँ शताब्दीको हो। सन् १८८० को दशकमा बेलायती पुरातत्वविद्हरूले यसको जीर्णोद्धार गरेका थिए।
युनेस्को मान्यता
सन् २००२ मा महाबोधि मन्दिरलाई युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत गरियो। यो बुद्धको ज्ञानप्राप्तिसँग जोडिएको अन्तिम जीवित स्थल भएकाले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
ध्यान अभ्यास
बोधि वृक्षको फेदमा बुद्धले जस्तै ध्यान गर्नु यहाँको मुख्य आध्यात्मिक अभ्यास हो। भक्तजनहरू यहाँ बसेर ‘बुद्धं शरणं गच्छामि’ जस्ता मन्त्र जप्दै शान्ति र आन्तरिक ज्ञानको अनुभव गर्छन्।
Buddha
बौद्ध धर्म बाट थप
सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
