बुद्धको पहिलो उपदेश
सारनाथको मृगदावमा धर्मचक्रको घुमाइ
यो लेखले बुद्धको पहिलो उपदेश, सारनाथको मृगदावमा दिइएको, मध्यमार्ग, चार आर्यसत्य र आठ गुणे मार्गको बारेमा सरल रूपमा बताउँछ।
बुद्धको पहिलो उपदेश सारनाथको मृगदावमा दिइएको थियो, जहाँ उनले पाँच जना साथी तपस्वीहरूलाई मध्यमार्ग, चार आर्यसत्य र आठ गुणे मार्गको बारेमा सिकाएका थिए। यो घटना बौद्ध धर्मको इतिहासमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ किनभने यसले धर्मचक्रको पहिलो घुमाइलाई चिन्ह लगाउँछ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
स्थान
बुद्धको पहिलो उपदेश सारनाथको मृगदाव (हरिणको जङ्गल) मा दिइएको थियो, जुन आजको उत्तर प्रदेश, भारतमा पर्छ। यो स्थान बौद्ध धर्मको चार प्रमुख तीर्थस्थलमध्ये एक हो।
श्रोता
यो उपदेश पाँच जना तपस्वी साथीहरूलाई दिइएको थियो—कौण्डिन्य, वप्प, भद्दिय, महानाम र अस्सजि। यिनीहरू नै बुद्धका पहिला शिष्य बने, जसले भिक्षु संघको सुरुवात गरे।
मध्यमार्ग
बुद्धले यस उपदेशमा दुई चरम सीमा—कामसुख र आत्मक्लेश—त्यागेर बीचको बाटो (मध्यमार्ग) अपनाउन सिकाए। यो मार्ग न त अत्यधिक भोगमा, न त कठोर तपस्यामा आधारित छ।
चार आर्यसत्य
यही उपदेशमा बुद्धले चार आर्यसत्य (दुःख, दुःखको कारण, दुःखको निरोध, र निरोधको मार्ग) प्रतिपादन गरे। यी सत्यहरू बौद्ध दर्शनको जग हुन्।
धर्मचक्रको पहिलो घुमाइ
यस घटनालाई ‘धर्मचक्र प्रवर्तन’ (धर्मको चक्र घुमाउने) भनिन्छ। यसले बुद्धको शिक्षाको औपचारिक सुरुवात र संसारमा धर्मको प्रसारको प्रतीक मानिन्छ।
Buddha
बौद्ध धर्म बाट थप
सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
