Bharat Devotion
Embroidered artwork for जरा वग्ग: बुढ्यौली र अनित्यता (गाथा १४६–१५६): Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

जरा वग्ग

बुढ्यौली र अनित्यता (गाथा १४६–१५६)

धम्मपदको जरा वग्ग (गाथा 146–156): शरीरको नश्वरता, तृष्णा रूपी घर-बनाउने वाली गाथाहरु र अप्रमादको सन्देश।

श्लोक

१४६। को नु हासो किमानन्दो, निच्चं पज्जलिते सति; अन्धकारेन ओनद्धा, पदीपं न गवेसथ।

श्लोक 1

१४७। पस्स चित्तकतं बिम्बं, अरुकायं समुस्सितं; आतुरं बहुसङ्कप्पं, यस्स नत्थि धुवं ठिति।

श्लोक 2

१४८। परिजिण्णमिदं रूपं, रोगनीऌअं पभङ्गुरं; भिज्जति पूतिसन्देहो, मरणन्तञ्हि जीवितं।

श्लोक 3

१४९। यानिमानि अपत्थानि, अलाबूनेव सारदे; कापोतकानि अट्ठीनि, तानि दिस्वान का रति।

श्लोक 4

१५०। अट्ठीनं नगरं कतं, मंसलोहितलेपनं; यत्थ जरा च मच्चु च, मानो मक्खो च ओहितो।

श्लोक 5

१५१। जीरन्ति वे राजरथा सुचित्ता, अथो सरीरम्पि जरं उपेति; सतञ्च धम्मो न जरं उपेति, सन्तो हवे सब्भि पवेदयन्ति।

श्लोक 6

१५२। अप्पस्सुतायं पुरिसो, बलिवद्दो व जीरति; मंसानि तस्स वड्ढन्ति, पञ्ञा तस्स न वड्ढति।

श्लोक 7

१५३। अनेकजातिसंसारं, सन्धाविस्सं अनिब्बिसं; गहकारकं गवेसन्तो, दुक्खा जाति पुनप्पुनं।

श्लोक 8

१५४। गहकारक दिट्ठोसि, पुन गेहं न काहसि; सब्बा ते फासुका भग्गा, गहकूटं विसङ्खितं; विसङ्खारगतं चित्तं, तण्हानं खयमज्झगा।

श्लोक 9

१५५। अचरित्वा ब्रह्मचरियं, अलद्धा योब्बने धनं; जिण्णकोञ्चा व झायन्ति, खीणमच्छे व पल्लले।

श्लोक 10

१५६। अचरित्वा ब्रह्मचरियं, अलद्धा योब्बने धनं; सेन्ति चापातिखीणा व, पुराणानि अनुत्थुनं।

श्लोक 11

पृष्ठभूमि

यो अध्याय पालि धम्मपद (खुद्दक निकाय, पालि त्रिपिटक) को जरावग्ग, गाथा 146–156 अन्तर्गत पर्छ। सावत्थी र उरुवेलाको बोधिवृक्षमा उपदेश गरिएको यस अध्यायमा त्रिपिटकका ऐतिहासिक रूपमा सबैभन्दा पूजनीय गाथाहरू समावेश छन्। परम्पराअनुसार गाथा 153–154 (‘अनेकजातिसंसारं...’) बुद्धले बोधिवृक्षमुनि प्रभातकालमा परम सम्बोधि प्राप्त गर्दा आफ्नो हृदयमा मौन रूपमा उच्चारण गर्नुभएको सर्वोच्च विजय-गीत (पठम-बुद्ध-वचन) हो। अन्य गाथाहरूले गणिका सिरिमा र जनपदकल्याणीको क्षीण हुँदै गएको सौन्दर्यको वर्णन गर्छन्, जसले भिक्षुहरूलाई सौन्दर्य क्षणभङ्गुर हुन्छ भन्ने स्मरण गराउँछ।

यस पाठको बारेमा

रचयिता: Gautama Buddha · Founder of Buddhism · c. 5th–6th century BCE, Northern India/Nepal

Born Siddhartha Gautama in Lumbini, he attained enlightenment and spent the rest of his life teaching the Dhamma across northern India. His discourses (Suttas), preserved orally for generations before being written down in the Pali Canon, form the doctrinal foundation of Buddhism.

के तपाईं जान्नुहुन्छ?

जाग्रत व्यक्तिको प्रथम वचन (गाथा 153–154)

यी विश्वप्रसिद्ध गाथाहरुमा नवीन जागरित बुद्ध पुनर्जन्मको निर्माता (तृष्णा/तण्हा) लाई सम्बोधन गर्दै भन्नुहुन्छन्: 'अनेक जन्मों तक मैले यो घरका निर्माताको खोज गर्दै भौंतारिरहें... हे घर-कारक! अब तू देख लिइस्। अब तू फेरि यो जन्मको घर बनाउन पाउने छैनस्! तेरा सबै खम्बा टुटिसकेका छन्, र तेरो मुख्य आधार ध्वस्त भएको छ।'

जलिरहेको संसारमा हाँसी किन? (गाथा 146)

जब यो संसार लोभ, क्रोध र मोहको आगोमा निरन्तर जलिरहेको छ, तब यो कस्तो हाँसी र कस्तो आनन्द? अज्ञानको गहिरो अन्धकारले घेरिएर पनि तिमीहरु ज्ञानको दिवा किन खोज्दैनौ?

हाडको किल्ला (गाथा 150)

यो मानिसको शरीर हाडले बनेको एक किल्ला हो, जिसको माथि मासु र रगतको पलस्तर छ; यसको भित्रमा बुढ्यौली, मृत्यु, घमण्ड र कपट वास गर्दछन्।

गोरुझै अज्ञानता (गाथा 152)

जो मानिस अल्पज्ञानी छ र आध्यात्मिक ज्ञान नपाएको छ, वह गोठको गोरुझै बुढो हुन्छ: उसको मासु बढ्छ, तर उसको बुद्धि र प्रज्ञा कहिले पनि बढ्दैन।

सुकेको पोखरी अगल बुढा बकुल्ला (गाथा 155–156)

जसले जवानीमा ब्रह्मचर्य नपालन गरे र आध्यात्मिक सम्पत्ति नकमाए, वह जीवनको अन्तमा माछा नभएको सुकेको पोखरी अगल बस्ने बुढा बकुल्लाझै पश्चात्तापमा दुख भोग्छन्।

विषय अनुसार हेर्नुहोस्

Buddha का सम्पूर्ण स्तुति र पाठ

Buddha

Buddha का सबै पाठ हेर्नुहोस् →

बौद्ध धर्म बाट थप

सबै हेर्नुहोस्