महाशास्त्र नामावली
यो एक भक्तिपूर्ण नामावली हो जसमा महाशास्त्र (शिव) देवताका १०८ नामहरूको उल्लेख गरी प्रत्येक नाममा 'नमः' भन्दै अर्पण गरिएको छ। यसलाई पाठ गर्नाले मनोवाञ्छित फल प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास छ।
श्लोक
१०८ पावन नामावली
भगवानका १०८ पावन नामहरू, जसलाई 'ॐ' र 'नमः' सहित अर्चन र जप गरिन्छ।
ॐ, महान शास्त्रलाई नमस्कार।
श्लोक 1
ॐ, महादेवलाई नमस्कार।
श्लोक 2
ॐ, महादेवका पुत्रलाई नमस्कार।
श्लोक 3
ॐ, अविनाशी स्वरूपलाई नमस्कार।
श्लोक 4
ॐ, संसारको स्रष्टालाई नमस्कार।
श्लोक 5
ॐ, संसारको पालनकर्तालाई नमस्कार।
श्लोक 6
ॐ, संसारको संहारकर्तालाई नमस्कार।
श्लोक 7
ॐ, सर्वोच्च भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 8
ॐ, तीनै लोकको रक्षकलाई नमस्कार।
श्लोक 9
ॐ, धनुर्धारीलाई नमस्कार।
श्लोक 10
ॐ, तपस्वीलाई नमस्कार।
श्लोक 11
ॐ, भूतप्रेतको सेना भएकालाई नमस्कार।
श्लोक 12
ॐ, मन्त्रको ज्ञातालाई नमस्कार।
श्लोक 13
ॐ, महान ज्ञानी भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 14
ॐ, वायु स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 15
ॐ, जगतको ईश्वरलाई नमस्कार।
श्लोक 16
ॐ, लोकको अध्यक्षलाई नमस्कार।
श्लोक 17
ॐ, सबैभन्दा अग्रणी भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 18
ॐ, श्रीयुक्त भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 19
ॐ, अपरिमित पराक्रम भएकालाई नमस्कार।
श्लोक 20
ॐ, सिंहमा आरूढ भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 21
ॐ, हात्तीमा आरूढ भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 22
ॐ, घोडामा आरूढ भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 23
ॐ, महेश्वरलाई नमस्कार।
श्लोक 24
ॐ, अनेक शास्त्र धारण गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 25
ॐ, पापरहित भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 26
ॐ, अनेक विद्यामा निपुण भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 27
ॐ, अनेक रूप धारण गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 28
ॐ, वीर भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 29
ॐ, अनेक प्राणीहरूद्वारा सेवित भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 30
ॐ, भूतप्रेतको ईश्वरलाई नमस्कार।
श्लोक 31
ॐ, ऐश्वर्य प्रदान गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 32
ॐ, सेवक स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 33
ॐ, सर्पको आभूषणले दीप्तिमान भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 34
ॐ, उखुको धनु धारण गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 35
ॐ, पुष्प बाण हान्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 36
ॐ, महान रूप भएकालाई नमस्कार।
श्लोक 37
ॐ, महान प्रभाव भएकालाई नमस्कार।
श्लोक 38
ॐ, मायादेवीका पुत्रलाई नमस्कार।
श्लोक 39
ॐ, पूजनीय भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 40
ॐ, महानीय भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 41
ॐ, महान गुण भएकालाई नमस्कार।
श्लोक 42
ॐ, महान शैव भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 43
ॐ, महारुद्र भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 44
ॐ, वैष्णव भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 45
ॐ, विष्णुको पूजा गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 46
ॐ, विघ्नहर्ता गणेशलाई नमस्कार।
श्लोक 47
ॐ, वीरभद्रेश्वरलाई नमस्कार।
श्लोक 48
ॐ, भैरव भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 49
ॐ, षण्मुख (कार्तिकेय) प्रिय भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 50
ॐ, मेरु पर्वतको शिखरमा बस्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 51
ॐ, मुनिहरूको समूहद्वारा सेवित भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 52
ॐ, देव भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 53
ॐ, कल्याणकारी भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 54
ॐ, जगतका नाथलाई नमस्कार।
श्लोक 55
ॐ, गणहरूका नाथलाई नमस्कार।
श्लोक 56
ॐ, गणहरूका ईश्वरलाई नमस्कार।
श्लोक 57
ॐ, महान योगी भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 58
ॐ, महान मायावी भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 59
ॐ, महान ज्ञानी भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 60
ॐ, अत्यन्त स्थिर स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 61
ॐ, देवताहरूको शास्त्र (वा देवशास्त्र) लाई नमस्कार।
श्लोक 62
ॐ, भूतप्रेतको शास्त्रलाई नमस्कार।
श्लोक 63
ॐ, भयानक पराक्रम भएकालाई नमस्कार।
श्लोक 64
ॐ, नाग (सर्प) हार धारण गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 65
ॐ, नागकेश (सर्पको केश) भएकालाई नमस्कार।
श्लोक 66
ॐ, आकाशलाई केश जस्तो भएकालाई नमस्कार।
श्लोक 67
ॐ, सनातन भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 68
ॐ, सगुण स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 69
ॐ, निर्गुण स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 70
ॐ, नित्य भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 71
ॐ, सधैं तृप्त भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 72
ॐ, आश्रयरहित भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 73
ॐ, लोकको आश्रय भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 74
ॐ, गणहरूका अधीशलाई नमस्कार।
श्लोक 75
ॐ, चौंसठ कलाहरूले युक्त भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 76
ॐ, ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद र अथर्ववेद स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 77
ॐ, मल्लकासुर नामक दैत्यको नाश गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 78
ॐ, त्रिमूर्ति स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 79
ॐ, दैत्यहरूलाई मथ्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 80
ॐ, प्रकृति स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 81
ॐ, पुरुषोत्तम भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 82
ॐ, कालको ज्ञाता भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 83
ॐ, महान ज्ञानी भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 84
ॐ, कामना पूरा गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 85
ॐ, कमलनयन भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 86
ॐ, कल्पवृक्ष स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 87
ॐ, महान वृक्ष स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 88
ॐ, विद्याको वृक्ष स्वरूप भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 89
ॐ, विभूति (ऐश्वर्य) प्रदान गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 90
ॐ, संसारको तापलाई छेदन गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 91
ॐ, पशु लोकलाई भयङ्कर भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 92
ॐ, रोगहरूको नाश गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 93
ॐ, प्राण (जीवन) दिने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 94
ॐ, अरूको गर्वलाई नष्ट गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 95
ॐ, सबै शास्त्रको अर्थको तत्त्व जान्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 96
ॐ, नीतिमान भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 97
ॐ, पापको नाश गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 98
ॐ, पुष्कल र आपूर्ण (पूर्णता) ले युक्त भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 99
ॐ, परमात्मा भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 100
ॐ, साधुहरूको गति (आश्रय) भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 101
ॐ, अनन्त सूर्यको समान प्रकाश भएकालाई नमस्कार।
श्लोक 102
ॐ, सुब्रह्मण्य (कार्तिकेय) का कान्छा भाइलाई नमस्कार।
श्लोक 103
ॐ, बलवान भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 104
ॐ, भक्तहरूमाथि कृपा गर्ने भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 105
ॐ, देवताहरूका ईश्वरलाई नमस्कार।
श्लोक 106
ॐ, भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 107
ॐ, भक्तहरूप्रति वात्सल्य भएका भगवानलाई नमस्कार।
श्लोक 108
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो स्तोत्र शैव परम्परासँग सम्बन्धित छ र प्रायः शिव वा महाशास्त्र देवताको उपासनामा प्रयोग गरिन्छ। यसमा देवताका विभिन्न नाम र गुणहरूको स्तुति गरिएको छ, जसले भक्तलाई ध्यान र आराधनामा सहायता पुर्याउँछ। यसको रचनाको सही समय र लेखक अज्ञात छ, तर यो प्राचीन शास्त्रीय परम्पराको एक भाग मानिन्छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
यो स्तोत्रको नाम
यसलाई ‘शास्त्र स्तोत्र’ वा ‘महाशास्त्र स्तोत्र’ भनिन्छ। यसमा देवता शास्त्र (जसलाई सामान्यतया भगवान अय्यप्प वा शास्ता समेत भनिन्छ) को १०७ वटा नाम र गुणहरूको वर्णन गरिएको छ, र प्रत्येक नामपछि ‘नमः’ अर्थात् प्रणाम गर्दछु भन्ने शब्द जोडिएको छ।
देवताको पहिचान
यस स्तोत्रमा वर्णित शास्ता देवता शिव र विष्णु दुवैका गुणहरू एकै ठाउँमा देखाउनु भएको छ। उहाँलाई ‘महाशैवाय नमः’ (ठूला शिवभक्त), ‘महारुद्राय नमः’ (रुद्रको रूप), ‘वैष्णवाय नमः’ (विष्णुभक्त) र ‘विष्णुपूजकाय नमः’ (विष्णुको पूजा गर्ने) भनिएको छ। यसले उहाँलाई शैव र वैष्णव दुवै परम्पराको मिलनको प्रतीक मानिन्छ।
बाल्यकालको सन्दर्भ
यस स्तोत्रमा उहाँको जन्मसम्बन्धी दुई महत्वपूर्ण नाम उल्लेख छ—‘मायादेवीसुताय नमः’ (मायादेवीका पुत्र) र ‘सुब्रह्मण्यानुजाय नमः’ (सुब्रह्मण्य अर्थात् कार्तिकेयका कान्छो भाइ)। यसले पुराणहरूमा वर्णित शास्ताको जन्मकथा (हरिहरपुत्र) लाई संकेत गर्दछ।
अस्त्र र सवारीको विविधता
स्तोत्रले शास्तालाई विभिन्न सवारी र अस्त्रहरूमा देखाउँदछ—‘सिंहारूढाय’ (सिंहमा चढ्ने), ‘गजारूढाय’ (हात्तीमा चढ्ने), ‘हयारूढाय’ (घोडामा चढ्ने) र ‘धन्विने’ (धनुर्धारी) तथा ‘इक्षुधन्विने’ (उखुको धनु–कामदेवको प्रतीक) भनेर पनि बोलाइएको छ। यसले उहाँलाई अनेक रूप र शक्तिको स्वामी ठहर्याउँदछ।
विद्या र कलाको अधिपति
उहाँलाई ‘नानाविद्या विशारदाय’ (अनेक विद्यामा निपुण) र ‘चतुःषष्टिकलामयाय’ (चौंसठ कलाहरूको स्वरूप) भनिएको छ। यसले पारम्परिक भारतीय कला र शिक्षाका ६४ वटा अङ्गहरूमा उहाँको आधिपत्य जनाउँदछ।
संसारबाट मुक्ति र रक्षा
यस स्तोत्रको अन्त्यतिर उहाँलाई ‘संसारतापविच्छेत्रे’ (संसारको तापलाई छेदन गर्ने), ‘रोगहन्त्रे’ (रोगहरू हटाउने) र ‘परगर्वविभञ्जनाय’ (अर्काको गर्वलाई चूर-चूर पार्ने) भनेर प्रार्थना गरिएको छ। यसले भक्तजनलाई शारीरिक, मानसिक र आध्यात्मिक कष्टबाट छुटकारा दिलाउन उहाँको दयालु र शक्तिशाली स्वरूपलाई प्रकाश पार्दछ।
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित