महाशास्त्र नामावली
इयं महाशास्त्रनामावली सप्ताधिकशतनामभिः युक्ता। अत्र महाशास्त्रदेवस्य विविधनामानि स्तुतिरूपेण उच्चार्यन्ते।
पद्यानि
अष्टोत्तरशतनामावली
भगवतः १०८ पावननामानि, यैः प्रणवपूर्वकं नमः-अन्तेन च अर्चनं जप्यते।
महाशास्त्रस्य नमस्कारः
श्लोकः 1
महादेवस्य नमस्कारः
श्लोकः 2
महादेवसुतस्य नमस्कारः
श्लोकः 3
अव्ययस्य नमस्कारः
श्लोकः 4
लोककर्तुः नमस्कारः
श्लोकः 5
लोकभर्तुः नमस्कारः
श्लोकः 6
लोकहर्तुः नमस्कारः
श्लोकः 7
परात्परस्य नमस्कारः
श्लोकः 8
त्रिलोकरक्षकस्य नमस्कारः
श्लोकः 9
धन्विनः नमस्कारः
श्लोकः 10
तपस्विनः नमस्कारः
श्लोकः 11
भूतसैनिकस्य नमस्कारः
श्लोकः 12
मन्त्रवेदिनः नमस्कारः
श्लोकः 13
महावेदिनः नमस्कारः
श्लोकः 14
मारुतस्य नमस्कारः
श्लोकः 15
जगदीश्वरस्य नमस्कारः
श्लोकः 16
लोकाध्यक्षस्य नमस्कारः
श्लोकः 17
अग्रगण्यस्य नमस्कारः
श्लोकः 18
श्रीमतः नमस्कारः
श्लोकः 19
अप्रमेयपराक्रमस्य नमस्कारः
श्लोकः 20
सिंहारूढस्य नमस्कारः
श्लोकः 21
गजारूढस्य नमस्कारः
श्लोकः 22
हयारूढस्य नमस्कारः
श्लोकः 23
महेश्वरस्य नमस्कारः
श्लोकः 24
नानाशास्त्रधरस्य नमस्कारः
श्लोकः 25
अनघस्य नमस्कारः
श्लोकः 26
नानाविद्याविशारदस्य नमस्कारः
श्लोकः 27
नानारूपधरस्य नमस्कारः
श्लोकः 28
वीरस्य नमस्कारः
श्लोकः 29
नानाप्राणिनिषेवितस्य नमस्कारः
श्लोकः 30
भूतेशस्य नमस्कारः
श्लोकः 31
भूतिदस्य नमस्कारः
श्लोकः 32
भृत्यस्य नमस्कारः
श्लोकः 33
भुजङ्गाभरणोज्वलस्य नमस्कारः
श्लोकः 34
इक्षुधन्विनः नमस्कारः
श्लोकः 35
पुष्पबाणस्य नमस्कारः
श्लोकः 36
महारूपस्य नमस्कारः
श्लोकः 37
महाप्रभवस्य नमस्कारः
श्लोकः 38
मायादेवीसुतस्य नमस्कारः
श्लोकः 39
मान्यस्य नमस्कारः
श्लोकः 40
महनीयस्य नमस्कारः
श्लोकः 41
महागुणस्य नमस्कारः
श्लोकः 42
महाशैवस्य नमस्कारः
श्लोकः 43
महारुद्रस्य नमस्कारः
श्लोकः 44
वैष्णवस्य नमस्कारः
श्लोकः 45
विष्णुपूजकस्य नमस्कारः
श्लोकः 46
विघ्नेशस्य नमस्कारः
श्लोकः 47
वीरभद्रेशस्य नमस्कारः
श्लोकः 48
भैरवस्य नमस्कारः
श्लोकः 49
षण्मुखप्रियस्य नमस्कारः
श्लोकः 50
मेरुशृङ्गसमासीनस्य नमस्कारः
श्लोकः 51
मुनिसङ्घनिषेवितस्य नमस्कारः
श्लोकः 52
देवस्य नमस्कारः
श्लोकः 53
भद्रस्य नमस्कारः
श्लोकः 54
जगन्नाथस्य नमस्कारः
श्लोकः 55
गणनाथस्य नमस्कारः
श्लोकः 56
गणेश्वरस्य नमस्कारः
श्लोकः 57
महायोगिनः नमस्कारः
श्लोकः 58
महामायिनः नमस्कारः
श्लोकः 59
महाज्ञानिनः नमस्कारः
श्लोकः 60
महास्थिरस्य नमस्कारः
श्लोकः 61
देवशास्त्रस्य नमस्कारः
श्लोकः 62
भूतशास्त्रस्य नमस्कारः
श्लोकः 63
भीमहासपराक्रमस्य नमस्कारः
श्लोकः 64
नागहारस्य नमस्कारः
श्लोकः 65
नागकेशस्य नमस्कारः
श्लोकः 66
व्योमकेशस्य नमस्कारः
श्लोकः 67
सनातनस्य नमस्कारः
श्लोकः 68
सगुणस्य नमस्कारः
श्लोकः 69
निर्गुणस्य नमस्कारः
श्लोकः 70
नित्यस्य नमस्कारः
श्लोकः 71
नित्यतृप्तस्य नमस्कारः
श्लोकः 72
निराश्रयस्य नमस्कारः
श्लोकः 73
लोकाश्रयस्य नमस्कारः
श्लोकः 74
गणाधीशस्य नमस्कारः
श्लोकः 75
चतुःषष्टिकलामयस्य नमस्कारः
श्लोकः 76
ऋग्यजुःसामाथर्वात्मनः नमस्कारः
श्लोकः 77
मल्लकासुरभञ्जनस्य नमस्कारः
श्लोकः 78
त्रिमूर्तेः नमस्कारः
श्लोकः 79
दैत्यमथनस्य नमस्कारः
श्लोकः 80
प्रकृतेः नमस्कारः
श्लोकः 81
पुरुषोत्तमस्य नमस्कारः
श्लोकः 82
कालज्ञानिनः नमस्कारः
श्लोकः 83
महाज्ञानिनः नमस्कारः
श्लोकः 84
कामदस्य नमस्कारः
श्लोकः 85
कमलेक्षणस्य नमस्कारः
श्लोकः 86
कल्पवृक्षस्य नमस्कारः
श्लोकः 87
महावृक्षस्य नमस्कारः
श्लोकः 88
विद्यावृक्षस्य नमस्कारः
श्लोकः 89
विभूतिदस्य नमस्कारः
श्लोकः 90
संसारतापविच्छेत्तुः नमस्कारः
श्लोकः 91
पशुलोकभयङ्करस्य नमस्कारः
श्लोकः 92
रोगहन्तुः नमस्कारः
श्लोकः 93
प्राणदातुः नमस्कारः
श्लोकः 94
परगर्वविभञ्जनस्य नमस्कारः
श्लोकः 95
सर्वशास्त्रार्थतत्वज्ञस्य नमस्कारः
श्लोकः 96
नीतिमतः नमस्कारः
श्लोकः 97
पापभञ्जनस्य नमस्कारः
श्लोकः 98
पुष्कलापूर्णासंयुक्तस्य नमस्कारः
श्लोकः 99
परमात्मनः नमस्कारः
श्लोकः 100
सताङ्गतेः नमस्कारः
श्लोकः 101
अनन्तादित्यसङ्काशस्य नमस्कारः
श्लोकः 102
सुब्रह्मण्यानुजस्य नमस्कारः
श्लोकः 103
बलिनः नमस्कारः
श्लोकः 104
भक्तानुकम्पिनः नमस्कारः
श्लोकः 105
देवेशस्य नमस्कारः
श्लोकः 106
भगवतः नमस्कारः
श्लोकः 107
भक्तवत्सलस्य नमस्कारः
श्लोकः 108
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
एषा स्तुतिः शैवपरम्परायाः अन्तर्गता। महाशास्त्रः शिवस्य एकः रूपः इति मन्यते। अस्याः स्तुतेः पाठः प्रातःकाले वा विशेषपर्वसु वा क्रियते। भक्ताः एताम् आवर्तयन्तः महाशास्त्रस्य आशीर्वादं प्राप्नुवन्ति।
ज्ञातव्य-विशेषः
स्तोत्ररचना
एतत् स्तोत्रं महाशास्तुः (शास्ता देवः) स्तुतिरूपम् अस्ति, यस्मिन् एकाशीतिः अष्टोत्तरशतं नमांसि सन्ति। प्रत्येकं नमः पदं पृथक् मन्त्रत्वेन पठितुं शक्यते, नाम्नां गणनायाः सामर्थ्यं दर्शयति।
नाम्नां विविधता
अत्र नामानि महाशास्तुः विविधस्वरूपाणि परिचाययन्ति — सिंहारूढः, गजारूढः, हयारूढः (श्लोक २०-२२); कामदेवः (इक्षुधन्वी, पुष्पबाणः, श्लोक ३४-३५); तथा त्रिमूर्तिः (श्लोक ७८) अपि उल्लिखिताः।
शिववैष्णवसमन्वयः
श्लोक ४२-४५ महाशास्तुः शिवभक्तिं ('महाशैवाय', 'महारुद्राय') तथा विष्णुभक्तिं ('वैष्णवाय', 'विष्णुपूजकाय') एकत्र स्थापयति। अयम् अद्वैतभावः दक्षिणभारते शास्तारम् उभयपरम्परायाः समन्वयबिन्दुं दर्शयति।
स्मृतिविषयविस्तारः
श्लोक ७६ 'ऋग्यजुःसामाथर्वात्मने' इत्यनेन चतुर्वेदानां सारत्वं सूचयति, तथा श्लोक ७५ 'चतुःषष्टिकलामयाय' इत्यनेन षष्टिप्रकारकलापरिणतिं दर्शयति। एते विभागाः देवस्य सार्वभौमज्ञानं प्रकारान्तरेण वदन्ति।
शत्रुसम्बन्धिनी स्तुतिः
श्लोक ७७ 'मल्लकासुरभञ्जनाय' इत्यनेन महाशास्तुः राक्षसमल्लकासुरवधं स्मरति, यः प्राचीनग्रन्थेषु प्रसिद्धः। तथा श्लोक ९४ 'परगर्वविभञ्जनाय' शत्रुगर्वभङ्गसामान्यगुणं वर्णयति।
सांस्कृतिकसन्दर्भः
श्लोक १०२ 'सुब्रह्मण्यानुजाय' सुब्रह्मण्यस्य (कार्तिकेयस्य) अनुजं शास्तारं निर्दिशति। इदं देवसन्तानक्रमद्वारा पारिवारिकसम्बन्धं व्यक्तीकरोति, यत् केरलादिषु प्रदेशेषु शास्तार्चने महत्त्वपूर्णम्।
हिन्दूधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता