ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ 108 ਨਾਮ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ
ਇਹ ਪਾਠ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਦੇ 108 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁ-ਰੂਪੀ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ, ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਰੂਪ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਨਾਮ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਗੁਣ ਜਾਂ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਅਵਯਯ' (ਸਦੀਵੀ), 'ਤ੍ਰਿਲੋਕਰਕਸ਼ਕ' (ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ), ਅਤੇ 'ਸਿੰਹਾਰੂੜ' (ਸ਼ੇਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ)।
ਤੁਕਾਂ
੧੦੮ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮਾਵਲੀ
ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ੧੦੮ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਚਨਾ ਅਤੇ ਜਾਪ ਲਈ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਓਮ, ਮਹਾਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਓਮ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਓਮ, ਮਹਾਦੇਵਸੁਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਓਮ, ਅਵਿਅਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਓਮ, ਲੋਕਕਰਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਓਮ, ਲੋਕਭਰਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਓਮ, ਲੋਕਹਰਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਓਮ, ਪਰਾਤਪਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਓਮ, ਤ੍ਰੈਲੋਕ ਰੱਖਿਅਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਓਮ, ਧਨਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਓਮ, ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
ਓਮ, ਭੂਤਸੈਨਿਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 12
ਓਮ, ਮੰਤਰਵੇਦੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
ਓਮ, ਮਹਾਵੇਦੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 14
ਓਮ, ਮਾਰੁਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 15
ਓਮ, ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 16
ਓਮ, ਲੋਕਾਧਿਅਕਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 17
ਓਮ, ਅਗਰਗਣਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 18
ਓਮ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 19
ਓਮ, ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 20
ਓਮ, ਸਿੰਘਾਰੂਢ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 21
ਓਮ, ਗਜਾਰੂਢ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 22
ਓਮ, ਹਯਾਰੂਢ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 23
ਓਮ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 24
ਓਮ, ਨਾਨਾਸ਼ਾਸਤਰਧਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 25
ਓਮ, ਅਨਘ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 26
ਓਮ, ਨਾਨਾਵਿਦਿਆ ਵਿਸ਼ਾਰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 27
ਓਮ, ਨਾਨਾਰੂਪਧਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 28
ਓਮ, ਵੀਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 29
ਓਮ, ਨਾਨਾਪ੍ਰਾਣਿਨਿਸ਼ੇਵਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 30
ਓਮ, ਭੂਤੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 31
ਓਮ, ਭੂਤਿਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 32
ਓਮ, ਭ੍ਰਿਤਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 33
ਓਮ, ਭੁਜੰਗਾਭਰਣੋਜਵਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 34
ਓਮ, ਇਕਸ਼ੁਧਨਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 35
ਓਮ, ਪੁਸ਼ਪਬਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 36
ਓਮ, ਮਹਾਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 37
ਓਮ, ਮਹਾਪ੍ਰਭਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 38
ਓਮ, ਮਾਯਾਦੇਵੀਸੁਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 39
ਓਮ, ਮਾਨਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 40
ਓਮ, ਮਹਾਨੀਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 41
ਓਮ, ਮਹਾਗੁਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 42
ਓਮ, ਮਹਾਸ਼ੈਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 43
ਓਮ, ਮਹਾਰੁਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 44
ਓਮ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 45
ਓਮ, ਵਿਸ਼ਣੁਪੂਜਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 46
ਓਮ, ਵਿਘਨੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 47
ਓਮ, ਵੀਰਭਦ੍ਰੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 48
ਓਮ, ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 49
ਓਮ, ਸ਼ਣਮੁਖਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 50
ਓਮ, ਮੇਰੁਸ਼੍ਰੰਗਸਮਾਸੀਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 51
ਓਮ, ਮੁਨਿਸੰਘਨਿਸ਼ੇਵਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 52
ਓਮ, ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 53
ਓਮ, ਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 54
ਓਮ, ਜਗਨਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 55
ਓਮ, ਗਣਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 56
ਓਮ, ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 57
ਓਮ, ਮਹਾਯੋਗੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 58
ਓਮ, ਮਹਾਮਾਯੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 59
ਓਮ, ਮਹਾਜਞਾਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 60
ਓਮ, ਮਹਾਸਥਿਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 61
ਓਮ, ਦੇਵਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 62
ਓਮ, ਭੂਤਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 63
ਓਮ, ਭੀਮਹਾਸ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 64
ਓਮ, ਨਾਗਹਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 65
ਓਮ, ਨਾਗਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 66
ਓਮ, ਵਿਓਮਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 67
ਓਮ, ਸਨਾਤਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 68
ਓਮ, ਸਗੁਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 69
ਓਮ, ਨਿਰਗੁਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 70
ਓਮ, ਨਿਤਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 71
ਓਮ, ਨਿਤਯਤ੍ਰਿਪਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 72
ਓਮ, ਨਿਰਾਸ਼ਰਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 73
ਓਮ, ਲੋਕਾਸ਼ਰਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 74
ਓਮ, ਗਣਾਧੀਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 75
ਓਮ, ਚਤੁਃਸ਼ਸ਼ਟਿਕਲਾਮਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 76
ਓਮ, ਗਯਜੁਃਸਾਮਾਥਰਵਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 77
ਓਮ, ਮੱਲਕਾਸੁਰਭੰਜਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 78
ਓਮ, ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 79
ਓਮ, ਦੈਤਯਮਥਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 80
ਓਮ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 81
ਓਮ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 82
ਓਮ, ਕਾਲਜਞਾਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 83
ਓਮ, ਮਹਾਜਞਾਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 84
ਓਮ, ਕਾਮਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 85
ਓਮ, ਕਮਲੇਕਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 86
ਓਮ, ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 87
ਓਮ, ਮਹਾਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 88
ਓਮ, ਵਿਦਿਆਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 89
ਓਮ, ਵਿਭੂਤਿਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 90
ਓਮ, ਸੰਸਾਰਤਾਪਵਿਚ੍ਛੇਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 91
ਓਮ, ਪਸ਼ੁਲੋਕਭਯੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 92
ਓਮ, ਰੋਗਹੰਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 93
ਓਮ, ਪ੍ਰਾਣਦਾਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 94
ਓਮ, ਪਰਗਰਵਵਿਭੰਜਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 95
ਓਮ, ਸਰਵਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਰਥ ਤੱਤਵਜ੍ਞ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 96
ਓਮ, ਨੀਤੀਮਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 97
ਓਮ, ਪਾਪਭੰਜਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 98
ਓਮ, ਪੁਸ਼ਕਲਾਪੂਰਣਾਸੰਯੁਕਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 99
ਓਮ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 100
ਓਮ, ਸਤਾਂਗਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 101
ਓਮ, ਅਨੰਤਾਦਿਤ੍ਯਸੰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 102
ਓਮ, ਸੁਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯਾਨੁਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 103
ਓਮ, ਬਲੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 104
ਓਮ, ਭਕਤਾਨੁਕੰਪੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 105
ਓਮ, ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 106
ਓਮ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 107
ਓਮ, ਭਕਤਵਤਸਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਲੋਕ 108
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ 'ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ' (ਮਹਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਦਿਆ, ਬਲ, ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਪਾਠ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਇਹ ਨਾਮਾਵਲੀ ਦਾ ਸੁਭਾਅ
ਇਹ 108 ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ‘ॐ ਮਹਾਸ਼ਾਸਤ੍ਰੇ ਨਮਃ’ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਨਾਮ ‘ਨਮਃ’ (ਪ੍ਰਣਾਮ) ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ‘ਵਿਸ਼ਣੁ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ’ ਜਾਂ ‘ਸ਼ਿਵ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ’, ਪਰ ਇਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਸਤਾ (ਅਯੱਪਾ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸਤਾ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸੁਭਾਅ
ਇਸ ਸਟੋਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਾ ਨੂੰ ‘ਮਹਾਦੇਵਸੁਤ’ (ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ), ‘ਮਾਯਾਦੇਵੀਸੁਤ’ (ਮਾਯਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ), ‘ਵੈਸ਼ਣਵ’ ਅਤੇ ‘ਵਿਸ਼ਣੁਪੂਜਕ’ (ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਭਗਤ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਸਤਾ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਪਰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਮੋਹਿਨੀ ਅਵਤਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਹੈ।
ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪ ਅਤੇ ਗੁਣ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਾ ਨੂੰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ — ‘ਸਿੰਹਾਰੂਢ’ (ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ), ‘ਗਜਾਰੂਢ’ (ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ), ‘ਹਯਾਰੂਢ’ (ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ)। ਉਸਨੂੰ ‘ਇਕ੍ਸ਼ੁਧਨ੍ਵਿਨੇ’ (ਗੰਨੇ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ‘ਪੁਸ਼੍ਪਬਾਣ’ (ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਵਾਲਾ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
‘ਗ੍ਯਜੁਃਸਾਮਾਥਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ’ (ਚਾਰਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ) ਅਤੇ ‘ਚਤੁਃਸ਼਼੍ਟਿਕਲਾਮਯ’ (64 ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ) ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਸਤਾ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ‘ਮਹਾਸ਼ੈਵ’, ‘ਮਹਾਰੁਦ੍ਰ’, ‘ਵੈਸ਼ਣਵ’ ਅਤੇ ‘ਭੈਰਵ’ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਸ਼ੈਵ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਤੇ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਾ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।
ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵ
‘ਭਕ੍ਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਨੇ’, ‘ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਾਯ’ ਅਤੇ ‘ਭਦ੍ਰਾਯ’ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਸਤਾ ਨੂੰ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਯਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ‘ਰੋਗਹਨ੍ਤ੍ਰੇ’, ‘ਪ੍ਰਾਣਦਾਤ੍ਰੇ’ ਅਤੇ ‘ਸੰਸਾਰਤਾਪਵਿਚ੍ਛੇਤ੍ਰੇ’ (ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ) ਉਸਨੂੰ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਟੋਤਰ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਾ ਦੇ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਦਯਾਲੂ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ