सुब्रह्मण्य अष्टोत्तरशत नामावली
यो सुब्रह्मण्य देवताको १०८ नामहरूको सूची हो, जसलाई भक्तजनहरूले श्रद्धापूर्वक जप गर्छन्। यसले देवताको विभिन्न स्वरूप र शक्तिहरूको स्तुति गर्दछ।
श्लोक
ध्यान र मङ्गलाचरण
१०८ नामको जप गर्नुभन्दा पहिले भगवानको दिव्य स्वरूपको ध्यान र बीज मन्त्र।
जन्मरहित, परम शान्त, करुणामय तथा मुकुट, दिव्य हार, बाजुबन्द र मणिजडित कुण्डलहरूले सुशोभित भगवान् सुब्रह्मण्य कुमारलाई,
श्लोक ध्यान 1
छ वटा मुख र बाह्र वटा हात भएका, त्रिशूल आदि अस्त्र-शस्त्र धारण गरेका, मन्द मुस्कानले युक्त प्रसन्न मुखमण्डल भएका तथा ज्ञानीजनहरूद्वारा सदैव स्तुति गरिएका,
श्लोक ध्यान 2
माता वल्लीका प्राणनाथ, भक्तहरूलाई मनोवाञ्छित वरदान दिने, सिंहासनमा सुखपूर्वक विराजमान, करोडौँ सूर्य समान दिव्य तेज भएका तथा देवसेनाका सेनापति भगवान् गुह (कार्तिकेय) को म भक्तिपूर्वक निरन्तर ध्यान गर्दछु।
श्लोक ध्यान 3
१०८ पावन नामावली
भगवानका १०८ पावन नामहरू, जसलाई 'ॐ' र 'नमः' सहित अर्चन र जप गरिन्छ।
भगवान् स्कन्दलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 1
हृदय-गुहामा गुप्त रूपले निवास गर्ने भगवान् गुहलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 2
छ वटा मुख भएका भगवान् षण्मुखलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 3
भगवान् शिवको तेस्रो नेत्रको तेजबाट उत्पन्न हुनुभएका प्रभुलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 4
सम्पूर्ण जगतका स्वामी तथा सर्वसमर्थ प्रभुलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 5
पहेँलो र सुनौलो दिव्य कान्तिले युक्त भगवान् पिङ्गललाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 6
कृत्तिका नक्षत्ररूपी माताहरूका सुपुत्रलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 7
मयूरलाई आफ्नो वाहन बनाउनुभएका शिखिवाहनलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 8
बाह्र वटा दिव्य भुजाहरू भएका भगवान् द्विषड्भुजलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 9
बाह्र वटा दयालु नेत्रहरू भएका भगवान् द्विषण्नेत्रलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 10
परम शक्तिशाली ‘शक्ति’ नामक अस्त्र धारण गर्ने शक्तिधरलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 11
दुष्ट राक्षसहरूको संहार गर्ने पिशिताशप्रभञ्जनलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 12
तारकासुर नामक दैत्यको वध गर्ने तारकासुरसंहर्तालाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 13
असुरहरूको सैन्यशक्तिलाई नष्ट गर्ने रक्षोबलविमर्दनलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 14
ब्रह्मानन्दको दिव्य मदिरामा मग्न रहने भगवान् मत्तलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 15
परम आनन्दमा विभोर रहने भगवान् प्रमत्तलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 16
दिव्य आनन्दको पराकाष्ठामा लीन रहने भगवान् उन्मत्तलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 17
देवताहरूको सेनाको रक्षा गर्ने सुरसैन्यसुरक्षकलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 18
देवसेनाका प्रधान सेनापतिलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 19
परम ज्ञानी तथा प्रज्ञावान् स्वरूपलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 20
परम दयालु तथा कृपाका सागरलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 21
आफ्ना भक्तहरूलाई सन्तानझैँ स्नेह गर्ने भक्तवत्सललाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 22
माता उमा (पार्वती) का सुपुत्रलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 23
अमोघ शक्ति अस्त्र धारण गर्ने शक्तिधरलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 24
नित्य सनातन युवा स्वरूप भगवान् कुमारलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 25
क्रौञ्च पर्वतलाई विदीर्ण गर्ने क्रौञ्चदारणलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 26
समस्त दैवी सेनाका नायक सेनानीलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 27
अग्निको तेजबाट प्रादुर्भाव हुनुभएका अग्निजन्मालाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 28
विशाखा नक्षत्रमा प्रादुर्भूत हुनुभएका भगवान् विशाखलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 29
भगवान् शङ्करका दिव्य आत्मज (पुत्र) लाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 30
साक्षात् भगवान् शिवका पनि स्वामी तथा उपदेशक बन्नुभएका शिवस्वामीलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 31
शिवगणहरूका स्वामी गणस्वामीलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 32
सम्पूर्ण चराचर जगत्का परम स्वामी सर्वस्वामीलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 33
आदि-अन्तरहित नित्य सनातन स्वरूपलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 34
अनन्त शक्तिका भण्डार हुनुभएका अनन्तशक्तिलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 35
कहिल्यै विचलित नहुने परम स्थिर अक्षोभ्यलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 36
माता पार्वतीका परम प्रिय नन्दनलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 37
माता गङ्गाद्वारा धारण गरिएका गङ्गासुतलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 38
सरुवा (काँस) को वनमा उत्पन्न हुनुभएका शरोद्भूतलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 39
यज्ञ-यज्ञादिमा आह्वान गरिने पूज्य आहुतलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 40
अग्निदेवका दिव्य पुत्र पावकात्मजलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 41
जृम्भण (विस्तार) शक्तिका स्वरूप भगवान् जृम्भलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 42
शत्रुहरूलाई स्तम्भित पार्ने प्रजृम्भलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 43
आफ्नो अगाध प्रभाव विस्तार गर्ने उज्जृम्भलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 44
कमलमा विराजमान ब्रह्माजीद्वारा स्तुति गरिएका कमलासनसंस्तुतलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 45
ॐकार रूप एकै वर्णका प्रतीक एकवर्णलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 46
दुई वर्ण (माया र ब्रह्म) रूप द्विवर्णलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 47
तीन वर्ण (अ-उ-म अथवा त्रिगुण) स्वरूप त्रिवर्णलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 48
अत्यन्त सुन्दर तथा मनलाई हरण गर्ने सुमनोहरलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 49
चार वर्ण (वाक्का चार रूप वा चार पुरुषार्थ) स्वरूप चतुर्वर्णलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 50
पञ्चभूत वा पञ्चाक्षर स्वरूप पञ्चवर्णलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 51
समस्त प्रजा तथा सृष्टिका पालनकर्ता प्रजापतिलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 52
दिनका स्वामी तथा प्रकाशक अहस्पतिलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 53
अग्निको गर्भमा धारण हुनुभएका अग्निगर्भलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 54
शमी वृक्षको गर्भमा रहने अग्निरूपी शमीगर्भलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 55
सम्पूर्ण ब्रह्माण्डका मूल बीज विश्वरेतस्लाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 56
देवताहरूका शत्रु (राक्षसहरू) को संहार गर्ने सुरारिघ्नलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 57
पहेँलो-हरियो आभाले युक्त हरिद्वर्णलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 58
भक्तहरूको सधैँ कल्याण गर्ने शुभकरलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 59
अष्टवसु तथा समस्त ऐश्वर्यका स्वामी वसुमन्तलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 60
ब्रह्मचारी बालकको रूप धारण गर्ने वटुवेषभृत्लाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 61
सम्पूर्ण जगत्को पोषण गर्ने पूषा स्वरूपलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 62
किरणका रूपमा तेज फैलाउने गभस्तिलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 63
बुद्धि र इन्द्रियहरूका लागि अति दुर्गम तथा गम्भीर गहन स्वरूपलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 64
चन्द्रमा समान शीतल र उज्ज्वल कान्ति भएका चन्द्रवर्णलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 65
चौसट्ठी कलाहरू धारण गर्ने कलाधरलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 66
विचित्र माया शक्तिलाई धारण गर्ने मायाधरलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 67
महान् मायाका स्वामी महामायीलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 68
मोक्ष तथा परम कैवल्य स्वरूपलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 69
देवाधिदेव महादेवका सुपुत्र शङ्करात्मजलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 70
सम्पूर्ण विश्वको उत्पत्तिस्थान विश्वयोनिलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 71
कुनै पनि मापदण्डले नाप्न नसकिने अनन्त स्वरूप अमेयात्मालाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 72
तेजका परम भण्डार तेजोनिधिलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 73
समस्त रोग र दोषहरूबाट रहित अनामयलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 74
परम धाममा विराजमान परमेष्ठीलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 75
साक्षात् परब्रह्म स्वरूपलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 76
वेदहरूलाई आफ्नो गर्भमा धारण गर्ने वेदगर्भलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 77
विराट् पुरुषका दिव्य पुत्र विराट्सुतलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 78
किराँतपुत्री (पुलिन्दकन्या) माता वल्लीका पतिलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 79
महासरस्वतीको परम साधना तथा विद्याका संरक्षक महासारस्वतव्रतलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 80
शरणमा आएका भक्तहरूलाई सर्वस्व प्रदान गर्ने आश्रिताखिलदातालाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 81
काम, क्रोध आदि अन्तरिक तथा बाह्य चोरहरूको नाश गर्ने चोरघ्नलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 82
सम्पूर्ण शारीरिक तथा भव-रोगहरूलाई निर्मूल पार्ने रोगनाशनलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 83
अनन्त रूपहरू भएका अनन्तमूर्तिलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 84
परमानन्द स्वरूप आनन्दलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 85
मयूरको चिह्न भएको ध्वजा फहराउने शिखण्डीकृतकेतनलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 86
दुष्टहरूको दमन गर्ने डम्भ स्वरूपलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 87
परम प्रभावकारी परमडम्भलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 88
महातेजस्वी महाडम्भलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 89
धर्मको रक्षा गर्ने भगवान् वृषाकपिलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 90
भक्तहरूको कल्याण हेतु दिव्य कारणवश शरीर धारण गर्ने कारणोपात्तदेहलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 91
समस्त कार्य-कारण भन्दा पर रहने कारणातीतविग्रहलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 92
आफ्नो माथि अरू कोही स्वामी नभएका सर्वोच्च ईश्वर अनीश्वरलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 93
अविनाशी अमृत स्वरूपलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 94
समस्त प्राणीहरूको जीवन-शक्ति प्राण स्वरूपलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 95
प्राणायाम गर्ने योगीहरूद्वारा प्राप्त हुने प्राणायामपरायणलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 96
धर्मविरोधी तत्वहरूको संहार गर्ने विरुद्धहन्तालाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 97
आसुरी वीरहरूको विनाश गर्ने वीरघ्नलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 98
रातो र कालो मिश्रित दिव्य कण्ठ भएका रक्तश्यामगललाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 99
शिवजी समान नीलो-कालो कण्ठ भएका श्यामकन्धरलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 100
सर्वोत्कृष्ट तथा महान् स्वरूप महतलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 101
परब्रह्म स्वरूप सुब्रह्मण्यलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 102
हृदय-गुहामा प्रेमपूर्वक बास गर्ने गुहप्रीतलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 103
ब्रह्मनिष्ठ तथा वेदवेदाङ्गका ज्ञाता ब्रह्मण्यलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 104
ब्राह्मण तथा ज्ञानीजनहरूलाई अत्यन्त प्रिय लाग्ने ब्राह्मणप्रियलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 105
केवल वेदहरूद्वारा मात्र पूर्ण रूपले जान्न सकिने वेदवेद्यलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 106
कहिल्यै नाश नहुने अक्षय फल प्रदान गर्ने अक्षयफलप्रदलाई नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 107
माता वल्ली र माता देवसेनासहित विराजमान भगवान् श्री सुब्रह्मण्य स्वामीलाई म भक्तिपूर्वक नमस्कार गर्दछु।
श्लोक 108
समापन र फलश्रुति
पाठको पूर्णाहुति, ईश्वर समर्पण र फलश्रुति।
यस प्रकार श्री सुब्रह्मण्य अष्टोत्तरशत नामावली सम्पूर्ण भयो।
श्लोक समापनम्
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो सुब्रह्मण्य (मुरुगन/कार्तिकेय) देवताको १०८ नामहरूको पवित्र संग्रह हो। यो मुख्यतः शैव परम्परा र स्कन्द पुराणसँग सम्बन्धित छ, र दक्षिण भारतमा विशेष गरी मुरुगन भक्तहरूद्वारा दैनिक पूजा, ध्यान र जपमा प्रयोग गरिन्छ। प्रत्येक नामले देवताको कुनै न कुनै गुण, रूप वा शक्तिलाई झल्काउँछ, र यसको पाठले भक्तलाई आशीर्वाद, सुरक्षा र आध्यात्मिक उन्नति प्रदान गर्ने विश्वास गरिन्छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
संरचना
यो 'सुब्रह्मण्य अष्टोत्तरशत नामावली' हो, जसमा भगवान् सुब्रह्मण्य (मुरुगन) का १०८ नामहरू क्रमबद्ध रूपमा दिइएका छन्। 'अष्टोत्तरशत' को अर्थ १०८ (१०० + ८) हुन्छ, जुन हिन्दू धर्ममा अत्यन्त पवित्र सङ्ख्या मानिन्छ। प्रत्येक नामको अन्तमा 'नमः' जोडिएको छ, जसले श्रद्धापूर्वक प्रणाम गर्ने भाव व्यक्त गर्दछ।
ध्यान श्लोक
सुरुका तीन श्लोकहरू ध्यानको लागि हुन्, जहाँ भगवान् सुब्रह्मण्यको रूप वर्णन गरिएको छ—छ मुख, बाह्र हात, हातमा शूल आदि अस्त्र, सिंहासनमा विराजमान, र कोटि सूर्यको समान तेज। यसले भक्तलाई ध्यान गर्दा मूर्त स्वरूपको कल्पना गर्न सहयोग पुर्याउँछ।
नामहरूको विविधता
यस स्तोत्रमा भगवान्का विभिन्न पक्षहरू झल्किन्छन्—उनको जन्म (अग्निजन्म, गङ्गासुत, शिवपुत्र), पराक्रम (तारकासुरसंहर्ता, क्रौञ्चदारण), वाहन (शिखिवाहन अर्थात् मयूरवाहन), र वैवाहिक सम्बन्ध (वल्लीदेवीप्राणनाथ, देवसेनापति)। यसले उनलाई एकैसाथ योद्धा, पुत्र, पति र देवसेनाको सेनापतिको रूपमा चित्रित गर्दछ।
पौराणिक सन्दर्भ
धेरै नामहरू पौराणिक कथाहरूसँग जोडिएका छन्। जस्तै, 'कृत्तिकासूनवे'—उनलाई कृत्तिका (प्लीएड्स) तारा समूहका छ दिदीबहिनीले हुर्काएकोले यो नाम रह्यो। 'शरोद्भूताय'—उनी शिवको तेस्रो आँखाबाट निस्केको अग्निबाट उत्पन्न भएको कथा सम्झाउँछ। 'पुलिन्दकन्याभर्त्रे'—उनले आदिवासी कन्या वल्लीसँग विवाह गरेको सन्दर्भ हो।
१०८ को महत्त्व
हिन्दू परम्परामा १०८ नामहरूको पाठ विशेष फलदायी मानिन्छ। यस स्तोत्रलाई नियमित रूपमा पढ्दा भगवान् सुब्रह्मण्यको कृपा प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास छ। अन्तिम नाम 'वल्ली देवसेनासमेत श्री सुब्रह्मण्यस्वामिने नमः' ले दुवै पत्नीहरूसहितको पूर्ण स्वरूपलाई प्रणाम गर्दछ, जसले स्तोत्रको समापन गराउँछ।
Murugan
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित