श्रीसुब्रह्मण्यभुजङ्गम् (भगवान् सुब्रह्मण्यको स्तोत्र)

सदा बालरूप भए पनि विघ्नरूपी पर्वतको नाश गर्ने, ठूलो हात्तीको मुख भए पनि पाँच मुख भएको सिंहसरह पूजनीय, ब्रह्मा र इन्द्र आदिले खोज्ने, गणेश नाम भएको, कल्याणकारी मूर्तिले मेरो लागि समृद्धि प्रदान गरून्।

म शब्द जान्दिन, अर्थ जान्दिन, पद्य जान्दिन, गद्य जान्दिन। तर एक मात्र चैतन्यस्वरूप, छ मुख भएको त्यो देवता मेरो हृदयमा प्रकाशित हुन्छ, र मेरो मुखबाट अचम्मको रूपमा वाणीहरू निस्कन्छन्।

मयूरमा आरूढ, महावाक्यहरूमा गूढ, मनोहारी शरीर भएको, ठूलो चित्तको घर, पृथ्वीका देवताहरूमा देव, महान् वेदको भाव, महादेवको बालक, लोकपाललाई म भजन गर्छु।

"जब मेरो सन्निधानमा मानिसहरू आउँछन्, तब तिनीहरू तुरुन्तै जन्म-मृत्युको सागर पार गर्छन्" भनी संकेत गर्दै समुद्रको किनारमा बस्ने, पवित्र, पराशक्तिको पुत्रलाई म स्तुति गर्छु।

"जसरी समुद्रका ठूला-ठूला छालहरू लय हुन्छन्, त्यसरी नै मेरो सन्निधिमा सेवा गर्नेहरूको सबै विपत्तिहरू नाश हुन्छन्" भनी मानिसहरूलाई छालहरूको पङ्क्ति देखाउने, त्यस गुहालाई म सधैं हृदयकमलमा भावना गर्छु।

"मेरो बासस्थान भएको पहाडमा जो मानिसहरू चढ्छन्, तिनीहरू त्यसबेला पहाडमा चढेर राजत हुन्छन्" भनी बोल्दै गन्धशैलमा आरूढ, त्यो छ मुख भएको देवता मेरो लागि सधैं आनन्ददायी होस्।

ठूलो समुद्रको किनारमा, ठूलो पापको चोर, मुनिहरूको अनुकूल, सुगन्ध नामको पहाडमा, गुफामा बस्ने, आफ्नै प्रकाशले चम्कने, जनताको पीडा हरण गर्ने, त्यस गुहालाई हामी शरण लिन्छौं।

चम्किरहेको सुनको घरमा, मानिसहरूको कामना पूरा गर्ने, फूलहरूको समूहले ढाकिएको माणिक्यको मञ्चमा, उदाइरहेको हजारौं सूर्यसरह प्रकाश भएको, कार्तिकेय, देवताको स्वामीलाई म सधैं भावना गर्छु।

रण गर्ने हंसजस्तो, अत्यन्तै सुन्दर र रातो, मनोहारी लावण्यरूपी अमृतले भरिएको, हे स्कन्द! मेरो मनरूपी भ्रमर, भवको क्लेशले तप्त भएको, तपाईंको पादपद्ममा सधैं आनन्दित होस्।

सुनको जस्तो दिव्य वस्त्रले प्रकाशित, झन्कने घुङ्गुरु र मेखलाले शोभित, चम्किरहेको सुनको पट्टीले विद्योतमान, हे स्कन्द! तपाईंको चम्किरहेको कटि भागलाई म भावना गर्छु।

पुलिन्द देशकी कन्याको घना र उच्च स्तनको आलिङ्गनमा आसक्त भएर काश्मीरी केशरको राग भएको, हे तारकासुरको शत्रु! आफ्ना भक्तहरूको रक्षाको लागि सधैं स्नेहयुक्त, तपाईंको वक्षस्थललाई म नमस्कार गर्छु।

ब्रह्माले पनि दण्ड दिने, आफ्नो लीलाले अण्डाहरू धारण गर्ने, हात्तीको सुँडलाई निरस्त गर्ने, शत्रुहरूको लागि कालदण्डसरह, इन्द्रका शत्रुहरूको समूहलाई नाश गर्ने, जगत्को रक्षामा निपुण, तपाईंका प्रचण्ड बाहुदण्डहरूलाई म सधैं शरण लिन्छु।

यदि सधैं शरद ऋतुका छ वटा चन्द्रमाहरू हुन्, र ती सबै दिशामा उदाइरहेका र स्थित होऊन्, र सधैं पूर्णबिम्ब र कलङ्करहित होऊन्, तब मात्र, हे स्कन्द! म तपाईंका मुखहरूसँग तिनीहरूको समानता बताउन सक्छु।

चम्किरहेको मन्द हाँसोले हंसजस्ता, चञ्चल कटाक्षहरूको पङ्क्तिले भ्रमरसमूहजस्तै उज्ज्वल, अमृत बगाउने बिम्बाफलजस्तो ओठ भएका, हे ईशपुत्र! तपाईंका छ वटा कमलजस्ता मुखहरूलाई म हेर्छु।

विशाल, कानसम्म लामो, निरन्तर दया बगाउने, बाह्र वटा आँखाहरूमध्ये, ममाथि एक पटक पनि अलिकति कटाक्ष पर्न गयो भने, हे दयालु! तपाईंलाई के नै हानि हुन्छ र?

"तिमी मेरो पुत्रको अङ्गबाट उत्पन्न भयौ, जीव" भनी छ पटक मन्त्र जप्दै, ईश्वरले आनन्दपूर्वक सुँघ्ने, जगत्को भार धारण गर्ने, हे जगन्नाथ! ती मुकुटले उज्ज्वल शिरहरूलाई मेरो नमस्कार छ।

चम्किरहेको रत्नको केयूर र हारले सुशोभित, चलिरहेको कुण्डलको शोभाले गाला चम्किरहेको, कटिमा पीतवस्त्र, हातमा सुन्दर शक्ति भएको, पुरारि (शिव) को पुत्र मेरो अगाडि प्रकट होस्।

"यहाँ आऊ, बाबु" भनी हात फैलाएर, आदरपूर्वक शङ्करले माताको काखबाट बोलाउँदा, तुरुन्तै उफ्रेर पितालाई शरण लिने, हरले अँगालो हालेको गात्र भएको, त्यस बालमूर्ति कुमारलाई म भजन गर्छु।

हे कुमारेशका पुत्र! हे गुह! हे स्कन्द! हे सेनापति! हे शक्तिपाणि! हे मयूरारूढ! हे पुलिन्दकी पुत्रीका प्रिय! हे भक्तहरूको पीडा हरण गर्ने! हे प्रभो! हे तारकासुरको शत्रु! तपाईंले मलाई सधैं रक्षा गर्नुहोस्।

शान्त इन्द्रिय भएको, नष्ट संज्ञा भएको, विचेष्टित, कफ उड्किरहेको मुख, भयले काँपिरहेको शरीर, मृत्युको मुखमा, अनाथ म हुँदा, हे दयालु गुह! तपाईं तुरुन्तै मेरो अगाडि आउनुहोस्।

यमराजका दूतहरू, क्रोधित भएर "जला, काट, टुक्रा पार" भनी मलाई धम्काइरहेका बेला, तपाईं मयूरमा चढेर "नडराऊ" भन्दै, शक्ति हातमा लिएर मेरो अगाडि तुरुन्तै आउनुहोस्।

तपाईंको पाउमा बारम्बार ढोगेर, प्रणाम गरेर, प्रभो! धेरै पटक प्रार्थना गर्छु। हे कृपाको सागर! त्यसबेला म केही भन्न सक्दिन। कृपया अन्तिम समयमा अलिकति पनि उपेक्षा नगर्नुहोस्।

हजारौं अण्डा खाने, शूर नामको तारकासुर र सिंहमुखी दैत्य तपाईंले मार्नुभयो। तर मेरो हृदयभित्र रहेको एक मानसिक क्लेशलाई तपाईं मार्नुहुन्न। हे प्रभो! म के गरूँ, कहाँ जाऊँ?

म सधैं दुःखको भारले थिचिएको छु। तपाईं दीनबन्धु हुनुहुन्छ। तपाईं बाहेक अरू कसैसँग माग्दिन। भक्तिमा बाधा र सधैं पीडा दिने मेरो यो मानसिक व्यथालाई, हे उमापुत्र! तुरुन्तै नाश गर्नुहोस्।

अपस्मार, कुष्ठ, क्षय, अर्श, प्रमेह, ज्वर, उन्माद, गुल्म आदि ठूला रोगहरू, र सबै पिशाचहरू, तपाईंको पत्रभूति (भस्म) लाई हेरेर, हे तारकासुरको शत्रु! क्षणभरमै भाग्छन्।

मेरो दृष्टिमा स्कन्दको मूर्ति, श्रवणमा स्कन्दको कीर्ति, मुखमा सधैं पवित्र तपाईंको चरित्र, हातमा तपाईंको कार्य, शरीर तपाईंको सेवक, हे गुह! मेरा सम्पूर्ण भावहरू तपाईंमा लीन होऊन्।

मुनिहरूको वा भक्तियुक्त मानिसहरूको अभीष्ट पूरा गर्ने देवता सर्वत्र छन्। तर अन्त्यज मानिसहरूको पनि स्वार्थ पूरा गर्नमा, गुह बाहेक अर्को देवता म जान्दिन, जान्दिन।

मेरो स्त्री, छोराछोरी, बन्धुवर्ग, पशु, वा पुरुष, वा स्त्री, घरमा जो मेरा छन्, ती सबैले तपाईंलाई पूजा गर्ने, नमस्कार गर्ने, स्तुति गर्ने, र स्मरण गर्ने होऊन्, हे कुमार!

मृग, पक्षी, दुष्ट कीराहरू, र मेरो शरीरमा बाधा दिने रोगहरू, तपाईंको शक्तिको तीक्ष्ण अग्रले भिन्न भएर, हे क्रौञ्चपर्वत चूर्ण गर्ने! ती सबै टाढा नष्ट होऊन्।

हे देवसेनाधिनाथ! आमा र बुबाले आफ्नो पुत्रको अपराध सहन गर्दैनन् र? म अति बालक छु, तपाईं लोकको पिता हुनुहुन्छ। हे महेश! मेरा सबै अपराधहरू क्षमा गर्नुहोस्।

हे मयूर! तपाईंलाई नमस्कार। हे शक्ति! तपाईंलाई पनि नमस्कार। हे बोका! तपाईंलाई नमस्कार। हे कुक्कुट! तपाईंलाई नमस्कार। हे समुद्र! तपाईंलाई नमस्कार। हे समुद्रदेश! तपाईंलाई नमस्कार। हे स्कन्दमूर्ति! फेरि तपाईंलाई नमस्कार, नमस्कार।

हे आनन्दको भूमि! जय होस्। हे अपार धाम! जय होस्। हे अमोघ कीर्ति! जय होस्। हे आनन्दमूर्ति! जय होस्। हे आनन्दको सागर! जय होस्। हे अशेष बन्धु! जय होस्। हे मुक्तिदाता ईशको पुत्र! तपाईं सधैं विजयी हुनुहोस्।

भुजङ्ग नामको छन्दले रचिएको यो स्तव जसले भक्तिपूर्वक पढ्छ, गुहलाई प्रणाम गरेर, त्यो मानिसले असल पुत्र, स्त्री, धन, लामो आयु प्राप्त गर्छ, र अन्तमा स्कन्दको सायुज्य (एकताको मुक्ति) पाउँछ।

यति श्रीमच्छङ्करभगवतद्वारा रचित श्रीसुब्रह्मण्यभुजङ्ग स्तोत्र सम्पूर्ण भयो।