శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య భుజంగ స్తోత్రం
ఇది ఆది శంకరాచార్యులు రచించిన శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామిని స్తుతించే భక్తి స్తోత్రం. భుజంగ ప్రయాత ఛందస్సులో 33 శ్లోకాలతో కూడిన ఈ స్తోత్రం, స్వామి యొక్క అనుగ్రహం, రక్షణ మరియు మోక్షాన్ని ప్రార్థిస్తుంది.
శ్లోకాలు
ఎల్లప్పుడు బాలరూపిణి అయినప్పటికీ విఘ్నములను అను పర్వతమును ఖండించునది, గొప్ప ఏనుగు ముఖము కలిగినప్పటికీ పంచముఖములతో (శివునితో) సమానముగా గౌరవింపబడునది, బ్రహ్మ ఇంద్రుడు మొదలగువారిచే వెదకబడునది, గణేశ అను పేరు కలిగినది, కల్యాణమూర్తి అయిన ఆ దేవి నాకు సంపదలను ప్రసాదించుగాక.
శ్లోకం 1
శబ్దమును నేనెరుగను, అర్థమును నేనెరుగను, పద్యమును నేనెరుగను, గద్యమును నేనెరుగను. చైతన్యమాత్రుడు, షణ్ముఖుడు అయిన పరమేశ్వరుడు నా హృదయమున ప్రకాశించుచుండగా, నా ముఖమునుండి వాక్కులు వెలువడుచున్నవి - ఇది ఆశ్చర్యకరము.
శ్లోకం 2
నెమలిపై అధిరోహించినవాడు, మహావాక్యములలో గూఢముగా ఉండువాడు, మనోహరమైన దేహము కలవాడు, గొప్ప చిత్తమునకు నివాసమైనవాడు, భూమికి దేవుడు, మహావేదముల భావమైనవాడు, మహాదేవుని బాలుడు, లోకపాలకుడు అయిన ఆ సుబ్రహ్మణ్యుని నేను భజించెదను.
శ్లోకం 3
"నా సన్నిధికి వచ్చిన మానవులు అప్పుడే సంసారసాగరమును దాటినవారు అగుదురు" అని సూచించుచు సముద్రతీరమున ఉన్న ఆ పవిత్రుడు, పరాశక్తి పుత్రుడు అయిన సుబ్రహ్మణ్యుని నేను స్తుతించెదను.
శ్లోకం 4
సముద్రమున ఎత్తైన అలలు లయమగునట్లు, నన్ను సేవించువారి సన్నిధిలో ఆపదలు కూడా లయమగును - అని మానవులకు అలల పంక్తులను చూపించు ఆ గుహుని (సుబ్రహ్మణ్యుని) నేను ఎల్లప్పుడు నా హృదయకమలమున ధ్యానించెదను.
శ్లోకం 5
"నా నివాసమైన పర్వతమును ఎక్కిన మానవులు అప్పుడు ఆ పర్వతమును అధిరోహించినవారై ప్రకాశింతురు" అని చెప్పుచున్నట్లు గంధశైలమును అధిరోహించిన ఆ షణ్ముఖ దేవుడు నాకు ఎల్లప్పుడు ఆనందమును ప్రసాదించుగాక.
శ్లోకం 6
గొప్ప సముద్రతీరమున, గొప్ప పాపములను హరించునది, మునీంద్రులకు అనుకూలమైనది, సుగంధ అను పేరు గల పర్వతమున, గుహయందు వసించువాడు, స్వయంప్రకాశముతో ప్రకాశించువాడు, జనుల బాధలను హరించువాడు అయిన ఆ గుహుని (సుబ్రహ్మణ్యుని) ఆశ్రయించెదము.
శ్లోకం 7
ప్రకాశించు స్వర్ణమయ గృహమున, మానవుల కోరికలను ఫలించు, పుష్పసమూహములచే ఆవరింపబడిన మాణిక్యమంచముపై, ఉదయించు వేలకొలది సూర్యులతో సమానమైన ప్రకాశము కలిగిన, ఆ కార్తికేయుని, దేవేంద్రుని నేను ఎల్లప్పుడు ధ్యానించెదను.
శ్లోకం 8
మ్రోగుచున్న హంసలు కలిగిన, మనోజ్ఞమైన, అత్యంత ఎరుపైన, మనోహరమైన లావణ్యము అను అమృతముతో నిండిన, స్కందా! నీ పాదపద్మమున నా మనస్సు అను భ్రమరము, సంసారక్లేశముచే తపించి, ఎల్లప్పుడు ఆనందించుగాక.
శ్లోకం 9
బంగారు వర్ణముతో ప్రకాశించు దివ్య వస్త్రములతో ప్రకాశించునది, ధ్వనించు గజ్జెల మేఖలతో శోభిల్లునది, ప్రకాశించు బంగారు పట్టుతో విద్యుత్తుతో ప్రకాశించునది, స్కందా! నీ ప్రకాశించు నడుమును నేను ధ్యానించెదను.
శ్లోకం 10
పులింద రాజకుమారి (వల్లి) యొక్క సాంద్రమైన, ఉన్నతమైన స్తనముల ఆలింగనమున ఆసక్తి చేత కాశ్మీర కుంకుమము అంటినట్లు ఎరుపెక్కిన, తారకాసురుని సంహరించిన ఓ ప్రభూ! నీ భక్తులను రక్షించుటయందు ఎల్లప్పుడు ప్రేమ కలిగిన నీ వక్షస్థలమును నేను నమస్కరించెదను.
శ్లోకం 11
బ్రహ్మచే నియమింపబడిన దండనలు కలవారు, తమ లీలచే అండములను ధరించినవారు, ఇంద్రుని ఏనుగు తొండమును ఖండించినవారు, శత్రువులకు కాలదండనలు వంటివారు, ఇంద్రుని శత్రువుల సమూహమును సంహరించినవారు, జగత్తును రక్షించుటయందు సమర్థులు అయిన నీ ప్రచండ బాహుదండములను నేను ఎల్లప్పుడు ఆశ్రయించెదను.
శ్లోకం 12
ఎల్లప్పుడు శరత్కాలపు చంద్రులు ఆరుగురు ఉదయించి, సమస్త దిక్కులలో స్థితులై, ఎల్లప్పుడు పూర్ణబింబములై, కళంకములు లేనివారై ఉండినచో, అప్పుడు స్కందా! నీ ముఖములతో సామ్యమును చెప్పెదను.
శ్లోకం 13
ప్రకాశించు మందహాసములతో కూడిన హంసలు వంటివి, చంచలమైన కటాక్షముల అను భ్రమరముల సమూహముచే ప్రకాశించునవి, అమృతమును స్రవించు బింబాధరములు కలిగినవి, ఈశుని పుత్రుడా! నీ షణ్ముఖ కమలములను నేను చూచెదను.
శ్లోకం 14
విశాలములైన, చెవులవరకు పొడవైన, ఎడతెగని దయను స్రవించు, పన్నెండు నేత్రములలో, నాయందు ఒక్కసారి ఈషత్కటాక్షము పడినచో, దయాశీలుడా! నీకు ఏమి నష్టము వచ్చును?
శ్లోకం 15
"నా పుత్రుని అంగమునుండి పుట్టినవాడా! జీవించు" అని ఆరు విధములుగా మంత్రమును జపించుచు, ఈశ్వరుడు ఆనందముతో వాసన చూచు శిరస్సులు, జగద్భారమును భరించువారు, జగన్నాథా! కిరీటములచే ప్రకాశించు ఆ శిరస్సులకు నమస్కారము.
శ్లోకం 16
ప్రకాశించు రత్నముల కేయూరములు, హారములచే శోభించువాడు, చలించు కుండలముల శోభచే గండస్థలము ప్రకాశించువాడు, నడుమున పీతాంబరము ధరించినవాడు, చేత శోభించు శక్తి ఆయుధము కలవాడు, పురారి (శివుని) పుత్రుడు నా ముందు ప్రకాశించుగాక.
శ్లోకం 17
"ఇటు రమ్ము, వత్సా!" అని చేతులు చాచి, ఆదరముతో పిలుచుచున్న శంకరుని వైపు, తల్లి ఒడిలోనుండి ఉత్సాహముగా లేచి, తండ్రిని ఆశ్రయించు కుమారుని, హరుని ఆలింగనము పొందిన దేహము కలవానిని, బాలమూర్తిని నేను భజించెదను.
శ్లోకం 18
కుమారేశ్వరుని పుత్రుడా! గుహా! స్కందా! సేనాపతీ! శక్తిపాణీ! మయూరాధిరూఢా! పులింద రాజకుమారి (వల్లి) యొక్క ప్రియుడా! భక్తుల బాధలను హరించువాడా! ప్రభూ! తారకారీ! ఎల్లప్పుడు నన్ను రక్షించుము.
శ్లోకం 19
ఇంద్రియములు శాంతించిన, స్మృతి తప్పిన, చలనము లేని, కఫమును కక్కు ముఖము కలిగిన, భయముచే వణుకు అవయవములు కలిగిన, మరణమునకు సిద్ధమైన, నిస్సహాయుడనైన నాకు ఆ సమయమున, దయాశీలుడా! గుహా! నీవు శీఘ్రముగా నా ముందు ప్రత్యక్షమగుము.
శ్లోకం 20
యముని దూతలు ఉగ్రులై, కోపముతో "దహించుము, ఖండించుము, భేదించుము" అని నన్ను బెదిరించుచుండగా, నీవు నెమలిని ఎక్కి, "భయపడకుము" అని చెప్పుచు, శక్తిపాణివై నా ముందు శీఘ్రముగా రమ్ము.
శ్లోకం 21
నీ పాదములకు అనేకసార్లు నమస్కరించి, పతనమై, ప్రభూ! ప్రసన్నుని చేసి, అనేకసార్లు ప్రార్థించెదను. కృపాసాగరా! ఆ సమయమున నేను చెప్పలేను. కార్యాంతకాలమున ఏమాత్రము ఉపేక్ష చేయకుము.
శ్లోకం 22
వేయి అండములను భుజించు తారకాసురుడు, శూరుడు అను పేరు గలవాడు, సింహముఖుడు అను రాక్షసుడు నీచే సంహరింపబడిరి. నా అంతర్హృదయమున ఉన్న మనఃక్లేశమును ఒక్కదానిని మాత్రము నీవు సంహరింపవు. ప్రభూ! నేనేమి చేయుదును? ఎక్కడికి పోదును?
శ్లోకం 23
నేను ఎల్లప్పుడు దుఃఖభారముచే క్రుంగిపోయినవాడను. నీవు దీనబంధుడవు. నీకంటే వేరొకరిని వేడను. భవద్భక్తికి విరోధమైన, ఎల్లప్పుడు బాధను కలిగించు నా మనోవ్యధను, ఓ ఉమాసుతా! నీవు శీఘ్రముగా నశింపజేయుము.
శ్లోకం 24
అపస్మారము, కుష్ఠు, క్షయ, అర్శస్సు, ప్రమేహము, జ్వరము, ఉన్మాదము, గుల్మము మొదలగు గొప్ప రోగములు, పిశాచములు మొదలగు సర్వము నీ విభూతిని చూచి క్షణములో పారిపోవును, ఓ తారకారీ!
శ్లోకం 25
నా దృష్టియందు స్కందమూర్తి, నా వినికిడియందు స్కందకీర్తి, నా ముఖమున ఎల్లప్పుడు పవిత్రమైన ఆ చరిత్రము, నా చేతియందు ఆయన కార్యము, నా శరీరము ఆయన సేవకము, ఓ గుహా! నా సమస్త భావములు ఆయనయందు లీనమగుగాక.
శ్లోకం 26
మునులకు లేదా భక్తిగల మానవులకు అభీష్టములను ప్రసాదించు దేవతలు సర్వత్ర ఉన్నారు. కాని అంత్యజులైన మానవులకు కూడా స్వార్థమును ప్రసాదించుటయందు గుహుని కంటే వేరొక దేవుడు నాకు తెలియదు, తెలియదు.
శ్లోకం 27
భార్య, పుత్రులు, బంధువర్గము, పశువు లేదా పురుషుడు లేదా స్త్రీ, నా గృహమున ఎవరైనా, నిన్ను యజించువారు, నమస్కరించువారు, స్తుతించువారు, స్మరించువారు అగుదురు గాక, ఓ కుమారా!
శ్లోకం 28
మృగములు, పక్షులు, దంశకములు (కీటకములు) మొదలగు దుష్టములు, అట్లే నా అంగమున బాధించు రోగములు, నీ శక్తి అను తీక్ష్ణమైన అగ్రముచే భేదింపబడి, దూరమున నశించుగాక, ఓ క్రౌంచశైలమును ఖండించినవాడా!
శ్లోకం 29
తల్లి తండ్రి తమ పుత్రుని అపరాధమును సహించరా? ఓ దేవసేనాధినాథా! నేను అతిబాలుడను, నీవు లోకతాతవు. ఓ మహేశా! నా సమస్త అపరాధమును క్షమించుము.
శ్లోకం 30
నెమలికి నమస్కారము, నీకు శక్తికి కూడా నమస్కారము. ఛాగమునకు (మేకకు) నమస్కారము, కుక్కుటమునకు (పుండ్రకేశికి) నమస్కారము. సముద్రమునకు నమస్కారము, సముద్రదేశమునకు (సముద్రతీరమునకు) నమస్కారము. పునః పునః స్కందమూర్తీ! నీకు నమస్కారము, నమస్కారము.
శ్లోకం 31
జయానందభూమన్! జయాపారధామన్! జయామోఘకీర్తే! జయానందమూర్తే! జయానందసింధో! జయాశేషబంధో! జయ త్వం సదా ముక్తిదానేశసూనో!
శ్లోకం 32
భుజంగము అను వృత్తముతో రచింపబడిన ఈ స్తోత్రమును భక్తితో కూడి, గుహునికి నమస్కరించి పఠించు మానవుడు, సత్పుత్రులను, భార్యను, ధనమును, దీర్ఘాయువును పొంది, అంతమున స్కందసాయుజ్యమును పొందును.
శ్లోకం 33
ఇది శ్రీమచ్ఛంకరభగవత్ కృతమైన శ్రీసుబ్రహ్మణ్యభుజంగము సంపూర్ణము.
శ్లోకం 34
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ప్రతిరోజూ లేదా శుభ తిథులలో (ఏకాదశి, పూర్ణిమ)
బ్రహ్మ ముహూర్తం (ఉదయం 4 - 6) లేదా సంధ్యా సమయం
నెయ్యి దీపం, ధూపం, తాజా పువ్వులు, నైవేద్యం
- మనశ్శాంతి, ఆత్మిక ఉన్నతి, ఇంట్లో అనుకూల శక్తి
నేపథ్యం
ఈ స్తోత్రం సాంప్రదాయకంగా ఆది శంకరాచార్యులచే రచించబడినదిగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి (కుమారస్వామి, కార్తికేయుడు) యొక్క మహిమను కీర్తించే భక్తి ప్రధానమైన స్తోత్రం. 'భుజంగ' అనే పదం ఇక్కడ ఛందస్సును సూచిస్తుంది - ఈ స్తోత్రం భుజంగ ప్రయాత అనే మీటరులో రచించబడింది, ఇది సర్పం యొక్క చలనాన్ని పోలి ఉంటుంది. భక్తులు దీనిని ప్రతిరోజూ లేదా ప్రత్యేక పూజల సమయంలో పఠించి, స్వామి యొక్క ఆశీర్వాదం, రక్షణ మరియు కష్టాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Adi Shankaracharya · Classical Philosopher-Saint · 8th century CE, Kaladi (Kerala)
A philosopher and monk born in Kaladi, Kerala, credited with systematizing Advaita Vedanta (non-dual philosophy) and establishing four monastic seats (mathas) across India. Alongside his commentaries on the Upanishads and Brahma Sutras, he composed numerous devotional hymns to various deities in classical Sanskrit.
Adi Shankaracharya యొక్క మరిన్ని
మీకు తెలుసా?
రచయిత మరియు ఛందస్సు
ఈ స్తోత్రం ఆది శంకరాచార్యులచే రచించబడింది. ఇది 'భుజంగ' (పాము) అనే ఛందస్సులో ఉంది – ఈ ఛందస్సు పాము కదలికను అనుకరిస్తూ, ప్రతి పాదం చివర 'గ' గణంతో ముగుస్తుంది. మొత్తం 33 శ్లోకాలు ఉన్నాయి.
దేవతా స్వరూపం
ఈ స్తోత్రంలో వర్ణించబడిన సుబ్రహ్మణ్యస్వామి (కార్తికేయుడు) ఆరు ముఖాలు (షణ్ముఖుడు), పన్నెండు కన్నులు, నెమలి వాహనం, శక్తి ఆయుధం కలిగి ఉంటాడు. ఇతనికి దేవసేన మరియు వల్లి అనే ఇద్దరు భార్యలు ఉన్నారు – వల్లి పులింద (వేటగాడు) జాతి కుమార్తె అని శ్లోకం 11లో చెప్పబడింది.
పౌరాణిక నేపథ్యం
ఈ స్తోత్రం స్కందుని జననం, తారకాసుర సంహారం వంటి కథలను సూచిస్తుంది. శ్లోకం 23లో 'తారకుడు' మరియు 'సింహవక్త్రుడు' అనే రాక్షసులను స్కందుడు సంహరించినట్లు ప్రస్తావించబడింది. శివుని నుండి జన్మించిన ఈ దేవుడు దేవతల సేనాధిపతి (సేనాపతి) అయ్యాడు.
భక్తి భావం మరియు ఫలశ్రుతి
ఈ స్తోత్రం మరణ సమయంలో దేవుని శరణు కోరుతూ (శ్లోకాలు 19-21) రచించబడింది. శ్లోకం 25 ప్రకారం, స్కందుని పాదాల నుండి వచ్చే విభూతిని చూడగానే రోగాలు, పిశాచాలు పారిపోతాయి. చివరి శ్లోకం (32) ఈ స్తోత్రాన్ని భక్తితో పఠించిన వారికి సత్సంతానం, సంపద, దీర్ఘాయువు మరియు అంతిమంగా స్కంద సాయుజ్యం (ఐక్యం) లభిస్తుందని చెప్పింది.
ప్రత్యేకత
శ్లోకం 27లో, 'నృణామంత్యజానామపి స్వార్థదానే గుహాద్దేవమన్యం న జానే న జానే' అని – అంటే అంత్యజులైన వారికి కూడా సుబ్రహ్మణ్యస్వామి తప్ప మరొక దేవుడు లేడని భక్తుడు ఘోషించాడు. ఇది ఈ స్తోత్రం యొక్క సార్వజనీన భక్తి భావాన్ని చూపిస్తుంది.
Murugan
హిందూ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది
