श्रीसुब्रह्मण्यपञ्चरत्नम्
यो स्तोत्र भगवान् सुब्रह्मण्य (कार्तिकेय) को पाँच रत्नहरू (पञ्चरत्न) जस्ता अमूल्य श्लोकहरूको संग्रह हो। यसलाई भक्तिपूर्वक पाठ गर्दा भक्तहरूले मनोवाञ्छित फल प्राप्त गर्छन् र अन्त्यमा भगवान् सुब्रह्मण्यको समीपता प्राप्त गर्छन्।
श्लोक
छह मुख भएका, शरीरमा चन्दन लगाइएका, विशाल वक्षस्थल भएका, दिव्य मयूरलाई वाहनका रूपमा राख्ने, रुद्रका पुत्र तथा देवलोकका स्वामी ब्रह्मण्यदेवलाई म शरण ग्रहण गर्दछु।
श्लोक 1
तेजले देदीप्यमान, सबै देवताहरूले वन्दना गर्ने, कुमारधारा नदीको किनारमा रहेको मन्दिरमा विराजमान, कामदेवजस्तो रूप तथा मनोहर शरीर भएका ब्रह्मण्यदेवलाई म शरण ग्रहण गर्दछु।
श्लोक 2
बाह्र भुजा र बाह्र दिव्य आँखा भएका, वेदत्रयी नै शरीररूप भएका, त्रिशूल र तरवार धारण गर्ने, आदिशेषको अवतार तथा सुन्दर रूप भएका ब्रह्मण्यदेवलाई म शरण ग्रहण गर्दछु।
श्लोक 3
देवताहरूका शत्रुहरूसँगको घोर युद्धमा सुशोभित हुने, देवताहरूमध्ये उत्तम, शक्ति (भाला) धारण गर्ने कुमार, सुन्दर धार भएको शक्ति नामक अस्त्रले सुशोभित हात भएका ब्रह्मण्यदेवलाई म शरण ग्रहण गर्दछु।
श्लोक 4
इच्छित अर्थको सिद्धि दिने, शिवका पुत्र, मीठो अन्न प्रदान गर्ने, ब्राह्मणहरूका लागि कामधेनुसरह, गङ्गाबाट उत्पन्न र सबै मानिसका लागि अनुकूल ब्रह्मण्यदेवलाई म शरण ग्रहण गर्दछु।
श्लोक 5
जसले भक्तिपूर्वक आफ्नो मन ब्रह्मण्यदेवमा केन्द्रित गरेर यो पाँच श्लोकात्मक स्तोत्र पढ्छ, उसले पृथ्वीमा जे-जे इच्छित भोगहरू छन्, ती सबै प्राप्त गर्दछ; अन्तमा ऊ हर्षपूर्वक गुह (कार्तिकेय) सँगको साम्य (सायुज्य) नै प्राप्त गर्दछ।
श्लोक 6
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो स्तोत्र हिन्दू धर्मको सुब्रह्मण्य (कार्तिकेय) उपासनासँग सम्बन्धित छ। यसलाई प्रायः दैनिक पूजा वा कार्तिकेयको सम्मानमा मनाइने स्कन्द षष्ठी जस्ता विशेष पर्वहरूमा भक्तिपूर्वक पाठ गरिन्छ। यसको रचयिता अज्ञात छ, तर यो परम्परागत रूपमा अत्यन्त पवित्र मानिन्छ। यसले भगवान् सुब्रह्मण्यको रूप, गुण र शक्तिको सुन्दर वर्णन गर्दछ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
रचना र प्रकार
यो 'श्रीसुब्रह्मण्यपञ्चरत्नम्' भन्ने स्तोत्र हो, जसमा पाँच वटा श्लोक तथा अन्त्यमा फलश्रुति छ। यसलाई सामान्यतया आदि शङ्कराचार्यद्वारा रचित मानिन्छ, तर यसको प्रामाणिकता विवादित छ।
छवि
प्रथम श्लोकमा भगवानको वर्णन छ – षडानन अर्थात् छ अनुहार, चन्दनले लेपित शरीर, महोरस अर्थात् विशाल वक्षस्थल, दिव्य मयूरवाहन अर्थात् मयूरलाई वाहन मान्ने। उहाँलाई रुद्रपुत्र (शिवका पुत्र) र सुरलोकनाथ (देवताहरूको स्वामी) भनिएको छ।
जन्मकथा
कार्तिकेय शिव र पार्वतीका पुत्र हुन्। तर उनको जन्म गङ्गाबाट भएको विश्वास गरिन्छ – शिवको वीर्य गङ्गामा पतित भयो, जसबाट छ अनुहार भएको बालक जन्मिए। त्यसैले 'गङ्गोद्भवम्' भन्ने विशेषण प्रयुक्त छ।
षडाननको अर्थ
छ अनुहार भएका कारण उनलाई षडानन भनिन्छ। पौराणिक कथाअनुसार कृत्तिका नभसमूह (Pleiades) का छ वटी देवीहरूले उनलाई दूध पिलाएर हुर्काए, त्यसैले उनको छ वटा अनुहार भएको मान्यता छ।
ब्रह्मण्यदेवको अर्थ
यो नामको अर्थ 'ब्राह्मणका देवता' वा 'ज्ञानका देवता' हुन्छ। कार्तिकेय ज्ञानका देवता मानिन्छन्, त्यसैले विद्यार्थीहरूले यस स्तोत्रको पाठ गर्नाले बुद्धि प्राप्त हुने विश्वास छ।
फलश्रुति
अन्तिम श्लोकमा भनिएको छ – जसले श्रद्धापूर्वक यी पाँच श्लोक पाठ गर्दछ, उसले पृथ्वीमा सबै भोगहरू प्राप्त गर्नका साथै अन्ततः प्रसन्नतापूर्वक गुहाको समानता (गुहासाम्य) प्राप्त गर्छ, अर्थात् भगवानसँग तादात्म्य हो वा उनकै लोकमा पुग्छ।
Murugan
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
