ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ ਪੰਚਰਤਨ
ਇਹ ਪੰਜ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਅਸੀਸਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ ਦੇਵ (ਸੁਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਛੇ ਮੁੱਖ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਕ੍ਸਃ ਸਥਲ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਦਿਵਿਆ ਮਯੂਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਰਲੋਕ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਨੀਯ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਮਾਰ ਹੈ ਅਤੇ (ਨਦੀ) ਧਾਰਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕੰਦਰਪ (ਕਾਮ) ਵਰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਸੁੰਦਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਹਨ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦਿਵਿ ਯ ਨੇਤਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ (ਨਾਗ) ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਦੈਤਾਂ (ਸੁਰਾਰਿ) ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲੇ) ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੁਮਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਹੱਥ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਕਤੀ (ਅਸਤ੍ਰ) ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਮੈਂ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਇੱਛਤ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਈਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ (ਭੂਸੁਰ) ਲਈ ਕਾਮਧੇਨੁ (ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਗਊ) ਹੈ, ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਥੇ (ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ) ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪੰਜ ਸ਼ਲੋਕ (ਸ਼੍ਲੋਕ-ਪੰਚਕ) ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ ਦੇਵ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜੋ ਜੋ ਇੱਛਤ ਹੈ ਉਹ ਸਾਰਾ ਭੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਗੁਹ (ਸੁਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ) ਦੇ ਸਮਾਨ (ਮੁਕਤੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਚਨਾ 'ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ ਪੰਚਰਤਨ' (ਪੰਚ = ਪੰਜ, ਰਤਨ = ਰਤਨ) ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰਿਆ (8ਵੀਂ ਸਦੀ) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਸਹੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰਹਮਣਿਆ ਦੇਵ' (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਾਮ
ਇਸ ਸਟੋਤਰ ਨੂੰ 'ਸ਼੍ਰੀਸੁਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯਪੰਚਰਤਨਮ੍' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਭਗਵਾਨ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਦੇ ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਲੋਕ। ਇਹ ਪੰਜ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯਦੇਵੰ ਸ਼ਰਣੰ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ' (ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ) ਦਾ ਮੰਤਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਰੂਪ
ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ ਛੇ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲਾ (ਸ਼ਡਾਨਨ), ਚੰਦਨ ਦਾ ਲੇਪ ਕੀਤਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਮੋਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 'ਸੁਰਲੋਕਨਾਥ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ
ਤੀਜੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਦਰਸ਼ੀ ਸਰੂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 'ਤ੍ਰਯੀਤਨੁ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵ ਵੇਦਾਂ (ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ) ਦਾ ਸਰੂਪ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ
ਚੌਥੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਦੈਂਤਾਂ (ਸੁਰਾਰੀ) ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਾਮਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਮਕ ਅਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਕਤੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਅਜੇਤੂ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ (ਸੁਰੋਤਤਮ) ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਫਲ
ਆਖਰੀ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਟੋਤਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਸਮਾਨ (ਗੁਹਸਾਮ੍ਯ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 'ਭੂਸੁਰ ਕਾਮਧੇਨੁ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਕਾਮਧੇਨੂ ਗਾਂ ਵਰਗਾ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ
ਪੰਜਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ (ਗੰਗੋਦ੍ਭਵ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਰਵਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਟੋਤਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਵ ਭਗਵਾਨ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ, ਦਇਆਲੂ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣਾ ਹੈ।
Murugan
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ
